Kva skjer med julegrana vår?

Størrelse: px
Begynne med side:

Download "Kva skjer med julegrana vår?"

Transkript

1 JULA årgang Laussal kr. 40, Kva skjer med julegrana vår? Kva skjer med Grana som har vore pynta til julegran i Uskedalen sidan 1963? Dette er frå tenninga i Les meir om Grana side 2 og 12. Julesider fra side 22-26, Uskedelingen som har lært analfabetar bibelhistoria. Side 4-5 Det vandrande huset. Side Eidsvik frå lokale trebåtar til havgåande trålarar. Side 8-11 Kraftsosialist og vegbyggjar Side 27-31

2 USKEDALSPOSTEN Side 2 Leiar Vårt manande symbol Uskedalen har mykje som ingen andre bygder i Kvinnherad har. Eg skal ikkje stressa lesarane med ei utgreiing om det her, det kan verka som skryt. Eg skal berre dvela ved noko som utan tvil gjer oss unike på våre kantar. Eg skal stoppe opp ved julegrana vår. No skin ho igjen og det skal ho halde fram med inn i eit nytt år. Ho er eit fantastisk syn med fjella våre som mektige kulissar bak. 70 pærer og ei litt større på toppen gjer det 100 år gamle og 22 meter høge treet sentralt i bygda vår til noko meir enn eit vanleg tre. Tankane i desse førjuledagane bør gå til han som hadde den geniale ide å gjera ei av dei granene som vart planta inntil nyskulen for vel 100 år sidan til ei permanent julegran. Han heitte Sigurd Wang og var mellom anna ein drivande kraft i musikklaget. Det var i 1963 grana vart julegran. Sidan har ho vore ei vakker førjuls- og juleoppleving for både bufaste og tilreisande. Julegrana i Uskedalen er eit manande symbol. Framfor alt minnar ho oss om kvifor vi feirer jul. Men ho kan og minne oss om og inspirera oss til så mykje anna. Ho kan minna oss om både det eg har vore inne på før i denne spalta og mangt anna: * Kor viktig det er å spela saman og og på den måten gjera kvarandre sterke. * Kor viktig det er å gøyma på dei gode og lysande minna framfør dei tunge og mørke. * Kor viktig det er å glede seg over det ljose og positive både i kvardag og fest. * Kor viktig det er å gå inn i eit nytt år prega av fred også i vårt vesle samfunn. Det er på gong ein innsamling til ljosopplegget på grana. Desember er ein verhard månad også i Uskedalen og no er det tomt på pærekontoen, som var resultatet av den førre innsamlinga i Eg er viss på at alle er rause i samband med denne innsamlinga. Den nye kontoen kan og nyttast til ei form for gjerde eller innramming av grana. Eit slikt tiltak kan sjåast i samanheng med etableringa av rasteplassen like ved, og planlegging av ei ny gran. For vi vil vel at vårt manande symbol skal ha ei verdig innramming og skina i mange år enno? Ola Matti Mathisen Uskedalsposten får nytt trykkeri. Uskedalsposten har skifta trykkjer frå og med dette nummeret, og no er det A1 Grafisk Kvinnherad i Rosendal som trykkjer avisa. Grunnen til skifte, er at vi no trykkjer så mange aviser at vi ikkje kunne trykkje nye utgåver av avisa delvis på dugnad. Gjennom A1 Grafisk, har vi fått betre papir- og trykkvalitet på avisa, til glede både for fotografar, skribentar og lesarar. Men, frå delvis dugnad til bruk av trykkeri, har vi og fått høgare trykkjekostnad, difor har vi vorte nødt til å auka prisen på avisa til 40 kroner frå og med dette nummeret. Redaksjonen: Eirin R. Kjærland ( 11 ½ år ) Marit-Inga T. Sture (10 ½ år ) Katrine Y. Røssland ( 10 år) Ann Lisbeth Moen(11 ½ år) Marte Dagestad (10 år) Ola Matti Mathisen (leiar) Tore Mathiesen (leiar) Britt Torill M. Mathiesen (leiar) Kontakt: Hobbyklubben v/tore Mathiesen Musland 2, 5463 Uskedalen Tlf: / Ola Matti Mathisen Tlf:

3 USKEDALSPOSTEN Side 3 Julehelsing frå Ingolv Gjedrem Å begynne på nytt. Tidlegare sokneprest Ingolv Gjedrem under ein av dei siste gudstenstene han heldtunder museumsdagen på Rødtunet i august mens han var sokneprest i Kvinnherad. (Foto Ola Matti Mathisen) Vel begynt er halvt fullført - seier eit ordtak. Vi er gått inn i adventstida, som er begynnelsen på eit nytt kyrkjeår. I kristen forstand begynner alt godt og viktig med Jesus, og med at vår merksemd vert vend mot han. Ved inngangen til eit nytt kyrkjeår skal vi få minna kvarandre om at Kristus kjem til oss: Sjå, kongen din kjem til deg, audmjuk rid han på eit esel, folen til eit kløvdyr. (Matt. 21,5) Ved Guds Ord og dei heilage sakramenta kjem Han til oss. Det er mange som tenkjer at all fornying kjem frå mennesketanken. Dette Ordet seier at Jesus kjem til deg og meg, at fornying kjem ved at vi får møta Han. Det er godt at Jesus er større enn deg og meg og at Han likevel vil oss vel. Jesus er ikkje meir av det du og eg likevel kan finna i vår eigen tanke og i vårt eige indre. Han kjem til oss, audmjuk rid Han på eit esel, folen til eit kløvdyr og vi skal få koma til han. Du og eg vert ikkje tvinga, men Han innbyr oss til å koma, du skal få koma som du er. Den gode begynnelse er avhengig av Jesus. Trur du Han kan klara det som er vanskeleg eller umogleg for deg? Kan du hugsa då du var liten, hadde slått deg og far eller mor kom til deg. Det var fint å få hjelp. Du kom på ein måte til dine foreldre ved at du let deg bera heim, og at mor vaska såret og la bandasje på. Du var glad at far eller mor kom, du var takksam. Slik kjem Jesus til oss og slik skal vi få koma til han, det er det som ligg i ordet frelse. Begynnelse er eit sterkt ord, det har i seg tanken om å begynne på nytt. Du som har begynt før du skal få begynne på nytt. Du må ikkje vera perfekt for å koma til Jesus. Han seier: Den som kjem til meg, skal eg så visst ikkje visa bort! Jul er ny begynnelse, saman med Jesus. God jul og Godt Nyår! Venleg helsing Ingolv Gjedrem.

4 USKEDALSPOSTEN Side 4 Han har lært analfabetar bibelhistoria Av Ola Matti Mathisen Gunnar Kjærland har det godt heime i Uskedalen, men tenkjer ofte på nomadane i Etiopia. (Foto: Ola Matti Mathisen) - Den pensjonist som ikkje har noko meiningsfylt arbeid å gå til, har det trist. At eg fortsatt arbeider med bildeprosjektet er godt for meg. Denne erklæringa er det Gunnar Kjærland (83) som kjem med. På papiret er misjonæren i Uskedalen pensjonist, men i praksis er han framleis i full aktivitet. Eg har enno mykje upublisert material liggjande, seier Gunnar som har eit imponerande livsverk bak seg: Han har lært nokre av verdas analfabetar bibelhistoria gjennom bildeprosjektet Bibelen i bilder. Den er til no brukt i 27 land. Her blir bibelhistoria fortald gjennom 104 store, talande fargebilete. Akkurat no gler han seg over at ei oversetting til swahili er klår det opnar for intensivert misjonsarbeid i mange land i Afrika. Gunnar er fødd i Haugesund, men faren John var som namnet fortel frå Uskedalen. Han drog til Amerika, men kom att etter fem år og busette seg i Haugesund. I 1936 overtok han garden her i dalen, men pakta den bort til i Då flytta han heim. Gunnar budde i Haugesund til han var 17, men han var heime eit par år under krigen og dreiv då mellom anna med skogsarbeid. - Når vart du ein kristen? - Spiren vart sådd under krigen. Eg var 12 år og gjekk på sundagsskulen. Ein sundag høyrde eg ei forteljing som eg ikkje gløymde den om Livingstone. Etter krigen gjekk eg Fjellhaug Misjonsskole og i 1952 reiste eg ut, fortel Gunnar, som tilsaman har vore i teneste ute i verda i 35 år for Norsk Luthersk Misjonssamband. Av dei har han vore 30 år i Afrika og medgjer at hjarta hans framleis er hos Borana-nomadane i Etiopia. Han har også eit antropolog-hjarta! I dei tre åra frå 1985 til 1988 budde han saman med stamma og dette var dei finaste åra han har hatt som misjonær. Boranarane er ikkje opptekne av tid, alt handla om grunnleggjande behov. Kona Edith er uskedeling og dei to kom heim og busette seg i dalen i Huset dei bur i er bygt av svigerfaren til Gunnar. - Det var vel ikkje så heilt lett å omstilla seg frå Afrika til Uskedalen? - Nei, det var det eigentleg ikkje, men eg hadde nokon kjekke vener i bygda og det var ikkje problematisk å komma inn og kjenne seg heime her. På den andre sida hadde eg jo også lyst til å halda fram saman med nomadefolket og det var godt å komma attende til dei i år Mellom anna var det godt å sjå kyrkja i landsbyen. Ho skilde seg ikkje ut frå dei andre grashyttene på noko anna vis enn at ho hadde ein trekross på toppen. For meg var ho mykje flottare enn eit firkanta, kalka hus!

5 USKEDALSPOSTEN Side 5 Bibelen i bilder er eit banebrytande prosjekt. (Foto: Ola Matti Mathisen) - Men korleis feira de jula der nede? - Vi prøvde å laga ei norsk jul, sjølv om tilhøva var noko annleis enn her heime: Vi budde i eit jordhus, hadde ikkje bilar og fekk tilfeldig post ein gong kvar tredje månad. Men vi fann ein liten busk som var juletre, las juleevangeliet og laga boller som vi tok med ned til skulehuset, fortel Gunnar. Han medgjer at det var heller traumatisk for Edith og han å bli plassert i ein nomadestamme, der nesten ingen kunne lese. Boranafolket var nesten heilt isolerte og såg sjeldan andre misjonærar. Til dømes tok det fleire år før dei fekk besøk av tilsynsmannen. Då Gunnar drog ut i oppdrag, kunne kona aldri veta når han ville vera attende. Ein tur som skulle ta to veker, kunne ta seks eller sju i eit område som var uten vegar. Då dei kom heimatt til Noreg etter femseks år hadde dei ikkje dei store resultata å skilta med: Berre eitpar var blitt døypt. Og då dei kom attende etter den andre perioden, hadde Gunnar ein ide: Det måtte finnast ein eller annen nøkkel til å nå sjølv analfabetar med evangeliet. Han las mykje, til dømes ei bok som heitte Guds broer og som var skreve av amerikanaren Donald McGavran. Gunnar tok kontakt med han og svaret var klårt: - Kom til Amerika, som skal eg hjelpa deg! Og hjelp fekk han i Los Angeles, både av Donald McGavran og professor i antropologi Alan Tippett. Arbeidet i USA enda opp i ei avhandling om å byggja opp menigheiter i nomadiske samfunn. Svaret var å finna i elementer frå nomadane sitt eige liv og eigen kultur. Og den muntlege overleveringa av dette, var sjølve nøkkelen: Boranafolket overleverte historia si frå slektsledd til sleksledd i ordna sekvensar. Med desse som hjelp kunne dei føre historia si over fem hundre år attende utan noko skriftleg material. Kjærland enda opp med over 600 sider med registreringar av Borana-kulturen. Ideen som slo ned i Gunnar etter desse observasjonane var å nytta sekvensar og bilete. Han plukka ut dei store hendingane i Bibelen og laga bilete av dei. Han fekk ein amerikansk doktorgrad på arbeidet, men vil helst ikkje ha nokon blest om det. Gunnars ide bygde på det han visste om kulturen til eit lite folk i ein avsidesliggjande del av kjempelandet Etiopia. Men ein tredjedel av dei som bur på denne kloden er analfabetar og mange misjonærer arbeider mellom folk som ikkje kan lesa. Så vende den eine misjonæren etter den andre seg til Gunnar for å nytte bileta. Og etter kvart er dei teke i bruk i stadig fleire land. I praksis skjer opplæringa ved at ein tek for seg bilete etter bilete og knytter bibelhistoria til dei, Og på tre år kjem dei igjennom heile serien. Men Bibelen i bilder kan sjølvsagt også nyttast av andre enn misjonærar i opplæring av analfabetar stikkord her er sundagsskolen, skulen, konfirmantopplæring, foreningsarbeid, barnelag og heime! Kjærland byrja med 40 bilete, men det kom snart ynskje om fleire. Italienaren som hadde teikna dei første var død, men Kjærland fekk brordottera si til å teikna 64 nye i same stilen og den komplette serien har 52 bilete frå det gamle testamentet og 52 frå det nye. Kjærland har laga ein tekst til kvart bilete. Tekstane er samla i ei bok som kjem på stadig fleire språk.

6 USKEDALSPOSTEN Side 6 10 rundt julatreet!! Av Marit-Inga T. Sture(10 1/2 ) Ann Lisbeth Moen(11), Katrine Y. Røssland(10), Eirin R. Kjærland(11 1/2) og Marte Dagestad.(10) Spørsmål: 1: Kva pyntar du med til jul? 2: Kva har du til julemiddag? Kjell Tungesvik -Mykje nissar og mykje anna sjølvlaga juleting -Pinnakjøt Jørgen Moberg -Julelys og julenissar -Pinnakjøt Gabriel Campers -Eg er aldri heima på julafta. -Forskjellig, kjøt kanskje Jannike Myklebust -Juletre, nisser, stjerner og adventsstake -Pinnakjøt Runar Myklebust -Alt muligt, det er for det meste ho som eg bur med som pyntar til jul -Pinnakjøt Ivar Åge Haugland -Juletre -Lutafisk og pinnakjøt Britt Torill M. Mathiesen -Lys, englar og nisser. -Pinnakjøt og heimelaga pølser Geir Eidsvik -Juletre og Julepynt -Ribba og pinnakjøt Inger Myklebust -Juletre, englar og lys -Pinnakjøt og svineribbe Marit Inga Traavik Sture -Nisse, lys og juletre -Pølser og pinnakjøt JULEGÅVETIPS I sist nummer av Uskedalsposten vart det presentert flotte flyfoto av Uskedalen. Bileta er teke av Erlend Moen. I samband med dette er det lagt ut for sal eit begrensa antal flyfoto av Uskedalen hos: Kunst og Ramme Uskedalen (Byggeriet) Tlf / Pris 20x30 95,- Pris 30x45 145,- Pluss innramming. -20% på innramming av flyfoto.

7 USKEDALSPOSTEN Side 7 Uskedalen er ditt næraste supermarknad SYLTEFLESKET EIN TRADISJON PÅ SPAR I USKEDALEN. Harald Nilsen byrja med sylteflesket allereie på 1970-talet. Då laga han både sylteflesk og fårerullar. Etter kvart ville han bringe tradisjonen vidare med sylteflesk, og Gunn Mari vart då med han. Dei siste ti åra har det vore Gunn Mari som har laga sylteflesk. Vi leverer: Koldtbord Spekebord Smørbrød Vi steiker for deg: Svineribbe Svinesteik Det er bare og ta kontakt. Har som alltid det gode pinnekjøttet frå Lundal, du kan få det ferdig oppskore. Ynskjer velkomen til triveleg førjulshandel. opn.tider: 9-20(20) post i butikk-tipping-rikstoto tlf Besøk oss og på -du kjenner oss

8 USKEDALSPOSTEN Side 8 Eidsvik frå lokale trebåtar til havgåande trålarar Av Ola Matti Mathisen Knester-båten ved kai i Uskedalen (Foto: Tore Mathiesen) Då eit 71 meter langt skrog frå Polen var lagt til kaien på Børnes midt i november, var det ein ny milepel for den største produksjonsbedrifta i Uskedalen. Opp gjennom sine 77 år har Eidsvik Skipsbyggeri produsert fiskefarty som har vore med og prega heile den moderne fiskeflåten. No er eit nytt delmål passert - eit gjennombrot også i det store ringnot-miljøet i Austevoll. Men det har vore ein lang veg å gå frå startåret 1929 til Vegen har naurleg nok også vore prega av både ned- og oppturar, men Eidsvikhistoria er på mange måtar ei klassisk bedriftshistorie frå Vestlandet. Den starta med ein gründar. Han la grunnsteinen, og så har dei neste generasjonane lagt stein på stein. Det har vorte eit imponerande byggverk. Starta med tre brør Alfred Eidsvik heitte gründaren og han var frå Snilstveitøy. Men det er kanskje rettare å seia at det eigentleg starta med tre brør, for Alfred sine to eldre brør Gjert og Jon, byrja i ung alder i skipsbyggjarlære hos Knut Skåluren i Rosendal, og dei gav Alfred den kveik som skulle til. Dei var og nokre år til sjøs som skipstømmermenn. Alfred byrja som læregut i skipsbyggjarfaget då han var ferdig med skulen i Han måtte be seg fri dei dagane han skulle for presten og fekk ei krone for ein 10 timars arbeidsdag. Alt arbeid på verfta gjekk føre seg med handamakt den gongen. Alfred dreiv ikkje berre som skipstømmermann i sine yngre år. Han var mellom anna innom både treskofabrikken og tunnefabrikken i Dimmelsvik, men likte seg betre som skipsbyggjar og flakka mykje omkring. I 1929 sette han opp ein liten vervaplass og byrja for seg sjølv. - Det er difor rettast å rekna dette som starten på det som skulle bli AS Eidsvik Skipsbyggeri, skreiv han i eit attersyn på livet sitt. Men han hadde tjuvstarta litt. Han hadde bygt tre 22 fots motorbåtar av lerketre på fritida. I det nye verftet sitt bygda han færingsbåtar, heksbåtar og motorsjekter. - Eg hadde stor tinging og det gjekk godt nokre år. Prisane var låge, men eg fekk vera heime, skriv Alfred. I 1933 flytta han verksemda si til Lindestølen på nordsida av Skorpo. Første oppdrag i Uskedalen I 1939 hendte det noko avgjerande for Alfred: Edvard Myklebust kom og spurde om han kunne byggja ein båt for Tørres Myklebust i Uskedalen. Det kunne han, og så starta arbeidet med den 95

9 USKEDALSPOSTEN Side 9 Alfred Eidsvik bokstaveleg tala midt i livsverket sitt på midten av 1960-talet. fot lange Solfjell. Han vart ikkje ferdig før krigen var slutt. Byggjinga gjekk føre seg på Eikelandet. Sjøsetjinga var ei storhending i bygda. Skulen tok fri og det møtte fram 300 òg mange frå grannebygdene. Sonen Torgeir var med på jobben og måtte som faren skofta arbeidet medan han gjekk for presten. Den fyrste tida i Uskedalen budde familien i eit rom på Eikelandet og så fekk dei leiga ovanpå på Stølen. Dei flytta frå Lindestølen og budde på Stølen i 10 år. Etter at Solfjell var ferdig, leigde Alfred plass på Eikelandet, men i 1946 leigde han plassen Goakaste på Børnes for 30 år. Det var starten for det noverande skipsbyggeriet. Over til stålbåtar - Det var tungvint i byrjinga med snaue fjæra. Vi rydja veg til plassen og fekk skote bort så mykje stein at vi fekk laga ein bedding, skriv Alfred. Han hadde ein startkapital på 5000 kroner og det første oppdraget var Norholm til Hjønnevåg i Uskedalen og dette vart og den første båten som vart landsett på det nye verftet. Det var godt med arbeid og fleire nybygg kom til. Alfred reknar opp: Mannsfjell, Borgøyfjord, Skiforjord, Vinger og Skarnes. Så kom ein daudperiode og Eidsvik heldt det gåande med andre oppdrag, til og med husbyggjing. I 1956 fekk han lån og la ut ein patentslipp. Den var det stor bruk for og dei hadde mange farty på land for reingjering og smurning. Overgangen til stålbåtbyggjing i 1956 var eit spanande kapitel for seg: Tørres Myklebust ville at Eidsvik skulle byggja ein 92 fots stålbåt, men Alfred svara at han korkje hadde fagkunnskap eller utstyr til jobben. Men etter møte med parthavarane til Myklebust i Bergen vart det til at Alfred sa ja sjølv om han var svært tvilrådig. Det gjekk fint, trass i at dei Solfjell var ein viktig milepel for Eidsvik. hadde lite utstyr og tømmermenn som basis i arbeidsstokken. - Problema vart løyst etterkvart, med stor fantasi og pågangsmot både frå far og tømmermennene hans, seier sonen Alf. - Og Endre Dyrøy var utruleg nok den båten eg har hatt størst forteneste på, skreiv Alfred. Også lystbåtar og ferje Så gjekk det slag i slag med gode oppdrag, men og med eit spesielt og smertefullt unnatak: Arbeidet med ein lystbåt til ein meksikanar vart stoppa. Alfred fekk problem, måtte søkja akkord og seia opp arbeidsfolka. Eit anna spesielt oppdrag var yachten Sinbad, som vart levert i 1962 til amerikaneren Robert S. Marvin via ein meglar som satsa på norskbygde farty til rike amerikanarar. Eidsvik leverte også ein anna yacht i denne perioden. I 1965 overdrog Alfred skipsbyggeriet til sønene Torgeir, Per og Alf. Alle lever og Alf er framleis i arbeid. No er det tredje generasjon som styrer. Om generasjon nummer fire vil føra stafetten vidare, veit dei ikkje enno. Lista over nybygg frå 1946 til no er imponerande og inneheld 74 båtar. Det er slett ikkje berre fiskebåtar, sjølv om dei er i klårt fleirtal. Dei to yachtane er nevnt og andre slags båtar kom til: I 1972 bygde Eidsvik til dømes passasjerbåten Frøya, som framleis er i trafikk på Fosen ( er ikkje i rutetrafikk pr. i dag ) og i 1970 bygde dei ei ferje som skulle gå til Fedje. I 1982 leverte verftet eit forskningsfartøy til Gulfen og i 1988 ein slepebåt til Møre. I 1995 står ein arbeidsbåt for oppdrettsnæringa på lista. Men hovudaktiviteten har heile tida vore å byggja fiskefartøy for norske og utanlandske reiarlag. - Det er det vi kan best, seier dagleg leiar Svein Arne Eidsvik til Uskedalsposten. Den dagen vi vitjar han ventar han i spaning på

10 USKEDALSPOSTEN Side 10 Forflåtar er eitt av Eidsvik-produkta. (Foto: Ola Matti Mathisen) slep frå Polen, som har vorte forseinka av dårleg ver. Gjennom kulingen kjem skroget til den største fiskebåt som Eidsvik nokon sinne har bygt. Den 71 meter lange, havgåande båten skal leverast til reiarlaget Knester i Austevoll våren 2007 for 130 millionar. Etterpå kjem turen til ein 65 meter lang trålar som skal leverast til Skottland for 150 millionar i april Og så arbeider vi for å få oppdrag med både supply- og fiskebåtar for leveranse i 2008, seier Svein Arne. Som dei andre 54 fast tilsette ved Eidsvik og dei mange i forskjellige firma som får oppdrag gjennom bedrifta har han all grunn til å vera tilfreds over ordresituasjonen fiskebåtar på 10 år I ein tiårsperiode fram til 2003 gjekk det for fullt med leveranse av store båtar. Det var ei god tid for bygging av havgåande fiskefartøy. Men så vart ikkje ordrebøkene så fulle lenger. Eidsvik har no i snart tre år arbeidd med andre oppdrag enn nybygg, og dei har heldigvis vore så omfattande at heile staben stort sett har hatt noko å gjera. Det var eit unnatak i 2004 med nokre permitteringar. Dei har mellom anna hatt produksjon av davitar og ulike stålkonstruksjonar for offshore og andre bedrifter.dei har og levert 3 forsiloar med utstyr på lektarar for Alsaker Fjordbruk. Nummer fire ligg til utrustning ved verftet i dag. Frå tid til annan har dei leigd ut frå 6 til 10 mann til andre firma i Kvinnherad og på Stord. Men no er alle kalla heim og vil få nok å gjera i fleire år framover. Ein kombinasjon av nybygg og mekanisk produksjon er ideell for Eidsvik. Det er svært viktig for skipsbyggeriet å halda alle fagområde oppe sjølv om dei ikkje alltid har nybygg på beddingen.. Fagområda er stål, aluminium og røyr. Etter kvart har det vorte ein god kvinne-andel også i produksjonen hos Eidsvik. Her er Wenke Skudal (busett i Dimmelsvik) saman med Leif Atle Røssland (Husnes). Dei driv med sveising av davit-delar. (Foto: Ola Matti Mathisen) Eidsvik set bort mykje til andre lokale firma, til dømes alt elektrisk arbeid, einskilde røroppdrag og maling. Til Knester-innreiinga er berre lokale firma engasjert og det tyder at rundt personar vil vera i arbeid på denne båten. Overrislinga lokalt er med andre ord svært stor. Arbeidsmarknaden er stram også på våre kantar og Eidsvik er framleis på jakt etter mellom fire og seks personar til rørarbeid og montering. Eidsvik-leiinga er framleis innstilt på lære opp folk, som dei har gjort i mange år. Stabil og god arbeidsstokk - Vi har ein svært stabil og god arbeidsstokk og 20 av dei har Uskedalen som adresse, fortel Svein Arne. Dei 54 er ein fin blanding - frå godt vaksne og erfarne folk ned til lærlingar som nyleg har teke fagbrevet sitt etter to års lærlingetid. Eit positivt poeng er at det no er seks jenter i produksjonen og sjefen gjev dei attest for å vera veldig flinke. Han har slett ikkje noko i mot at kvinne-andelen aukar det vil vera positivt for miljøet. Eidsvik-staben kjem frå heile strekningen frå Valen til Rosendal. To av arbeidarane er frå Polen og har allereie vore hos Eidsvik eitt år. På Børnes har Eidsvik 25 mål til disposisjon og nok av plass. På verftsområdet finn ei mellom anna to produksjonshallar (den eine bygt i 2000), plateverkstad og røyrverkstad. Men dagleg leiar ynskjer seg meir lagerplass. Eidsvik legg og stor vekt på velferdstiltak. Skipsbyggeriet har ein velferdsklubb med eige styre, som planlegg og gjennomfører mange aktivitetar og som også disponerer utstyr for transport, hus og hage. - Har det vore konfliktar ved Eidsvik nokon gong?

11 USKEDALSPOSTEN Side 11 Eidsvik produserer davitar til supply- og seismikkbåtar. Her står dagleg leiar Svein Arne Eidsvik til venstre) saman med Lars Håvand Eikeland (Valen) ved eit halvferdig produkt.. (Foto: Ola Matti Mathisen). - Lokale konfliktar har vi ikkje hatt, men vi har vore i sentralstyrt streik to gonger på 10 år. Heldigvis har streikane gått fort over. Men la meg streka under at dei er eit fullt ut lovleg kampmiddel. Formann rør-maskin Egil Pile Formann industriproduksjon Per Fausk Formann hydraulikk Håvard Lunde Logistikkleiar Alf Eidsvik senior Rekneskapsleiar Liv Olderkjær Eidsvik-leiinga i dag Dagleg leiar/salssjef Økonomi/personal Prosjektleiar Formann montering Formann plate/sveis Svein Arne Eidsvik Ståle Hallingstad Alf Eidsvik junior Knut Inge Eidsvik Geir Eidsvik Eigarane pr. i dag: 2dre generasjon: Torgeir, Per og Alf Eidsvik 3dje generasjon: Geir, Svein Arne og Knut Inge Eidsvik I august 2006 var det tett med båtar ved Eidsvik. (Foto: Ola Matti Mathisen)

12 USKEDALSPOSTEN Side 12 Kva skjer med julegrana i Uskedalen? Av Eirin R. Kjærland (11½ år) Eg har intervjua Gunvald Friheim og Knut Stensletten frå Uskedal Musikklag. Grana har blitt pynta som julegran i Uskedalen sidan Korleis står det til med julegrana? -I år er ho fin. Ho er grøn og det er lite daudt. Det var verre i fjor. Har det vore fagfolk og sett på ho? -Nils Fykse var og tok prøvar for å sjekke om ho var skada av eksos for nokre år sidan, men det såg bra ut. Er den ròten? -Nei det trur vi ikkje. Er den blitt skeivare enn i fjor? -Det er vanskelig å sei.men det var ein søraust storm for nokre år sidan og nokre meinar ho blei skeivare då. Men det kan vera at ho er skeiv på grunn av mykje sørleg vind, dalatrekk. Røtene blei og kutta noko på sida mot Gamleskulen då ein hydrant vart flytta, dette kan kanskje ha svekka grana litt, men dette er berre spekulasjonar. Må vi plante oss ei ny? -Ja det er det ingen tvil om! Vi burde funne ei stor gran, og ein god plass. Kanskje vi skulle utfordre Uskedal Utvikling å finne ein passande plass? Kanskje plenen foran gamleskulen hadde vore ein sentral og god plass for planting av ei ny gran? Knut Stensletten og Gunvald Fredheim frå Uskedal Musikklag, som har ansvaret for pynting av julegrana kvart år. Foto: Eirin R. Kjærland Har ho vakse sidan i fjor? -Ja ho veks heile tida. Vi målte henne sist i Då var ho 22 meter. Burde det vera gjerde rundt grana, så ho blir verna? -Nei det trur vi ikkje er nødvendig. Det er så og sei ikkje herverk på grana. Dette trur vi skyldes at alle er glade i og stolte av grana. Kor gammal kan ei gran bli? -Det er det vel best å spørre fagfolk om, seier Knut. Vi kontakta Nils Fykse, og han meinte at ei gran sikkert kan bli eit par hundre år. Alder avheng og av kva forhold ho lever under. Føler du deg trygg på å klatre opp i grana fortsatt? -Det går bra, men det er kjekt når det er stilt. Gunvald fortel om ei julafta då det bles veldig. Mange av lyspærene var svarte, og det såg ikkje fint ut når folk gjekk forbi til gudstenesta. Det stilna litt av, og dei ansvarlege sprang til og fekk skifta ut dei øydelagte pærene. Då gudstenesta var over stod grana atter og lyste mot dei. Som vi forstår så kostar det å halda grana pynta med julelys. Været kan vera tøft i desember. Kvart år må dei fleste pærer skiftast ut på grunn av ver og vind, difor vil vi minna om Aksjon Julegran, som er ein innsamlingsaksjon til pærer og nye lyslenkjer. Kontonummeret er:

13 USKEDALSPOSTEN Side 13 Elektronikk-gruppa i Hobbyklubben Av: Marit-Inga T. Sture, Katrine Y. Røssland og Marte Dagestad. -Kva har dåke jobba mest med? -Elektronikk sjølvsagt. -Kva er elektronikk? -Det er forskjellig, nokon lagar alarmar eller andre lydar. Mats Raustein har laga melodigenerator som han får ulike melodiar ifrå. Henrik Dahle har laga lydgenerator som du får ulike melodiar frå, og Øystein Haugland har laga parabolmikrofon som du kan koble til ein parabolen for å fanga opp lyd langt borte.(spion mikrofon) Fra venstre: Mats Raustein, Tor Edvard Taranger( leiar for elektronikkgruppa), Øystein Haugland, Johannes Taranger, Nikolai Bernhardsen, Henrik Dahle og Robert Nilsen. -Kva er den mest verdifulle tingen dåke har laga? -Alt er like verdifullt, men det viktigaste er at det fungerer. -Kvifor byrja dåke i denne gruppa? -For det er veldig gøy, ropar alle. -Blir dåke kloke av å gå på denne gruppa? -Ja, det gjer vi. -Kunne dåke tenkt dåke å byrja på ei anna gruppe? -NEI! Skriker alle, men Henrik Dahle ville bytta gruppe etter jul viss han er ferdig med lydgeneratoren sin. Henrik Dahle loddar på lydgeneratoren sin. Mats Raustein loddar på byggesettet sitt og Johannes Taranger måler at alt er i orden.

14 USKEDALSPOSTEN Side 14 Det vandrande huset Av Ola Matti Mathisen Helgheim i 1902 teikna av Lars Wang. Vonheim vart vigsla i 1933 og huset vert framleis nytta i tråd med føremålet. Slik ser huset ut i (Foto: Ola Matti Mathisen) Gjenbruk er eit kjent omgrep i våre dagar, men gjenbruk av hus er ikkje så vanleg no som i tidlegare tider. Uskedalen har minst eit hus som har vore på vandring, med fire stoppestader: Det som var ein stall i Omvikdalen vart til skule og deretter forsamlingshus i Uskedalen sentrum for så å ende som forsamlingshus oppe i dalen. Ein periode var det Helgheim. No heiter det Vonheim. Denne noko uvanlege og mangslungne historia byrjar i Då gav Stortinget statstilskott viss eit fylke skipa agerdyrkingsseminar. Hordaland fylkesting fylgde opp og fatta året etter vedtak om å starta jordbruksskule. Til føremålet pakta dei garden Nedre Sandvik i Omvikdalen (den ligg like ovanfor riksvegen) og ein del av Øvre Sandvik. Skulen vart opna i 1849, men vart aldri nokon suksess. Etter to år var sju elevar oppe til eksamen. Tre av dei ville gå eitt år til og det kom vel med, for det hadde meldt seg berre to søkjarar kvart år. I 1852 kom 10 elevar inn og fem gjekk ut. Men som tidlegare var det ingen frå Kvinnherad. Husa eit sørgjeleg kapitel Skulen vart ei dyr affære for fylket. Mykje vart kosta på, ikkje minst til nydyrking, men det vart aldri retteleg bra, skriv historikarane. Husa var eit sørgeleg kapitel. De økonomiske bygningers beliggenhed, størrelse og tilstand er langt fra tilfredsstillende, og virker hemmende på driften, meldte styrar, cand. theol. Wollert Rolfsen til fylket. Styraren skreiv også at skulen låg for avsides til og hadde dårleg jord. I tida gikk det ut 37 elevar. Meir vellukka var skulen som produsent av reiskapar. I desse fem åra vart det til dømes laga 72 enkle plogar med treås, og amtmannsmeldinga for 1860 sleg fast at det var stor etterspurnad etter desse plogane. Også det fyrste skikkelege mjølkerekneskapet for Hordaland kom frå jordbruksskulen i Sandvik. Men i 1862 var det slutt for jordbruksskulen i Omvikdalen, og da kom gjenbruken inn i biletet. Nokre av uthusa vart plasserte som skulehus rundt om i Kvinnherad. Stallen vart flytta til Uskedalen og sett opp att like nedanfor der bautasteinen står. Der kom han i 40 år til å gjera teneste som det første skulehuset i bygda. I samband med dette prosjektet kom og brua over elva til. Den kosta 40 spesiedalar og brukarane forutan dei på Rød og Ljosnes gav mange dagsverk til prosjektet. Det vart naturleg nok kalla skulebruo i dagleg tale.

15 USKEDALSPOSTEN Side 15 Det er naturleg nok ikkje noko fotografi av jordbruksskulen i Omvikdalen, men dette er eit måleri av hovudbygningen. Det heng hos Tor Sandvik på Sandvik nedre vest. Material frå hovudbygningen er nytta i huset hans. Skulen blir forsamlingshus Ved århundreskiftet tok uskedelingane til å tenkja på nytt skulehus. Det gamle vart selt til ungdomslaget, flytta over vegen og gjekk inn i ein ny rolle som forsamlingshuset Helgheim. Det nye skulehuset, som står framleis og har vore nytta til ymse føremål, vart reist i Før ungdomslaget fekk sitt eige hus, heldt det møta sine i skulen. Då dei var over, la jentene seg på kne og vaska golvet, for det måtte vera reint til mandag morgon då skulen byrja att. Helgheim var eit stort løft for ungdomslaget, men sparebank-kasserar og ordførar Axel Lea ordna lån. Anna og Andreas Bjelland gav tomt utan krav om vederlag og huset vart vigsla 12. desember 1902 av pastor og seinare prost Nils A. Andersen. Det var doktor Vangsnes som kom med framlegg om namnet Helgheim. I byggjenemnda sat fire blad Myklebust og to andre: Thor Myklebust senior, Sigurd Arnesen, Sivert Kjærland, Bertel P. Myklebust, Johan Myklebust og Mandius Myklebust. Hovudbygningen til jordbruksskulen stod omtrent ved trea på dette biletet. (Foto: Ola Matti Mathisen). Difor tok laget til å planlegga nytt hus eller utviding av det gamle. I 1933 valde laget ei nemnd til å ta seg av saka og koma med planar og kostnadsoverslag. Nemnda gjekk inn for utviding av det gamle huset av økonomiske grunnar. Tanken var å byggja ein kjellar, setta det gamle huset oppå og så utvida dette i lengd og breidd, Men då folk fekk sjå dei svære kjellarmurane, tykte dei det ville vera underleg å setja det gamle huset oppå. Tanken om å selja dette huset hadde vore oppe som sak før, og no meldte det seg ein aktuell kjøpar. Haugland og Musland krins trong grendahus og på den måten løyste spørsmålet seg sjølv. 11. mars 1934 vart det nye Helgheim vigsla, etter at det var lagt ned 600 friviljuge dagsverk Vi levet på lån og etter den tids pengeverdi kom laget ved kjøpet i gjeld langt oppover ørene, skrev Lars Wang då Helgheim feira sine fyrste 25 år i Men han la til at trongen til å bli huseigarar var sterk: Det var hva man kaller selvstendighetsfølelse, trangen til organisasjon, til samarbeid og samhold. Men etter kvart som åra gjekk, fekk bygda bruk for større møtehus. Det gamle Helgheim tok ikkje meir enn høgda 150 menneske og det hadde ikkje matsal. Til matstellet måtte både ungdomslaget og andre som skipa til fest låna skulehuskjellaren. Dette biletet, truleg teke i 1914, er frå sentrum i Uskedalen. Helgheim (seinare Vonheim) i forgrunnen til høgre.(uskedal ungdomslags bildearkiv)

16 USKEDALSPOSTEN Side 16 I byggjenemnda sat Hans Musland, Paul Haugland og Andreas Haugland, men då byggjenemnda hadde møte 6. juli og fatta vedtak om å panela heile salen og legga nytt golv var også desse til stades: Lars P. Haugland, Sigurd Haugland, Anders Musland og Torger Musland. Trongt, men triveleg er det i Vonheim. I kroken står eit pedalorgel som ikkje blir nytta så ofte. På veggane eit Kristusbilete og seks bilete av lærarane i krinsen. Skulen vart nedlagt i (Foto: Ola Matti Mathisen) 300 på vigslinga av Vonheim Huset som vandra vidare vart vigsla som forsamlingshuset Vonheim 31. desember Frammøtet var svært imponerande, for det var 300 til stades. Det heiter i referatet at sokneprest Weibust vigsla huset med ein gild tale og at både Uskedal Songlag og Seimsfoss Songlag song. mange nytta høvet til å bera fram gode ynskjer for grenda og Vonheim, står det i referatet. Rivinga nede i Uskedalen og oppkøyringa av huset fann stad 18. og 19. mai Huset kom opp etter ein imponerande dugnadsinnsats. Allereie 29. og 30. mai vart muren støypt, 8. juni vart råma lagd, 19. juni kom veggar og sperrar opp, 20. og 21. juni vart taket lagt og glas og dører innsett og 17. juli vart golvet ferdig. 29. juli var det stemna og marknad som ga kr. 315,75 i kassa. Eigar av huset er Haugland og Musland skulekrins Fjellandsbø medrekna, heitte det i lovene som vart vedtekne. Grunnen til at Fjellandsbø vart nevnt spesielt var nok at desse gardane heilt til få år tidlegare hadde lege i ein annan kommune. Røysterett på årsmøtet hadde og har alle som bur i krinsen og som er over 21 år. Lovene gjorde det elles klårt at huset fyrst og framst skulle nyttast til samkomer om Guds ord. Likeeins til ålmennyttige fyremål til bate for åndelege som materielle verdiar, til dømes fråhaldslag, songlag, kurs av ymse slag og festar. Men lovene slo fast at dans og rusdrykk vert ikkje tolt. Lovene saman med Guds ord avgjer korleis huset kan nyttast, og dei kan ikkje brigdast utan at to tredjedelar av dei røysteføre husfedrar er møtte og med to tredels fleirtal av desse, står det å lesa. Så kan ein spørja: Kva med husmødrene er dei ikkje røysteføre? Lovene er underskreve av Anders A. Musland, Nils Fjellandsbø, Elisabet Haugland og Anne Haugland medan Andreas A. Haugland har vore skrivar. Novemberbasaren gav kroner Sverre Myklebust ropar opp numra, medan ein heil stab står klar til å bringa ut gevinstane. I midten bak leiar i Vonheim-styret, Britt Torill M. Mathiesen. (Foto: Ola Matti Mathisen) Bjørg Inga og Anita Miljeteig saman med Tone Helene Moen og Møyfrid Kristoffersen. (Foto: Ola Matti Mathisen).

17 USKEDALSPOSTEN Side 17 Basaren går sin gong og gevinstmengda aukar på ymse bord. Her sit Silje Mathiesen og onkelen hennar, Sigmund Myklebust. (Foto: Ola Matti Mathisen) Vonheim har no vore ein kjær møteplass for folket på Haugland og Musland i 73 år. Uskedalsposten har vore fluge på veggen under ein av dei faste postane gjennom året, basaren i november til inntekt for huset. Det var ein triveleg kveld som bar preg av eit godt sosialt fellesskap. Det var årsmøte, andakt ved Inger Elise Helgeland, basar etter det tradisjonelle mønsteret og servering. Basaren gav kroner i kasssa og det var eit framifrå resultat ettersom dei tilsvarande basarane i til dømes i 2003 og 2005 gav og 6000 kroner. Og kassa, som var tappa frå til vel kroner dei fyrste 10 månadane i året, vart fylt opp att! 36 store og små var møtt fram til basaren medan det bur 76 på Haugland og Musland no. Med andre ord var nesten halvparten av dei møtt fram, og det er ikkje uvanleg. Ei raskt utrekning gjev som resultat at kvar av basardeltakarane ga rundt rekna 200 kroner til huset denne kvelden og det sjølv om det var eit stort innslag av born mellom dei! Under den andre faste basaren, som blir halden i mars til inntekt for Musland og Haugland Misjonsforening, plar frammøtet og resultatet å vera like godt. Dei ventar i spenning på trekninga: Frå høgre sit Ingolf Musland, Joacim Sjo Musland, Magny Musland, Margot Haugland, Torunn Kjærland, Anette Musland og Synnøve Bringedal. Dei eldste kjenner att fleire av årane frå då dei gjekk på skulen for rundt 50 år sidan! (Foto: Ola Matti Mathisen). Ein tredje hovudknagg i årsprogrammet er juletrefesten, som alltid blir halde fjorde dag jul, og er eit høgdepunkt i året. Då er det trongt, men det er plass til tre ringar rundt treet! I kjellaren er det matsal, men den blir ikkje nytta. På årsmøtet, som alltid blir halde i forkant av husbasaren, var den ein viss otte for forsikringspremien. Den var stege til over kroner og det var semje om å gå ein runde til alternative selskap. Leiar Britt Torill M. Mathiesen gjorde det klårt at det no bør gjerast noko med toalettavdelinga og dessutan må trappa vølast og det må målast litt. Med andre ord ligg det an til dugnad til våren, men folk i grenda er aldri vonde å be. Vonheim har og vore nytta til andre føremål. I mai i fjor var det ei historisk hending, for då var det for aller første gong konfirmasjon der. Konfirmant Astrid Kristoffersen og dei ho har rundt seg fekk eit minne for livet. Det har og vore ymse møte i huset, til dømes om hjortejakt og kraftutbyggjing og Vonheim har vore nytta til overnatting for elevar som har vore på leirskule i skulemuseet tett ved. Det vandrande huset som no er inne i sitt tredje hundreår, har nok framleis eit langt liv føre seg.

18 USKEDALSPOSTEN Side 18 Har seld liter modell-drivstoff til no i år Ikke berre fisk for Rune Hjønnevåg Tekst og foto: Ola Matti Mathisen Namnet Hjønnevåg får ein straks til å tenkja på fisk, men det gjeld ikkje alle: Rune (36), medeigar og arbeidar i det kjende fiskematfirmaet i Uskedalen, har til no i år seld liter modell-drivstoff! Han har, som det heiter, funne ei spanande nisje i marknaden. Kanskje har han skote gullfuglen. - Det vil no visa seg. Førebels går ikkje RH Racing AS med overskot, for etableringskostnadene har vore store, seier Rune. Han er ein jordnær kar som ikkje tek av sjølv om fleire av produkta hans gjer det. Som ei rekkje andre er han fødd inn i Hjønnevågfirmaet og har arbeidd der sidan han var 10 år gamal. Han er ein av fire medeigarar og jobbar både som produksjonsarbeidar og sjåfør. Rune sin fyrste arbeidsplass var i huset i Uskedalsvegen 658 der Hjønnevåg heldt til fram til 1983, då nyanlegget på Børnes vart reist. No er Rune attende i gamlehuset, men då med sitt eige, framgangsrike firma. Han har alltid vore hekta på radiostyrte bilar og motorar. For 25 år sidan fekk han ein radiostyrt Toyota som gåve. Den er svært velbrukt og ikkje køyrbar lenger. Rune med ein vaksen lastebil som snart skal sendast til ein kunde. - Eg hugsar eg pressa inn teiknestiftar andre vegen i hjula for at den skulle kunne nyttast på glatt føre, ler Rune, som tok opp att si gamle interesse for modellfarty for fem år sidan. Då kjøpta han ein racerbåt med bensinmotor. Ei av dei første erfaringane han gjorde var kor problematisk det var å få tak i delar i Kvinnherad til radiostyrte bilar, båtar og fly. Han hadde kontakt med andre entusiaster som delte denne erfaringa. Då registrerte han firmaet og tok kontakt med importør Johan Fonn Lie i Tønsberg. Han selde ikkje berre radiostyrte farty og delar til dei, men også drivstoff som han hadde utvikla sjølv. Rune kjøpte drivstoff og delar av han til eige bruk. Etter kvart vart kontakten mellom Uskedalen og Tønsberg tettare og ein dag sa Johan at han ville trappa ned litt. Han spurde Rune om han ville overta produksjon og sal av drivstoffet. Rune svara ja og det har han ikkje angra på. Overtakinga av konseptet skjedde så seint som i mai i år. Johan lagar ikkje drivstoff lenger. Rune blandar og sender drivstoff til heile landet frå Finnmark til Kristiansand. Det skjer med Nor- Cargo, for dette er eksplosjonsfårlege saker. - Men det er ikkje fårleg handtert med fornuft, presiserar Rune.

19 USKEDALSPOSTEN Side 19 ein oljetype som er heilt suveren. Den er spesielt tynn og har spesielle smørjemiddel som gjer at den fungerar særleg godt i små motorar. - Og du har ingen konkurrentar i landet? - Eg har ein konkurrent, men han har ei heilt anna blanding og sel ikkje så godt, seier Rune, som førebels har raude tal i boka. - Eg har gjort store investeringar i produksjonsutstyr. Det kostar også å kjøpa råstoff og halda lager. Men neste år håpar og trur eg på overskot. Rune med et historisk minne og nye produkt. Han viser også Toyotaen som det heile byrja med. - No køyrer alle dei beste i Noreg som driv med båt, fly, bil og helikopter på dette drivstoffet. Det er det beste du kan få, seier ein oppglødd Rune og ramsar opp resultata frå båt-vm på Fagernes som eit døme. Der vart det fire gull, tre sylv og ein bronsemedalje for den nærmast magiske blandinga frå Tønsberg. - Ja, kva er det som er så fantastisk med dette drivstoffet? - Ingrediensane er metanol, nitrometan og olje og oljen er hemmelegheita. Johan har funne fram til Marknadsføringa skjer gjennom telefon, fax og mail og Rune er dessutan flink til å annonsera i dei blad som modellentusiastane les. Han nyttar med andre ord alle tilgjengelege kanalar. Rune innrømmer at han har ei hard arbeidsøkt bak seg i samband med etableringa. Han har heile tida vore i full jobb på Hjønnevåg og har ingen planar om å slutta med fiskematproduksjonen. - Det kan skje ei tilpassing. Om våren og sommaren er det roligare med fisken. Då er det stor etterspurnad på modell-sektoren, fortel Rune. Han sel også modellar og delar og syner oss ein monster-truck, eit modellfly og eit helikopter som døme. - Det er slett ikkje profitten som driv meg. Eg gjer dette fordi det er gøy og fordi eg kjem i kontakt med mange som har den samme interessen som meg. Jamvel rundt om i Kvinnherad veks det no fram sin kundeskare og det er starta modellflyklubb i Omvikdalen. No er talet på modellflyklubbar i Noreg oppe i 60 og det seier noko om det potensiale som ligg på dette feltet, seier ein entusiastisk Rune Hjønnevåg.

20 USKEDALSPOSTEN Side 20 Kva er ditt beste juleminne? Peder Ljosnes -Før jul gjekk eg og ynskte meg eit løpehjul, eg hadde trehjulsykkel frå før. Men no måtte eg læra meg å halda balansen. Og eg venta og venta på at det skulle bli jul, og julafta kom. Eg var spent og rett før vi skulle eta kvelds gjekk pappaen min ut og ned i kjellaren. Han kom opp igjen med eit nytt løpehjul til meg. Då vart eg glad, eg berre trilla på løpejulet at og fram på kjøkkengolvet. Tekst og foto: Ann Lisbeth Moen Anlaug Isdal Mitt besejuleminne var då eg fekk ein sølvring til jul frå bestefaren min. Eg var 5 år gammal. Tekst: Karoline Isdal Amunsen Britt Arnesen -Det var då eg var 4 år, då fekk eg for fyrste gong ei kjøpedokke som hadde armar og bein. Fram til då hadde eg berre ei tøydokke som mamma hadde laga av sjal og nøster. -Det var i fjor då heile familien min var samla hos Sara og Odd Steinar på julafta. Det var ein spesielt fredeleg dag og ha alle samla rundt seg, festkledde og friske. Det er eit godt minne å ta med seg. Tekst og foto: Katrine Yri Røssland

LIKNINGA OM DEN VERDIFULLE PERLA

LIKNINGA OM DEN VERDIFULLE PERLA LIKNINGA OM DEN VERDIFULLE PERLA TIL LEKSJONEN Fokus: Kjøpmannen og den verdifulle perla. Tekst: Matt 13.45 Likning Kjernepresentasjon MATERIELL: Plassering: Hylle for likningar Deler: Gulleske med kvitt

Detaljer

Birger og bestefar På bytur til Stavanger

Birger og bestefar På bytur til Stavanger Birger og bestefar På bytur til Stavanger Små skodespel laga for mellomtrinnet Forfattarar: Ola Skiftun og Sigrun Fister Omarbeidd til skodespel av Stavanger Sjøfartsmuseum Denne dagen var heilt spesiell,

Detaljer

Joakim Hunnes. Bøen. noveller

Joakim Hunnes. Bøen. noveller Joakim Hunnes Bøen noveller Preludium Alt er slik det plar vere, kvifor skulle noko vere annleis. Eg sit ved kjøkenvindauget og ser ut. Det snør, det har snødd i dagevis, eg har allereie vore ute og moka.

Detaljer

EVANGELIE-BØKENE Av Idun og Ingrid

EVANGELIE-BØKENE Av Idun og Ingrid EVANGELIE-BØKENE Av Idun og Ingrid Matteus: Tid: Tidleg på 60-talet e.kr. Forfattar: Apostelen Matteus. Adressat: Jødar. Markus: Tid: En gang på 60- talet e.kr. Forfattar: Johannes Markus Adressat: Romarar

Detaljer

NAMNET. Av Jon Fosse GUTEN JENTA

NAMNET. Av Jon Fosse GUTEN JENTA NAMNET Av Jon Fosse Handlinga følger eit ungt par som dreg heim til hennar foreldre. Jenta er høggravid og dei manglar bustad. Det er eit drama om kor vanskeleg det er å forstå kvarandre og om lengselen

Detaljer

Jon Fosse. For seint. Libretto

Jon Fosse. For seint. Libretto Jon Fosse For seint Libretto Personar Eldre kvinne, kring seksti-sytti Middelaldrande kvinne, kring førti Mann, kring femti Fylgje Yngre kvinne, kring tretti Med takk til Du Wei 2 Ei seng fremst, godt

Detaljer

Set inn passande preposisjonar. Sjå biletet på førre side. Nokre må du kanskje bruke fleire gonger.

Set inn passande preposisjonar. Sjå biletet på førre side. Nokre må du kanskje bruke fleire gonger. PREPOSISJONAR 1 Set inn passande preposisjonar. Sjå biletet på førre side. Nokre må du kanskje bruke fleire gonger. Luisa går på skule i Ålesund. Skulen ligg midt i byen. Klasserommet ligg i tredje etasje

Detaljer

Den gode gjetaren. Lukas 15:1-7

Den gode gjetaren. Lukas 15:1-7 Den gode gjetaren Lukas 15:1-7 Bakgrunn I denne forteljinga formidlar du noko om kva ei likning er. Difor er delen om gullboksen relativt lang. Det å snakke om dei ulike filtstykka som ligg i boksen, er

Detaljer

Molde Domkirke 2016. Konfirmasjonspreike

Molde Domkirke 2016. Konfirmasjonspreike Molde Domkirke 2016 Konfirmasjonspreike Så er altså dagen her. Den store dagen. Dagen eg trur mange av dykk har gleda seg til lenge. Og det er lov å kjenne litt sommarfuglar i magen og både glede og grue

Detaljer

Velkomen til. Dette heftet tilhøyrer:

Velkomen til. Dette heftet tilhøyrer: Velkomen til Dette heftet tilhøyrer: 1. samling: Kva er Bibelen? Skapinga. Babels tårn Forskaroppgåve 1 På denne samlinga har vi snakka om Bibelen. Det er ei gammal bok som har betydd mykje for mange.

Detaljer

Til deg som bur i fosterheim. 13-18 år

Til deg som bur i fosterheim. 13-18 år Til deg som bur i fosterheim 13-18 år Forord Om du les denne brosjyren, er det sikkert fordi du skal bu i ein fosterheim i ein periode eller allereie har flytta til ein fosterheim. Det er omtrent 7500

Detaljer

ÅRSMELDING. for Rasdalen grendalag 2008/2009

ÅRSMELDING. for Rasdalen grendalag 2008/2009 ÅRSMELDING for Rasdalen grendalag 2008/2009 Innleiing Årsmøtet for 2007/08 vart avvikla i grendahuset 20.03.08. På dette årsmøtet vart det vedteke at det sitjande styret skulle halda fram i eitt år til.

Detaljer

Minnebok. Minnebok NYNORSK

Minnebok. Minnebok NYNORSK Minnebok NYNORSK 1 Minnebok Dette vesle heftet er til dykk som har mista nokon de er glad i. Det handlar om livet og døden, og ein del om korleis vi kjenner det inni oss når nokon dør. Når vi er triste,

Detaljer

3 Gjer setningane om til indirekte tale med verba i preteritum. Han fortalde: Ho bur på Cuba. Han fortalde at ho budde på Cuba.

3 Gjer setningane om til indirekte tale med verba i preteritum. Han fortalde: Ho bur på Cuba. Han fortalde at ho budde på Cuba. LEDDSETNINGAR 1 Gjer setningane om til forteljande leddsetningar. Carmen er kona hans. Luisa går på skule i byen. Leo er tolv år. Ålesund er ein fin by. Huset er raudt. Det snør i dag. Bilen er ny. Arne

Detaljer

Spørjeskjema for elevar 4. klasse, haust 2014

Spørjeskjema for elevar 4. klasse, haust 2014 Spørjeskjema for elevar 4. klasse, haust 2014 (Nynorsk) Du skal IKKJE skrive namnet ditt på nokon av sidene i dette spørjeskjemaet. Vi vil berre vite om du er jente eller gut og kva for klasse du går i.

Detaljer

ÅRSMELDING. for Rasdalen grendalag 2013/2014

ÅRSMELDING. for Rasdalen grendalag 2013/2014 ÅRSMELDING for Rasdalen grendalag 2013/2014 Innleiing Årsmøtet for 2012/13 vart avvikla i grendahuset 28.03.13. På dette årsmøtet vart det vedteke at det sitjande styret skulle halda fram i eitt år til.

Detaljer

SEREMONIAR OG FESTAR I SAMBAND MED HUSBYGGING

SEREMONIAR OG FESTAR I SAMBAND MED HUSBYGGING Norsk etnologisk gransking Emne nr. 38 Mai 1953 SEREMONIAR OG FESTAR I SAMBAND MED HUSBYGGING Det har i eldre tid vore ymse seremoniar og festar i samband med husbygginga, og er slik ennå. Vi kjenner tolleg

Detaljer

Forord Ein dag stod eg i stova til ein professor. Han drog fleire tjukke bøker ut av dei velfylte bokhyllene sine og viste meg svære avhandlingar; mange tettskrivne, innhaldsmetta, gjennomtenkte, djuptpløyande

Detaljer

2 Gjenta setningane. Begynn med adverbialet. Leo speler fotball. Kvar onsdag speler Leo fotball.

2 Gjenta setningane. Begynn med adverbialet. Leo speler fotball. Kvar onsdag speler Leo fotball. HEILSETNINGAR 2 Gjenta setningane. Begynn med adverbialet. Leo speler fotball. Kvar onsdag speler Leo fotball. Vi reiser til Cuba. Carmen les ei bok. Arne lagar middag. Luisa er på skulen. Det snør. I

Detaljer

Kvifor er dei fleste mobiltelefonar rektangulære?

Kvifor er dei fleste mobiltelefonar rektangulære? Kvifor er dei fleste mobiltelefonar rektangulære? Innlevert av 6. og 7. ved Marvik Skule (Suldal, Rogaland) Årets nysgjerrigper 2015 Det er første gong både lærar og elevar i 6. og 7. ved Marvik skule

Detaljer

Tenk på det! Informasjon om Humanistisk konfirmasjon NYNORSK

Tenk på det! Informasjon om Humanistisk konfirmasjon NYNORSK Tenk på det! Informasjon om Humanistisk konfirmasjon NYNORSK FRIDOM TIL Å TENKJE OG MEINE KVA DU VIL ER EIN MENNESKERETT Fordi vi alle er ein del av ein større heilskap, er evna og viljen til å vise toleranse

Detaljer

Alle svar er anonyme og vil bli tatt vare på ved Norsk Folkemuseum kor vi held til. Ikkje nemn andre personar med namn når du skriv.

Alle svar er anonyme og vil bli tatt vare på ved Norsk Folkemuseum kor vi held til. Ikkje nemn andre personar med namn når du skriv. Særemne 3-100 år med stemmerett I 2013 er det hundre år sidan alle fekk stemmerett i Noreg. På Norsk Folkemuseum arbeider vi i desse dagar med ei utstilling som skal opne i høve jubileet. I 2010 sendte

Detaljer

Bruk av læringsvenn ved Månen som ville lyse som ei sol

Bruk av læringsvenn ved Månen som ville lyse som ei sol Bruk av læringsvenn ved Månen som ville lyse som ei sol Månen som ville lyse som ei sol (2012) av Elin Grimstad - og bruk av læringsvenn på 1. trinn PRESENTASJON AV BOKA: Kvifor er eg ikkje meir som sola?

Detaljer

Kjære føresette. Nok ein månad er snart over! Tida går veldig fort, spesielt når vi har det kjekt. Og det er akkurat det vi har på SFO:-)

Kjære føresette. Nok ein månad er snart over! Tida går veldig fort, spesielt når vi har det kjekt. Og det er akkurat det vi har på SFO:-) Kjære føresette. Nok ein månad er snart over! Tida går veldig fort, spesielt når vi har det kjekt. Og det er akkurat det vi har på SFO:-) Alle borna i 1 klasse byrjar å bli trygge i sine nye omgivelser.

Detaljer

Pressemelding. Kor mykje tid brukar du på desse media kvar dag? (fritid)

Pressemelding. Kor mykje tid brukar du på desse media kvar dag? (fritid) Mikkel, Anders og Tim Pressemelding I årets Kvitebjørnprosjekt valde me å samanlikna lesevanane hjå 12-13 åringar (7. og 8.klasse) i forhold til lesevanane til 17-18 åringar (TVN 2. og 3.vgs). Me tenkte

Detaljer

På tur med barnehagen. Mars 2015-juni 2015 Fokusområde 11

På tur med barnehagen. Mars 2015-juni 2015 Fokusområde 11 På tur med barnehagen Mars 2015-juni 2015 Fokusområde 11 Standarane, teikn på kvalitet. Desse tre standarane er felles for alle barnehagane i Eid kommune. Dei skal vise veg til korleis vi skal få god kvalitet

Detaljer

Jon Fosse. Kveldsvævd. Forteljing. Oslo

Jon Fosse. Kveldsvævd. Forteljing. Oslo Jon Fosse Kveldsvævd Forteljing Oslo 2014 Det Norske Samlaget www.samlaget.no Tilrettelagt for ebok av BookPartnerMedia, København 2013 ISBN 978-82-521-8585-0 Om denne boka Kveldsvævd er ein frittståande

Detaljer

Noteringshefte. N Y N O R S K Trinn 3 5

Noteringshefte. N Y N O R S K Trinn 3 5 Noteringshefte N Y N O R S K Trinn 3 5 Noteringshefte Personalia: Testpersonens namn:... Fødselsdato:... Norm:.. Skule/Institusjon:... Klasse:.... Testleiar:... Dato:.. Merknadar: 1. Leseflyt og leseforståing

Detaljer

Informasjon til elevane

Informasjon til elevane Informasjon til elevane Skulen din er vald ut til å vere med i undersøkinga RESPEKT. Elevar ved fleire skular deltek i undersøkinga, som vert gjennomført av Læringsmiljøsenteret ved Universitetet i Stavanger.

Detaljer

«Ny Giv» med gjetarhund

«Ny Giv» med gjetarhund «Ny Giv» med gjetarhund Gjetarhundnemda har frå prosjektleiinga i «NY GIV I SAUEHOLDET» som HSG står bak, fått ansvar for prosjektet «KORLEIS STARTA MED GJETARHUND FOR FØRSTE GANG». Prosjektet går ut på

Detaljer

3 52 Sinus 1P Y > Algebra Book Sinus 1P-Y-nyn.indb 52 2014-10-14 15:08:14

3 52 Sinus 1P Y > Algebra Book Sinus 1P-Y-nyn.indb 52 2014-10-14 15:08:14 5 Sinus 1P Y > Algebra Book Sinus 1P-Y-nyn.indb 5 014-10-14 15:08:14 Algebra MÅL for opplæringa er at eleven skal kunne forenkle fleirledda uttrykk og løyse likningar av første grad og enkle potenslikningar

Detaljer

KoønnWEK. v/sidgr.1- or 11(0I: &oluttd,oryvrytidiar inkm32rin3 (stuck:0. iii

KoønnWEK. v/sidgr.1- or 11(0I: &oluttd,oryvrytidiar inkm32rin3 (stuck:0. iii KoønnWEK v/sidgr.1- or 11(0I: iii &oluttd,oryvrytidiar inkm32rin3 (stuck:0. Opplysningar om søkjaren: Namn:Jorun Larsen Adresse: Seimsvegen 73 Postnr./stad: 5472 SEIMSFOSS Telefon: 91398512 Organisasjonsnr:

Detaljer

Her er Monica, Stian, Kenneth, Tor Andrè og Matias dei vaskar poteter.

Her er Monica, Stian, Kenneth, Tor Andrè og Matias dei vaskar poteter. RAPPORT FRÅ STRANDEBARM SKULE TYSDAG 18/10-05 Gruppa vart delt i 3. Det me skulle gjera i dag var: gjera klar grønsaker til marknad, stell i fjøset og steike pannekaker på stormkjøkken. Poteter og gulrøter

Detaljer

SETNINGSLEDD... 2 Verbal... 2 Subjekt... 2 Objekt... 5 Indirekte objekt... 6 Predikativ... 8 Adverbial... 9

SETNINGSLEDD... 2 Verbal... 2 Subjekt... 2 Objekt... 5 Indirekte objekt... 6 Predikativ... 8 Adverbial... 9 SETNINGSLEDD... 2 Verbal... 2 Subjekt... 2 Objekt... 5 Indirekte objekt... 6 Predikativ... 8 Adverbial... 9 1 SETNINGSLEDD Verbal (V) Eit verbal fortel kva som skjer i ei setning. Verbalet er alltid laga

Detaljer

Innhold. Fakta om bjørn Bilete og video av bjørn Spørjeunders. rjeundersøking

Innhold. Fakta om bjørn Bilete og video av bjørn Spørjeunders. rjeundersøking Bjørn og Rovdyr Innhold Fakta om bjørn Bilete og video av bjørn Spørjeunders rjeundersøking For eller imot bjørn i Jostedalen? Intervju med nokre ikkje-bønder i dalen Intervju med nokre bønder i dalen

Detaljer

Mina kjenner eit lite sug i magen nesten før ho opnar augo. Ho har gledd seg så lenge til denne dagen!

Mina kjenner eit lite sug i magen nesten før ho opnar augo. Ho har gledd seg så lenge til denne dagen! Mina kjenner eit lite sug i magen nesten før ho opnar augo. Ho har gledd seg så lenge til denne dagen! 17. mai er annleis enn alle andre dagar. Ein stor bursdag der alle er inviterte, tenkjer Mina, medan

Detaljer

JAMNE BØLGJER. også dei grøne greinene i jamn rørsle att og fram er som kjærasten min

JAMNE BØLGJER. også dei grøne greinene i jamn rørsle att og fram er som kjærasten min DET MØRKNAR SVEVNENS KJÆRLEIK JAMNE BØLGJER EIT FJELL I DAGEN eg står og ser på dei to hjortane og dei to hjortane står og ser på meg lenge står vi slik eg står urørleg hjortane står urørlege ikkje noko

Detaljer

ALF KJETIL WALGERMO KJÆRE SØSTER

ALF KJETIL WALGERMO KJÆRE SØSTER ALF KJETIL WALGERMO KJÆRE SØSTER AV ALF KJETIL WALGERMO Mitt bankande hjarte. Ungdomsroman. Cappelen Damm, 2011 Mor og far i himmelen. Illustrert barnebok. Cappelen Damm, 2009 Keegan og sjiraffen. Illustrert

Detaljer

GRAVFERD I BEDEHUSFORSAMLING

GRAVFERD I BEDEHUSFORSAMLING GRAVFERD I BEDEHUSFORSAMLING NYNORSK INNHALD GRAVFERD I BEDEHUSFORSAMLING... 2 GRAVFERDSORDNING:... 2 1. MENS VI SAMLAST... 2 2. FELLES SALME... 2 3. INNLEIING VED LEIAR... 2 4. BØN... 2 5. MINNEORD...

Detaljer

VELSIGNING AV HUS OG HEIM

VELSIGNING AV HUS OG HEIM KR 15.4/12 VELSIGNING AV HUS OG HEIM 1 Denne liturgien kan brukast når folk bed presten eller ein annan kyrkjeleg medarbeidar om å koma og velsigna den nye heimen deira. 2 Dersom presten blir beden om

Detaljer

3. og 4 klasse på Straumøy Gard måndag 29.09.09

3. og 4 klasse på Straumøy Gard måndag 29.09.09 3. og 4 klasse på Straumøy Gard måndag 29.09.09 Då ungdomsskulebussen stoppa i Straumøykrysset kom 3. og 4. klasse veltande ut av bussen, klar til ein ny dag på Straumøy Gard. Marta, Marie og Janna var

Detaljer

mmm...med SMAK på timeplanen

mmm...med SMAK på timeplanen mmm...med SMAK på timeplanen Eit undervisningsopplegg for 6. trinn utvikla av Opplysningskontora i landbruket i samarbeid med Landbruks- og matdepartementet. Smakssansen Grunnsmakane Forsøk 1 Forsøk 2

Detaljer

Nynorsk Institutt for lærerutdanning og skoleutvikling Universitetet i Oslo Hovudtest Elevspørjeskjema 8. klasse Rettleiing I dette heftet vil du finne spørsmål om deg sjølv. Nokre spørsmål dreier seg

Detaljer

Lyngmo-Glytten 23. årgang - Januar 2014 Medlemsblad GLYTTEN

Lyngmo-Glytten 23. årgang - Januar 2014 Medlemsblad GLYTTEN Lyngmo-Glytten 23. årgang - Januar 2014 Medlemsblad GLYTTEN Lyngmo - Glytten 23. årgang Januar 2014 Helsing frå Lyngmo Når du mottek Lyngmoglytten denne gangen er det travelt arbeid i gang på kjøkkenet

Detaljer

Spørjegransking. Om leselyst og lesevanar ved Stranda Ungdomsskule. I samband med prosjektet Kvitebjørnen.

Spørjegransking. Om leselyst og lesevanar ved Stranda Ungdomsskule. I samband med prosjektet Kvitebjørnen. Spørjegransking Om leselyst og lesevanar ved Stranda Ungdomsskule I samband med prosjektet Kvitebjørnen. Anne Grete, Kristin, Elisabet, Jørgen i 10.klasse ved Sunnylven skule 2012/13 1 2 Innhaldsliste

Detaljer

Nasjonale prøver. Lesing 5. steget Eksempeloppgåve 2. Nynorsk

Nasjonale prøver. Lesing 5. steget Eksempeloppgåve 2. Nynorsk Nasjonale prøver Lesing 5. steget Eksempeloppgåve 2 Nynorsk Opp-ned musene av Roald ahl et var ein gong ein gamal mann på 87 år som heitte Laban. I heile sitt liv hadde han vore ein stille og roleg person.

Detaljer

Teknikk og konsentrasjon viktigast

Teknikk og konsentrasjon viktigast Teknikk og konsentrasjon viktigast Karoline Helgesen frå Bodø er bare 13 år, men hevdar seg likevel godt i bowling der teknikk og konsentrasjon er viktigare enn rein styrke. Ho var ein av dei yngste finalistane

Detaljer

Det æ 'kji so lett å gjera eit valg når alt æ på salg Dialektundersøking

Det æ 'kji so lett å gjera eit valg når alt æ på salg Dialektundersøking Det æ 'kji so lett å gjera eit valg når alt æ på salg Dialektundersøking Mål: Elevane skal kjenne til utbreiinga av hallingmålet i nærmiljøet. Dei skal vita noko om korleis hallingmålet har utvikla seg

Detaljer

Om utviklingsplanar for dei vidaregåande skulane i Eiksundregionen Høyring 1

Om utviklingsplanar for dei vidaregåande skulane i Eiksundregionen Høyring 1 Rolf Lystad 12.05.14 Oklavegen 4 6155 Ørsta Utdanningsavdelinga v/ståle Solgard Møre og Romsdal fylkeskommune Fylkeshuset, Julsundvegen 9 6404 Molde Om utviklingsplanar for dei vidaregåande skulane i Eiksundregionen

Detaljer

Kvifor vèl folk å busetje seg i kommuna vår?

Kvifor vèl folk å busetje seg i kommuna vår? Kvifor vèl folk å busetje seg i kommuna vår? Innlevert av 7B ved Bergsøy skule (Herøy, Møre og Romsdal) Årets nysgjerrigper 2015 Vi i klasse 7B har mange ulike ting vi lurer på, og synes det høyrdes spanande

Detaljer

Plassebakken Barnehage

Plassebakken Barnehage Plassebakken Barnehage Plassebakken Post Austigard Februar 2012 www.plassebakken.no Hei alle sammen! Plassebakken Barnehage BA I januar har vi nytta oss av det fine veret å vøre mykje ute! Sjølv om det

Detaljer

Setring ved Håbakkselet Hareid

Setring ved Håbakkselet Hareid Håbakkselet. Erling Hovlid og Einar Jacobsen Setring ved Håbakkselet Hareid Håbakkselet Steinar Hovlid (f. 1926) fortel til Leif Arne Grimstad om Håbakkselet i Vikebladet/Vestposten laurdag 22. desember

Detaljer

5. Soknerådsmøte 2016 3. mai Referat

5. Soknerådsmøte 2016 3. mai Referat 5. Soknerådsmøte 2016 3. mai Referat Mat: Ingunn AU Arbeidsutvalet for soknerådet. Møter kvar månad ca 1 veke før soknerådsmøtet. Tar unna saker av meir forretningsmessig karakter. SR Soknerådet FR Klepp

Detaljer

Månadsbrev for ROSA mars 2015

Månadsbrev for ROSA mars 2015 Månadsbrev for ROSA mars 2015 Oppsummering/ evaluering av mars Mars har vore ein lunefull månad med tanke på veret, men vi gledar oss over mange fine dagar med sol og vårleg varme. Har vore mykje ute og

Detaljer

Heilårsbruk av hus på gard og i grend

Heilårsbruk av hus på gard og i grend Heilårsbruk av hus på gard og i grend Historikk 1999: Gardsformidlingsprosjektet. Samarbeid med bondeorganisasjonane. Kartlegging av ledige gardsbruk. Kr.150 000 til seljar. På 1,5 år vart denne ordninga

Detaljer

Page 1 of 7 Forside Elevundersøkinga er ei nettbasert spørjeundersøking der du som elev skal få seie di meining om forhold som er viktige for å lære og trivast på skolen. Det er frivillig å svare på undersøkinga,

Detaljer

Med tre spesialitetar i kofferten

Med tre spesialitetar i kofferten Med tre spesialitetar i kofferten Av Eli Gunnvor Grønsdal Doktor Dorota Malgorzata Wojcik nøgde seg ikkje med å vere spesialist i eitt fag. Ho tok like godt tre. No brukar ho kunnskapen sin, ikkje berre

Detaljer

Vil forbetre diagnostiseringa av tuberkulose

Vil forbetre diagnostiseringa av tuberkulose Vil forbetre diagnostiseringa av tuberkulose Av Eli Gunnvor Grønsdal Då Tehmina Mustafa kom til Noreg, som nyutdanna lege, fekk ho melding om å ta utdanninga på nytt. Ho nekta. I dag er ho professor i

Detaljer

FORBØN. Forbøn ORDNING FOR. for borgarleg inngått ekteskap. 1 Preludium/Inngang. 2 Inngangsord. Anten A

FORBØN. Forbøn ORDNING FOR. for borgarleg inngått ekteskap. 1 Preludium/Inngang. 2 Inngangsord. Anten A FORBØN ORDNING FOR Forbøn for borgarleg inngått ekteskap Under handlinga kan det gjevast rom for medverknad av ulike slag. Det kan vera medverknad frå festfølgjet ved einskilde av dei liturgiske ledda,

Detaljer

Nasjonale prøver. Lesing på norsk 8. trinn Eksempeloppgåve. Nynorsk

Nasjonale prøver. Lesing på norsk 8. trinn Eksempeloppgåve. Nynorsk Nasjonale prøver Lesing på norsk 8. trinn Eksempeloppgåve Nynorsk Ei gruppe elevar gjennomførte eit prosjekt om energibruk og miljøpåverknad. Som ei avslutning på prosjektet skulle dei skrive lesarbrev

Detaljer

Månadsbrev for Rosa september 2014

Månadsbrev for Rosa september 2014 Månadsbrev for Rosa september 2014 Oppsummering/ evaluering av september Språkutvikling Omsorg Ser at borna no stort sett er trygge både på rutinane, dei andre barna og dei vaksne på avdelinga. Dette fører

Detaljer

Kvifor kan ikkje alle krølle tunga? Nysgjerrigperprosjekt 5.- 7.kl 2008. Davik Oppvekst

Kvifor kan ikkje alle krølle tunga? Nysgjerrigperprosjekt 5.- 7.kl 2008. Davik Oppvekst Kvifor kan ikkje alle krølle tunga Nysgjerrigperprosjekt 5.- 7.kl 2008. Davik Oppvekst Innhaldsliste: Framside med problemstilling Hypoteser Plan Spørjeskjema Arbeid med prosjektet Kjønn Trening Alder

Detaljer

TEIKNSETJING... 2 Punktum... 2 Spørjeteikn... 2 Utropsteikn... 3 Kolon... 3 Hermeteikn... 3 Komma... 5

TEIKNSETJING... 2 Punktum... 2 Spørjeteikn... 2 Utropsteikn... 3 Kolon... 3 Hermeteikn... 3 Komma... 5 TEIKNSETJING... 2 Punktum... 2 Spørjeteikn... 2 Utropsteikn... 3 Kolon... 3 Hermeteikn... 3 Komma... 5 1 TEIKNSETJING Punktum (.) Vi bruker punktum for å lage pausar i teksta. Mellom to punktum må det

Detaljer

6. trinn. Veke 24 Navn:

6. trinn. Veke 24 Navn: 6. trinn Veke 24 Navn: Takk for ei fantastisk fin førestilling i går! Det var veldig kjekt å sjå dykk, både på formiddagen og på ettermiddagen. Eg vart veldig stolt! No må vi få rydda opp og pakka litt

Detaljer

Brukarrettleiing E-post lesar www.kvam.no/epost

Brukarrettleiing E-post lesar www.kvam.no/epost Brukarrettleiing E-post lesar www.kvam.no/epost Kvam herad Bruka e-post lesaren til Kvam herad Alle ansatte i Kvam herad har gratis e-post via heradet sine nettsider. LOGGE INN OG UT AV E-POSTLESAREN TIL

Detaljer

Om utviklingsplanar for dei vidaregåande skulane i Eiksundregionen Høyring 2

Om utviklingsplanar for dei vidaregåande skulane i Eiksundregionen Høyring 2 Rolf Lystad 18.09.14 Oklavegen 4 6155 Ørsta Utdanningsavdelinga v/ståle Solgard Møre og Romsdal fylkeskommune Fylkeshuset, Julsundvegen 9 6404 Molde Om utviklingsplanar for dei vidaregåande skulane i Eiksundregionen

Detaljer

kjærleiken ein har til kyrkja. Denne arven er det som må førast vidare til neste generasjon.

kjærleiken ein har til kyrkja. Denne arven er det som må førast vidare til neste generasjon. Visitasforedrag i Vik 6. mars 2016 Kjære kyrkjelyd! Takk for flotte dagar her i Vik! Det er ei fantastisk vakker bygd. Og det handlar ikkje berre om naturen. Her har forfedrene dykkar bygd dei vakraste

Detaljer

Løysingsfokusert tilnærming LØFT tenking og metode

Løysingsfokusert tilnærming LØFT tenking og metode Løysingsfokusert tilnærming LØFT tenking og metode Ved Kari Vik Stuhaug Helsepedagogikk Helse Fonna 5. Mars 2015 09.03.2015 Kari Vik Stuhaug, LMS Helse Fonna 1 Kva gjer du når du får eit problem? Og kva

Detaljer

Vaffelhjarte Lena og eg i Knert-Mathilde

Vaffelhjarte Lena og eg i Knert-Mathilde Maria Parr Vaffelhjarte Lena og eg i Knert-Mathilde Illustrert av Bo Gaustad Det Norske Samlaget Oslo 2005 Det Norske Samlaget www.samlaget.no Tilrettelagt for ebok av eboknorden 2013 ISBN 978-82-521-8583-6

Detaljer

Undervisningsopplegg for filmen VEGAS

Undervisningsopplegg for filmen VEGAS Undervisningsopplegg for filmen VEGAS Samandrag og stikkord om filmen Det er seinsommar i Bergen. Thomas må flytte til gråsonen, ein omplasseringsheim for unge, som av ulike grunnar ikkje har nokon stad

Detaljer

BRUKARUNDERSØKING 2008 - MOTTAK AV FLYKTNINGAR MOTTAK AV FLYKTNINGAR

BRUKARUNDERSØKING 2008 - MOTTAK AV FLYKTNINGAR MOTTAK AV FLYKTNINGAR TIME KOMMUNE Arkiv: K1-070, K3-&32 Vår ref (saksnr.): 08/1355-6 JournalpostID: 08/14810 Saksbeh.: Helge Herigstad BRUKARUNDERSØKING 2008 - MOTTAK AV FLYKTNINGAR MOTTAK AV FLYKTNINGAR Saksgang: Utval Saksnummer

Detaljer

Nasjonale prøver. Lesing på norsk 5. trinn Eksempeloppgåve. Nynorsk

Nasjonale prøver. Lesing på norsk 5. trinn Eksempeloppgåve. Nynorsk Nasjonale prøver Lesing på norsk 5. trinn Eksempeloppgåve Nynorsk Lundefuglnettene av ruce McMillan Kvart år får den islandske øya Heimaøy besøk av svartkvite fuglar med oransjefarga nebb som kjem for

Detaljer

Plassebakken Barnehage

Plassebakken Barnehage Plassebakken Barnehage Plassebakken Post Sørigard Februar 2012 www.plassebakken.no Hei og hå! I månaden som er gått har vi leika oss ute i snøen, så nær som kvar dag. Vi sila i bakkane og mala på snøen

Detaljer

Kva kompetanse treng bonden i 2014?

Kva kompetanse treng bonden i 2014? Kva kompetanse treng bonden i 2014? Fagleiar Bjørn Gunnar Hansen TINE Rådgjeving Samtalar med 150 mjølkebønder dei siste 6 åra, frå Østfold til Nordland Kompetanse Kunnskap (Fagleg innsikt) Ferdigheiter

Detaljer

Me har sett opp eit tankekart og mål for dei ulike intelligensane, dette heng som vedlegg.

Me har sett opp eit tankekart og mål for dei ulike intelligensane, dette heng som vedlegg. JANUAR 2015! Ja, i går vart friluftsåret 2015 erklært for opna og me er alle ved godt mot og har store forhåpningar om eit aktivt år. Det gjeld å ha store tankar og arbeida medvite for å gjennomføra dei.

Detaljer

PLAN FOR BRUK AV NYNORSK I NISSEDAL KOMMUNE

PLAN FOR BRUK AV NYNORSK I NISSEDAL KOMMUNE PLAN FOR BRUK AV NYNORSK I NISSEDAL KOMMUNE Vedteke av kommunestyret 2. oktober 2014, sak 67/14 1 Innhold 1. Kvifor plan for bruk av nynorsk i Nissedal kommune?... 3 1.1 Bruk av nynorsk internt i organisasjonen

Detaljer

Regnet sit som glanspapir på hender og føter Vinden ser det eg ikkje ser Han som smiler under vindauget. Eg rissar ikkje namn

Regnet sit som glanspapir på hender og føter Vinden ser det eg ikkje ser Han som smiler under vindauget. Eg rissar ikkje namn Dans meg Lat meg sjå deg utan andlet, lat meg gå med deg i skogen utan klede. Vis meg dit du aldri før har vore, sei meg det du aldri før har tenkt. Våg meg utan sko og utan pust. Dans meg dit du vil Hudsong

Detaljer

Tarzan 3 og 4 åringane Fredagane Neste månad nformasjonstavla Nyttar høvet til å minne om :

Tarzan 3 og 4 åringane Fredagane Neste månad nformasjonstavla Nyttar høvet til å minne om : Denne månaden har me blant anna arbeid med «Barn hjelper barn» som ei førebuing til haustfesten vår 3. november, der inntektene vil gå til SOS-barnebyer Bergen. Barna har mellom anna laga epletrykk og

Detaljer

Ein farleg klatretur. Tilrettelegging for norsk utgåve: Mette Eid Løvås Norsk omsetjing: Ivar Kimo

Ein farleg klatretur. Tilrettelegging for norsk utgåve: Mette Eid Løvås Norsk omsetjing: Ivar Kimo Ein farleg klatretur Døveskolernes Materialelaboratorium, 1994 2. udgave 1. oplag Forfatter: H. P. Rismark Illustrationer: Henrik Taarnby Thomsen Tilrettelægging, layout, dtp, repro og tryk: Døveskolernes

Detaljer

LOV 1950-12-08 nr 03: Lov om norsk riksborgarrett 1

LOV 1950-12-08 nr 03: Lov om norsk riksborgarrett 1 LOV 1950-12-08 nr 03: Lov om norsk riksborgarrett 1 -------------------------------------------------------------------------------- DATO: LOV-1950-12-08-3 OPPHEVET DEPARTEMENT: AID (Arbeids- og inkluderingsdepartementet)

Detaljer

Når sjøhesten sviktar. KPI-Notat 4/2006. Av Anne-Sofie Egset, rådgjevar KPI, Helse Midt-Norge

Når sjøhesten sviktar. KPI-Notat 4/2006. Av Anne-Sofie Egset, rådgjevar KPI, Helse Midt-Norge KPI-Notat 4/2006 Når sjøhesten sviktar Av Anne-Sofie Egset, rådgjevar KPI, Helse Midt-Norge En notatserie fra Kompetansesenter for pasientinformasjon og pasientopplæring Side 1 Sjøhesten (eller hippocampus)

Detaljer

Månadsbrev frå oktober, Grøn avd.

Månadsbrev frå oktober, Grøn avd. Månadsbrev frå oktober, Grøn avd. Oppsummering/ evaluering av oktober Oktobermånad starta me med eit lite epleprosjekt. Inndelt i grupper, fekk alle barna vere med på tur for å hauste eple og plommer.

Detaljer

Ser du det? Ved Odd Erling Vik Nordbrønd døveprest i Møre Anne Marie Sødal kateket i døvekirken Nordenfjelske distrikt

Ser du det? Ved Odd Erling Vik Nordbrønd døveprest i Møre Anne Marie Sødal kateket i døvekirken Nordenfjelske distrikt Ser du det? Hvordan jobbe med trosopplæring og bibelfortellinger med hovedvekt på det visuelle. Vi lever i en mer og mer visuell tid, og dette bør få konsekvenser for hvordan kirken kommuniserer med og

Detaljer

Til deg som er ny i Maurtuå Barnehage! Barnehagens visjon: «Saman set me spor»

Til deg som er ny i Maurtuå Barnehage! Barnehagens visjon: «Saman set me spor» Til deg som er ny i Maurtuå Barnehage! Barnehagens visjon: «Saman set me spor» Velkommen til oss i Maurtuå Barnehage. Dette heftet med informasjon håpar me kan være til hjelp for deg når du skal være vikar.

Detaljer

det skulle vere sol, vi skulle reise til Łódź

det skulle vere sol, vi skulle reise til Łódź marit kaldhol det skulle vere sol, vi skulle reise til Łódź roman Oslo 2014 Det Norske Samlaget www.samlaget.no Tilrettelagt for ebok av BookPartnerMedia, København 2014 ISBN 978-82-521-8437-2 Om boka

Detaljer

ARBEIDSPRØVEN Nynorsk ELEVHEFTE

ARBEIDSPRØVEN Nynorsk ELEVHEFTE ARBEIDSPRØVEN Nynorsk ELEVHEFTE LESEKORT 1 A D Å B O V N F G I P L Y Ø U M S T Æ R E H J K a d å b o v N f g i p l y ø U m s t æ r e h J k LESEKORT 2 sa Vi ål du ør våt dyr syl klo båt lys tak Hest føle

Detaljer

Månadsbrev for GRØN mars/april 2014

Månadsbrev for GRØN mars/april 2014 Månadsbrev for GRØN mars/april 2014 Oppsummering/ evaluering av mars/april Mål og innhald april I mars har me hatt fokus på språk. Me har hatt språksamlingar saman med Rosa kvar veke, der har me sett på

Detaljer

Ordning for dåp Storsamling Nærbø 06.12.10

Ordning for dåp Storsamling Nærbø 06.12.10 Ordning for dåp Storsamling Nærbø 06.12.10 Velkomsthelsing. Leiar: Forsamlinga skal i dag ta imot dette barnet (bruk gjerne namnet). Vi gjer dette med glede og i bevissthet om det ansvaret dette legg på

Detaljer

Jobbskygging. Innhald. Jobbskygging side 1. ELEVARK 10. trinn

Jobbskygging. Innhald. Jobbskygging side 1. ELEVARK 10. trinn Jobbskygging side 1 Jobbskygging Innhald Handverk, industri og primærnæring Omgrepa handverk, industri og primærnæring. Kva betyr omgrepa? Lokalt næringsliv etter 1945 Korleis har lokalt næringsliv utvikla

Detaljer

Informasjonshefte Tuv barnehage

Informasjonshefte Tuv barnehage Informasjonshefte Tuv barnehage Informasjonshefte for Tuv barnehage Barnehagen blir drevet av Hemsedal kommune. Barnehagen er politisk lagt under Hovudutval for livsløp. Hovudutval for livsløp består av

Detaljer

Halvårsrapport grøn gruppe- haust 2015

Halvårsrapport grøn gruppe- haust 2015 Halvårsrapport grøn gruppe- haust 2015 I denne rapporten vil eg ta føre meg dei 7 fagområda i rammeplanen. Eg vil skrive litt om kva rammeplanen seier og deretter gjere greie for korleis me har arbeida

Detaljer

Møteprotokoll for møte i

Møteprotokoll for møte i Møteprotokoll for møte i Masfjorden Kyrkjelege Fellesråd 27.01. 2015 kl. 1815 i kantina på kommunehuset. Desse møtte: Ragnhild Skuggedal Britt E. Nordland Åse Dyrkolbotn Øyvind Kristoffersen Egil Kvingedal

Detaljer

P.R.O.F.F. Plan for Rekruttering og Oppfølging av Frivillige medarbeidarar i Fjell kyrkjelyd

P.R.O.F.F. Plan for Rekruttering og Oppfølging av Frivillige medarbeidarar i Fjell kyrkjelyd P.R.O.F.F. Plan for Rekruttering og Oppfølging av Frivillige medarbeidarar i Fjell kyrkjelyd VISJON I arbeidet for og med dei medarbeidarane i Fjell sokn har vi utarbeida ein visjon: I Fjell sokn vil vi

Detaljer

Jon Fosse. Andvake. Forteljing

Jon Fosse. Andvake. Forteljing Jon Fosse Andvake Forteljing 2007 Det Norske Samlaget www.samlaget.no Omslag: Stian Hole/Blæst design Printed in Denmark Trykk og innbinding: Nørhaven Paperback AS, 2008 Tilrettelagt for ebok av BookPartnerMedia,

Detaljer

Lyngmo-Glytten 22. årgang August 2013 Medlemsblad. Lyngmo-Glytten22. årgang GLYTTEN SOMMAR PÅ LYNGMO, OG SNART ER DET TID FOR HAUSTLEIR!!

Lyngmo-Glytten 22. årgang August 2013 Medlemsblad. Lyngmo-Glytten22. årgang GLYTTEN SOMMAR PÅ LYNGMO, OG SNART ER DET TID FOR HAUSTLEIR!! Lyngmo-Glytten 22. årgang August 2013 Medlemsblad GLYTTEN SOMMAR PÅ LYNGMO, OG SNART ER DET TID FOR HAUSTLEIR!! Side 1 Helsing frå Lyngmo Det er siste tysdag i august og strålande sol ute. Hafslovatnet

Detaljer

GISKE OS øydelagd av orkanen Dagmar. Tekst: Kjell Mork Soot. Foto : Lars Petter Folkestad

GISKE OS øydelagd av orkanen Dagmar. Tekst: Kjell Mork Soot. Foto : Lars Petter Folkestad GISKE OS øydelagd av orkanen Dagmar. Tekst: Kjell Mork Soot. Foto : Lars Petter Folkestad Først i denne delen om Giske OS står skrive om korleis vi bygde stasjonsbygninga. Der står nemnt at vi rekna med

Detaljer

Lyngmoglytt-3-2012:Layout 1 05.09.12 14.35 Side 1. Lyngmo-Glytten21. årgang. Lyngmo-Glytten 21. årgang Seotember 2012 Medlemsblad GLYTTEN

Lyngmoglytt-3-2012:Layout 1 05.09.12 14.35 Side 1. Lyngmo-Glytten21. årgang. Lyngmo-Glytten 21. årgang Seotember 2012 Medlemsblad GLYTTEN Lyngmoglytt-3-2012:Layout 1 05.09.12 14.35 Side 1 Lyngmo-Glytten 21. årgang Seotember 2012 Medlemsblad GLYTTEN Jesus møter oss på forskjellige måter. For nokon gjennom skaparverket og solskinet. For nokon

Detaljer

Plassebakken Barnehage BA

Plassebakken Barnehage BA Plassebakken Post AUSTIGARD Januar 2012 www.plassebakken.no Godt nyttår No har vi starta på eit nytt år, tenk dei er ferdige med det første halve året i barnehagen allereie! I desember har vi gjort fole

Detaljer

Overgangsplan barnehage - skule i Stord kommune

Overgangsplan barnehage - skule i Stord kommune Overgangsplan barnehage - skule i Stord kommune Planen er administrativt vedteken og gjeldande frå 01.01.2013 Innleiing Bakgrunn for overgangsplanen Kunnskapsdepartementet tilrår at o Barnehagen vert avslutta

Detaljer

TRESKING II. 3. Er det kjent at nokon har treskt beint frå åkeren? Var det i tilfelle serlege grunnar for dette?

TRESKING II. 3. Er det kjent at nokon har treskt beint frå åkeren? Var det i tilfelle serlege grunnar for dette? Norsk etnologisk gransking Desember 1955 Emne nr. 53 TRESKING II I 1. Kva tid på året var det dei til vanleg tok til å treskja? Var det visse ting dei i så måte tok omsyn til, t. d. om kjølden var komen?

Detaljer