Jaktblad. Mitt. Europas jaktskyttarkonge Ekstremjakt på Vestlandet Polarsirkelens MacNab

Størrelse: px
Begynne med side:

Download "Jaktblad. Mitt. Europas jaktskyttarkonge Ekstremjakt på Vestlandet Polarsirkelens MacNab"

Transkript

1 TOPPTEKST 1. utgåve mai årgang Europas jaktskyttarkonge Ekstremjakt på Vestlandet Polarsirkelens MacNab Høgfjellsjakt i Kirgisistan Elgokser i Yukons villmark Diana Jagtrejser i førti år 1

2 Utgjeve av Sofaliv AS, i samarbeid med Hetland Media er heilt gratis for lesarane, og blir finansiert av annonser og samarbeid. I magasinet er det difor lenkja til ulike produsentar, leverandørar, butikkar og arrangørar. Høgfjellsja Kirgisi REDAKTØR/GRAFISK DESIGN Morten Hetland er ansvarleg for å fylla magasinet med redaksjonelt innhald. Ta kontakt med han viss du vil levera tekst og/eller bilete til magasinet. Tips gjerne om kva du syns bør skriva om i komande utgåver DAGLEG LEIAR/ANNONSESAL Når Håkon Kyllesø ikkje jaktar, testar utstyr eller driv Sofaliv AS, sel han annonser og samarbeidsavtalar for. Ta kontakt med han for ein hyggeleg samtale og ein god avtale! mittjaktblad.no Hjelp oss å gjera kjent! Lik og del oss på Facebook: facebook.com/ 2 tek ikkje ansvar for innsendt materiale som me ikkje har bestilt på førehand. Tekst og bilete blir lagra digitalt, og kan bli brukt til marknadsføring eller i våre søstermagasin.

3 kt i stan 65 INNHALD Nummer 01/2014 Leiaren: Lidenskap til jakt Europas jaktskyttarkonge Land Rover Defender LXV Mat: Saftig hjorterygg Ekstremjakt på Vestlandet Mat: Grillsesongen er her Polarsirkelens Macnab Høgfjellsjakt i Kirgisistan God service hos Jaktsport AS Elg og hjort på same jakttur Laserkorreksjon av alderssyn Elgokser i Yukons villmark Jaktreiser i førti år Schmidt & Bender-nyheiter Våpen: Blaser R Kan man nyte en bourbon?

4 LEIAREN TOPPTEKST Lidenskap til jakt Så fekk me det endeleg til! Du sit no med den første utgåva av på skjermen din. kjem ut fleire gonger i løpet av 2014, og kjem naturlegvis til å vera gratis for lesarane! Kvifor skal me gje ut eit gratis jaktblad på norsk? Det er mange gode grunnar, faktisk så mange at det er vanskeleg å finna grunnar til å la vera! Etter vårt syn er tida over for papir, trykksverte, portokostnader og eit vått, krøllete jaktblad i postkassen. For det handlar slett ikkje om abonnementskostnadene, som me heller vil at du skal få bruka på jakt Kostnadene me sparer på produksjon og distribution er så omfattande at det fint lét seg gjera å finansiera utgjevinga av eit godt jaktblad utelukkande med inntekter frå annonser i bladet. er 100 prosent uavhengig av ulike interesseorganisasjonar, og me har ingen som helst ambisjon om å blanda oss inn i jaktpolitikk. Vårt redaksjonelle fokus er på sjølve jakta på livsstilen, opplevingane og utstyret. Me vil opplysa, underhalda og ikkje minst gje næring til norske jegerar sin lidenskap for jakt- og friluftsliv. Det burde vera ei enkel oppgåve, for jakt- og friluftsinteressa er stor hjå oss som står bak... Det er nærast uendelege muligheiter med dette nye mediet, og vil garantert gjennomgå ei utvikling allereie frå denne spede starten. Me håpar du blir fornøgd med, og set pris på både ris og ros. God lesing! Håkon Kyllesø dagleg leiar Morten Hetland redaktør 4

5 TOPPTEKST 5

6 FRANZ-A TOPPTEKST FOTO: SÖDERÅSENS SHOOTING & EVENTS 6

7 LBRECHT TOPPTEKST EUROPAS JAKTSKYTTARKONGE Før eg møter Franz-Albrecht Öttingen kjenner eg meg litt skepsis. Eg har sett at han svinger rifla i filmane frå Hunters Video, men det er vel ingen som er så dyktige med børsa? Det er jo enkelt å klippa vekk bommertane frå filmen. TEKST OG FOTO: MATS GYLLSAND

8 EUROPAS JAKTSKYTTARKONGE Eg tar turen til på Söderåsens Shooting & Events i Billesholm, litt utanfor Helsingborg. Dei har netopp opna eit fantastisk innandørs skytesenter, og det er dei som har invitert skyttarkjendisen på besøk. At han har valt å samarbeida med oss, ser eg på som ei anerkjenning av at me satsar hardt på utdanning av gode jaktskyttarar, seier eigaren, Carl- Wilhelm Stiernblad, når han ynskjer meg velkommen. Inne i salongen sitter Franz-Albrecht Öttingen. Han er betydeleg mindre enn eg hadde førestilt meg. Han reiser seg raskt opp, rekkjer ut handa og presenterer seg. Han utstråler professjonalisme og byrjar straks å snakka om skytekinoar. Eg har glad for at det finst skytekinoar. Dei gjer oss til betre skyttarar. Det er alle jegerar sitt moralske ansvar å bli betre skyttarar, slik at ingen treng vera skeptiske til det me gjer, meiner Franz-Albrecht Når eg ser han i filmane sit eg igjen med ei kjensle av at han må vera fødd med ei rifle i handa. Det er ikkje langt frå sanninga: Familien hans eig eit stort gods sør i Tyskland, og jakt har alltid vore ein del av livet hans. Det einaste foreldra mine kunne kontrollera meg med, var å truga med at eg ikkje fekk vera med på jakt om eg ikkje gjorde som dei sa, ler Franz-Albrecht. Faren er Franz-Albrecht si største inspirasjonskjelde og viktigaste instruktør. FRANZ-ALBRECHT Fullt namn: Franz Albrecht Alois Christian Ferdinand Maria Notger Tittel: Arveprins av Öttingen-Öttingen og Öttingen-Spielberg Fødd: 1982 i München i Tyskland Familie: Far: prins Albrecht. Mor: Angela Jank. Tre yngre systre: Theresa, Antonia og Nora. tref 8

9 Han har alltid støtta meg, og tok meg tidleg med på jakt. Av og til spurde han om eg kunne skyta eit dyr som han peika på. Viss eg svarte at eg kunne prøva, fekk eg aldri lov. Svaret skulle vera eit klart «ja», elles måtte eg berre liggja unna. Franz-Albrecht er no 31 år, og har opplevd meir jakt enn dei fleste kjem til å oppleva i løpet av eit heilt liv, men han trenar framleis flittig for å bli ein betre skyttar. God skyting er ei ferskvare. Eg er alltid nervøs framfor sesongen, og grublar på om eg vil vera ein betre skyttar enn tidlegare. Så langt har det gått svært godt, men det kjem nok ein dag når eg skyt dårlegere enn tidlegare sesongar, seier Franz- Albrecht tankefullt. Skyttarprofilen fortel at han gjerne vel eit mindre kaliber, som til dømes.222, når han trenar. Med eit mindre kaliber kan du trena meir og øva inn ein betre teknikk. Dessutan blir du ikkje ruinert på skytebanen. Viss ein jeger kjem inn på banen med ein EUROPAS JAKTSKYTTARKONGE.300 Win. Mag, skyt førti skot og påstår, at det kjennest godt, så lyg han! Franz-Albrecht påpeikar heile tida kor viktig det er å halda treninga ved like, og han samanliknar det gjerne med treninga hjå toppidrettsutøvarar. Alle kan læra seg tennis, men berre nokre få kan bli så gode som Roger Federer. Det handlar ikkje utelukkande om talent, for alle må trena og læra seg å meistra våpen, sikte og ammunisjon. Me jaktar på levande dyr, så me har eit stort ansvar for å skyta så godt som mulig, slår skyttarprofilen fast. Du skal ikkje testa evnene dine på dyra i skogen, men gjennom trening kan du finna dine eigne grenser. Viss du kjenner dine eigne svakheiter, så veit du kor langt du kan skyta i ulike situasjonar, legg han til. Når eg kikkar på filmane der Franz-Albrecht skyt etter villsvin, finn eg det ganske overraskande at han bruker ganske vanleg utstyr: Éi heilt vanleg repeterrifle med rødpunktsikte. Så kva meiner han eigentleg om jaktutstyr? t fsikker 9

10 10 EUROPAS JAKTSKYTTARKONGE Eg samanliknar igen med Roger Federer. Han I dag skal han skyta med ein Merkel Helix, med kan garantert slå oss i tennis med ein tre-rekkert ein Aimpoint på toppen. frå 1905 og den eine handa bak ryggen, sjølv om me Den viktigaste skytetreninga kan du gjera heime bruker det nyaste og dyraste utstyret. Men viss han i stova: Fokuser på eitt punkt og løft våpenet i anlegg spelar mot ein jamngod tennisspelar, som har betre tjue gonger om dagen, så lærer du teknikken. Du utstyr enn han, så tapar sjølv Federer. skal kunna utføra heile anleggs- Utstyret er altså viktig, men det bevegelsen med lukka auger, og er viktigare å vita kva ein gjer, og når du opnar dei skal målet vera meistrar naudsynte teknikkar for å i siktet utan justering, elles er det skyta godt. Kleda er òg viktige, for ikkje godt nok, slår Franz-Albrecht det er lettare å utfalda evnene sine fast, mens eitt par villsvin spring fullt ut viss ein kjenner seg god og fram på lerretet. Han løftar rifla, varm, enn viss du er våt og frys. føl villsvinet og fyrer av. Skotet Det same gjeld med våpen: Kjøp er perfekt, og fingerspissen er noko som fungerer frå starten av. det einaste som rører seg. Han Viss du er nybyrjar bør du velja eit blunkar ikkje, men held skarpt våpen som passar til deg, og ikkje fokus på målet. berre det billigaste våpenet. Den beste Ein av dei viktigaste føreinvesteringa er å få kolben tilpassa setnadene for god skyting er dine personlege mål. Viss du kjøper å ikkje bevega noko anna enn eit våpen som du trivst med, treng du avtrekksfingeren. Du skal sjå kva som skjer med ikkje skifta det ut allereie om eit par år. Då er det dyret når du fyrer av skotet. Dette får ein berre til langt billegare å velja rett våpen allereie frå starten. gjennom mykje trening, påpeikar jaktskyttarkongen. Ikkje sjå på kva andre brukar. Det er viktigare at Viss Franz-Albrecht har jakta mykje i løpet av ein våpenet passar for deg, slår han fast. dag med drivjakt, kan han plutseleg føla at augene Kva våpen likar du best sjølv? ikkje lengre er heilt med. Då avsluttar han jakta med Eg har slutta å bruka rifla frå filmane, og er på å skyta litt med rifla utan ammunisjon, for å koma jakt etter noko anna. Merket har ikkje noko å bety, tilbake til hektene. men den skal vera driftsikker og ha god presisjon. Etter å ha sett Franz-Albrecht avfyra det eine treffsik Fem skot innanfor 2,5 centimeter på 100 meters hald skotet etter det andre, med like stor sikkerheit kvar er eit minimumskrav. Den skal òg ha relativt lite gong, innser eg at han skyt like godt i verkelegheita rekyl, anten i form av eit lite kaliber eller ved å som på film. Kanskje til og med betre bruka ein lyddempar i land der det er tillate. Det ser så naturleg ut når han skyt. Eg veit ikkje No har me sete i salongen og snakka i ein times heilt korleis eg skal forklara det, men eg innser at tid, og det er på høg tid å koma seg på skyte- dei fleste av oss må trena betydeleg meir for å vera banen. Franz-Albrecht byter om til ein jakke og trer i nærleiken av å oppnå dette nivået. Franz-Albrecht ein skinnhanske på venstre hand for å få betre grep. meiner at filmane som han medverkar i er ei viktig Han viser meg korleis han held rundt forskjeftet, inspirasjonskjelde for unge jegerar, og oppmuntrar med peikefingeren retta mot målet langs skjeftet. dei til å øva for å bli betre skyttarar. Det er ennå ein ting eg har lært av faren min. Kor mange dagar bruker du eigentleg til å jakta? Han var hagleskyttar, og i det miljøet er dette grepet Alt for få, avsluttar Europas jaktskyttarkonge, meir vanleg, forklarer han. Franz-Albrecht Öttingen, med eit smil rundt munnen.

11 EUROPAS JAKTSKYTTARKONGE «EG TRENAR IKKJE FOR Å KONKURRERA. EG TRENAR FOR Å BLI EIN BETRE JEGER.» TRE FILMAR MED FRANZ-ALBRECHT SINE SKYTETIPS PÅ NESTE SIDE t ker 11

12 EUROPAS JAKTSKYTTARKONGE Franz-Albrecht sine BESTE SKYTETIPS FILM #1 FRANZ-ALBRECHT gjev deg tips om den beste teknikken for god rifleskyting. Han demonstrerer mellom anna pusteteknikk og anlegg FILM #2...korleis han siktar, og kvifor det ifølgje han sjølv er betre enn det dei fleste av oss har lært seg... FILM # til slutt er det tid til litt instruksjon i skytekinoen. Her viser han òg kva som skjer viss ein ikkje gjer alt korrekt.

13 Vi leter etter jegerprøveinstruktører Sofaliv AS ønsker å bygge et landsdekkende nettverk av jegerprøveinstruktører. Er du interessert? Ta kontakt med oss i dag! Håkon Kyllesø, daglig leder tlf jaktopplevelser jaktkurs events slaktekurs opplæringsjakt

14 EUROPAS JAKTSKYTTARKONGE Land Rover Defender LXV: NY JUBILEU I ærverdige omgivelser på Packington Estate, sørøst for Birmingham, feiret Land Rover sitt 65-årsjubileum tidligere i år. På festen ble en ny jubileumsutgave av den klassiske Defenderen vist frem: Land Rover Special Edition Defender LXV. Med to millioner Defendere solgt reflekterer romertallet i navnet (LXV) den stolte historien Land Roveren har i DNAet sitt. Bilen kommer i kun 17 eksemplarer til Norge. Spesialutgave med spesialutstyr Under panseret sitter en 2,2 liters dieselmotor, og bilen er utrustet med en 6-trinns manuell girkasse. Men det er på design det blir tydelig at Special Edition Defender LXV er laget for å skille seg ut, også blant andre Defendere: Den kommer blant annet kun med 16-tommers «Sawtooth» felger i Santorinisvart og farget frontfanger. Bilen kommer med sorte premium skinnseter med LXV brodert på hodestøttene, og også ratt og midtkonsoll er kledd i lær. Det er gjennomgående detaljer med unik brodering i oransje som gir bilen sitt spesielle utrykk. For den anglofile kan det nevnes at bilen har det britisk flagget som emblem i hekken. Den leveres også med en helt spesiell LXV jubileumsnøkkelring. Besøk landrover.no for mer informasjon. 14

15 TOPPTEKST MSMODELL I 1948 rullet den første Land Roveren, «HUE 166», ut på de engelske landeveier. Nå feirer 65-åringen med en Special Edition Defender LXV. TEKST: MORTEN HETLAND FOTO: LAND ROVER 15

16 hjortery TOPPTEKST MØYR OG SAF Får du vatn i munnen berre ved å tenkja på å setja tennene i eit saftig, raudt kjøtstykke? Her er ei enkel oppskrift på korleis du kan laga middag med det beste kjøtet i frysaren. TEKST: MORTEN HETLAND FOTO: 16

17 TOPPTEKST TIG HJORTERYGG gg 17

18 MØYR OG SAFTIG HJORTERYGG Sausen slik gjer du Ein god raudvinssaus kler alltid eit saftig kjøtstykke. Denne enkle oppskrifta har me etter stjernekokken Leif Mannerström: Hell raudvinen i ei gryte og tilset sjalottlauk, laurbær, timian, salt og pepar. Reduser blandinga til den tjuknar, tilset kalvefond og la sausen koka vidare. (Viss du ikkje har ekte kalvefond, kan du bruka konsentrert fond, og blanda ut til 3 dl ferdig buljong.) Smak på sausen! Viss den er for lite syrleg kan du tilsetja ein liten skvett raudvinsedikk. Rør litt smør inn i sausen når den har fått rett smak og konsistens. Sil av sausen før servering. Ingrediensar 3 dl kalvefond 3 dl raudvin 2 stk. hakka sjalottlauk 1 stk. laurbærblad 1 kvist timian Salt Pepar 1 ss. raudvinsedikk 1 ss. smør 18

19 MØYR OG SAFTIG HJORTERYGG Kjøtet slik gjer du hjorterygg Finreinsk kjøtet, fjern alle synlege hinner og sener. Gni kjøtet inn med salt, pepar og litt rapsolje, og la kjøtstykket liggja i romtemperatur i eit par timar. Varm opp grillpanna. Panna skal vera så varm at kjøtet nesten hoppar. Legg kjøtet nedi og steik i eit par minutt. Snu kjøtet og skru ned varmen. Grill kjøtet til det har ein kjernetemperatur på 56 O C. Bruk steikjetermometer for å få eit perfekt resultat. La kjøtet kvila i nokre minutt før du skjer det opp og serverer det. Server med raudvinssausen, hasselbackpoteter og dine favorittgrønsaker. Du treng Eit godt kjøtstykke av hjorterygg Salt Pepar Rapsolje Ei grillpanne Steikjetermometer 19

20 TOPPTEKST Ekstrem jakt p VEST ekstrem 20

21 TOPPTEKST å LANDET Norge er meir enn olje og tørrfisk. Det fekk eg erfara då eg fekk tilbod om å vera med på jakt etter kronhjortane på Vestlandet. Det blei ei tøff oppleving for dei jaktinteresserte gjestene frå Sverige. jakt TEKST OG FOTO: MATS GYLLSAND VAKKERT OG TØFT: Terrenget langs dei norske fjordane er utfordrande. 21

22 EKSTREM JAKT PÅ VESTLANDET okker må koma heim D til meg på hjortejakt til hausten, seier Tom Jensen til meg ein sommardag på telefon frå Norge. Men dokker må vera førebudde på at det er ekstremt tøft og fysisk krevjande. BAGGASJEN er på veg opp. Ja, ja, kor tøft kan det vera, tenkte eg, viss storrøykaren Tom klarer det, men takka i alle fall ja til invitasjonen. Væpnaren Per Elvin nølte ikkje med å hengja seg på, og tidleg ein haustdag sit me i bilen på den lange vegen frå Sverige mot nabolandet i vest. FØR AVREISA har me sjekka ut kor me skal. Ein gard på sørsida av Hundvikfjorden i Gloppen kommune, langt ute på Vestlandet. På kartet ser det ut til å vera ein grei plass. Det er heller ikkje så langt dit i luftlinje, men luftlinja er noko heilt anna enn verkelegheita, spesielt når ein skal ta seg gjennom Norge på tvers. Me må passera bruer, ferjer og lange tunellar under havbotnen. Det tar tid, lang tid. Tolv timar etter avreise er me i alle fall framme ved bryggja der Tom skal henta oss med båten sin. Fjorden ligg speglblank, og no får me eit forvarsel om terrenget som me skal jakta i. Fjella er høge, somme stader loddrette. Kanskje det er flatare der me skal jakta, seier Per og kikkar spørjande på meg, mens Tom kjem farande i båten sin. Me helsar på kvarandre og flyttar baggasjen over i båten. Båten glir ut på fjorden, mot øya og Tom si jaktmark ved garden Hammaren. Båtreisa tar oss gjennom eit stykke forbløffande natur. Snøkledde fjelltoppar over tregrensa, og berg som stupar rett ned i vatnet. Me ventar på at landskapet skal flata ut, og at me skal sjå staden der me skal jakta, men det skjer ikkje. 22 Tom kjører båten inn til eit naust nedanfor eit stup. Han hoppar opp på bryggja og rekkjer meg handa for å hjelpa meg i land. Velkommen til Hammaren, seier han. Eg kikkar skeptisk på han, og lurer på om han spøkjer med oss. Fjellet over Hammaren reiser seg som ein vegg. Det viser seg at me utruleg nok er på rett plass. Det er her me skal jakta. Korleis skal me koma oss opp til garden med all baggasjen, spør Per. Det viser seg å vera det minste problemet. Tom er kjapp med å lessa baggasjen oppå ein taubane som går opp til garden. Me må derimot ta beina fatt. Garden ligg om lag hundre meter opp i lia. For å koma oss opp dit, må me gå på tvers. Nok ein gong får me erfara at det der med rett luftlinje ikkje passar med verkelegheita. Me har gått drygt 400 meter når eg får ta ein pust i bakken ved huset der me skal bu. Tom startar motoren til taubanen, og snart kjem baggasjen vår glidande oppover lia. HAMMAREN ER EIN GAMMAL gard, som manglar både innlagt vatn og straum, men Tom har opp gjennom åra gjort det skikkeleg fint. Det er rett nok eit lite kraftverk på garden, men det blir berre brukt i naudstilfelle. Eg vil ha det litt primitivt. Det gjer godt for sjela, seier Tom, og opnar hyttedøra. Inni stova er det godt og varmt, og det er jaktstemning i atmosfæren. Daisy, dachshunden til Tom, kjem byksande mot oss. Ho er alltid med, men det er for bratt for ho å jakta her ute, forklarer Tom. Skumringa kjem sigande. Me sit ved peisen og et hjortepølse, laks og andre delikatesser. t

23 EKSTREM JAKT PÅ VESTLANDET FJELLET OVANFOR HAMMAREN REISER SEG SOM EIN VEGG. DET ER HER ME SKAL JAKTA. ekstrem jakt DER LIGG Hammaren. Jaktmarka går heilt opp til toppen. 23

24 TOPPTEKST TOM MED éin av hjortane han skaut under besøket vårt. Tom plukkar fram litt heimelaga brennevin. Det er det sterkaste eg har drukke nokon gong men det er ganske godt i moderate mengder. Etter ei stund går eg ut ein tur. No er det bekmørkt ute. Det er stjerneklart og kaldt, men i det fjerne kan eg skimta lynnedslag frå ein storm som nærmar seg. Eg lettar på trykket før eg går inn til dei andre igen. Det kjem til å bli utvêr i natt, seier eg til dei. Eg såg det. Ifølgje yr.no skal det regna i tre dagar, svarer Tom. TRØYTTE AV REISA, maten og drikka til Tom, kryp me inn i soveposane våre oppe på loftet. Det siste eg høyrer før eg sovnar, er regnet som piskar på taket. Tidleg neste morgon vaknar eg til lukta av nykokt kaffi og steikte egg. Det knitrar allereie i peisen i stova. Ute er det grått og regnet ausar ned. I det litle kjøkkenet står Tom. God morgon! Er du sugen på jakt? Me skal berre eta litt, og så går me ut, seier Tom mens han viftar i lufta med steikjespaden. Me pakkar ryggsekkane våre med mat, drikke og ekstra klede, alt me treng for ein dags jakt på fjellet. t 24

25 TOPPTEKST ekstrem jakt PRIMITIVT, men med litt hjelp går det fint å jobba i mørket. 25

26 TOPPTEKST EKSTREM JAKT PÅ VESTLANDET Tom plukkar fram eit kart og går gjennom dagens strategi for oss. Eg håpar dokker har god kondis, for i dag blir det tøft. Me skal koma oss opp til eit høgdedrag og jaga hjortane ned mot garden, fortel han. Mi oppgåve er å koma meg over ein bekk i grensa til naboeigedommen, og ta meg opp i fjellet for å kunna jaga eventuelle hjortar fram til Tom og Per som tar ein annan veg. I LYSET FRÅ HOVUDLYKTA tryllar Tom fram eit makelaust måltid. EG TRASKAR I VEG, regnet ausar ner, og etter eitt par minutt er eg gjennomvåt. Eg kjem meg over bekken, som grunna regnet sist natt liknar mest på ein brusande foss. Vatnet strøymer inn i støvlane, men føtene er allereie blaute så eg bryr meg ikkje. Når eg kikkar opp har eg fjellsida ein halvmeter frå ansiktet. Så bratt er det her. Eg prøver å lesa terrenget, og finna den raskaste og slakaste vegen opp, men etter ei stund gjev eg opp og byrjar å krypa. Sveitten renn, men sakte og sikkert kjem eg meg oppover fjellsida. På ein del plassar sklir den blaute jorda av fjellsida, og eg glir ned eitt par meter før eg får feste igjen. Etter å ha krope nokre timar, er eg endeleg på plass. Eg tar av meg den heilt nye ryggsekken, og opnar den for å finna fram litt tørre og varme klede. Sekken er fylt med vatn. Det dryp vatn av både lunsjen, kleda og kameraet. Det er berre å gje opp og heller fokusera på jakta. EG KIKKAR utover terrenget gjennom kikkerten. Eit stykke unna skimtar eg ei hjortehind, men det er på naboeigedommen. Jaktradioen fungerer i alle fall framleis, og eg plukkar den opp for å kontakta dei andre. Ingen svarar. Eg går litt lengre oppover fjellet, for å finna ein plass der eg kan sjå betre. Plutseleg høyrer eg eitt skot, og etter eitt par minutt vaknar radioen til. Tom her. Eg har skote ei lita hind. Dokker får koma hit og hjelpa meg med å få den ned frå fjellet. t 26

27 EKSTREM JAKT PÅ VESTLANDET NYKOKT KRABBE OG HUMMAR. ME INNSER AT LIVET IKKJE KAN BLI SÅ MYKJE BETRE. HUMMAR OG KRABBE blir eit herleg måltid. RYKANDE VARME, det er berre å hogga innpå. 27

28 EKSTREM JAKT PÅ VESTLANDET Lettare sagt enn gjort, tenkjer eg, men ved hjelp av Tom sine instruksjonar greier eg å koma meg ned til plassen der hjorten ligg. Undervegs sklir eg nedover fjellet fleire gonger. Støvlane er så fulle av vatn at dei knapt sit fast på føtene. Når eg kjem fram til dei andre, har Per og Tom allereie byrja å dra hjorten ned mot garden. Det er berre eitt par hundre meter igjen, men det går fleire timar før me endeleg er framme. Me får hjorten inn i ein liten låve, og Tom startar kraftverket så me får litt lys når me skal flå byttet. Den same kvelden nyt me middagen, som Tom har laga. Me drikk vin til maten, og har det veldig bra, trass i dagens strabasar. PER testar kamuflasjen. Om ettermiddagen kjem Per og Tom tilbake. Dei har kjempa på fjellet heile dagen, men har ikkje fått skote noko. Tom tykkjer me skal ta båten ut for å sjekka eitt par hummarteiner som me sette undervegs når me reiste til Hammaren for to dagar sidan. Me går ned til båten, og seglar ut i regnet. Den første teina er tom, men i den andre kryp det rundt ein stor, fin hummar. Etter å ha sjekka nokre teiner til, har hummaren fått selskap av eitt par fine krabbar, og me legg kursen tilbake med fangsten. Tilbake på garden byrjar Tom å førebu middagen. I dag skal han by på lammesteik som hovudrett, og til forrett blir det delikatesser frå havet, som me sjølv har plukka opp tidlegare. KLEDA VÅRE HENG til tørk ved peisen, og me håpar at dei og støvlane har tørka til me skal bruka dei igjen. Kvelden blir ikkje spesielt sein før me seier god natt og kryp slitne ned i soveposane igjen. Om morgonen klarer eg berre så vidt å koma meg ut av soveposen. Ein gammal kneskade har meldt sin gjenkomst etter traskinga dagen før. Eg kjenner ein frykteleg smerte i venstre kne, og innser eg at eg ikkje kjem meg opp på fjellet i dag. Tom og Per kikkar skeptisk på meg, men det verkar som om dei trur meg, og legg ut på den neste jaktturen utan meg. Heile dagen ligg eg i stova saman med Daisy, som ikkje vil gå ut i regnet. Me les og høyrer på radio. På radioen fortel dei om ekstremvêret på Vestlandet. Vegar har blitt vaska vekk og hus har blitt oversvømde. I løpet av to døgn har det kome 220 millimeter regn! 28 TOM LAGAR MIDDAGEN over open eld inni eit lite uthus. Me hentar fram gin og tonic, men isbitar må me greia oss utan, og blandar saman kvar sin GT. Elden varmar raskt opp det litle uthuset, og GTen kan ikkje smaka betre enn den gjer akkurat no, akkurat der. Maten kan heller ikkje smaka betre nykokt krabbe og hummar og me innser at livet ikkje kan bli så mykje betre, ein dag midt i ingenmannsland, på Vestlandet. Det blir ein kveld å minnast for resten av livet. Den siste dagen bestemmer eg meg for å vera med ut, så eg stappar i meg eitt par smertestillande tablettar før eg blir med dei andre oppover lia. Kneet verkar, men når eg får opp varmen går det litt betre. Vêret er mykje finare i dag. Skyene har letta litt, og sola trengjer gjennom no og då. Oppe på fjellet skil me lag. Eg skal gå langs ei kløft, og opp mot eit høgdedrag. t

29 TOPPTEKST TUNGT TAK: Tom Jensen slepar heim ein hjort. KJØT PÅ VEG ned til båten, og reisa til slaktaren. ekstrem jakt 29

30 EKSTREM JAKT PÅ VESTLANDET Eg må stoppa no og då for å massera kneet. Sakte men sikkert kjem eg meg oppover lia, og etter eitt par timar er eg nesten framme. Då høyrer eg eitt skott, og eitt minutt seinare knitrar det i jaktradioen. Tom her. Eg har skote ein liten spissbukk. Dokker får koma hit og hjelpa meg med å få den ned. I jaktradioen spør eg om han ikkje kan venta, så me andre òg kan få sjå ein hjort. Jo, det er heilt greitt, så eg set meg ned på ein trestamme og kikkar utover landskapet. Ikkje veit eg korleis det skjedde, men på ein eller anna måte greidde eg å sovna der på trestammen. Ei stund seinare vaknar eg til med eit rykk. Eg strekk meg og geispar, og i augekroken ser eg ei rørsle. Nesten rett ved sida av meg, berre fem meter unna, går ei hind og beitar. Eg sit musestille og funderer på korleis eg skal klara å løysa denne situasjonen. Hinda er innanfor skothald. Rifla står inntil stammen der eg har sove. Hinda beitar vidare, og eg prøver roleg og forsiktig å få opp rifla. Det klarer eg sjølvsagt ikkje, og på ein liten augneblink har hinda lagt på sprang og forsvunne ut av syne. Den siste dagen på Hammaren går mot slutten. Me drar spissbukken til Tom ned til garden, eller rettare sagt: Det er stort sett Per og Tom som slepar, mens eg skuldar på det vonde kneet og haltar etter dei andre. Me lessar baggasjen oppå taubanen igjen, men denne gongen får sekkane selskap av to hjortar som skal fraktast til slakteriet for vidare behandling. Det er med eit snev av vemod at me hoppar om bord i båten, og legg ut på den lange reisa heim til sivilisasjonen. Når me sit i båten, og kikkar mot krevjande og vakre Hammaren, kjenner me at Vestlandet for alltid kjem å vera «Bestlandet» når me tenkjer tilbake på eitt par fantastiske dagar heime hjå Tom. n n ekstrem 30

31 EKSTREM JAKT PÅ VESTLANDET DET ER MED EIT SNEV AV VEMOD ME HOPPAR OM BORD I BÅTEN, OG LEGG UT PÅ DEN LANGE REISA HEIM TIL SIVILISASJONEN. jakt 31

32 grillmat e PÅ TIDE Å TENNE GRILL Vinteren har endelig sluppet taket, og vi kan igjen hente fram grillen. Inviter vennene dine hjem på grillfest. De blir ikke misfornøyde med denne møre og smakfulle retten. TEKST OG FOTO: 32

33 EN Grilla spareribs Baconsurra asparges Fetaostdressing r best 33

34 PÅ TIDE Å TENNE GRILLEN Det er lov å spise spareribs og asparges med fingrene. Det er selvsagt mye enklere enn å bruke bestikk! grillmat 34

35 Grilla spareribs og asparges Tynne spareribs, gjerne av svin eller villsvin En hvitløk 4 ss. sojasaus Ett par kryddermål chiliflak (kan erstattes med hakket chili) Ett par laurbærblad 5 dl fond eller kraft Salt Pepper Asparges Bacon PÅ TIDE Å TENNE GRILLEN BBQ-glaze, se egen rute Slik gjør du: Del hvitløken på midten, og legg den sammen med de andre ingrediensene i en stor kasserolle. Legg kjøttet i kasserollen, og fyll over med vann, slik at det dekker kjøttet. Kok på svak varme til kjøttet slipper fra beinet. Dette tar vanligvis en times tid, men kan variere avhengig av hvor tykke spareribsene er og hvor møre de var. Ta de forkokte spareribsene ut av kasserollen, og la de kjølne og renne av. Så er forarbeidet gjort, og nå er det på tide å grille. Surr litt bacon rundt noen asparges, og legg de på grillen. Pensle spareribsene med BBQ-glazen, og legg de også på grillen. Husk at spareribsene allerede er tilberedt, og at grillen bare skal gi smak og varme. Før du serverer, pensler du litt mer glaze på spareribsene for å gi de ekstra smak. Spareribsene er garantert gode, ekstremt saftige og møre. Spis og nyt sammen med godt brød, for eksempel focaccia. er best Fetaostdressing 2,5 dl crème fraîche 2 ss. majones 100 gram fetaost 1 fedd hvitløk Timian, helst fersk Salt og pepper Asparges er best om våren. Forkok den, surr den inn i litt bacon, grill og nyt! BBQ-GLAZE 1,5 dl ketsjup 1 ts. sojasaus 1 ts. flytende røykaroma (Liquid Smoke) 1 ss. Tiger Sauce 2 tsk Worcestersaus 1,5 dl sukker 1/ 2 ferskpressa sitron 2 ss. hvitvinseddik 1 stk. finhakket løk 2 fedd knust hvitløk Slik gjør du: Bland sammen ingrediensene i en gryte. Småkok på lav varme til sukkeret har smeltet. Glazen pensles på kjøttet like før det er ferdig grillet, og en siste gang rett før servering. Slik gjør du: Visp sammen crème fraîche og majones. Fetaosten smuldres og tilsettes blandingen sammen med knust hvitløk. Ha oppi hakket timian, og smak til med salt og pepper. 35

36 TOPPTEKST Polsirkelens grøn Viss du vurderer å jakta på Grønland, må du førebu deg på tøffe vêrforhold men jaktopplevinga er heilt klart verdt det. Det er ikkje mange andre stader i verda du har sjanse til å skyta moskusokse. TEKST OG FOTO: THOMAS LINDY NISSEN UTTRYKKET MACNAB handlar om å skyta ein hjort og ei rype, og fanga ein laks alt i løpet av éin dag. Uttrykket stammar frå romanen «John Macnab», som er skriven av skotten John Buchan. 36

37 TOPPTEKST MacNab land 37

38 POLARSIRKELENS MACNAB DER LIGG DET EIN KARIBUBUKK. DEN KAN ME DEFINITIVT SKYTA. grønl 38

39 Thomas Olsen, guiden frå North Safari, ser det først. Der ligg det ein karibubukk. Det kan me definitivt skyta, kviskrar han mens han går ned på kne og peikar mot den vestre stranda ved havet. Den sørafrikanske jaktgjesten, Micheal Joubert, er klar: Gje meg rifla, så kan eg skyta den herifrå, kviskrar han med overtyding i røysta. Etter ei kjapp avstandsmåling svarer Olsen at det er meir and enn 500 meter bort, og dermed for langt unna. I staden for legg dei ein improvisert plan, og kort tid etterpå innleiar dei snikmanøveren. I ly av ein ås traskar dei seg framover. Snart kryp jeger og guide dei siste metrane fram til den beste skotposisjonen, som i dette tilfellet er eit platå over der bukken ligg. Bukken har selskap av både simle og kalv, og enn så lenge ligg dei alle stille utan å ana noko som helst. No er det berre 150 meter mellom jegrane og dyra. Micheal gjer seg klar og nikkar til Olsen, som lokkar nokre gonger for å få dyra til å reisa seg. Først skjer det ingenting, men så brøler han eitt par gonger til, og dyra reiser seg. Bukken vender seg mot lyden, og blir ståande med blikket rett mot dei for å sjå kva som skjer. Etter nokre minutt snur den seg litt til sida, og jegerane får sjansen dei har venta på. Pang! Skotet blir avfyrt, kula treff den høgre skuldra, og kulesplintane sender karibuen rett inn i døden. MICHEAL OG THOMAS greier utan noko særleg problem å berga kjøtet ut av den grønlandske villmarka, og kjem seg tilbake til det oppvarma teltet. Der byter dei om til tørre klede, og varmar seg framfor teltkaminen, mens dei nyt kvar sin pose med frysetørka mat. Grasmatta som utgjer golvet i teltet liknar meir på ei myr etter dei uvanleg store nedbørsmengdene den siste sommaren, men heldigvis har dei gode teltsenger som beskyttar mot den verste bløyta. Forholda blir ikkje direkte betre når årets første snøstorm pløyar seg gjennom landskapet i løpet av natta, og den planlagte jakta etter moskusokse neste dag blir eigentleg berre ei øving i å jakta i dårleg vêr. Allereie når dei løftar av påhengsmotoren, POLARSIRKELENS MACNAB PÅ GRØNLAND er det ikkje uvanleg å oppleva fire årstider i løpet av den same dagen. og saman med underteikna ber den flatbotna båten frå det eine vatnet til det andre, kviler dei ei overhengjande kjensle av fiasko med tanke på den komande jakta. For sørafrikanske Micheal er det noko spesielt med å jakta i snøvêr. Dette er kanskje det einaste lyspunktet sjølvsagt utanom naturopplevinga og kjensla av fridomen på vidda. SØRAFRIKANAREN HAR nemleg berre to gonger tidlegare i sitt 42 år lange liv stifta bekjentskap med denne vêrtypen, og då i mykje kortare periodar. Han er difor overvelda av ei nærmast euforisk kjensle, men denne kjensla er heilt fråverande når me åtte timar seinare våte og kalde kjem tilbake til teltet. Det såkalla golvet i teltet er no dekt av ikkje mindre enn 20 centimeter vatn, og håpet om å få ei god natts søvn karakteriserer Micheal som «fucked up». Ja, ja Slik kan det gå. t 39

Den gode gjetaren. Lukas 15:1-7

Den gode gjetaren. Lukas 15:1-7 Den gode gjetaren Lukas 15:1-7 Bakgrunn I denne forteljinga formidlar du noko om kva ei likning er. Difor er delen om gullboksen relativt lang. Det å snakke om dei ulike filtstykka som ligg i boksen, er

Detaljer

LIKNINGA OM DEN VERDIFULLE PERLA

LIKNINGA OM DEN VERDIFULLE PERLA LIKNINGA OM DEN VERDIFULLE PERLA TIL LEKSJONEN Fokus: Kjøpmannen og den verdifulle perla. Tekst: Matt 13.45 Likning Kjernepresentasjon MATERIELL: Plassering: Hylle for likningar Deler: Gulleske med kvitt

Detaljer

Regnet sit som glanspapir på hender og føter Vinden ser det eg ikkje ser Han som smiler under vindauget. Eg rissar ikkje namn

Regnet sit som glanspapir på hender og føter Vinden ser det eg ikkje ser Han som smiler under vindauget. Eg rissar ikkje namn Dans meg Lat meg sjå deg utan andlet, lat meg gå med deg i skogen utan klede. Vis meg dit du aldri før har vore, sei meg det du aldri før har tenkt. Våg meg utan sko og utan pust. Dans meg dit du vil Hudsong

Detaljer

mmm...med SMAK på timeplanen

mmm...med SMAK på timeplanen mmm...med SMAK på timeplanen Eit undervisningsopplegg for 6. trinn utvikla av Opplysningskontora i landbruket i samarbeid med Landbruks- og matdepartementet. Smakssansen Grunnsmakane Forsøk 1 Forsøk 2

Detaljer

Molde Domkirke 2016. Konfirmasjonspreike

Molde Domkirke 2016. Konfirmasjonspreike Molde Domkirke 2016 Konfirmasjonspreike Så er altså dagen her. Den store dagen. Dagen eg trur mange av dykk har gleda seg til lenge. Og det er lov å kjenne litt sommarfuglar i magen og både glede og grue

Detaljer

Ute mat Korleis laga god mat UTE

Ute mat Korleis laga god mat UTE Ute mat Korleis laga god mat UTE Sigrid Henjum- 03. desember 2013 1 Taco - ein favoritt også på tur. 4 pers Ingrediensar: 600-800 g kjøtdeig av storfe, hjort, kylling eller svin 1 boks mais 1 paprika i

Detaljer

JAMNE BØLGJER. også dei grøne greinene i jamn rørsle att og fram er som kjærasten min

JAMNE BØLGJER. også dei grøne greinene i jamn rørsle att og fram er som kjærasten min DET MØRKNAR SVEVNENS KJÆRLEIK JAMNE BØLGJER EIT FJELL I DAGEN eg står og ser på dei to hjortane og dei to hjortane står og ser på meg lenge står vi slik eg står urørleg hjortane står urørlege ikkje noko

Detaljer

NAMNET. Av Jon Fosse GUTEN JENTA

NAMNET. Av Jon Fosse GUTEN JENTA NAMNET Av Jon Fosse Handlinga følger eit ungt par som dreg heim til hennar foreldre. Jenta er høggravid og dei manglar bustad. Det er eit drama om kor vanskeleg det er å forstå kvarandre og om lengselen

Detaljer

Birger og bestefar På bytur til Stavanger

Birger og bestefar På bytur til Stavanger Birger og bestefar På bytur til Stavanger Små skodespel laga for mellomtrinnet Forfattarar: Ola Skiftun og Sigrun Fister Omarbeidd til skodespel av Stavanger Sjøfartsmuseum Denne dagen var heilt spesiell,

Detaljer

ALF KJETIL WALGERMO KJÆRE SØSTER

ALF KJETIL WALGERMO KJÆRE SØSTER ALF KJETIL WALGERMO KJÆRE SØSTER AV ALF KJETIL WALGERMO Mitt bankande hjarte. Ungdomsroman. Cappelen Damm, 2011 Mor og far i himmelen. Illustrert barnebok. Cappelen Damm, 2009 Keegan og sjiraffen. Illustrert

Detaljer

Innhold. Fakta om bjørn Bilete og video av bjørn Spørjeunders. rjeundersøking

Innhold. Fakta om bjørn Bilete og video av bjørn Spørjeunders. rjeundersøking Bjørn og Rovdyr Innhold Fakta om bjørn Bilete og video av bjørn Spørjeunders rjeundersøking For eller imot bjørn i Jostedalen? Intervju med nokre ikkje-bønder i dalen Intervju med nokre bønder i dalen

Detaljer

3 dl havregryn 3 ss kakao ¼ ts kanel Ei klype salt 1 ts vaniljesukker 200 g kesam 5 ss honning Kokos

3 dl havregryn 3 ss kakao ¼ ts kanel Ei klype salt 1 ts vaniljesukker 200 g kesam 5 ss honning Kokos På veg inn i påskedagane planlegg eg gode ting ein kan kose seg med. Ein god marmelade, "sunt" påskegodteri og to deilige dessertar får du servert av meg i dag. Sjokolade er det klassiske påskesnopet,

Detaljer

Joakim Hunnes. Bøen. noveller

Joakim Hunnes. Bøen. noveller Joakim Hunnes Bøen noveller Preludium Alt er slik det plar vere, kvifor skulle noko vere annleis. Eg sit ved kjøkenvindauget og ser ut. Det snør, det har snødd i dagevis, eg har allereie vore ute og moka.

Detaljer

Jon Fosse. For seint. Libretto

Jon Fosse. For seint. Libretto Jon Fosse For seint Libretto Personar Eldre kvinne, kring seksti-sytti Middelaldrande kvinne, kring førti Mann, kring femti Fylgje Yngre kvinne, kring tretti Med takk til Du Wei 2 Ei seng fremst, godt

Detaljer

Set inn passande preposisjonar. Sjå biletet på førre side. Nokre må du kanskje bruke fleire gonger.

Set inn passande preposisjonar. Sjå biletet på førre side. Nokre må du kanskje bruke fleire gonger. PREPOSISJONAR 1 Set inn passande preposisjonar. Sjå biletet på førre side. Nokre må du kanskje bruke fleire gonger. Luisa går på skule i Ålesund. Skulen ligg midt i byen. Klasserommet ligg i tredje etasje

Detaljer

På tur med barnehagen. Mars 2015-juni 2015 Fokusområde 11

På tur med barnehagen. Mars 2015-juni 2015 Fokusområde 11 På tur med barnehagen Mars 2015-juni 2015 Fokusområde 11 Standarane, teikn på kvalitet. Desse tre standarane er felles for alle barnehagane i Eid kommune. Dei skal vise veg til korleis vi skal få god kvalitet

Detaljer

Her er Monica, Stian, Kenneth, Tor Andrè og Matias dei vaskar poteter.

Her er Monica, Stian, Kenneth, Tor Andrè og Matias dei vaskar poteter. RAPPORT FRÅ STRANDEBARM SKULE TYSDAG 18/10-05 Gruppa vart delt i 3. Det me skulle gjera i dag var: gjera klar grønsaker til marknad, stell i fjøset og steike pannekaker på stormkjøkken. Poteter og gulrøter

Detaljer

Kom skal vi klippe sauen

Kom skal vi klippe sauen Kom skal vi klippe sauen KOM SKAL VI KLIPPE SAUEN Kom skal vi klippe sauen i dag Klippe den bra, ja klippe den bra Så skal vi strikke strømper til far Surr, surr, surr, surr, surr. surr Rokken vår går,

Detaljer

Nasjonale prøver. Lesing 5. steget Eksempeloppgåve 1. Nynorsk

Nasjonale prøver. Lesing 5. steget Eksempeloppgåve 1. Nynorsk Nasjonale prøver Lesing 5. steget Eksempeloppgåve 1 Nynorsk Lundefuglnettene av Bruce McMillan Hvert år besøker svarte og hvite fugler med orangefarget nebb den islandske Kvart år besøkjer øya Heimøy.

Detaljer

Pressemelding. Kor mykje tid brukar du på desse media kvar dag? (fritid)

Pressemelding. Kor mykje tid brukar du på desse media kvar dag? (fritid) Mikkel, Anders og Tim Pressemelding I årets Kvitebjørnprosjekt valde me å samanlikna lesevanane hjå 12-13 åringar (7. og 8.klasse) i forhold til lesevanane til 17-18 åringar (TVN 2. og 3.vgs). Me tenkte

Detaljer

Rom ved havet, rom i byen

Rom ved havet, rom i byen Frode Grytten Rom ved havet, rom i byen Noveller Oslo 2012 Det Norske Samlaget 2007 www.samlaget.no Tilrettelagt for ebok av BookPartnerMedia, København 2013 ISBN 978-82-521-8441-9 4. utgåva Om denne boka

Detaljer

Til... Frå... God Jul, Kald Kaffi Sauen!

Til... Frå... God Jul, Kald Kaffi Sauen! Til... Frå... God Jul, Kald Kaffi Sauen! Eit lite julekorthefte! Eg gleder meg til jul. Kanskje er eg ikkje aleine om det. Famile, julefilmar, julebrus, kakemenn og ikkje minst julehefte. Eg har i ei årrekkje

Detaljer

Nasjonale prøver. Lesing 5. steget Eksempeloppgåve 3. Nynorsk

Nasjonale prøver. Lesing 5. steget Eksempeloppgåve 3. Nynorsk Nasjonale prøver Lesing 5. steget Eksempeloppgåve 3 Nynorsk Leite etter mat Her er tre prosjekt som handlar om kva små skapningar et, og korleis dei leiter etter mat. Først må du finne verkelege maur,

Detaljer

Minnebok. Minnebok NYNORSK

Minnebok. Minnebok NYNORSK Minnebok NYNORSK 1 Minnebok Dette vesle heftet er til dykk som har mista nokon de er glad i. Det handlar om livet og døden, og ein del om korleis vi kjenner det inni oss når nokon dør. Når vi er triste,

Detaljer

Månadsbrev frå oktober, Grøn avd.

Månadsbrev frå oktober, Grøn avd. Månadsbrev frå oktober, Grøn avd. Oppsummering/ evaluering av oktober Oktobermånad starta me med eit lite epleprosjekt. Inndelt i grupper, fekk alle barna vere med på tur for å hauste eple og plommer.

Detaljer

Brannsår, rus eller friheit?

Brannsår, rus eller friheit? Brannsår, rus eller friheit? Eg la hendene bak ryggen og kneip meg sjølv i armen. Eg hadde førebudd meg på dette. Førebudd meg for den vonde heksa. Ho sat der, i sofaen, rusa. Alt var gitt opp, og no var

Detaljer

Me har sett opp eit tankekart og mål for dei ulike intelligensane, dette heng som vedlegg.

Me har sett opp eit tankekart og mål for dei ulike intelligensane, dette heng som vedlegg. JANUAR 2015! Ja, i går vart friluftsåret 2015 erklært for opna og me er alle ved godt mot og har store forhåpningar om eit aktivt år. Det gjeld å ha store tankar og arbeida medvite for å gjennomføra dei.

Detaljer

Til deg som bur i fosterheim. 13-18 år

Til deg som bur i fosterheim. 13-18 år Til deg som bur i fosterheim 13-18 år Forord Om du les denne brosjyren, er det sikkert fordi du skal bu i ein fosterheim i ein periode eller allereie har flytta til ein fosterheim. Det er omtrent 7500

Detaljer

Velkomen til minifolkehøgskule i Nordfjord

Velkomen til minifolkehøgskule i Nordfjord Velkomen til minifolkehøgskule i Nordfjord Kjære foreldre, føresette, søsken og vener! I 8 månader har de fått rapport etter rapport frå Nordfjordeleven dykkar. Om flotte fjelltoppar. Store bølgjer. Hav

Detaljer

Løysingsfokusert tilnærming LØFT tenking og metode

Løysingsfokusert tilnærming LØFT tenking og metode Løysingsfokusert tilnærming LØFT tenking og metode Ved Kari Vik Stuhaug Helsepedagogikk Helse Fonna 5. Mars 2015 09.03.2015 Kari Vik Stuhaug, LMS Helse Fonna 1 Kva gjer du når du får eit problem? Og kva

Detaljer

MÅNADSBREV FOR APRIL GRØN

MÅNADSBREV FOR APRIL GRØN MÅNADSBREV FOR APRIL GRØN Oppsummering/ evaluering av månaden Også denne månaden har me vore mykje ute. Prøver å komma oss ut to gonger i løpet av dagen om veret er nokon lunde ok. Det er mykje sykling

Detaljer

Mina kjenner eit lite sug i magen nesten før ho opnar augo. Ho har gledd seg så lenge til denne dagen!

Mina kjenner eit lite sug i magen nesten før ho opnar augo. Ho har gledd seg så lenge til denne dagen! Mina kjenner eit lite sug i magen nesten før ho opnar augo. Ho har gledd seg så lenge til denne dagen! 17. mai er annleis enn alle andre dagar. Ein stor bursdag der alle er inviterte, tenkjer Mina, medan

Detaljer

SONGAR I MINNETEKST I MINNETALER I DØDSANNONSER

SONGAR I MINNETEKST I MINNETALER I DØDSANNONSER SONGAR I MINNETEKST I MINNETALER I DØDSANNONSER SONGAR ALLSONG Blott en dag Bred dina vida vingar Deg være ære Eg veit ei hamn Ein fin liten blome Han er oppstanden Han tek ikkje glansen av livet Hjemme

Detaljer

Månadsbrev for GRØN mars/april 2014

Månadsbrev for GRØN mars/april 2014 Månadsbrev for GRØN mars/april 2014 Oppsummering/ evaluering av mars/april Mål og innhald april I mars har me hatt fokus på språk. Me har hatt språksamlingar saman med Rosa kvar veke, der har me sett på

Detaljer

Ser du det? Ved Odd Erling Vik Nordbrønd døveprest i Møre Anne Marie Sødal kateket i døvekirken Nordenfjelske distrikt

Ser du det? Ved Odd Erling Vik Nordbrønd døveprest i Møre Anne Marie Sødal kateket i døvekirken Nordenfjelske distrikt Ser du det? Hvordan jobbe med trosopplæring og bibelfortellinger med hovedvekt på det visuelle. Vi lever i en mer og mer visuell tid, og dette bør få konsekvenser for hvordan kirken kommuniserer med og

Detaljer

Tormod Haugland Straumen går Dikt FORLAGET OKTOBER 2012

Tormod Haugland Straumen går Dikt FORLAGET OKTOBER 2012 Tormod Haugland Straumen går Dikt FORLAGET OKTOBER 2012 Straumen går Vatnet kom som regn frå skyene det kom inn frå havet i tunge mørke skyer dei drog seg lågt inn over kysten og lét dropane falle det

Detaljer

Noteringshefte. N Y N O R S K Trinn 3 5

Noteringshefte. N Y N O R S K Trinn 3 5 Noteringshefte N Y N O R S K Trinn 3 5 Noteringshefte Personalia: Testpersonens namn:... Fødselsdato:... Norm:.. Skule/Institusjon:... Klasse:.... Testleiar:... Dato:.. Merknadar: 1. Leseflyt og leseforståing

Detaljer

2 Gjenta setningane. Begynn med adverbialet. Leo speler fotball. Kvar onsdag speler Leo fotball.

2 Gjenta setningane. Begynn med adverbialet. Leo speler fotball. Kvar onsdag speler Leo fotball. HEILSETNINGAR 2 Gjenta setningane. Begynn med adverbialet. Leo speler fotball. Kvar onsdag speler Leo fotball. Vi reiser til Cuba. Carmen les ei bok. Arne lagar middag. Luisa er på skulen. Det snør. I

Detaljer

Nasjonale prøver. Lesing 5. steget Eksempeloppgåve 2. Nynorsk

Nasjonale prøver. Lesing 5. steget Eksempeloppgåve 2. Nynorsk Nasjonale prøver Lesing 5. steget Eksempeloppgåve 2 Nynorsk Opp-ned musene av Roald ahl et var ein gong ein gamal mann på 87 år som heitte Laban. I heile sitt liv hadde han vore ein stille og roleg person.

Detaljer

Spørjeskjema for elevar 4. klasse, haust 2014

Spørjeskjema for elevar 4. klasse, haust 2014 Spørjeskjema for elevar 4. klasse, haust 2014 (Nynorsk) Du skal IKKJE skrive namnet ditt på nokon av sidene i dette spørjeskjemaet. Vi vil berre vite om du er jente eller gut og kva for klasse du går i.

Detaljer

Lars Ove Seljestad Isberg. Roman

Lars Ove Seljestad Isberg. Roman Lars Ove Seljestad Isberg Roman 2012 H. Aschehoug & Co. (W. Nygaard), Oslo www.aschehoug.no Tilrettelagt for ebok av Type-it AS, Trondheim 2012 ISBN 978-82-03-35312-3 Bibliotekutgave - kun til utlån gjennom

Detaljer

26 sept 07 oktober 2009. Lima Machu Picchu Cusco Amazonas

26 sept 07 oktober 2009. Lima Machu Picchu Cusco Amazonas 26 sept 07 oktober 2009 Machu Picchu Cusco Amazonas PROGRAM Laur. 26. sept. avreise med K L M Søn. 27. sept. Mån. 28. sept. Tirs. 29. sept. Ons. 30. sept.. Tors. 1. okt. Fred. 2. okt. Laur. 3. okt. Søn.

Detaljer

Vaffelhjarte Lena og eg i Knert-Mathilde

Vaffelhjarte Lena og eg i Knert-Mathilde Maria Parr Vaffelhjarte Lena og eg i Knert-Mathilde Illustrert av Bo Gaustad Det Norske Samlaget Oslo 2005 Det Norske Samlaget www.samlaget.no Tilrettelagt for ebok av eboknorden 2013 ISBN 978-82-521-8583-6

Detaljer

Carl Frode Tiller Innsirkling 3. Roman

Carl Frode Tiller Innsirkling 3. Roman Carl Frode Tiller Innsirkling 3 Roman OM FORFATTEREN: Carl Frode Tiller (f. 1970) er ein av dei fremste forfattarane i norsk samtidslitteratur. For dei fire romanane Skråninga (2001), Bipersonar (2003),

Detaljer

Å KOMME HEIM OPPFØLGING AV DEG OG FAMILIEN DIN

Å KOMME HEIM OPPFØLGING AV DEG OG FAMILIEN DIN Å KOMME HEIM OPPFØLGING AV DEG OG FAMILIEN DIN VELKOMMEN HEIM Foto: Magnus Endal OPPFØLGING ETTER HEIMKOMST Her finn du informasjon til både deg som har vore på oppdrag i Sierra Leone, og til familien

Detaljer

Å leve av og med naturen.

Å leve av og med naturen. Vilt, vakkert og vått. Eidfjord og Hardanger var eit naturleg utgangspunkt for the Dale Oen Experience sin første tur. Tolv utvalde skuleungdomar frå Hordaland fekk ei oppleving heilt i Alexander og Robin

Detaljer

Det Norske Samlaget 2015 www.samlaget.no. Omslagsillustrasjon: Christian Fjeldbu Omslagsdesign: Laila Mjøs

Det Norske Samlaget 2015 www.samlaget.no. Omslagsillustrasjon: Christian Fjeldbu Omslagsdesign: Laila Mjøs Om denne boka kvar sommar reiser Ea og mora til campingplassen Frøppeldunk for å fiske, bade og ikkje minst treffe alle dei andre feriegjestane igjen. Men denne sommaren skjer det noko uventa: fargane

Detaljer

3 Gjer setningane om til indirekte tale med verba i preteritum. Han fortalde: Ho bur på Cuba. Han fortalde at ho budde på Cuba.

3 Gjer setningane om til indirekte tale med verba i preteritum. Han fortalde: Ho bur på Cuba. Han fortalde at ho budde på Cuba. LEDDSETNINGAR 1 Gjer setningane om til forteljande leddsetningar. Carmen er kona hans. Luisa går på skule i byen. Leo er tolv år. Ålesund er ein fin by. Huset er raudt. Det snør i dag. Bilen er ny. Arne

Detaljer

FANTASTISK FORTELJING

FANTASTISK FORTELJING FANTASTISK FORTELJING Leiken går ut på at alle som er med, diktar ei fantastisk forteljing. Ein av deltakarane byrjar på ein historie, men stoppar etter ei stund og let nestemann halde fram. Slik går det

Detaljer

Nasjonale prøver. Lesing på norsk 5. trinn Eksempeloppgåve. Nynorsk

Nasjonale prøver. Lesing på norsk 5. trinn Eksempeloppgåve. Nynorsk Nasjonale prøver Lesing på norsk 5. trinn Eksempeloppgåve Nynorsk Lundefuglnettene av ruce McMillan Kvart år får den islandske øya Heimaøy besøk av svartkvite fuglar med oransjefarga nebb som kjem for

Detaljer

Jon Fosse. Kveldsvævd. Forteljing. Oslo

Jon Fosse. Kveldsvævd. Forteljing. Oslo Jon Fosse Kveldsvævd Forteljing Oslo 2014 Det Norske Samlaget www.samlaget.no Tilrettelagt for ebok av BookPartnerMedia, København 2013 ISBN 978-82-521-8585-0 Om denne boka Kveldsvævd er ein frittståande

Detaljer

SONGAR I MINNETEKST I MINNETALER I DØDSANNONSER

SONGAR I MINNETEKST I MINNETALER I DØDSANNONSER SONGAR I MINNETEKST I MINNETALER I DØDSANNONSER SONGAR ALLSONG Blott en dag Bred dina vida vingar Deg være ære Eg veit ei hamn Ein fin liten blome Han er oppstanden Han tek ikkje glansen av livet Hjemme

Detaljer

Brukarrettleiing. epolitiker

Brukarrettleiing. epolitiker Brukarrettleiing epolitiker 1 Kom i gang Du må laste ned appen i AppStore Opne Appstore på ipaden og skriv «epolitiker» i søkjefeltet øvst til høgre. Trykk på dette ikonet og deretter på «hent» og til

Detaljer

Frisk luft og mykje mjølk gav friske kalvar og 30% betre tilvekst

Frisk luft og mykje mjølk gav friske kalvar og 30% betre tilvekst Frisk luft og mykje mjølk gav friske kalvar og 30% betre tilvekst Målet med reportasjen er å setje fokus på praktiske løysingar for oppstalling av frisk kalv, god avdrått og avkastning med mjølkeproduksjon

Detaljer

oppskrifter kornartane Innhald Baketips Kornblanding Di ega Kornblanding Fine rundstykke

oppskrifter kornartane Innhald Baketips Kornblanding Di ega Kornblanding Fine rundstykke oppskrifter kornartane Innhald Baketips Kornblanding Di ega Kornblanding Fine rundstykke oppskrifter kornartane Baketips Forkortingar dl = desiliter 1 dl = 100 ml g = gram ts = teskei ms = matskei stk

Detaljer

3. og 4 klasse på Straumøy Gard måndag 29.09.09

3. og 4 klasse på Straumøy Gard måndag 29.09.09 3. og 4 klasse på Straumøy Gard måndag 29.09.09 Då ungdomsskulebussen stoppa i Straumøykrysset kom 3. og 4. klasse veltande ut av bussen, klar til ein ny dag på Straumøy Gard. Marta, Marie og Janna var

Detaljer

Unner du borna det unike? Runde kystleirskule

Unner du borna det unike? Runde kystleirskule Unner du borna det unike? Runde kystleirskule Runde kystleirskule Stupbratte klipper med yrande liv. Grøne bakkar mot djupblått hav. Eit samfunn omkransa av skumsprøyt. Idyllisk busetnad, men også ei dramatisk

Detaljer

LÆR MEG ALT. vis meg rundt, på nye steder og ta dine erfaringer med før meg dit du vet der é glede for denne skogen hører andre té

LÆR MEG ALT. vis meg rundt, på nye steder og ta dine erfaringer med før meg dit du vet der é glede for denne skogen hører andre té LÆR MEG ALT vis meg rundt, på nye steder og ta dine erfaringer med før meg dit du vet der é glede for denne skogen hører andre té vekk meg opp før signalet kommer og legg en plan over kor vi ska gå fyll

Detaljer

Hallo i nedslagsfeltet!

Hallo i nedslagsfeltet! Hallo i nedslagsfeltet! Her i Valdres flyg tida av stad, og eg har det supert! Kvar dag skjer det nye og spanande ting, og eg har storkosa meg dei siste vekene, sjølv med ribbeinsbrudd. Logisk nok har

Detaljer

det skulle vere sol, vi skulle reise til Łódź

det skulle vere sol, vi skulle reise til Łódź marit kaldhol det skulle vere sol, vi skulle reise til Łódź roman Oslo 2014 Det Norske Samlaget www.samlaget.no Tilrettelagt for ebok av BookPartnerMedia, København 2014 ISBN 978-82-521-8437-2 Om boka

Detaljer

m j ø s o r m e n leseserie Nynorsk Norsk for barnetrinnet Wenche Hoel Røine Illustrert av Anette Grøstad

m j ø s o r m e n leseserie Nynorsk Norsk for barnetrinnet Wenche Hoel Røine Illustrert av Anette Grøstad Wenche Hoel Røine Illustrert av Anette Grøstad leseserie Nynorsk m j ø s o r m e n og andre uhyre Norsk for barnetrinnet 15795_Mjosormen_M_NN.indd 1 09-11-07 13:04:28 Mjøsa er den største innsjøen i Noreg.

Detaljer

Kva kompetanse treng bonden i 2014?

Kva kompetanse treng bonden i 2014? Kva kompetanse treng bonden i 2014? Fagleiar Bjørn Gunnar Hansen TINE Rådgjeving Samtalar med 150 mjølkebønder dei siste 6 åra, frå Østfold til Nordland Kompetanse Kunnskap (Fagleg innsikt) Ferdigheiter

Detaljer

mlmtoo much medicine in Norwegian general practice

mlmtoo much medicine in Norwegian general practice mlmtoo much medicine in Norwegian general practice For mykje medisin i norsk allmennpraksis Nidaroskongressen 2015 Per Øystein Opdal, Stefán Hjörleifsson, Eivind Meland For mykje medisin i norsk allmennpraksis

Detaljer

GISKE OS øydelagd av orkanen Dagmar. Tekst: Kjell Mork Soot. Foto : Lars Petter Folkestad

GISKE OS øydelagd av orkanen Dagmar. Tekst: Kjell Mork Soot. Foto : Lars Petter Folkestad GISKE OS øydelagd av orkanen Dagmar. Tekst: Kjell Mork Soot. Foto : Lars Petter Folkestad Først i denne delen om Giske OS står skrive om korleis vi bygde stasjonsbygninga. Der står nemnt at vi rekna med

Detaljer

Til deg som er ny i Maurtuå Barnehage! Barnehagens visjon: «Saman set me spor»

Til deg som er ny i Maurtuå Barnehage! Barnehagens visjon: «Saman set me spor» Til deg som er ny i Maurtuå Barnehage! Barnehagens visjon: «Saman set me spor» Velkommen til oss i Maurtuå Barnehage. Dette heftet med informasjon håpar me kan være til hjelp for deg når du skal være vikar.

Detaljer

Til deg som er student i Maurtuå Barnehage!

Til deg som er student i Maurtuå Barnehage! Til deg som er student i Maurtuå Barnehage! Barnehagens visjon: «Saman set me spor» Velkommen til oss! Dette heftet er ei samling av ulik informasjon som me håper kan være grei for deg når du skal vær

Detaljer

Innhald. Arme riddarar AV grovt brød Sandwich

Innhald. Arme riddarar AV grovt brød Sandwich oppskrifter frå jord til bord Innhald baketips Ostesmørbrød Arme riddarar AV grovt brød Sandwich grove horn Baketips Forkortingar dl = desiliter 1 dl = 100 ml g = gram ts = teskei ms = matskei pk = pakke

Detaljer

Hallo i nedslagsfeltet!

Hallo i nedslagsfeltet! Hallo i nedslagsfeltet! Måndag 1.juli starta lillesyster Emma og eg på sykkeleventyret som vi hadde sett fram til i nesten eitt år. Og etter fleire veker med ganske intens planlegging kunne vi endeleg

Detaljer

Bruk av læringsvenn ved Månen som ville lyse som ei sol

Bruk av læringsvenn ved Månen som ville lyse som ei sol Bruk av læringsvenn ved Månen som ville lyse som ei sol Månen som ville lyse som ei sol (2012) av Elin Grimstad - og bruk av læringsvenn på 1. trinn PRESENTASJON AV BOKA: Kvifor er eg ikkje meir som sola?

Detaljer

ARBEIDSPRØVEN Nynorsk ELEVHEFTE

ARBEIDSPRØVEN Nynorsk ELEVHEFTE ARBEIDSPRØVEN Nynorsk ELEVHEFTE LESEKORT 1 A D Å B O V N F G I P L Y Ø U M S T Æ R E H J K a d å b o v N f g i p l y ø U m s t æ r e h J k LESEKORT 2 sa Vi ål du ør våt dyr syl klo båt lys tak Hest føle

Detaljer

ÅRSMELDING. for Rasdalen grendalag 2008/2009

ÅRSMELDING. for Rasdalen grendalag 2008/2009 ÅRSMELDING for Rasdalen grendalag 2008/2009 Innleiing Årsmøtet for 2007/08 vart avvikla i grendahuset 20.03.08. På dette årsmøtet vart det vedteke at det sitjande styret skulle halda fram i eitt år til.

Detaljer

3 52 Sinus 1P Y > Algebra Book Sinus 1P-Y-nyn.indb 52 2014-10-14 15:08:14

3 52 Sinus 1P Y > Algebra Book Sinus 1P-Y-nyn.indb 52 2014-10-14 15:08:14 5 Sinus 1P Y > Algebra Book Sinus 1P-Y-nyn.indb 5 014-10-14 15:08:14 Algebra MÅL for opplæringa er at eleven skal kunne forenkle fleirledda uttrykk og løyse likningar av første grad og enkle potenslikningar

Detaljer

Brukarrettleiing E-post lesar www.kvam.no/epost

Brukarrettleiing E-post lesar www.kvam.no/epost Brukarrettleiing E-post lesar www.kvam.no/epost Kvam herad Bruka e-post lesaren til Kvam herad Alle ansatte i Kvam herad har gratis e-post via heradet sine nettsider. LOGGE INN OG UT AV E-POSTLESAREN TIL

Detaljer

EVANGELIE-BØKENE Av Idun og Ingrid

EVANGELIE-BØKENE Av Idun og Ingrid EVANGELIE-BØKENE Av Idun og Ingrid Matteus: Tid: Tidleg på 60-talet e.kr. Forfattar: Apostelen Matteus. Adressat: Jødar. Markus: Tid: En gang på 60- talet e.kr. Forfattar: Johannes Markus Adressat: Romarar

Detaljer

FRÅSEGN MALME OG RØSHOL KRAFTVERK I FRÆNA KOMMUNE

FRÅSEGN MALME OG RØSHOL KRAFTVERK I FRÆNA KOMMUNE Side 1 Tingvoll, 21. september 2013 NVE FRÅSEGN MALME OG RØSHOL KRAFTVERK I FRÆNA KOMMUNE Naturvernforbundet har gått langs elva på den planlagde utbyggingsstrekninga 15.9.2013. Vi har ikkje gått traseen

Detaljer

Undervisningsopplegg Ishavsmuseet Aarvak 5. til 7. klasse

Undervisningsopplegg Ishavsmuseet Aarvak 5. til 7. klasse Undervisningsopplegg Ishavsmuseet Aarvak 5. til 7. klasse KOMPETANSEMÅL Generelt om naturfag: Kunnskap om, forståelse av og opplevelser i naturen kan fremme viljen til å verne om naturressursene, bevare

Detaljer

Jobbskygging. Innhald. Jobbskygging side 1. ELEVARK 10. trinn

Jobbskygging. Innhald. Jobbskygging side 1. ELEVARK 10. trinn Jobbskygging side 1 Jobbskygging Innhald Handverk, industri og primærnæring Omgrepa handverk, industri og primærnæring. Kva betyr omgrepa? Lokalt næringsliv etter 1945 Korleis har lokalt næringsliv utvikla

Detaljer

Tor Arve Røssland. Oslo

Tor Arve Røssland. Oslo Tor Arve Røssland Svarte-Mathilda Oslo Om denne boka Ei ung jente blir funnen knivdrepen i heimen sin. Mordet blir aldri oppklart. Leilegheita som var åstaden for mordet, står tom i 20 år. Når Elisabeth

Detaljer

Setring ved Håbakkselet Hareid

Setring ved Håbakkselet Hareid Håbakkselet. Erling Hovlid og Einar Jacobsen Setring ved Håbakkselet Hareid Håbakkselet Steinar Hovlid (f. 1926) fortel til Leif Arne Grimstad om Håbakkselet i Vikebladet/Vestposten laurdag 22. desember

Detaljer

Rapport frå La Zenia, 06.04.13 13.04.13

Rapport frå La Zenia, 06.04.13 13.04.13 Rapport frå La Zenia, 06.04.13 13.04.13 Då Velferdsklubben i Wärtsilä sendte mail om at det var inngått avtale om leige av hus/leilighet i Spania, meldte eg meg på for å stå på lista til trekking. Svaret

Detaljer

Høyringsfråsegn: Søknad om løyve til bygging av Marka kraftverk i Førde kommune.

Høyringsfråsegn: Søknad om løyve til bygging av Marka kraftverk i Førde kommune. Førde, 24.02.2015 NVE Konsesjonsavdelinga Postboks 5091 Majorstua 0301 OSLO Høyringsfråsegn: Søknad om løyve til bygging av Marka kraftverk i Førde kommune. Vi viser til NVE sitt høyringsbrev av 19.11.2014

Detaljer

Tyra Teodora Tronstad og Bjørn Sortland. Det blir pinlig uansett

Tyra Teodora Tronstad og Bjørn Sortland. Det blir pinlig uansett Tyra Teodora Tronstad og Bjørn Sortland Det blir pinlig uansett Om forfatterne: Tyra Teodora Tronstad og Bjørn Sortland kjente ikke hverandre mens de skrev denne boka. De skrev uten å ha snakket sammen,

Detaljer

Liv Mossige. Tyskland

Liv Mossige. Tyskland Liv Mossige Tyskland Ha langmodighet, o Herre, Med oss arme syndens børn! Gi oss tid og far med tål Før du tender vredens bål, Og når hele verden brenner, Rekk imot oss begge hender! (Salme 647, Landstad,

Detaljer

Undervisningsopplegg for filmen VEGAS

Undervisningsopplegg for filmen VEGAS Undervisningsopplegg for filmen VEGAS Samandrag og stikkord om filmen Det er seinsommar i Bergen. Thomas må flytte til gråsonen, ein omplasseringsheim for unge, som av ulike grunnar ikkje har nokon stad

Detaljer

G A M A L E N G K U L T U R

G A M A L E N G K U L T U R Norsk etnologisk gransking Emne nr. 12 Oktober 1948 G A M A L E N G K U L T U R Den gjennomgripande utviklinga i jordbruket dei siste mannsaldrane har ført med seg store omskifte når det gjeld engkulturen.

Detaljer

Samansette tekster og Sjanger og stil

Samansette tekster og Sjanger og stil MAPPEOPPGÅVE 5 Samansette tekster og Sjanger og stil Skreve av Kristiane, Renate, Espen og Marthe Glu 5-10, vår 2011 I denne oppgåva skal me først forklare kva ein samansett tekst er, og kvifor samansette

Detaljer

Nynorsk Institutt for lærerutdanning og skoleutvikling Universitetet i Oslo Hovudtest Elevspørjeskjema 8. klasse Rettleiing I dette heftet vil du finne spørsmål om deg sjølv. Nokre spørsmål dreier seg

Detaljer

Jæren Distriktspsykiatriske Senter Korleis kan ein unngå å bli utmatta? om å ta vare på seg sjølv

Jæren Distriktspsykiatriske Senter Korleis kan ein unngå å bli utmatta? om å ta vare på seg sjølv Korleis kan ein unngå å bli utmatta? om å ta vare på seg sjølv Opne førelesingar M44 20. Januar 2011 Christiane Weiss-Tornes Presentert av Tine Inger Solum Disposisjon: 1. Korleis blir eg utmatta? 2. Varselsymptom

Detaljer

ÅRSMELDING. for Rasdalen grendalag 2013/2014

ÅRSMELDING. for Rasdalen grendalag 2013/2014 ÅRSMELDING for Rasdalen grendalag 2013/2014 Innleiing Årsmøtet for 2012/13 vart avvikla i grendahuset 28.03.13. På dette årsmøtet vart det vedteke at det sitjande styret skulle halda fram i eitt år til.

Detaljer

Med tre spesialitetar i kofferten

Med tre spesialitetar i kofferten Med tre spesialitetar i kofferten Av Eli Gunnvor Grønsdal Doktor Dorota Malgorzata Wojcik nøgde seg ikkje med å vere spesialist i eitt fag. Ho tok like godt tre. No brukar ho kunnskapen sin, ikkje berre

Detaljer

BRUKARUNDERSØKING RENOVASJON 2010

BRUKARUNDERSØKING RENOVASJON 2010 Arkiv: K1-070, K3-&3232 Vår ref (saksnr.): 10/51717-666 Journalpostid.: 10/1629494 Saksbeh.: Helge Herigstadad BRUKARUNDERSØKING RENOVASJON 2010 Saksgang: Utval Saksnummer Møtedato Senior- og Brukarrådet

Detaljer

Kvifor er dei fleste mobiltelefonar rektangulære?

Kvifor er dei fleste mobiltelefonar rektangulære? Kvifor er dei fleste mobiltelefonar rektangulære? Innlevert av 6. og 7. ved Marvik Skule (Suldal, Rogaland) Årets nysgjerrigper 2015 Det er første gong både lærar og elevar i 6. og 7. ved Marvik skule

Detaljer

INFORMASJONSHEFTE FOR STUDENTAR I LYEFJELL BARNEHAGE

INFORMASJONSHEFTE FOR STUDENTAR I LYEFJELL BARNEHAGE INFORMASJONSHEFTE FOR STUDENTAR I LYEFJELL BARNEHAGE Alle vaksne i Lyefjell barnehage arbeider for at det enkelte barn opplever at: Du er aktiv og tydelig for meg Du veit at leik og venner er viktige for

Detaljer

Jon Fosse. Andvake. Forteljing

Jon Fosse. Andvake. Forteljing Jon Fosse Andvake Forteljing 2007 Det Norske Samlaget www.samlaget.no Omslag: Stian Hole/Blæst design Printed in Denmark Trykk og innbinding: Nørhaven Paperback AS, 2008 Tilrettelagt for ebok av BookPartnerMedia,

Detaljer

Det Norske Samlaget 2014 www.samlaget.no. Omslag: Tove Laila Nilsen. Tilrettelagd for ebok av BookPartnerMedia, København 2014 ISBN 978-82-521-8407-5

Det Norske Samlaget 2014 www.samlaget.no. Omslag: Tove Laila Nilsen. Tilrettelagd for ebok av BookPartnerMedia, København 2014 ISBN 978-82-521-8407-5 Det Norske Samlaget 2014 www.samlaget.no Omslag: Tove Laila Nilsen Tilrettelagd for ebok av BookPartnerMedia, København 2014 ISBN 978-82-521-8407-5 2. utgåva Om denne boka Sikkimsdalen i Himalaya. NATO

Detaljer

KappAbel 2010/11 Oppgåver 1. runde - Nynorsk

KappAbel 2010/11 Oppgåver 1. runde - Nynorsk Reglar for poenggjeving på oppgåvene (sjå konkurransereglane) : Rett svar gir 5 poeng. Galt svar gir 0 poeng Blank gir 1 poeng. NB: På oppgåvene 3, 4, 7 og 8 får ein 5 poeng for 2 rette svar. Eitt rett

Detaljer

Velkomen til. Dette heftet tilhøyrer:

Velkomen til. Dette heftet tilhøyrer: Velkomen til Dette heftet tilhøyrer: 1. samling: Kva er Bibelen? Skapinga. Babels tårn Forskaroppgåve 1 På denne samlinga har vi snakka om Bibelen. Det er ei gammal bok som har betydd mykje for mange.

Detaljer

Om vestibularisnevritt

Om vestibularisnevritt svimmel - vestibularisnevritt - langvarig svimmelheit Om vestibularisnevritt Vestibularisnevritt er ein sjukdom i det indre øyret og er ei av dei vanlegaste årsakene til svimmelheit. Tilstanden kan bli

Detaljer

Vi lærer om respekt og likestilling

Vi lærer om respekt og likestilling Vi lærer om respekt og likestilling I Rammeplanen står det at barnehagen skal tilby alle barn eit rikt, variert, stimulerande og utfordrande læringsmiljø, uansett alder, kjønn, funksjonsnivå, sosial og

Detaljer

Tenk på det! Informasjon om Humanistisk konfirmasjon NYNORSK

Tenk på det! Informasjon om Humanistisk konfirmasjon NYNORSK Tenk på det! Informasjon om Humanistisk konfirmasjon NYNORSK FRIDOM TIL Å TENKJE OG MEINE KVA DU VIL ER EIN MENNESKERETT Fordi vi alle er ein del av ein større heilskap, er evna og viljen til å vise toleranse

Detaljer