Voces del Sur I. Libro de texto

Størrelse: px
Begynne med side:

Download "Voces del Sur I. Libro de texto"

Transkript

1 Voces del Sur I Libro de texto

2

3 Cecilie Lønn Voces del Sur I Libro de texto

4 Akademika forlag, 2013 ISBN Det må ikke kopieres fra denne boka ut over det som er tillatt etter bestemmelser i lov om opphavsrett til åndsverk, og avtaler om kopiering inngått med Kopinor. Dette gjelder også filer, kode eller annen gjengivelse tilknyttet e-bok. Grafisk formgivning: Forfatteren Omslag: Akademika forlag Trykk og innbinding: AIT Oslo AS Illustrasjon omslag: Marcos Arevalo Lizama Forfatteren har mottatt støtte fra Det faglitterære fond. Vi bruker miljøsertifiserte trykkerier. Akademika forlag Oslo / Trondheim Forlagsredaktør:

5 Innhold TAKK... 7 PRESENTASJON AV VOCES DEL SUR I 9 1. PRESENTACIÓN 15 GRACIAS A LA VIDA CÓMO TE LLAMAS? DE DÓNDE ERES? DÓNDE VIVES? 17 GUANTANAMERA CÓMO ESTÁS? A QUÉ TE DEDICAS? QUÉ HACES? 21 SAMBA LANDÓ LA FRUTA Y LA VERDURA 26 OJALÁ QUE LLUEVA CAFÉ EN EL CAMPO MI FAMILIA 32 CAMBIA TODO CAMBIA DE FIESTA EN SANTIAGO DE CHILE! 38 DAME DE TU BOCA LA SITUACIÓN LABORAL DE ROSITA Y ANITA 44 A SALVADOR ALLENDE EN SU COMBATE POR LA VIDA CASA, PISO O CASUCHA? 49 EL PUEBLO UNIDO JAMÁS SERÁ VENCIDO COSAS EN LA CASA 57 CLANDESTINO LOS DÍAS DE SEMANA, LOS MESES DEL AÑO Y EL TIEMPO 63 NICARAGUA, NICARAGÜITA RUTINAS EN LA VIDA COTIDIANA 68 NO SOY DE AQUÍ, NI SOY DE ALLÁ CÓMO VIAJAS? CÓMO LLEGAS AL TRABAJO? 74 SOY EMIGRANTE CÓMO ES ELLA? CÓMO ES ÉL? 81 SOBREVIVIENDO LA ROPA 87 LA CAMISA NEGRA QUÉ HORA ES? QUÉ HACES A QUÉ HORA? 96 A VOS, REBELDE PRIMAVERA TIEMPO LIBRE 102 BÉSAME MUCHO QUÉ HAS HECHO HOY? 108 ESTE ES UN NUEVO DÍA VISITA MÉDICA 112 HOJARASCA LA TIERRA Y LA NATURALEZA 116 SOMOS GENTE DE LA TIERRA 116 5

6 20. A COMER! 120 VÁMONOS DE TAPAS LA CORRIDA DE TORO EN ESPAÑA 126 EN QUÉ ESTÁS PENSANDO? PABLO PICASSO 133 CAMINANTE, NO HAY CAMINO EL FLAMENCO 137 PUEDE SER LOS RITMOS BAILABLES LATINOS 141 TE REGALO UNA ROSA EL CARNAVAL 148 LA VIDA ES UN CARNAVAL FRIDA KAHLO Y DIEGO RIVERA 155 LA REAL FRIDA KAHLO MERCEDES SOSA 162 SOLO LE PIDO A DIOS VICTOR JARA 168 TE RECUERDO AMANDA CRISTÓBAL COLÓN 172 AMÉRICA LATINA LIBRE! EDUARDO GALEANO 179 LATINOAMÉRICA ERNESTO CHE GUEVARA 185 HOMENAJE AL CHE GUEVARA MARÍA, LLENA ERES DE GRACIA 201 LOS CAMINOS DE LA VIDA VOCES INOCENTES 210 CASAS DE CARTÓN MI ENCUENTRO CON EMILIA PEREYRA Y BURUNDI 228 CÓCTEL CON FRENESÍ 232 6

7 Takk... Det er flere personer jeg ønsker å takke for at Voces del sur I kan se dagens lys. Det er nødvendig for meg starte med min redaktør i Akademika forlag, May Helene Solberg. Hun har, som alltid, stått trofast ved min side. Hun hjelper meg å stake ut kursen, og får meg alltid inn på riktig spor når jeg har gått meg vill i egne ideer. May gir meg den støtten og hjelpen jeg trenger uansett hvilken utfordring jeg måtte stå overfor. Hun er den som står trygt og godt bak meg når ideene mine utfolder seg og blir til bøker. Takknemlighetsfølelsen jeg kjenner i forhold til May sitter så dypt i meg at ordene blir små. Takk nok en gang, May. Patricio Silva, min store kjærlighet, ektefelle, venn, trøster, inspirasjonskilde, kunnskapskilde og korrekturleser han er den indirekte årsaken til at boken foreligger. Uten ham ville denne boken ikke kunne bli skrevet. Gracias, amor. Kjære prøvekaniner/kursdeltakere på tirsdagskurset på Birkelid: For en tålmodighet dere har hatt med meg! Tusen takk for deres tålmodighet og smil, deres vittige, varmende innspill og hjertelige oppmuntringer. Alle disse hyggelige timene vi har hatt sammen, har vært svært viktige for meg. PS. Ingen får lov til å gi seg nå. Sebastian, Amanda og Paloma, mine kjære barn: Vi har snakket om noen av de viktige tingene i denne boken. Dere kjenner for eksempel både Burundi, Frida Kahlo og Cristóbal Colón. Det er jeg glad for. Jeg har mye mer jeg vil vise dere, og jeg er så utrolig glad for den oppriktige interessen dere viser for alle de merkelige tingene som er inni mammas verden og som også har blitt deres og vår verden. Dette er bare begynnelsen. Hilsen Cecilie / mamma 7

8 8

9 Presentasjon av Voces del sur I Voces del sur I Utfordringer og muligheter for spanskfaget For et par tiår siden var spansk et heller uvanlig fag å studere i grunnskolen og den videregående skolen i Norge. Nå har spanskfaget festet seg på mange nivåer i skolesystemet, og alt tyder på at faget er kommet for å bli. Spansk er et attraktivt språk for mange, og det finnes et vell av gode grunner for å studere dette store, fascinerende språket. Spanskundervisningen i norsk skole har imidlertid en lang vei å gå. Rektorene må være seg sitt ansvar bevisst og sørge for at det ikke tilsettes lærere uten tilstrekkelig skolering i faget. Man bør også revurdere hvor mange elever det bør være i en klasse hvis man har til hensikt å drive konstruktiv og effektiv språkundervisning. Det er ikke til å stikke under stol at rammene stadig sprenges og at betingelsene for faget ikke alltid er gunstige. Resultatet er at elever som mottar undervisning i spansk, ikke lærer å snakke språket godt nok sett i forhold til antall undervisningstimer. Tiden er moden for å snakke høyt om disse forholdene. Samtidig må man være åpen for å prøve ut nye metoder for å oppnå god og effektiv fremmedspråkinnlæring, både i videregående skole og i universitets- og høyskolesektoren. Det er langt mer konstruktivt og matnyttig å søke nye løsninger framfor å kritisere eksisterende modeller. Voces del sur inneholder nye didaktiske og pedagogiske grep, metoder og innfallsvinkler for spanskundervisning for norsktalende i tillegg til at læreverket helhetlig sett søker å dreie litt på den tematiske vinklingen i spanskfaget. Etter mitt syn bærer spanskfaget preg av lette, underholdende, fengende temaer og en forenklet virkelighetsframstilling. Det er i for liten grad orientert mot faktiske samfunnsmessige forhold. Sannsynligvis har dette skjedd fordi man har ønsket å fenge målgruppen. Resultatet av denne tenkningen er en forflatning av faget. Faget preges av stereotype framstillinger av det spanske men dette forteller mer om våre nedarvede forestillinger enn om faktiske forhold. Hvis det faglig tunge stoffet ikke fenger, mener jeg det er formidlingsmetodene som må endres ikke stoffet. Jeg mener spanskfaget trenger en motsats til det forenklende perspektivet, som i større grad fanger opp mangfoldet, den enorme kulturelle rikdommen, motsetningene, spennvidden, konfliktene og det mer brannfarlige stoffet både i Spania og i de latinamerikanske landene. Spanskundervisningen bør pløye dypere, gripe fastere, sette mer varige spor. 9

10 Generelt om Voces del sur I, Voces del sur II og Voces del sur III Læreverket Voces del sur er utviklet spesielt for norsktalende som lærer spansk. Hele læreverkserien vil bli ferdigstilt i 2014/2015. Læreverket vil totalt bestå av seks bøker (tre tekstbøker og tre arbeidsbøker). Voces del sur I tilsvarer nivå A1-A2, Voces del sur II tilsvarer nivå B1, og Voces del sur III tilsvarer nivå B2 (ifølge Det felles europeiske rammeverket for språk). Vanskelighetsgraden tilsvarer nivåene i for eksempel læreverk i spansk som fremmedspråk som er utgitt i Spania. Voces del sur I vil tilsvare Spansk I (på videregående skole i Norge), og bevege seg inn i Spansk II. Grunnen til at nivået for Voces del sur I angis å passe både Spansk I og Spansk II, skriver seg fra det faktum at språkpraksisen i ulike skoler rundt omkring i landet varierer. Noen kommer lenger i språkinnlæringen enn andre. Voces del sur II vil tilsvare Spansk II, og bevege seg inn i Spansk III, og Voces del sur III vil tilsvare Spansk III. Læreverket er også rettet mot innføringskurs og årsstudium i spansk på høyskole- og universitetsnivå. Det vil dessuten passe meget godt i voksenopplæringen og på ulike gruppekurs. Siden tekstene har fortløpende norske oversettelser, er læreverket også velegnet for selvstudier. Utvalg av tema i Voces del sur Hovedvekten av stoffet i læreverket er knyttet til Latin-Amerika. Kapittel 20, 21, 22 og 23 er direkte knyttet til Spania. Flere land og språkområder er dekket, og det er et mål for serien som helhet å dekke så mange områder som mulig. Tematisk sett inneholder læreverket på den ene siden hverdagslige, jordnære temaer som er praktiske, nyttige og helt nødvendige når man skal begynne å orientere seg på et fremmedspråk. På den andre siden har jeg ønsket å fokusere på mangfold og realistiske hverdagssituasjoner. Serien i sin helhet søker å gripe fatt i problemstillinger, typiske situasjoner og kulturelle fenomener som preger den spansktalende verden. Til tross for at Voces del sur I er ei introduksjonsbok i spansk, har det vært viktig å problematisere, drøfte og å framvise mangfold og dilemmaer på et tidlig stadium. Jeg har ønsket å framvise ulike virkelighetshorisonter, framfor å gi én framstilling av virkeligheten. Kontrastene i de spansktalende landene er enorme og på bakgrunn av dette oppstod behovet for de ulike stemmene som leseren vil bli kjent med i læreverket. Oversettelse til norsk Leseren vil straks legge merke til at alle de spanske tekstene er oversatt til norsk fortløpende, linje for linje. Jeg utprøver med dette en ny pedagogisk metode i spanskopplæringen. Etter å ha testet ut materiellet i min egen spanskundervisning, ser jeg at denne undervisningsmetoden bærer frukter. Med opplegget i Voces del sur snakker jeg langt mer spansk i timene (og ofte også kun spansk, selv med deltakere som ikke kan noe spansk fra før). Den norske teksten står der, og studentene trenger dermed ikke å spørre hva ordene betyr. Det gir mer tid til at studentene faktisk kan lære ordene og setningene og ikke bare forstå dem. Min erfaring med bruk av dette opplegget har vært at studentenes forberedelser til timene har gått lettere og også jobbingen i timene. Studentene vet i større grad hva de skal gjøre, og de jobber med en sterkere motivasjon. De opplever dessuten mestring når de ser at det de tror de spanske ordene 10

11 betyr, faktisk er riktig. Og motsatt, når de ikke forstår, får de god hjelp når de står fast. Min erfaring er at studentene lærer språket raskere med denne metoden. En annen klar fordel med dette opplegget er at det muliggjør innslag av grammatikk som er mer avansert enn det man jobber med på det aktuelle tidspunkt. Så lenge oversettelsen står der, blir det mindre utfordrende og krevende å møte for eksempel nye verbformer (selv om man ikke jobber spesifikt med det for øyeblikket). Noen vil kanskje mene at det å ha en oversettelse så lett tilgjengelig er å sy puter under armene på studentene. Man kan tenke at de mister motivasjonen fordi oppgaven ikke blir å knekke nøtta. Men språkinnlæring handler ikke nødvendigvis om å knekke nøtter det handler om å lære ordene så raskt og så smertefritt som mulig. Den tiden og energien man bruker på å lete opp norske oversettelser, kan heller brukes på å bli kjent med flere nye ord og å tilegne seg tekstens innhold. Lydfiler og mange varierte arbeidsoppgaver tett tilknyttet teksten er påkrevd i denne sammenhengen. De som ønsker å bryne seg på oversettelse, finner mange oversettelsesoppgaver i arbeidsboka, for dette vil fremdeles være en verdifull og interessant øvelse. Å jobbe med en tekst som er oversatt i sin helhet, og som har en sammenheng, gir grunnlag for en helt annen forståelse enn om studenten forholder seg til tradisjonelle vokabularlister. I de årene jeg har jobbet som lærer, har jeg vært opptatt av hvordan selve ordinnlæringen skjer i fremmedspråk. Hvordan lærer studentene nye ord? Hvorfor er det så vanskelig for mange å utvide vokabularet? Mange strever uforholdsmessig mye med å lære seg nye ord, og dette er kilde til stor frustrasjon. Jeg tror den mest effektive måten å lære nye ord på, er når ordene blir presentert i kontekst. Tradisjonelle ordlister presenterer ord isolert. Studentene får ingen knagger å henge ordene på. Ord som studentene ikke har lært (de husker ikke ordet isolert sett), vil de fint forstå når de blir presentert i en sammenheng. Da resonnerer de seg fram til betydningen, og læreprosessen går riktig vei. Dette momentet tror jeg mange vil nikke gjenkjennende til, og jeg mener man må ta dette på fullt alvor og la denne erkjennelsen få praktiske konsekvenser for utforming av læremateriell. Jeg tror på ideen om at nye ord bør læres i en kontekst og ikke isolert og med dette som underliggende erkjennelse, har jeg valgt å skrive oversettelse til alle tekstene. Det er min sterke overbevisning at fremmedspråkinnlæringen altså bør bevege seg bort fra metoder hvor ord skal innlæres isolert. Som en konsekvens av dette mener jeg også at en del tradisjonelle oppgaveformer med fordel kan falle bort. Grammatikkolonnen i midten Kolonnen i midten presenterer grammatikk (først og fremst verb i ulike bøyde former) som forekommer i den aktuelle teksten. Progresjonen for grammatikken i denne kolonnen er gradvis stigende, og til dels repeterende. Men det er hele tiden forsøkt å fokusere på det mest sentrale og det som er spesielt utfordrende, viktig eller nytt. Når tekstene leses opp (se mer om tekstopplesning nedenfor), kan også grammatikkolonnen leses som en naturlig del av teksten. Slik blir grammatikken bakt inn som noe naturlig og ikke som grammatikk for grammatikkens skyld. Det er lagt vekt på å presentere matnyttig og ikke for teoretisk grammatikk. 11

12 Opplesning For å lykkes i språkundervisningen, må man ha mye fokus på tekstene, og repetisjoner er nødvendig. Jeg tror det er verdifullt og konstruktivt å lese opp en tekst på ulike måter. Jeg vil foreslå følgende gjennomgang: 1. Læreren leser rolig gjennom teksten, med fokus på intonasjon, fonetikk og rytme. Studentene kan lese teksten stille samtidig med lærerens høytlesning. 2. Læreren leser teksten, og studentene gjentar etter læreren. I denne sekvensen kan læreren med fordel lese i ulik rytme, hastighet, med ulik setningsmelodi og med innlevelse (forskrekket, sint, glad, spørrende, etc.). 3. Læreren leser gjennom teksten rolig og med naturlig tonefall, mens studentene lytter uten å se på teksten. Min erfaring er at når man har jobbet seg gjennom teksten på denne måten (i tillegg til å ha jobbet med oppgavene tilknyttet til teksten), forstår de fleste % av teksten under den siste gjennomlesingen. Noen vil kanskje synes at tekstene i denne boka er forholdsvis lange. Jeg har med hensikt skrevet lange tekster, fordi studentene trenger å høre målspråket i rikt monn, mer enn i små og korte sekvenser. Et tips kan være å la studentene lytte til svak bakgrunnsmusikk under opplesingssekvens 1 og 3, f.eks. avslappende klassisk musikk eller rolig musikk fra spansktalende områder. Slike enkle grep kan bidra til å gjøre ulike læringssituasjoner til positive opplevelser. Sangene Musikk og sang kan være en døråpner til den kulturen man ønsker å nærme seg, derfor innledes hvert kapittel i denne boka med en sangtekst. Gjennom sang og musikk trekkes man inn i en kultur på en vital, medrivende og fengende måte. Musikk formidler deler av historien, tankegangen, levemåtene og levevilkårene i en kultur. Et levende klasserom er et klasserom med musikk. Ved siden av det kulturelle aspektet, gir bruk av sanger en språklig gevinst. I innøvingen og repeteringen av sanger lar studentene seg smitte og kaster seg utpå. Noe av redselen og det kritiske blikket kan forsvinne ved fokus på sang, melodi og rytme. Men den aller viktigste gevinsten med sangtekster er at vi lærer dem lettere enn andre typer tekster, og vi husker slike tekster bedre. Ord og uttrykk fester seg lettere og vil være lettere å gjenkalle når de er hentet fra en sang. Så selv om sangtekstene grammatisk og leksikalsk ligger over studentenes nivå, vil sangtekstene ha en funksjon, fordi de vekker nysgjerrighet, er inspirerende og gir fine leksikalske, kulturelle og musikalske innblikk og nesten umerkelig bidrar til språkinnlæring. På nettsiden for læreverket, ligger det lenker til de aktuelle sangene. Vær oppmerksom på at sangtekstene kan variere litt i ulike innspillinger. Derfor er det nyttig å følge lenken på nettsiden, for den lenker til en innspilling som har samme tekst som er gjengitt i boka. Det kan være en fin ramme og dessuten psykologisk og pedagogisk inspirerende å begynne og avslutte dagen med samme sang. Det er ingen grunn til å være redd for å gjenta sangen tvert imot vil flere ha glede av den når den synges om igjen, på grunn av gjenkjennelseseffekten. 12

13 Jeg har valgt et knippe sanger som viser noe av mangfoldet i den spansktalende verden. Ikke alle sanger er moderne, men til gjengjeld er de betydningsfulle, og de står sterkt i folkesjelen. Det er sanger om kjærlighet, lidenskap, utroskap og sorg, politikk, sosiale forhold, religion, det er poetiske sanger, sanger om historiske personer og smektende rytmer. Noen sanger er kanskje kjent for leseren fra før. Utvalget gjenspeiler forhåpentligvis det levende, det sosiale, det engasjerte, det lidenskapelige og det ulmende Latin-Amerika, og det tradisjonelle Spania, side om side med det nye Spania, som står overfor store utfordringer. Voces del sur II vil i enda større grad formidle bilder og inntrykk fra det nye Spania. Arbeidsboka Arbeidsboka inneholder mange og varierte oppgaver til hvert kapittel. Hvert kapittel har lydmateriell som følger oppgavene, og dette ligger åpent og fritt tilgjengelig på nettsiden. Lange ordlister er utelatt, av den enkle grunn at studentene finner ordene i den oversatte teksten. Arbeidsboka inneholder også en del grammatikk som kommer i forkant av oppgavene når ny grammatikk introduseres. En fyldig gjennomgang av sentral grammatikk kan leseren for øvrig finne på nettsiden. Arbeidsmetoder I min utprøving av læreverket har jeg lagt opp undervisningen slik at jeg i starten av timene har en god bolk med fokus på det muntlige. Jeg snakker f.eks. om sangene og bruker vokabularet fra teksten som vi skal lese. Mitt inntrykk er at dette både er en kjærkommen og nyttig aktivitet. Studentene trenger å høre språket og teste seg selv i hva de forstår uten å føle at de settes på prøve. Å bare være til stede og lytte og tenke, kan være en fin måte å begynne timen på. Jeg passer på å bruke de samme ordene i ulike kontekster. Hvis noen av ordene enkelt kan la seg illustrere ved hjelp av kroppsspråk, er det til god hjelp. På denne måten aktiveres deler av vokabularet før jobbingen med teksten starter. Etter en slik muntlig introduksjon, vil skriftlige oppgaver og -oppgavene være en fin avveksling. Da kan studentene småprate seg imellom. Trygghet og ro rundt studieopplegget er veldig viktig. Ordene og stoffet må få tid til å synke inn. Jeg håper at studentene vil være flinke til å rose seg selv for det de klarer og ikke fokusere for mye på det de ikke behersker ennå. Nettsiden til læreverket inneholder lydfiler til alle tekstene i tekstboka, løsningsforslag til alle oppgavene i arbeidsboka, lydfiler som følger oppgavene i arbeidsboka, grammatikk, lenker til sangene, ekstrainformasjon tilknyttet sangene og kapitlene, og annet læringsmateriell. I tillegg til det faglige og didaktiske stoffet, kan læreren finne forslag til arbeidsplaner for et årsløp for en klasse. For noen vil det være vanskelig å komme gjennom hele boka i løpet av et oppsatt løp for Spansk I, men dette er ikke å betrakte 13

14 som noe negativt. Jeg har ønsket å tilby rikelig med stoff, og hvis man jobber godt med kapitlene, vil man likevel lære masse, selv om man ikke kommer gjennom boka. Cóctel con frenesí avslutningen av Voces del sur I Voces del sur I, libro de texto avsluttes med en roman av Emilia Pereyra (f. 1962), en respektert forfatter fra Den dominikanske republikk. Cóctel con frenesí har et nivå som ligger høyt over bokens øvrige nivå. Hensikten er ikke at studentene skal forstå romanen på spansk, men at de skal oppleve leseglede gjennom å lese romanen på en blanding av norsk og spansk. Studentene kan selv tilpasse hvor mye de vil støtte seg til den norske oversettelsen underveis, som gjengis parallelt med den spanske teksten. Bienvenidos al mundo de las voces del sur! Miguelito, niño de calle en Nicaragua. (Foto: Patricio Silva) 14

15 1. Presentación Gracias a la vida Interprete: Mercedes Sosa. Autora: Violeta Parra Takk til livet Gracias a la vida que me ha dado tanto. Me dio dos luceros que cuando los abro perfecto distingo lo negro del blanco, y en el alto cielo su fondo estrellado y en las multitudes el hombre que yo amo. Gracias a la vida que me ha dado tanto. Me ha dado el sonido y el abecedario. Con él, las palabras que pienso y declaro. Madre, amigo, hermano y luz alumbrando la ruta del alma del que estoy amando. Gracias a la vida que me ha dado tanto. Me ha dado la marcha de mis pies cansados. Con ellos anduve ciudades y charcos, playas y desiertos, montañas y llanos y la casa tuya, tu calle y tu patio. Gracias a la vida que me ha dado tanto. Me dio el corazón que agita su marco cuando miro el fruto del cerebro humano, cuando miro el bueno tan lejos del malo, cuando miro el fondo de tus ojos claros. Gracias a la vida que me ha dado tanto. Me ha dado la risa y me ha dado el llanto. Así yo distingo dicha de quebranto, los dos materiales que forman mi canto, y el canto de ustedes que es el mismo canto, y el canto de todos que es mi propio canto. Gracias a la vida! Gracias a la vida! (x 2) Takk til livet som har gitt meg så mye. Det ga meg to lys og når jeg åpner dem skiller jeg klart det svarte fra det hvite, og i den høye himmelen dens stjernefylte bakgrunn og i mengden mannen som jeg elsker. Takk til livet som har gitt meg så mye. Det har gitt meg lyden og alfabetet. Med det, ordene jeg tenker og erklærer. Mor, venn, bror og lys som lyser opp sjelens rute for den jeg elsker. Takk til livet som har gitt meg så mye. Det har gitt meg marsjen til mine slitne føtter. Med dem gikk jeg gjennom byer og pytter, strender og ørkener, fjell og sletter og ditt hus, din gate og din bakgård. Takk til livet som har gitt meg så mye. Det ga meg hjertet som brister når jeg ser på frukten av den menneskelige hjerne, når jeg ser det gode så langt fra det onde, når jeg ser bunnen av dine klare øyne. Takk til livet som har gitt meg så mye. Det har gitt meg latteren og det har gitt meg gråten. Slik skiller jeg lykke fra nederlag, begge to materialer som former min sang, og sangen deres som er den samme sangen, og alles sang som er min egen sang. Takk til livet! Takk til livet! 15

16 Hablar idiomas Å snakke språk Åse: Åse: Åse: Åse: Yo hablo español. No hablo inglés. Y tú, qué idiomas hablas? Hablo noruego, inglés y un poco de español. Tú hablas mucho español, Åse! Bueno, gracias. Tú hablas noruego? Claro que sí, yo hablo un poco de noruego. Hablas bastante noruego! Gracias, Åse. Hablas mucho inglés? Sí, hablo bien el inglés. Es fácil! pronombres yo tú él, ella, usted nosotros, nosotras vosotros, vosotras ellos, ellas, ustedes hablar (presente) yo hablo tú hablas él/ella/usted habla nosotros hablamos vosotros habláis ellos hablan Jeg snakker spansk. Jeg snakker ikke engelsk. Og du, hvilke språk snakker du? Jeg snakker norsk, engelsk og litt spansk. Du snakker mye spansk, Åse! Ok, takk. Snakker du norsk? Ja selvfølgelig, jeg snakker litt norsk. Du snakker ganske mye norsk! Takk, Åse. Snakker du mye engelsk? Ja, jeg snakker engelsk bra. Det er lett! Saludos y presentación Hilsener og presentasjon Hola! Yo soy Emilio. ser (presente) Hei! Jeg er Emilio. Åse: Buenos días. Soy Åse. yo soy God dag. Jeg er Åse. Mucho gusto. tú eres Hyggelig å hilse på deg. Åse: Åse: él es nosotros somos vosotros sois ellos son Encantada. Qué tal? Muy bien, gracias. Y tú? Todo bien, gracias. Adios, Åse. Chao. Hyggelig å hilse på deg. Hvordan står det til? Veldig bra, takk. Og med deg? Alt bra, takk. Adjø, Åse. Ha det. Åse: Hasta mañana. Vi ses i morgen. Åse: Sí, hasta luego. Ja, vi ses snart. (Foto: Patricio Silva) 16

17 2. Cómo te llamas? De dónde eres? Dónde vives? Guantanamera Interprete: Compay Segundo. Autor: Joseíto Fernández Fra Guantanamo Guantanamera, guajira guantanamera. (x 2) Yo soy un hombre sincero de donde crece la palma. (x 2) Y antes de morir yo quiero echar mis versos del alma. (x 2) Guantanamera, guajira guantanamera. (x 2) No me pongan en lo oscuro a morir como un traidor. (x 2) Yo soy bueno y como bueno moriré de cara al sol. (x 2) Guantanamera, guajira guantanamera. (x 2) Con los pobres de la tierra quiero yo mi suerte echar. (x 2) El arroyo de la sierra me complace más que el mar. (x 2) Guantanamera, guajira guantanamera. (x 2) Tiene el leopardo un abrigo en su monte seco y pardo. (x 2) Yo tengo más que el leopardo porque tengo un buen amigo. Guantanamera, guajira guantanamera. (x 4) Guantanamera. (x 8) Guantanamera, guajira guantanamera. (x 2) Fra Guantanamo, bondejente fra Guantanamo. Jeg er en ærlig mann fra der hvor palmen gror. Og før jeg dør vil jeg kaste ut mine vers fra sjelen. Fra Guantanamo, bondejente fra Guantanamo. Ikke sett meg i mørket for å dø som en forræder. Jeg er god og som god vil jeg dø med ansiktet mot solen. Fra Guantanamo, bondejente fra Guantanamo. Med de fattige på jorda vil jeg prøve lykken. Bekken fra fjellet tilfredsstiller meg mer enn havet. Fra Guantanamo, bondejente fra Guantanamo. Leoparden har en frakk på sitt tørre og rødbrune fjell. Jeg har mer enn leoparden fordi jeg har en god venn. Fra Guantanamo, bondejente fra Guantanamo. Guantanamera. Fra Guantanamo, bondejente fra Guantanamo. 17

18 Emilio y Meche hablan Emilio og Meche snakker sammen Hola, cómo se llama usted? llamarse (presente) Hei, hva heter De? Meche: Hola, me llamo Mercedes. Y usted? yo me llamo tú te llamas Hei, jeg heter Mercedes. Og De? Mercedes, un nombre bonito. Yo me llamo Emilio. De dónde es usted? él, ella, usted se llama nosotros nos llamamos Mercedes, et fint navn. Jeg heter Emilio. Hvor er De fra? Meche: Soy de Nicaragua. Soy nicaragüense. vosotros os llamáis ellos, ellas, ustedes Jeg er fra Nicaragua. Jeg er nicaraguansk. Y dónde vive? se llaman Og hvor bor De? Meche: Vivo en Managua. Jeg bor i Managua. Emilio cuenta... Emilio forteller... Yo me llamo Emilio Silva. Yo soy Emilio. Soy de Chile. Soy chileno, pero vivo en Noruega, en Songdalen. Ella se llama Mercedes. Ella es Meche. Es de Nicaragua. Es nicaragüense y vive en Managua. La mujer y el niño se llaman Weikilaf y Ayíñleo. Son Weikilaf y Ayíñleo. Son de Chile. Son chilenos y son mapuches. Viven en Temuco en Chile. Hablan y leen español. vivir (presente) yo vivo tú vives él vive nosotros vivimos vosotros vivís ellos viven leer (presente) yo leo tú lees él lee nosotros leemos vosotros leéis ellos leen Jeg heter Emilio Silva. Jeg er Emilio. Jeg er fra Chile. Jeg er chilensk, men jeg bor i Norge, i Songdalen. Hun heter Mercedes. Hun er Meche. Hun er fra Nicaragua. Hun er nicaraguansk og bor i Managua. Kvinnen og gutten heter Weikilaf og Ayíñleo. De er Weikilaf og Ayíñleo. De er fra Chile. De er chilenske og de er mapucheindianere. De bor i Temuco i Chile. De snakker og leser spansk. 18

19 Johanne cuenta... Johanne forteller... Emilio es chileno. Vive en Songdalen. Es asistente y consejero en una escuela grande. Meche es nicaragüense. Vive en Managua. Es periodista. Weikilaf es mapuche. Es de Chile. Es mapuche y chileno. Weikilaf significa lanza derecha. Vive en una casucha. Es un niño escolar. La mamá de Weikilaf se llama Ayíñleo. Ayíñleo también es mapuche. Ayíñleo es ama de casa. Ayíñleo significa llena de amor. La mamá de Weikilaf es simpática y bonita. un niño escolar dos niños escolares Emilio er chilensk. Han bor i Songdalen. Han er assistent og rådgiver på en stor skole. Meche er nicaraguansk. Hun bor i Managua. Hun er journalist. Weikilaf er mapuche. Han er fra Chile. Han er mapuche og chilener. Weikilaf betyr rett lanse. Han bor i en rønne. Han er skolegutt. Mammaen til Weikilaf heter Ayíñleo. Ayíñleo er også mapuche. Ayíñleo er husmor. Ayíñleo betyr full av kjærlighet. Mammaen til Weikilaf er sympatisk og vakker. Johanne habla con Gladys Johanne snakker med Gladys Johanne: Gladys: Johanne: Gladys: Johanne: Hola, cómo te llamas? Buenos días, yo me llamo Gladys. Y tú? Soy Johanne. Mucho gusto. Encantada. Yo soy de Venezuela. Soy venezolana. Vivo en Caracas, la capital de Venezuela. Y tú, de dónde eres? Soy de Noruega. Soy noruega. Hei, hva heter du? God dag, jeg heter Gladys. Og du? Jeg er Johanne. Hyggelig å hilse på deg. Hyggelig å hilse på deg. Jeg er fra Venezuela. Jeg er venezuelansk. Jeg bor i Caracas, hovedstaden i Venezuela. Og du, hvor er du fra? Jeg er fra Norge. Jeg er norsk. 19

20 Gladys: Johanne: Gladys: Johanne: Vivo en Songdalen. Es un pueblo pequeño. Qué idiomas hablas? Yo hablo español. Me encanta mi idioma! También hablo inglés y un poco de alemán. Y tú, qué idiomas hablas? Hablo noruego, español, inglés y un poco de francés. Qué interesante! Bueno, Johanne, un gusto. Gracias, igualmente. Adiós. Jeg bor i Songdalen. Det er en liten bygd. Hvilke språk snakker du? Jeg snakker spansk. Jeg elsker språket mitt! Jeg snakker også engelsk og litt tysk. Og du, hvilke språk snakker du? Jeg snakker norsk, spansk, engelsk og litt fransk. Så interessant! Vel, Johanne, hyggelig å hilse på deg. Takk, i like måte. Adjø. Gladys: Hasta luego. Vi ses senere. Caracas en Venezuela. (Foto: Lenin Castellanos) 20

21 3. Cómo estás? A qué te dedicas? Qué haces? Samba landó Samba landó Inti-Illimani Sobre el manto de la noche está la luna chispeando. (x 2) Así brilla fulgurando para establecer un fuero: "Libertad para los negros, cadenas para el negrero". Samba landó, samba landó. Qué tienes tú que no tenga yo? (x 2) Mi padre siendo tan pobre dejó una herencia fastuosa. (x 2) Para dejar de ser cosas dijo con ánimo entero ponga atención, mi compadre, que vienen nuevos negreros". Samba landó, samba landó. Qué tienes tú que no tenga yo? (x 2) La gente dice qué pena que tenga la piel oscura. (x 2) Como si fuera basura que se arroja al pavimento, no saben del descontento entre mi raza madura. Samba landó, samba landó. Qué tienes tú que no tenga yo? (x 2) Hoy día alzamos la voz como una sola memoria. (x 2) Desde Ayacucho hasta Angola, de Brasil a Mozambique ya no hay nadie que replique, somos una misma historia. Samba landó, samba landó. Qué tienes tú que no tenga yo? (x 2) Over nattens kappe gnistrer månen. Slik skinner den strålende for å etablere en rettighet: Frihet til negrene, lenker til slavedriverne. Samba landó, samba landó. Hva har du som jeg ikke har? Min far som var så fattig etterlot en prangende arv. For å slutte å være ting sa han med stort mot vær oppmerksom, min kamerat, for det kommer nye slavedrivere. Samba landó, samba landó. Hva har du som jeg ikke har? Folk sier så synd at jeg har mørk hud. Som om jeg var søppel som kastes på fortauet, de kjenner ikke til misnøyen hos min modne rase. Samba landó, samba landó. Hva har du som jeg ikke har? I dag hever vi stemmen som ett samstemt minne. Fra Ayacucho til Angola, fra Brasil til Mozambique finnes det ikke lenger noen som sier imot, vi er én og samme historie. Samba landó, samba landó. Hva har du som jeg ikke har? 21

22 Conversación con Weikilaf Samtale med Weikilaf Weikilaf: Weikilaf: Weikilaf: Weikilaf: Weikilaf: Hola, Weikilaf. Cómo estás? Pues, más o menos. La vida es difícil para los mapuches. La vida no es fácil. Weikilaf, a qué te dedicas? A qué me dedico? Bueno, yo soy alumno en una escuela para mapuches. Dónde está la escuela? La escuela está cerca de Temuco, en una comunidad mapuche. Qué interesante. Qué haces en la escuela? Estudio mi idioma que se llama mapudungun. También estudio el castellano. Además aprendo matemáticas, biología y química. Estupendo! Cuántos profesores hay en la escuela, y cuántos alumnos hay? Hay diez profesores y tres cientos alumnos. Son muchos alumnos y pocos profesores, no? Gracias por la información, estar (presente) yo estoy tú estás él/ella/usted está nosotros estamos vosotros estáis ellos/ellas/ustedes están dedicarse (presente) yo me dedico tú te dedicas él se dedica nosotros nos dedicamos vosotros os dedicáis ellos se dedican hacer (presente) yo hago tú haces él hace nosotros hacemos vosotros hacéis ellos hacen haber (presente) hay Hei, Weikilaf. Hvordan har du det? Vel, sånn passe. Livet er vanskelig for mapucheindianerne. Livet er ikke enkelt. Weikilaf, hva driver du med? Hva jeg driver med? Vel, jeg er elev på en skole for mapucheindianere. Hvor ligger skolen? Skolen er i nærheten av Temuco, i et mapuchesamfunn. Så interessant. Hva gjør du på skolen? Jeg studerer språket mitt som heter mapudungun. Jeg studerer også spansk. Dessuten lærer jeg matematikk, biologi og kjemi. Strålende! Hvor mange lærere finnes det på skolen, og hvor mange elever er det? Det er ti lærere og tre hundre elever. Det er mange elever og få lærere, ikke sant? Takk for informasjonen, 22

23 Weikilaf. Hasta luego. Weikilaf. Vi ses snart. Weikilaf: Hasta luego, tío. Vi ses snart, onkel. Conversación entre Emilio y Chalo Samtale mellom Emilio og Chalo El señor González es mexicano. El apodo del señor González es Chalo. Chalo vive en la Ciudad de México, pero es originalmente de Veracruz. Es contador. Trabaja con economía. Ahora Chalo y Emilio conversan. Chalo: Chalo: Chalo: Buenos días, señor González. Cómo está usted? Muy bien, gracias, señor Silva. Y usted? Bien, gracias. Señor González, a qué se dedica usted? Soy contador. Trabajo con economía. Trabaja usted mucho o poco? Trabajo mucho. Trabajo muchas horas cada día. Trabajo con dinero y muchas otras cosas. trabajar (presente) yo trabajo tú trabajas él/ella/usted trabaja nosotros trabajamos vosotros trabajáis ellos trabajan God dag, herr González. Hvordan har du det? Veldig bra takk, herr Silva. Og du? Bra, takk. Herr González, hva driver du med? Jeg er regnskapsfører. Jeg jobber med økonomi. Jobber du mye eller lite? Jeg jobber mye. Jeg jobber mange timer hver dag. Jeg jobber med penger og mange andre ting. Chalo: De dónde es usted? Soy de Veracruz en México. Vivo en la Ciudad de México. Es una ciudad muy grande con mucha gente. vivir (presente) yo vivo tú vives él vive nosotros vivimos vosotros vivís ellos viven Hvor er du fra? Jeg er fra Veracruz i Mexico. Jeg bor i Mexico City. Det er en veldig stor by med mye folk. Hay gente frustrada Det finnes frustrerte folk con problemas grandes med store problemer y gente muy feliz. og veldig lykkelige folk. Claro que sí! En la Ciudad de México hay de todo. Es una ciudad enorme. Selvfølgelig! I Mexico City finnes alt mulig. Det er en enorm by. 23

24 Chalo: Chalo: Vive usted en un piso? No... Vivo en una casa tremenda. La verdad es que vivo en un chalé inmenso. En un chalé tremendo? Un contador gana muchísmo dinero en México? No, no, no! O sí, un poco. No, no gano mucho dinero. Gano muy poco dinero. Poquísimo dinero! Bueno, adios ganar (presente) yo gano tú ganas él gana nosotros ganamos vosotros ganáis ellos ganan Bor du i en leilighet? Nei... Jeg bor i et kjempestort hus. Sannheten er at jeg bor i en gedigen villa. I en diger villa? Tjener en regnskapsfører kjempemye penger i Mexico? Nei, nei, nei! Eller jo, litt. Nei, jeg tjener ikke mye penger. Jeg tjener veldig lite penger. Kjempelite penger! Vel, adjø... Emilio pregunta a Åse... Emilio spør Åse... Åse: Åse: Qué comes? Como pan con queso de cabra. Queso de cabra! Cada uno con su gusto. Qué bebes? Bebo leche caliente con chocolate. comer (presente) yo como tú comes él come nosotros comemos vosotros coméis ellos comen Hva spiser du? Jeg spiser brød med geitost. Geitost! Hver sin smak. Hva drikker du? Jeg drikker varm sjokolademelk. Åse: Åse: Qué ves ahora? Veo a un chileno loco que se llama Emilio... Ja-ja. Qué lees? Leo en mi libro fascinante de español. beber (presente) yo bebo tú bebes él bebe nosotros bebemos vosotros bebéis ellos beben Hva ser du nå? Jeg ser en gal chilener som heter Emilio Ha-ha. Hva leser du? Jeg leser i min fascinerende bok i spansk. Qué bueno, Åse! Eres una alumna estupenda. Es interesante estudiar español? ver (presente) yo veo tú ves él ve nosotros vemos Så bra, Åse! Du er en strålende elev. Er det interessant å studere spansk? Åse: Naturalmente, y Naturligvis, og 24

25 Åse: también es súper fácil! Noruego también es un lenguaje maravilloso. Es cierto! No es difícil para nada! Fantástico! Entonces estamos de acuerdo. vosotros veis ellos ven leer (presente) yo leo tú lees él lee nosotros leemos vosotros leéis ellos leen det er også kjempelett! Norsk er også et fabelaktig språk. Det er sant! Det er ikke vanskelig i det hele tatt! Fantastisk! Da er vi enige. La Ciudad de México. (Foto: Cecilie Gunstensen) 25

26 4. La fruta y la verdura Ojalá que llueva café en el campo Ojalá que llueva café en el campo, que caiga un aguacero de yuca y té, del cielo una jarina de queso blanco y al sur una montaña de berro y miel. Oh, oh, oh, oh, ojalá que llueva café. Ojalá que llueva café en el campo, peina un alto cerro de trigo y mapuey, baja por la colina de arroz graneado y continúa el arado con tu querer. Ojalá el otoño en vez de hojas secas pinta mi cosecha de pitisalé, siembra una llanura de batata y fresas. Ojalá que llueva café, para que en el conuco no se sufra tanto, ay ombe. Ojalá que llueva café en el campo, para que en Villa Vásquez oigan este canto. Ojalá que llueva café en el campo, ojalá que llueva, ojalá que llueva, ay ombe, ojalá que llueva café en el campo, ojalá que llueva café. Ojalá que llueva café en el campo, siembra un alto cerro de trigo y mapuey, baja por la colina de arroz graneado y continúa el arado con tu querer, oh, oh, oh oh oh... Ojalá el otoño en vez de hojas secas vista mi cosecha de pitisalé, siembra una llanura de batata y fresas. Ojalá que llueva café, Juan Luis Guerra Jeg håper det regner kaffe på landet Jeg håper det regner kaffe på landet, at det faller en regnskur av yuca og te, fra himmelen et duskregn av hvit ost og i sør et fjell av brønnkarse og honning. Åh, åh, åh, åh, jeg håper det regner kaffe. Jeg håper det regner kaffe på landet, maler et høyt fjell med hvete og mapuey 1, går nedover åsen av kornet ris og fortsetter plogen med din vilje. Jeg håper høsten istedenfor tørre blader maler avlingen min med salt kjøtt, sår en slette med søtpoteter og jordbær. Jeg håper det regner kaffe, for at man på jordflekken ikke skal lide så mye, åh, for pokker. Jeg håper det regner kaffe på landet, for at de i Villa Vásquez hører denne sangen. Jeg håper det regner kaffe på landet, jeg håper det regner, jeg håper det regner åh, for pokker, jeg håper det regner kaffe på landet, jeg håper det regner kaffe. Jeg håper det regner kaffe på landet, sår et høyt fjell av hvete og mapuey, går ned fra høyden av kornete ris og fortsetter plogen med din vijle åh, åh, åh åh åh Jeg håper høsten istedenfor tørre blader kler avlingen min med salt kjøtt, sår en slette med søtpoteter og jordbær. Jeg håper det regner kaffe, 1 Mapuey er en type rotgrønnsak. 26

27 para que en el conuco no se sufra tanto, Oye, ojalá que llueva café en el campo, para que en Los Montones oigan este canto. Ojalá que llueva café en el campo, ojalá que llueva, ojalá que llueva, ay ombe. Ojalá que llueva café en el campo, ojalá que llueva café, para que todos los niños canten en el campo: Ojalá que llueva café en el campo, para que en La Romana oigan este canto: Ojalá que llueva café en el campo, ay, ojalá que llueva, ojalá que llueva, ay ombe: Ojalá que llueva café en el campo, ojalá que llueva café. for at man på jordflekken ikke skal lide så mye. Hør her, jeg håper det regner kaffe på landet for at de i Los Montones skal høre denne sangen. Jeg håper at det regner kaffe på landet, jeg håper det regner, jeg håper det regner, åh, for pokker. Jeg håper det regner kaffe på landet, jeg håper det regner kaffe, for at alle barna skal synge på landet: Jeg håper det regner kaffe på landet, for at de i La Romana skal høre denne sangen: Jeg håper det regner kaffe på landet, åh, jeg håper det regner, jeg håper det regner, åh, for pokker: Jeg håper det regner kaffe på landet, jeg håper det regner kaffe. Mercedes en el mercado Mercedes på markedet Ahora Mercedes está en un mercado en el centro de Managua. Mercedes necesita comprar fruta y verdura, porque casi no tiene fruta en casa hoy. Es viernes por la tarde. En el mercado hay muchas personas. Mujeres y hombres. Conversan y gritan. El mercado está lleno de gente. La gente no tiene prisa. Qué rico! Qué agradable! Hoy todo el mundo quiere comprar fruta deliciosa y verduras sanas. Verduras sabrosas! Mercedes tiene que ponerse en una cola larga. tener (presente) yo tengo tú tienes él tiene nosotros tenemos vosotros tenéis ellos tienen haber (presente) hay ponerse (presente) yo me pongo tú te pones él se pone nosotros nos ponemos vosotros os ponéis ellos se ponen Nå er Mercedes på et marked i sentrum av Managua. Mercedes trenger å kjøpe frukt og grønnsaker, fordi hun nesten ikke har frukt hjemme i dag. Det er fredag ettermiddag. På markedet er det mange personer. Kvinner og menn. De snakker og skriker. Markedet er fullt av folk. Folk har det ikke travelt. Så deilig! Så behagelig! I dag vil alle kjøpe deilig frukt og sunne grønnsaker. Smakfulle grønnsaker! Mercedes må stille seg i en lang kø. 27

28 Qué aburrido! Esperar y esperar... Pero al final es su turno. El vendedor y Mercedes Så kjedelig! Vente og vente Men endelig er det hennes tur. Selgeren og Mercedes Mercedes: Vendedor: Mercedes: Vendedor: Mercedes: Vendedor: Buenas tardes, quiero comprar un kilo de tomates maduros y dos kilos de cebollas bonitas, por favor. Muy bien. Aquí tiene, señorita. Algo más? Sí, necesito también dos kilos de papas y tres trozos de zapallo. No tan maduro el zapallo. La señorita quizás quiere también algo de fruta? Las naranjas son riquísimas. Además están súper baratas. Bueno, un kilo de naranjas y una sandía, por favor. Cuánto cuestan los mangos ahora? Los mangos están a quince córdobas por kilo, señorita. Más baratos no pueden ser, te digo la verdad. querer (presente) yo quiero tú quieres él quiere nosotros queremos vosotros queréis ellos quieren necesitar (presente) yo necesito tú necesitas él necesita nosotros necesitamos vosotros necesitáis ellos necesitan poder (presente) yo puedo tú puedes él puede nosotros podemos vosotros podéis ellos pueden decir (presente) yo digo tú dices él dice nosotros decimos vosotros decís ellos dicen God ettermiddag, jeg vil (gjerne) kjøpe en kilo modne tomater og to kilo fine løk, er du snill. Veldig fint. Vær så god, frøken. Noe mer? Ja, jeg trenger også to kilo poteter og tre stykker gresskar. Ikke så modent gresskar. Frøkenen vil kanskje også ha litt frukt? Appelsinene er kjempegode. Dessuten er de kjempebillige. Greit, en kilo appelsiner og en vannmelon, er du snill. Hvor mye koster mangoene nå? Mangoene koster femten cordobas per kilo, frøken. Billigere kan de ikke bli, jeg sier sannheten. 28

29 Mercedes: Vendedor: Mercedes: Vendedor: La señorita quiere un par de mangos deliciosos también? Bueno, está bien con tres mangos también. En su punto, por favor. Obvio. Ningún problema. En total son ciento sesenta córdobas. Aquí tiene el dinero, señor. Muchas gracias, muy amable. Su vuelta, por favor. Próximo cliente, por favor! Vil frøkenen ha et par deilige mangoer også? Greit, det er fint med tre mangoer også. Spiseklare, er du snill. Selvsagt. Ikke noe problem. Totalt blir det hundre og seksti cordobas. Her har du pengene, min herre. Mange takk, så snilt av deg. Vekslepengene, vær så god. Neste kunde, takk! Plátanos, manzanas, peras, uvas, nísperos, duraznos pequeños y mandarinas. (Foto: Anne Margrethe Sønneland) 29

30 Ensalada de frutas Fruktsalat Una ensalada de frutas es muy nutritiva, sana y fresca. Especialmente es rico comer fruta cuando hace mucho calor. Ensalada de frutas tiene pocas calorías y muchas vitaminas necesarias. Si comes mucha fruta, cuidas tu salud y controlas el peso. Es también muy fácil de preparar. Además, la ensalada de frutas la podemos hacer con muchas combinaciones posibles para descubrir nuevos sabores. Mundos nuevos! Sabores distintos! Mucha gente piensa que las recetas de ensaladas de frutas son todas iguales. Sin embargo, hay que saber bien qué frutas se pueden combinar. Con una buena receta los sabores se fusionan en una medida justa. Así podemos tener un plato exquisito. Aquí encuentran una propuesta para una ensalada de frutas muy rica y saludable. Se puede comer como comida ligera o para terminar una buena cena. cuidar (presente) yo cuido tú cuidas él cuida nosotros cuidamos vosotros cuidáis ellos cuidan pensar (presente) yo pienso tú piensas él piensa nosotros pensamos vosotros pensáis ellos piensan saber (presente) yo sé tú sabes él sabe nosotros sabemos vosotros sabéis ellos saben encontrar (presente) yo encuentro tú encuentras él encuentra nosotros encontramos vosotros encontráis ellos encuentran En fruktsalat er veldig næringsrik, sunn og frisk. Spesielt er det godt å spise frukt når det er veldig varmt. Fruktsalat har få kalorier og mange nødvendige vitaminer. Hvis du spiser mye frukt, passer du på helsa og du kontrollerer vekta. Den er også veldig enkel å tilberede. Dessuten, fruktsalat kan vi lage i mange mulige kombinasjoner for å oppdage nye smaker. Nye verdener! Ulike smaker! Mange folk tror at oppskriftene på fruktsalater er like alle sammen. Men man må vite godt hvilke frukter man kan kombinere. Med en god oppskrift blander smakene seg akkurat passelig. Slik kan vi få en utsøkt rett. Her finner dere et forslag til en veldig god og sunn fruktsalat. Man kan spise den som lett mat eller for å avslutte en god middag. 30

31 Receta de una ensalada de frutas rica Oppskrift på en god fruktsalat Melodía: Gubben Noa Una piña, un banana, dos naranjas buenas. Un kiwi maduro, dieciocho uvas. Dos peras verdes, una manzana, sandía, melón y durazno. A mezclarlo todo! Sin perder un trozo! Ensalada rica, ensalada rica, toda la semana. En ananas, en banan, to gode appelsiner. En moden kiwi, atten druer. To grønne pærer, et eple, vannmelon, honningmelon og fersken. Bland alt sammen! Uten å miste en bit! God salat, god salat, hele uka. El Mercado Central en Alicante. (Foto: Patricio Silva) 31

32 5. Mi familia Cambia todo cambia Cambia lo superficial. Cambia también lo profundo. Cambia el modo de pensar. Cambia todo en este mundo. Cambia el clima con los años. Cambia el pastor su rebaño, y así como todo cambia que yo cambie no es extraño. Cambia el más fino brillante de mano en mano su brillo. Cambia el nido el pajarillo. Cambia el sentir un amante. Cambia el rumbo el caminante aunque esto le cause daño, y así como todo cambia que yo cambie no es extraño. Cambia todo cambia. (x 4) Cambia el sol en su carrera cuando la noche subsiste. Cambia la planta y se viste de verde en la primavera. Cambia el pelaje la fiera. Cambia el cabello el anciano, y así como todo cambia que yo cambie no es extraño. Pero no cambia mi amor por más lejos que me encuentre, ni el recuerdo ni el dolor de mi pueblo y de mi gente Lo que cambió ayer, tendrá que cambiar mañana así como cambio yo Mercedes Sosa Det forandrer seg, alt forandrer seg Det overflatiske forandrer seg. Det dype forandrer seg også. Tenkemåten forandrer seg. Alt i denne verden forandrer seg. Klimaet forandrer seg med årene. Hyrden forandrer sin hjord, og slik som alt forandrer seg er det ikke rart at jeg forandrer meg. Den fineste diamant forandrer sitt skinnende lys fra hånd til hånd. Den lille fuglen forandrer redet. En elskers følelse forandres. Vandreren forandrer retningen selv om dette gjør ham vondt, og slik som alt forandrer seg, er det ikke rart at jeg forandrer meg. Det forandrer seg, alt forandrer seg. Solen i sin bane forandrer seg når natten vedvarer. Planten forandrer seg og den kler seg i grønt om våren. Villdyrets pels forandres. Den eldre mannens hår forandres, og slik som alt forandrer seg, er det ikke rart at jeg forandrer meg. Men kjærligheten min forandrer seg ikke uansett hvor langt borte jeg måtte befinne meg, ei heller minnene eller smerten til min landsby og mitt folk. Det som forandret seg i går, vil måtte forandre seg i morgen, slik jeg forandrer 32

33 en esta tierra lejana. Cambia todo cambia. (x 4) Pero no cambia mi amor por más lejos que me encuentre, ni el recuerdo ni el dolor de mi pueblo y de mi gente Lo que cambió ayer, tendrá que cambiar mañana así como cambio yo en esta tierra lejana. Cambia todo cambia. (x 4) meg på dette stedet langt borte. Det forandrer seg, alt forandrer seg. Men kjærligheten min forandrer seg ikke, uansett hvor langt borte jeg måtte befinne meg, ei heller minnene eller smerten til min landsby og mitt folk. Det som forandret seg i går, vil måtte forandre seg i morgen, slik jeg forandrer meg på dette stedet langt borte. Det forandrer seg, alt forandrer seg. La vida de Weikilaf Livet til Weikilaf Johanne: Weikilaf: Johanne: Cuéntame un poco de tu vida. Bueno pues. Soy Weikilaf. Tengo doce años. Vivo con mi madre y mis hermanos. Mi padre está en la cárcel. Él es preso político. Mi papá se llama Kurramill. Kurramill significa piedra brillante de oro. Tiene 42 años. Está en la cárcel por haber defendido lo que es nuestro. Ahora yo soy el hombre de la casa. Quiero llorar. Pero no lloro. Qué triste! Es injusto. Cómo viven? contar (presente) yo cuento tú cuentas él cuenta nosotros contamos vosotros contáis ellos cuentan tener (presente) yo tengo tú tienes él tiene nosotros tenemos vosotros tenéis ellos tienen llorar (presente) yo lloro tú lloras él llora nosotros lloramos vosotros lloráis ellos lloran Fortell meg litt om livet ditt. Vel, ok. Jeg er Weikilaf. Jeg er tolv år. Jeg bor med min mor og mine søsken. Min far er i fengsel. Han er politisk fange. Min far heter Kurramill. Kurramill betyr skinnende stein av gull. Han er 42 år. Han er i fengsel for å ha forsvart det som er vårt. Nå er jeg mannen i huset. Jeg vil gråte. Men jeg gråter ikke. Så trist! Det er urettferdig. Hvordan bor dere? 33

34 Weikilaf: Johanne: Weikilaf: Johanne: Weikilaf: Vivimos en una comunidad cerca de Temuco en el sur de Chile. Toda mi familia es indígena. Nos queremos mucho. Nuestra situación es muy complicada. Nuestra agua está contaminada. Nos han robado el territorio de nuestros antepasados. La tierra es nuestra madre. Perdemos nuestra tierra. La vida es injusta! Cuéntame un poco de tu mamá. Mi mamá se llama Ayíñleo. Tiene 36 años. Trabaja en la casa y con la tierra. Es una mamá insuperable. Es guapa, inteligente y generosa. Es chistosa, misteriosa, sana y muy dedicada. Cómo son tus hermanos? Tengo un hermano menor. Se llama Wenupang. Wenupang significa león del cielo. Es loco, cariñoso, robar (perfecto) han robado perder (presente) yo pierdo tú pierdes él pierde nosotros perdemos vosotros perdéis ellos pierden nuestro territorio nuestros territorios nuestra tierra nuestras tierras Vi bor i et samfunn i nærheten av Temuco, sør i Chile. Hele familien min er indiansk. Vi er veldig glade i hverandre. Situasjonen vår er veldig komplisert. Vannet vårt er forurenset. De har røvet området fra våre forfedre. Jorden er vår mor. Vi mister vår jord. Livet er urettferdig! Fortell meg litt om din mor. Min mor heter Ayíñleo. Hun er 36 år. Hun jobber hjemme og med jorda. Hun er en uovertruffen mamma. Hun er vakker, intelligent og generøs. Hun er vittig, mystisk, sunn og veldig engasjert. Hvordan er dine søsken? Jeg har en yngre bror. Han heter Wenupang. Wenupang betyr løve fra himmelen. Han er gal, kjærlig, 34

35 Johanne: Weikilaf: curioso y hablador. También tengo una hermana mayor. Tiene catorce años. Ella se llama Shomoche. Su nombre significa mujer de palabra. Es responsable, guapa, activa y luchadora. Cómo es la cultura mapuche? Los mapuches tenemos tradiciones muy ricas y antiguas. Sin embargo, nuestro pueblo tiene problemas muy graves. Hay muchos desafíos. Pero el amor es fuerte. Marichiweu! nysgjerrig og snakkesalig. Jeg har også en eldre søster. Hun er fjorten år. Hun heter Shomoche. Navnet hennes betyr en ordets kvinne. Hun er ansvarsfull, vakker, aktiv og kampglad. Hvordan er mapuchekulturen? Mapuchene har veldig rike og gamle tradisjoner. Likevel har vårt folk veldig alvorlige problemer. Det finnes mange utfordringer. Men kjærligheten er sterk. Hvis én faller, reiser ti seg! La vida de Åse Åses liv Hola! Yo me llamo Åse. Soy una mujer joven de Noruega. Soy noruega. Tengo 19 años. Vivo todavía con mis padres. Mi papá es inglés y mi mamá es noruega. Somos una familia normal en Noruega. Mi papá se llama John y tiene 45 años. Es un papá fuerte y trabajador. llamarse (presente) yo me llamo tú te llamas él se llama nosotros nos llamamos vosotros os llamáis ellos se llaman Hei! Jeg heter Åse. Jeg er en ung kvinne fra Norge. Jeg er norsk. Jeg er 19 år. Jeg bor fortsatt med mine foreldre. Min far er engelsk og min mor er norsk. Vi er en vanlig familie i Norge. Min far heter John og er 45 år. Han er en sterk og arbeidsom far. 35

36 Trabaja en una oficina aburrida y gris, en una empresa privada. Su oficina está ubicada en la zona más atractiva de la ciudad. Mi mamá se llama Ellen y tiene 44 años. Es dentista. Es una mamá encantadora, brillante y comprensiva. Tengo una hermana menor. Se llama Hilde. Tiene 5 años. Hilde está muy loca. Mi hermanita quizás está enferma, pero no sabemos. Parece ser hiperactiva. Los especialistas creen que tiene ADHD. Yo creo que no! Estamos esperando más información. Mis padres a veces se estresan mucho, porque trabajan demasiado y andan preocupados. Algunos días no tenemos mucho tiempo para hablar. Así es la vida para mi. trabajar (presente) yo trabajo tú trabajas él trabaja nosotros trabajamos vosotros trabajáis ellos trabajan esperar (gerundio) yo estoy esperando tú estás esperando él está esperando nosotros estamos esperando vosotros estáis esperando ellos están esperando Han arbeider på et kjedelig og grått kontor, i et privat firma. Kontoret hans ligger i det mest attraktive området i byen. Min mor heter Ellen og hun er 44 år. Hun er tannlege. Hun er en fortryllende, strålende og forståelsesfull mor. Jeg har en yngre søster. Hun heter Hilde. Hun er 5 år. Hilde er veldig vill. Min lillesøster er kanskje syk, men vi vet ikke. Det ser ut som om hun er hyperaktiv. Spesialistene tror hun har ADHD. Jeg tror ikke det! Vi venter på mer informasjon. Mine foreldre stresser noen ganger mye, fordi de jobber altfor mye og de går bekymret rundt. Noen dager har vi ikke mye tid til å snakke sammen. Sånn er livet for meg! La vida de Byron Livet til Byron Hola! Soy Byron. Soy joven y soy dominicano. Tengo 20 años. Vivo en Sosúa y mis padres viven en Santo Domingo, yo creo. Mi padre es alcohólico y mi madre es prostituta. Hei! Jeg er Byron. Jeg er ung og jeg er dominikansk. Jeg er 20 år. Jeg bor i Sosúa og mine foreldre bor i Santo Domingo, tror jeg. Min far er alkoholiker og min mor er prostituert. 36

37 Así es la vida, me entiendes? No tengo casa, pero ahora vivo con un amigo. Mi segunda casa es la playa. La playa infinita! Qué hago en la playa? Hablo con la gente. Converso con los turistas. Chicas bonitas e interesantes, por ejemplo. A veces tengo una novia simpática. Así es la vida, no? Ahorita tengo una novia. Se llama Rita y es de Dinamarca. Es danesa. Es muy bonita y delgada. Rita tiene 30 años. Tiene mucho dinero. Creo que Rita tiene un trabajo bueno e importante en su país. A veces estoy en el hotel de Rita. Hotel Buena Vida. El hotel es muy lindo. Lindísimo! Magnífico! Es un hotel de lujo, con piscina y música en vivo cada noche. Hay luces, tragos con sombrillitas y baile toda la noche. Noches mágicas! Ritmos de bachata. La vida con Rita es buena e interesante! Pero, qué pasa cuando Rita regresa a su país tan frío y tan lejano? Quién va a estar más triste? yo o Rita? entender (presente) yo entiendo tú entiendes él entiende nosotros entendemos vosotros entendéis ellos entienden hacer (presente) yo hago tú haces él hace nosotros hacemos vosotros hacéis ellos hacen este hotel estos hoteles esta casa estas casas creer (presente) yo creo tú crees él cree nosotros creemos vosotros creéis ellos creen estar (futuro) yo voy a estar tú vas a estar él va a estar nosotros vamos a estar vosotros vais a estar ellos van a estar Sånn er livet, forstår du? Jeg har ikke noe hjem, men nå bor jeg hos en venn. Mitt andre hjem er stranda. Den uendelige stranda! Hva gjør jeg på standa? Jeg snakker med folk. Jeg samtaler med turistene. Vakre og interessante jenter, for eksempel. Noen ganger har jeg en hyggelig kjæreste. Sånn er livet, ikke sant? Akkurat nå har jeg en kjæreste. Hun heter Rita og er fra Danmark. Hun er dansk. Hun er vakker og slank. Rita er 30 år. Hun har mye penger. Jeg tror at Rita har en god og viktig jobb i sitt land. Noen ganger er jeg på Ritas hotell. Hotell Det gode liv. Hotellet er veldig flott. Utrolig fint! Kjempeflott! Det er et luksushotell, med svømmebasseng og levende musikk hver kveld. Det er lys, drinker med små parasoller og dans hele natta. Magiske netter! Bachata-rytmer. Livet med Rita er godt og interessant! Men hva skjer når Rita drar tilbake til sitt så kalde og fjerne land? Hvem kommer til å være mest trist: jeg eller Rita? 37

38 6. De fiesta en Santiago de Chile! Dame de tu boca Tú sabes que eres el viento, el norte de mi canción. Y que eres la brújula que va guiando mi corazón. Tú sabes que son tus ojos una luz que me ilumina, y que eres el río donde tus aguas me dan la vida. Y que fue tu amor el que me dio las aguas de su amor. Y que luna es río, luz de mi destino. Dame de tu boca pa quererte, llévame a tu boca pa adorarte. Navegaré tus ansias, me beberé tus besos. Recorreré como los mares tus arenas. Navegaré tormentas para llegarte al alma. Recorreré la curva estrecha de tus ansias. Dame de tu boca pa quererte, llévame a tu boca pa adorarte. Tú sabes que son tus flores las que me dan alegría. Son tus flores bellas las que perfuman mis días. Tú sabes que es en tu vientre donde encuentro y pierdo el cielo. Y que es en tu cielo donde revientan mis besos. Y que fue tu amor el que me dio las aguas de su amor. Y que luna es río, luz de mi destino. Luis Enrique Gi meg av din munn Du vet at du er vinden, retningen for min sang. Og at du er kompasset som leder mitt hjerte. Du vet at dine øyne er et lys som opplyser meg, og at du er elven hvor ditt vann gir meg livet. Og det var din kjærlighet som ga meg vannene til sin kjærlighet. Og at måne er elv, lys for min skjebne. Gi meg din munn for å elske deg, før meg til din munn for å tilbe deg. Jeg skal styre dine lengsler, jeg skal drikke dine kyss. Jeg skal reise som havene gjennom din sand. Jeg skal styre stormer for å komme til sjelen. Jeg skal reise gjennom den smale kurven for dine lengsler. Gi meg din munn for å elske deg, før meg til din munn for å tilbe deg. Du vet at det er dine blomster som gir meg glede. Det er dine vakre blomster som parfymerer mine dager. Du vet at det er i ditt indre jeg finner og mister himmelen. Og at det er i din himmel hvor kyssene mine brister. Og at det var din kjærlighet som ga meg vannet til sin kjærlighet. Og at måne er elv, lys for min skjebne. 38

39 Dame de tu boca pa quererte, Llévame a tu boca pa adorarte. Navegaré tus ansias, me beberé tus besos. Recorreré como los mares tus arenas. Navegaré tormentas para llegarte al alma. Recorreré la curva estrecha de tus ansias. Y si el tiempo me da el tiempo de curarte las heridas, seré el aire que respires y la brújula, la estrella que te guie el corazón. (Oh, yea dame de tu boca, niña!) Dame de tu boca y de tu amor. Hay de tu amor. Y de tu amor. Dámelo! Dámelo! Hay de tu amor. Tu corazón. Dame de tu boca y de tu amor, Yo quiero. Y de tu amor. Tu amor. Dame de tu boca... Para recorrer la curva estrecha de tus ansias. Dame de tu boca y de tu amor. Y de tu amor. Tu amor. Tu amor. Navegaré tus ansias, me beberé tus besos. Recorreré como los mares tus arenas. Navegaré tormentas para llegarte al alma. Recorreré la curva estrecha de tus ansias. Dame de tu boca pa quererte, llévame a tu boca para adorarte. Gi meg din munn for å elske deg, før meg til din munn for å tilbe deg. Jeg skal styre dine lengsler, jeg skal drikke dine kyss. Jeg skal reise som havene gjennom din sand. Jeg skal styre stormer for å komme til sjelen. Jeg skal reise gjennom den smale kurven for dine lengsler. Og hvis tiden gir meg tid til å hele sårene dine, vil jeg være luften du puster og kompasset, stjernen som leder ditt hjerte. (Å ja gi meg av din munn, jente!) Gi meg av din munn og av din kjærlighet. Din kjærlighet finnes. Og din kjærlighet. Gi meg den! Gi meg den! Din kjærlighet finnes. Ditt hjerte. Gi meg av din munn og av din kjærlighet. Jeg vil. Og av din kjærlighet. Din kjærlighet. Gi meg av din munn For å reise gjennom den smale kurven for dine lengsler. Gi meg av din munn og av din kjærlighet. Og av din kjærlighet. Din kjærlighet. Din kjærlighet. Jeg skal styre dine lengsler, jeg skal drikke dine kyss. Jeg skal reise som havene gjennom din sand. Jeg skal styre stormer for å komme til sjelen. Jeg skal reise gjennom den smale kurven for dine lengsler. Gi meg din munn for å elske deg, før meg til din munn for å tilbe deg. 39

40 Rosita y Juan Rosita og Juan Rosita y Juan se encuentran en una fiesta muy buena y grande en el centro de Santiago de Chile. Rosita tiene veinticuatro años y Juan tiene veintiseis años. Hay mucha gente alegre y contenta en la fiesta. La música suena bien. Ritmos de salsa, merengue, cumbia, tango y folclor. Se escucha la voz de Luis Enrique:... eres el viento, el norte de mi canción... A danzar! Vamos! Algunas personas están bailando, mientras otras están conversando y bromeando. Están tomando vino tinto, jugo de piña y tequila de buena marca. Salud! Hace demasiado calor esa noche. Qué calor! Por eso la gente está vestida con ropa de verano. Telas veraniegas. Qué agradable! La gente lleva camisetas con flores, vestidos cortos de algodón y mini faldas rosadas. Qué estilo! Tacones altos! La gente se está sonríendo a cada rato y la fiesta está buenísima. La fiesta está pero tener (presente) yo tengo tú tienes él tiene nosotros tenemos vosotros tenéis ellos tienen bailar (gerundio) yo estoy bailando tú estás bailando él está bailando nosotros estamos bailando vosotros estáis bailando ellos están bailando hacer (expresión) hace calor llevar (presente) yo llevo tú llevas él lleva nosotros llevamos vosotros lleváis ellos llevan Rosita og Juan møtes på en veldig fin og stor fest i sentrum av Santiago, Chile. Rosita er tjuefire år og Juan er tjueseks år. Det er mange glade og fornøyd folk på festen. Musikken lyder bra. Rytmer av salsa, merengue, cumbia, tango og folklore. Man hører stemmen til Luis Enrique. du er vinden, retningen for min sang Dans i vei! Kom igjen! Noen personer holder på å danse, mens andre samtaler og tuller. De drikker rødvin, ananasjuice og tequila av godt merke. Skål! Det er altfor varmt denne natten. For en varme! Derfor er folk kledd i sommerklær. Sommerlige stoffer. Så behagelig! Folk har på seg t-skjorter med blomster, korte bomullskjoler og rosa miniskjørt. For en stil! Høye hæler! Folk smiler i ett sett og festen er super. Festen er virkelig 40

41 súper divertida! Magnífica! Rosita y Juan están conversando por primera vez. Conversación supermorsom. Strålende! Rosita og Juan samtaler for første gang. Samtale Rosita: Hola. Yo soy Rosita. Y tú, cómo te llamas? Hei. Jeg er Rosita. Og du, hva heter du? Juan: Me llamo Juan González. Rosita, tienes un nombre bonito! Un nombre lindo para una mujer guapa y Jeg heter Juan González. Rosita, du har et fint navn! Et pent navn til en vakker og especial. interesar spesiell kvinne. Rosita: Muchas gracias. Y, a qué te dedicas tú? (presente) (a mi) me interesa(n) Mange takk. Og hva driver du med? Juan: Soy estudiante en la Universidad Católica. (a ti) te interesa(n) (a él) le interesa(n) Jeg er student ved Det katolske universitet. Rosita: Qué interesante! Me alegro. Qué estudias? (a nosotros) nos interesa(n) Så interessant! Det gleder meg. Hva studerer du? Juan: Estudio historia mundial. El pasado y las culturas precolombinas me interesan mucho. Tengo ganas de trabajar como arqueólogo. (a vosotros) os interesa(n) (a ellos) les interesa(n) Jeg studerer verdenshistorie. Fortiden og de førkolombianske kulturene interesserer meg veldig. Jeg har lyst til å jobbe som arkeolog. Rosita: Mira! Qué bien! Yo soy profesora de español para estudiantes del extranjero. Trabajo como profesora para noruegos que viajan y que quieren estudiar el idioma aquí en la capital de Chile. viajar (presente) yo viajo tú viajas él viaja nosotros viajamos vosotros viajáis ellos viajan Ser man det! Så bra! Jeg er spansklærer for studenter fra utlandet. Jeg jobber som lærer for nordmenn som reiser og som vil studere språket her i hovedstaden i Chile. Juan: Trabajas como Jobber du som 41

42 Rosita: Juan: Rosita: Juan: Rosita: Juan: Rosita: profesora! Impresionante! Pero eres bastante joven, no? Cuántos años tienes? Oye tú, no soy tan joven. Además, así no se dice a una mujer. Bueno. Mi día laboral es bastante interesante y diverso. Me encanta mi trabajo! Los noruegos aprenden rapidísimo. Qué personas más inteligentes! Pero, te digo la verdad: son un poco reservados. Claro, son del país de los vikingos y de los osos polares. Noruega es mucho más que eso, Juan, por favor. Bueno, bueno. Hablamos más de tí mejor. Dónde vives? Vivo en el centro de Santiago, cerca de la estación central. En un apartamento pequeño? Claro, pues, mi sueldo es más o menos bajo. No tenemos plata como para arrendar un apartamento caro. Vivo con mi mamá y mi hermana. decir (presente) yo digo tú dices él dice nosotros decimos vosotros decís ellos dicen encantar (presente) (a mi) me encanta(n) (a ti) te encanta(n) (a él) le encanta(n) (a ella) le encanta(n) (a nosotros) nos encanta(n) (a vosotros) os encanta(n) (a ellos) les encanta(n) arrendar (presente) yo arriendo tú arriendas él arrienda nosotros arrendamos vosotros arrendáis ellos arriendan lærer! Imponerende! Men du er ganske ung, ikke sant? Hvor mange år er du? Hør på deg du, jeg er ikke så ung. Dessuten, slik snakker man ikke til en dame. Vel. Min arbeidsdag er ganske interessant og variert. Jeg elsker jobben min! Nordmennene lærer kjempefort. For noen intelligente personer! Men, jeg sier deg sannheten: de er litt reserverte. Selvfølgelig, de er fra vikingenes og polarbjørnenes land. Norge er mye mer enn dette, Juan, vær så snill. Ok, ok. Vi snakker mer om deg heller. Hvor bor du? Jeg bor i sentrum av Santiago, i nærheten av jernbanestasjonen. I en liten leilighet? Så klart, ja, lønnen min er ganske lav. Vi har ikke penger til å leie en dyr leilighet. Jeg bor med min mor og min søster. 42

43 Juan: Lamentablemente mi papá está muerto. Lo siento mucho, Dessverre er min far død. Det beklager jeg veldig, Rosita: Juan: Rosita. Lo lamento de verdad. Me cuentas más otro día? Sí, puede ser... contar (presente) yo cuento tú cuentas él cuenta nosotros contamos vosotros contáis ellos cuentan Rosita. Jeg beklager det virkelig. Forteller du meg mer en annen dag? Ja, det kan være... Rosita: Juan: Rosita: Yo vivo con mis tíos en las afueras de Santiago. Yo soy de Temuco en el sur. Mis padres viven en Temuco con mis hermanos. Ah, yo soy del norte de Chile, pero mi familia tiene que vivir aquí para encontrar trabajo y tener una la vida. En el norte hay poco trabajo. Aquí también la situación laboral está mala, y todo está muy caro. Qué quieres que te diga? Pero mi mamá, gracias a Dios, ahora tiene trabajo en una farmacia grande cerca del centro. Rosita, gracias por contarme tu historia. Por favor, quieres bailar salsa conmigo? Tú sabes que son tus flores las que me dan alegría... Soy un súper bailador! Me imagino que sí. Con mucho gusto, loquillo. querer (presente) yo quiero tú quieres él quiere nosotros queremos vosotros queréis ellos quieren imaginarse (presente) yo me imagino tú te imaginas él se imagina nosotros nos imaginamos vosotros os imagináis ellos se imaginan Jeg bor med min onkel og tante i utkanten av Santiago. Jeg er fra Temuco i sør. Mine foreldre bor i Temuco med mine søsken. Aha, jeg er fra nord-chile, men min familie må bo her for å finne jobb og ha et liv. I nord er det lite jobb. Her er arbeidssituasjonen også dårlig, og alt er veldig dyrt. Hva skal jeg si? Men min mor, takk gud, har nå jobb på et stort apotek i nærheten av sentrum. Rosita, takk for at du fortalte meg din historie. Vær så snill, vil du danse salsa med meg? Du vet at det er dine blomster som gir meg glede Jeg er en supergod danser! Det vil jeg tro, ja. Svært gjerne, din sprøing. 43

44 7. La situación laboral de Rosita y Anita A Salvador Allende en su combate por la vida Qué soledad tan sola te inundaba en el momento en que tus personales amigos de la vida y de la muerte te rodeaban. Qué manera de alzarse en un abrazo el odio, la traición, la muerte, el lodo; lo que constituyó tu pensamiento ha muerto todo. Qué vida quemada, qué esperanza muerta, qué vuelta a la nada, qué fin. Un cielo partido, una estrella rota, rodaban por dentro de ti. Llegó este momento, no hay más nada, te viste empuñando un fusil. Volaba lejos tu pensamiento, justo hacia el tiempo de mensajes, de lealtades, de hacer. Quedaba, darse todo al ejemplo, y en poco tiempo una nueva estrella armada a ser. Qué manera de quedarse tan grabada tu figura ordenando nacer, los que te vieron u oyeron decir ya no te olvidan. Pablo Milanes Til Salvador Allende i sin kamp for livet Hvilken ensom ensomhet veltet innover deg i det øyeblikket da dine personlige venner fra livet og fra døden stod rundt deg. Hvilken måte å strekke seg ut i en klem på hatet, forræderiet, døden, sølen; det som utgjorde din tankegang er dødt alt sammen. Hvilket brent liv, hvilket dødt håp, hvilken runde tilbake til ingenting, hvilken slutt. En delt himmel, en ødelagt stjerne, dreide rundt inni deg. Dette øyeblikket kom, det finnes ikke mer ingenting, du så deg selv gripe et gevær. Din tanke fløy langt bort, akkurat mot tiden for beskjeder, for lojalitet, for handling. Det ble igjen, å gi alt som et eksempel, og om kort tid vil en ny bevæpnet stjerne skapes. Hvilken måte å bli så preget inn din figur som blir beordret født, de som så deg eller hørte deg snakke glemmer deg ikke nå. 44

45 Lindaste con Dos Ríos y Ayacucho, como un libertador en Chacabuco, los Andes que miraron crecerte, te simbolizan. Partías el aire, saltaban las piedras, surgías perfecto de allí. Jamás un pensamiento de pluma y palabra devino en tan fuerte adalid. Cesó por un momento la existencia, morías comenzando a vivir. Volaba, lejos tu pensamiento, justo hacía el tiempo de mensajes, de lealtades, de hacer. Tomado de AlbumCancionYLetra.com Quedaba, darse todo al ejemplo, y en poco tiempo una nueva estrella armada a ser. Du grenset mot Dos Ríos og Ayacucho som en frigjører i Chacabuco, Andesfjellene som så deg vokse, de symboliserer deg. Du delte luften, steinene hoppet, du steg opp derfra perfekt. Aldri en tanke av fjær og ord himmelsk i en så sterk leder. For et øyeblikk stoppet eksistensen, du døde mens du begynte å leve. Din tanke fløy langt bort, akkurat mot tiden for beskjeder, for lojalitet, for handling. Det ble igjen, å gi alt som et eksempel, og om kort tid vil en ny bevæpnet stjerne skapes. La situación laboral de Rosita y Ana María Arbeidssituasjonen til Rosita og Ana Maria Rosita es una mujer activa y encantadora. También tiene buen sentido de humor. Trabaja cada día toda la semana en un instituto popular de idioma en Santiago de Chile. Sus días son largísimos. Trabaja como profesora de español para estudiantes noruegos. Noruega es un país muy frío y exótico. Los osos polares caminan en las calles heladas. Increíble! Fascinante! La hermana menor de Rosita se llama Ana María. ser (presente) yo soy tú eres él es nosotros somos vosotros sois ellos son caminar (presente) yo camino tú caminas él camina nosotros caminamos vosotros camináis ellos caminan Rosita er en aktiv og fortryllende dame. Hun har også god humoristisk sans. Hun jobber hver dag hele uka på et populært språkinstitutt i Santiago i Chile. Dagene hennes er kjempelange. Hun jobber som spansklærer for norske studenter. Norge er et veldig kaldt og eksotisk land. Isbjørnene vandrer rundt i de kalde gatene. Utrolig! Fascinerende! Den yngre søsteren til Rosita heter Ana Maria. 45

46 Su apodo es Anita. La hermanita tiene 19 años y es estudiante. Es una estudiante excelente, sobresaliente pero está sin trabajo. Es cesante. Ana María estudia por la tarde en una escuela superior. Es una escuela privada. La escuela es bastante cara. La verdad es que es carísima. No es barata para nada! Pero ha recibido una beca. Eso es fantástico! Qué suerte tiene Ana María! Ana María es muy inteligente! Toma un curso de economía y administración. También está estudiando inglés. Qué buena combinación! La cesantía es muy alta en Santiago. Unas pocas personas ganan muchísima plata, mientras la gran parte de la gente tiene sueldos bajísimos o está cesante. Qué vida más injusta! Inaceptable! Por Dios! Rosita gana poco en su trabajo. Trabaja demasiado, pero aun así está contentísima y feliz. Su trabajo es realmente interesante e importante. Tiene muy buen contacto, buena química, con sus estudiantes. Los noruegos están muy estudiar (presente) yo estudio tú estudias él estudia nosotros estudiamos vosotros estudiáis ellos estudian recibir (perfecto) yo he recibido tú has recibido él ha recibido nosotros hemos recibido vosotros habéis recibido ellos han recibido estudiar (gerundio) yo estoy estudiando tú estás estudiando él está estudiando nosotros estamos estudiando vosotros estáis estudiando ellos están estudiando Kallenavnet hennes er Anita. Lillesøsteren er 19 år og hun er student. Hun er en fremragende student, ut over det vanlige men hun er uten jobb. Hun er arbeidsledig. Ana Maria studerer om ettermiddagen på en høyskole. Det er en privat skole. Skolen er ganske dyr. Sannheten er at den er kjempedyr. Den er ikke billig i det hele tatt! Men hun har fått et stipend. Det er fantastisk! Så heldig Ana Maria er! Ana Maria er veldig intelligent. Hun tar et kurs i økonomi og administrasjon. Hun studerer også engelsk. For en god kombinasjon! Arbeidsledigheten er veldig høy i Santiago. Noen få personer tjener kjempemye penger, mens størstedelen av folket har veldig lave lønninger eller er arbeidsledig. For et urettferdig liv! Uakseptabelt! Ved Gud! Rosita tjener lite i jobben sin. Hun jobber altfor mye, men til tross for dette er hun fornøyd og lykkelig. Jobben hennes er virkelig interessant og viktig. Hun har veldig god kontakt, god kjemi med studentene sine. Nordmennene er veldig 46

47 interesados en aprender sobre la cultura chilena y la sociedad latinoamericana. Se esfuerzan un montón para avanzar con el idioma. Qué vikingos más esforzados! Además, Rosita piensa que los noruegos son bastante educados y agradables. El deseo más grande de Rosita es poder viajar a Noruega un día. Sería un sueño! Rosita se levanta cada día de semana a las seis. Ay, qué temprano! Qué sueño tiene! Mucha flojera! Se ducha a las seis diez. El agua no siempre está caliente, porque a veces hay problemas con el calefón. Típico!, no? A las seis y media desayuna. Pan tostado con mermelada de durazno. Otra rebanada de pan con manjar. Le encanta el sabor dulce! Café con leche. Un vaso de jugo de naranja. Ya está. Lista! A salir! A las siete toma el bús al instituto. Tiene que cambiar bús tres veces. Madre mía! Qué viaje más aburrido! Llega al trabajo a las nueve. esforzarse (presente) yo me esfuerzo tú te esfuerzas él se esfuerza nosotros nos esforzamos vosotros os esforzáis ellos se esfuerzan levantarse (presente) yo me levanto tú te levantas él se levanta nosotros nos levantamos vosotros os levantáis ellos se levantan salir (presente) yo salgo tú sales él sale nosotros salimos vosotros salís ellos salen interesserte i å lære om den chilenske kulturen og det latinamerikanske samfunnet. De anstrenger seg veldig mye for å gjøre framskritt med språket. For noen streberske vikinger! Dessuten synes Rosita at nordmennene er ganske høflige og behagelige. Det største ønsket til Rosita er å kunne reise til Norge en dag. Det ville være en drøm! Rosita står opp hver ukedag klokka seks. Åh, så tidlig! Så trøtt hun er! En god porsjon latskap! Hun dusjer klokka ti over seks. Vannet er ikke alltid varmt, fordi noen ganger er det problemer med vanntanken. Typisk, ikke sant? Klokka halv sju spiser hun frokost. Ristet brød med ferskensyltetøy. En brødskive til med Hapå. Hun elsker den søte smaken! Kaffe med melk. Et glass appelsinjuice. Det var det. Klar! Av gårde! Klokka sju tar hun bussen til instituttet. Hun må bytte buss tre ganger. Du min hellige mor! For en kjedelig reise! Hun kommer til jobben klokka ni. 47

48 Mucho tiempo viajando! Cada mañana está sentada dos horas en el bus. Y el tráfico está loco! Dios mío! No hay que chocar! Los buses manejan de carrera. Qué horror! Son cuatro horas en el bús en total todos los días. Dos horas de ida. Dos horas de vuelta. Tanto tiempo! Así es Santiago. Rosita tiene ganas de vivir en un lugar más tranquilo. Quizás más adelante? Soñar es gratis. manejar (presente) yo manejo tú manejas él maneja nosotros manejamos vosotros manejáis ellos manejan soñar (presente) yo sueño tú sueñas él sueña nosotros soñamos vosotros soñáis ellos sueñan Lenge på reise (reisende). Hver morgen sitter hun to timer på bussen. Og trafikken er sprø! Min gud! Man må ikke kræsje! Bussene kappkjører. Så forferdelig! Det blir fire timer totalt på bussen hver dag. To timer tur. To timer retur. Så lang tid! Sånn er Santiago. Rosita har lyst til å bo på et roligere sted. Kanskje litt lenger fram i tid? Det er gratis å drømme. Protesta estudiantil en Santiago de Chile, (Foto: Luis Silva) 48

Eksamen 19.11.2013. FSP5092/PSP5049 Spansk nivå I Elevar og privatistar / Elever og privatister. Nynorsk/Bokmål

Eksamen 19.11.2013. FSP5092/PSP5049 Spansk nivå I Elevar og privatistar / Elever og privatister. Nynorsk/Bokmål Eksamen 19.11.2013 FSP5092/PSP5049 Spansk nivå I Elevar og privatistar / Elever og privatister Nynorsk/Bokmål Oppgåve 1 Svar på spansk på desse spørsmåla: Te gusta pasar tiempo con gente mayor? Por qué?

Detaljer

SPANIAMAGASINET.NO NIVÅ 2 LEKSJON 5. Prueba. Spaniamagasinet.no gratis spanskkurs. (Prøve)

SPANIAMAGASINET.NO NIVÅ 2 LEKSJON 5. Prueba. Spaniamagasinet.no gratis spanskkurs. (Prøve) Prueba (Prøve) Vi har nå gått gjennom fire leksjoner på nivå 2, så i denne femte leksjonen er det prøve! PS: Fasiten finner du på side 4. Oppgave leksjon 1 Sett inn de manglende endelsene på adjektivene:

Detaljer

SPA 1014: Praktisk spansk II

SPA 1014: Praktisk spansk II Universitetet i Tromsø / HSL-fak Side 1 Universitetet i Tromsø / HSL-Fak SPA 1014: Praktisk spansk II Mandag / Måndag 30. november 2009, kl. 09:00-15:00 Ingen hjelpemidler er tillatt. Ingen hjelpemiddel

Detaljer

David: Hola Juan, Qué tal? // Hei Juan, hvordan går det?

David: Hola Juan, Qué tal? // Hei Juan, hvordan går det? Conversación entre amigos (Samtale mellom venner) I denne leksjonen skal vi lese om to venner som forteller hverandre hvordan det går på jobben. Du vil også lære noen nye verb samt mange nyttige ord! (Ikke

Detaljer

TID TEMA KOMPETANSEMÅL ARBEIDSMETODER VURDERINGSFORMER RESSURSER

TID TEMA KOMPETANSEMÅL ARBEIDSMETODER VURDERINGSFORMER RESSURSER Obj108 RENDALEN KOMMUNE Fagertun skole Årsplan i spansk for 8. trinn 2014/15 Læreverk: Amigos uno, Gyldendal Med forbehold om endringer! TID TEMA KOMPETANSEMÅL ARBEIDSMETODER VURDERINGSFORMER RESSURSER

Detaljer

Eksamen 20.11.2013. FSP5095/PSP5051/FSP5098 Spansk nivå II / I + II Elevar og privatistar / Elever og privatister. Nynorsk/Bokmål

Eksamen 20.11.2013. FSP5095/PSP5051/FSP5098 Spansk nivå II / I + II Elevar og privatistar / Elever og privatister. Nynorsk/Bokmål Eksamen 20.11.2013 FSP5095/PSP5051/FSP5098 Spansk nivå II / I + II Elevar og privatistar / Elever og privatister Nynorsk/Bokmål Oppgåve 1 Svar på spansk på spørsmålet under. Skriv ein tekst på 3 4 setningar.

Detaljer

Ta språket i bruk! Kreativitet og dialog i språkopplæringen

Ta språket i bruk! Kreativitet og dialog i språkopplæringen Ta språket i bruk! Kreativitet og dialog i språkopplæringen Hoy hablamos en noruego Gruppeprosjekter og dialog Tekster som utgangspunkt Relevans for praktiske situasjoner, faktakunnskap (kultur) og egne

Detaljer

11 Mi casa. Referanser til minigrammatikken i tekstboka Refleksive verb: side 163-164. Verbet ir: side 161 og. Verbene ser og estar: side 158-159

11 Mi casa. Referanser til minigrammatikken i tekstboka Refleksive verb: side 163-164. Verbet ir: side 161 og. Verbene ser og estar: side 158-159 11 Mi casa Kapittel 11 inneholder tekstene Dos vidas diferentes, La casa de Eduardo en Bergen, La postal de Eduardo og fordypningsteksten Vivir en casa. I den første teksten sammenliknes Eduardos liv i

Detaljer

Forslag til årsplan LINGUA PLANET spansk 1 Se lærerveiledningen for tips til klasseromsaktiviteter. 8. trinn

Forslag til årsplan LINGUA PLANET spansk 1 Se lærerveiledningen for tips til klasseromsaktiviteter. 8. trinn Forslag til årsplan LINGUA PLANET spansk 1 Se lærerveiledningen for tips til klasseromsaktiviteter. 8. trinn Hola! Uke 33 Uke 34 Uke 35 Uke 36 Escuchar 1:Preguntas al vídeo - å forstå korte presentasjoner

Detaljer

MED KJERRINGA MOT STRØMMEN

MED KJERRINGA MOT STRØMMEN MED KJERRINGA MOT STRØMMEN 16 MARS 2013 Felles språklærerdag. Med kjerringa mot strømmen, for framtida. Interkulturell og muntlig kompetanse i fremmedspråk Sted: Hellerud Vgs. Gloria Hernández EL PUNTO

Detaljer

I Norge er det fem landsdeler som har fått navnet sitt etter hvilken del av landet de ligger i.

I Norge er det fem landsdeler som har fått navnet sitt etter hvilken del av landet de ligger i. RETNINGER Det er fire hovedretninger: øst, vest, nord og sør. Det er også fire retninger til som ligger mellom de fire hovedretningene: nord-øst, sør-øst, nordvest, sør-vest. Vi bruker retningene for å

Detaljer

Om å bruke Opp og fram!

Om å bruke Opp og fram! Forord Jeg føler en dyp glede over å kunne sette punktum for andre utgave av Opp og fram!. Som mor elsker man sine barn på ulike måter, og det samme tror jeg at man kan si om en forfatters forhold til

Detaljer

Usar las 4 destrezas para contar una historia

Usar las 4 destrezas para contar una historia Usar las 4 destrezas para contar una historia http://bscw.rediris.es/pub/bscw.cgi/d90681 5/CAPERUCITA.pdf Está dirigida a nivel II, Vg2, Vg3 (se puede adaptar a otros niveles si se cambian los tiempos

Detaljer

Årsplan Pasiones 1, VG1 1. termin

Årsplan Pasiones 1, VG1 1. termin Årsplan Pasiones 1, VG1 1. termin Denne årsplanen tar utgangspunkt i et løp der hvert kapittel er beregnet til 4 økter. Den kan gjennomføres på 32 undervisningsuker. Hvert kapittel inneholder mer stoff

Detaljer

2 En Ecuador I Kapittel 2 får vi et gjensyn med den fiktive hovedpersonen Eduardo fra Ecuador, som har vært utvekslingsstudent i Norge, men som nå er tilbake i sitt hjemland. Han får besøk av sin venn

Detaljer

Spansk Lærer: Synnøve M. B. Hopland 8.trinn 2014-2015

Spansk Lærer: Synnøve M. B. Hopland 8.trinn 2014-2015 Hola! Cómo te llamas? Grunnleggende ferdigheter er integrert i kompetansemålene der de bidrar til utvikling av og er en del av fagkompetansen. I spansk forstås grunnleggende ferdigheter slik: Å kunne uttrykke

Detaljer

Five tips for learning a new language or a second Language:

Five tips for learning a new language or a second Language: Learning a new language or a second language is not easy or quick. Especially the first few months, it requires a lot of time, a lot of patience, and commitment. Learning a new language or a second language

Detaljer

Eksamen 21.05.2012. FSP5092/PSP5049 Spansk nivå I Elevar og privatistar / Elever og privatister. Nynorsk/Bokmål

Eksamen 21.05.2012. FSP5092/PSP5049 Spansk nivå I Elevar og privatistar / Elever og privatister. Nynorsk/Bokmål Eksamen 21.05.2012 FSP5092/PSP5049 Spansk nivå I Elevar og privatistar / Elever og privatister Nynorsk/Bokmål Nynorsk Eksamensinformasjon Eksamenstid Hjelpemiddel Bruk av kjelder Vedlegg Informasjon om

Detaljer

http://eksamensarkiv.net/ http://eksamensarkiv.net/ Oppgåve 1 Svar på spansk på spørsmåla under. Skriv ein kort, samanhengande tekst på 2 4 setningar. Te gusta mirar fútbol en la tele? Por qué o por qué

Detaljer

Eksamen 17.11.2015. FSP5092/PSP5049 Spansk nivå I Elevar og privatistar / Elever og privatister. http://eksamensarkiv.net/ Nynorsk/Bokmål

Eksamen 17.11.2015. FSP5092/PSP5049 Spansk nivå I Elevar og privatistar / Elever og privatister. http://eksamensarkiv.net/ Nynorsk/Bokmål Eksamen 17.11.2015 FSP5092/PSP5049 Spansk nivå I Elevar og privatistar / Elever og privatister Nynorsk/Bokmål Nynorsk Eksamensinformasjon Eksamenstid Hjelpemiddel Bruk av kjelder Vedlegg Informasjon om

Detaljer

Årsplan for Spansk, 2013/2014 9 trinn Lærer: Synnøve M. B. Hopland Læreverk: Amigos dos

Årsplan for Spansk, 2013/2014 9 trinn Lærer: Synnøve M. B. Hopland Læreverk: Amigos dos Årsplan for Spansk, 2013/2014 9 trinn Lærer: Synnøve M. B. Hopland Læreverk: Amigos dos Grunnleggende ferdigheter i faget (fra Kunnskapsløftet) Grunnleggende ferdigheter er integrert i kompetansemålene

Detaljer

Årsplan i spansk 10.trinn 2012 2013 Faglærer: Evy Kristin Løkås

Årsplan i spansk 10.trinn 2012 2013 Faglærer: Evy Kristin Løkås Årsplan i spansk 10.trinn 2012 2013 Faglærer: Evy Kristin Løkås Målsetting for faget: å utvikle elevenes evne til å bruke spansk muntlig og skriftlig og stimulere dem til å samhandle med mennesker fra

Detaljer

12 Retrato de un personaje

12 Retrato de un personaje 12 Retrato de un personaje Kapittel 12 handler om Che Guevara. Mens artikkelen Che Guevara bidrar med sentrale biografiske trekk, gir teksten La Ruta del Che både et innblikk i ulike syn på Che Guevara

Detaljer

Eksamen 21.05.2013. FSP5092/PSP5049 Spansk nivå I Elevar og privatistar / Elever og privatister. http://eksamensarkiv.net/ Nynorsk/Bokmål

Eksamen 21.05.2013. FSP5092/PSP5049 Spansk nivå I Elevar og privatistar / Elever og privatister. http://eksamensarkiv.net/ Nynorsk/Bokmål Eksamen 21.05.2013 FSP5092/PSP5049 Spansk nivå I Elevar og privatistar / Elever og privatister Nynorsk/Bokmål Oppgåve 1 Svar kort på spansk med fullstendige setningar på spørsmåla: a) Cuándo no llevas

Detaljer

Tepui http://es.wikipedia.org/wiki/tepuy http://www.nationalgeographic.com/traveler/articles/1017venezuela.html

Tepui http://es.wikipedia.org/wiki/tepuy http://www.nationalgeographic.com/traveler/articles/1017venezuela.html Tema 2: Cruzar fronteras 5 Clara en Venezuela I Kapittel 5 møter vi igjen den fiktive hovedpersonen Clara fra Cuba. Hun har nettopp arbeidet tre måneder som lege i Venezuela, som en del av Misión Barrio

Detaljer

En ordbok som den du skal jobbe med nå, kan gi deg svar på mange spørsmål, og ikke bare lære deg mange nye ord.

En ordbok som den du skal jobbe med nå, kan gi deg svar på mange spørsmål, og ikke bare lære deg mange nye ord. MINIKURS Oppgavene i dette minikurset løses ved hjelp av Cappelen Damms spanske ordbøker. Minikurset tar ca. 40 60 minutter. Dette vil variere alt etter elevenes individuelle ferdigheter og tidligere ordboktrening.

Detaljer

Årsplan for Spansk Trinn 10, 2013/2014 Lærere: Synnøve M. B. Hopland Læreverk: Amigos

Årsplan for Spansk Trinn 10, 2013/2014 Lærere: Synnøve M. B. Hopland Læreverk: Amigos Årsplan for Spansk Trinn 10, 2013/2014 Lærere: Synnøve M. B. Hopland Læreverk: Grunnleggende ferdigheter i faget (fra Kunnskapsløftet) Grunnleggende ferdigheter er integrert i kompetansemålene der de bidrar

Detaljer

NOEN BØNNER TIL LIVETS MANGFOLDIGE SITUASJONER

NOEN BØNNER TIL LIVETS MANGFOLDIGE SITUASJONER NOEN BØNNER TIL LIVETS MANGFOLDIGE SITUASJONER ET TAKKNEMLIG HJERTE Du som har gitt meg så mye, gi enda en ting: et takknemlig hjerte. Ikke et hjerte som takker når det passer meg; som om din velsignelse

Detaljer

Årsplan for Spansk Trinn 10, 2013/2014 Lærere: Synnøve M. B. Hopland Læreverk: Amigos

Årsplan for Spansk Trinn 10, 2013/2014 Lærere: Synnøve M. B. Hopland Læreverk: Amigos Årsplan for Spansk Trinn 10, 2013/2014 Lærere: Synnøve M. B. Hopland Læreverk: Grunnleggende ferdigheter i faget (fra Kunnskapsløftet) Grunnleggende ferdigheter er integrert i kompetansemålene der de bidrar

Detaljer

NIÑOS E IDIOMAS ANPE

NIÑOS E IDIOMAS ANPE NIÑOS E IDIOMAS ANPE NIÑOS E IDIOMA INTRODUCCIÒN DE LAS LENGUAS EXTANJERAS EN LA ESCUELA PRIMARIA QUIÉN DECIDIÓ? QUIÉN PARTICIPÓ? CÓMO SE ORGANIZÓ? 3 EXISTE UN PLAN DE IDIOMAS EXTRANJEROS PARA LA PRIMARIA?

Detaljer

SISTEMAS ELÉCTRICOS DE POTENCIA PRÁCTICA 4: MEDICIÓN DE FACTOR DE POTENCIA LIRA MARTÍNEZ MANUEL ALEJANDRO DOCENTE: BRICEÑO CHAN DIDIER

SISTEMAS ELÉCTRICOS DE POTENCIA PRÁCTICA 4: MEDICIÓN DE FACTOR DE POTENCIA LIRA MARTÍNEZ MANUEL ALEJANDRO DOCENTE: BRICEÑO CHAN DIDIER SISTEMAS ELÉCTRICOS DE POTENCIA PRÁCTICA 4: MEDICIÓN DE FACTOR DE POTENCIA LIRA MARTÍNEZ MANUEL ALEJANDRO DOCENTE: BRICEÑO CHAN DIDIER ENTREGA: 25/11/2010 1 INTRODUCCIÓN El factor de potencia es un valor

Detaljer

Hvordan lærer du best? Ulike tilnærmingsmåter

Hvordan lærer du best? Ulike tilnærmingsmåter Hvordan lærer du best? Ulike tilnærmingsmåter Lytting lytte til lærer (opplesning, fortelling, spørsmål) lytte til medelever (når de forteller, stiller spørsmål, deltar i rollespill, dramatisering, intervju,

Detaljer

Kommunikasjon i skriftlige elevtekster i spansk

Kommunikasjon i skriftlige elevtekster i spansk KOMMUNIKASJON COMMUNICARE NUMMER 2 2012 Kommunikasjon i skriftlige elevtekster i spansk Sonja Skjær, Universitetet i Oslo og Hellerud videregående skole Diktet «Eit ord» av Olav H. Hauge illustrerer godt

Detaljer

FILM I KLASSE- ROMMET KULTUR- OG SPRÅKUNDERVISNING FØR, UNDER OG ETTER

FILM I KLASSE- ROMMET KULTUR- OG SPRÅKUNDERVISNING FØR, UNDER OG ETTER FILM I KLASSE- ROMMET KULTUR- OG SPRÅKUNDERVISNING FØR, UNDER OG ETTER KJELL GULBRANDSEN Lena-Valle videregående skole. Ø. Toten (norsk, engelsk, spansk og fransk) Eksamenssekretariatet, Læringssenteret

Detaljer

VÅR- 10 SPA21 01. Lee las siguientes instrucciones antes de empezar a trabajar con este hjemmeoppgave:

VÅR- 10 SPA21 01. Lee las siguientes instrucciones antes de empezar a trabajar con este hjemmeoppgave: SPA21 01. HJEMMEOPPGAVE Nombre:.. Lee las siguientes instrucciones antes de empezar a trabajar con este hjemmeoppgave: 1) Descarga a tu ordenador el hjemmeoppgave con el que vayas a trabajar y nombra el

Detaljer

Forslag til årsplan LINGUA PLANET spansk 1 Se lærerveiledningen for tips til klasseromsaktiviteter. 9. trinn. Vurdering

Forslag til årsplan LINGUA PLANET spansk 1 Se lærerveiledningen for tips til klasseromsaktiviteter. 9. trinn. Vurdering Forslag til årsplan LINGUA PLANET spansk 1 Se lærerveiledningen for tips til klasseromsaktiviteter. 9. trinn Música Uke 33 Escuchar 1: Una canción bonita å kjenne igjen ord i en spansk sang å forstå innholdet

Detaljer

Kvinner møter kvinner

Kvinner møter kvinner 1 Kvinner møter kvinner I noen land er det vanlig at kvinner "skravler" i bussen med andre, helt ukjente kvinner, på veien hjem. I noen land er det vanlig å prate med en hjemløs kvinne på gata, en som

Detaljer

Fyll ut de deler av tabellen som beskriver din måte å vokse på i Gud.

Fyll ut de deler av tabellen som beskriver din måte å vokse på i Gud. Vokse til modenhet Skal du løpe marathon så vil det være galskap å ikke trene i forkant. Gode marathonløpere trener og orienterer livet sitt rundt dette. For å være klare til løpet. Det same gjelder troen

Detaljer

Alterets hellige Sakrament.

Alterets hellige Sakrament. Alterets hellige Sakrament. Den hellige kommunion. Helt siden den hellige pave Pius X har latt de små barna få lov å motta Jesus i den hellige kommunion, er Herrens eget store ønske blitt oppfylt, det

Detaljer

Tema 2: Contrastes. 5 Noruegos en España

Tema 2: Contrastes. 5 Noruegos en España Tema 2: Contrastes 5 Noruegos en España Kapittel 5 handler om nordmenn som er bosatt i Spania og enkelte spanjolers syn på dem. I teksten En el supermercado følger vi samtalen til to spanske jenter som

Detaljer

Halvårsplan. Fag: Spansk Trinn: 8 Læreverk: VALE 1 Faglærer(e): Anja Wolstad Debess

Halvårsplan. Fag: Spansk Trinn: 8 Læreverk: VALE 1 Faglærer(e): Anja Wolstad Debess 34-40 - utnytte egne erfaringer med språklæring i læring av det nye språket - undersøke likheter og ulikheter mellom morsmålet og det nye språket og utnytte dette i egen språklæring - forstå og bruke tall

Detaljer

Årsplan i Spansk 10.klasse, 2011 2012, Fagertun skole.

Årsplan i Spansk 10.klasse, 2011 2012, Fagertun skole. Årsplan i Spansk 10.klasse, 2011 2012, Fagertun skole. Læreverk: Amigos tres, Gyldendal Norsk Forlag, (Amigos dos og Amigos uno, Gyldendal Norsk Forlag.) Uke Kapittel, tema, grammatikk Mål for perioden

Detaljer

Abstrakt.3. Introduksjon 4. Materiale..6. Metode..8. Resultat...9. Mayakvinner og legetilfredshet.10. Kvinner versus menn..15. Maya/Ladino.

Abstrakt.3. Introduksjon 4. Materiale..6. Metode..8. Resultat...9. Mayakvinner og legetilfredshet.10. Kvinner versus menn..15. Maya/Ladino. 5-års oppgave i stadium IV, profesjonsstudiet i medisin ved universitetet i Tromsø Mayakvinner og legetilfredshet i Solola, Guatemala. En kvalitativ analyse. Mari Elisabeth Sandberg, MK-04 Veileder: Nils

Detaljer

En profil av spansklærere i norsk skole (II): Hva mener lærerne?

En profil av spansklærere i norsk skole (II): Hva mener lærerne? En profil av spansklærere i norsk skole (II): Hva mener lærerne? Debora Carrai Stipendiat Høgskolen i Østfold ILS/Universitetet i Oslo debora.carrai@hiof.no Kravene som stilles til lærerne Regjeringen

Detaljer

B Grammatikkoppgaver Gjør grammatikkoppgavene som du har fått på egne ark: om uregelmessige verb, om preposisjoner og om adjektivbøyning.

B Grammatikkoppgaver Gjør grammatikkoppgavene som du har fått på egne ark: om uregelmessige verb, om preposisjoner og om adjektivbøyning. OPPGAVER MELLOM SAMLINGENE i november og desember: Mellom samlingene på høgskolen skal du jobbe med noen oppgaver. Snakk med veilederen din om oppgavene og be om hjelp hvis du har spørsmål. 1. Kommunikasjon

Detaljer

Eksamen 22.05.2012. FSP5095/PSP5051/FSP5098 Spansk nivå II / I + II Elevar og privatistar / Elever og privatister. Nynorsk/Bokmål

Eksamen 22.05.2012. FSP5095/PSP5051/FSP5098 Spansk nivå II / I + II Elevar og privatistar / Elever og privatister. Nynorsk/Bokmål Eksamen 22.05.2012 FSP5095/PSP5051/FSP5098 Spansk nivå II / I + II Elevar og privatistar / Elever og privatister Nynorsk/Bokmål Nynorsk Eksamensinformasjon Eksamenstid Hjelpemiddel Bruk av kjelder Vedlegg

Detaljer

Oversikt over vers. Dine kjære feller tårer, ved ditt savn, i Jesu navn.

Oversikt over vers. Dine kjære feller tårer, ved ditt savn, i Jesu navn. Oversikt over vers Akk en plass er tom! Hvor vi ser oss om, luften synes enn å gjemme klangen av den kjære stemme; Gjenlyd av små trinn går til sjelen inn. Alltid andres ve og vel aldri sparte du deg selv.

Detaljer

Til frihet. Jesus kom for å sette de undertrykte og de som er i fangenskap fri. Du kan også si at kom slik at vi kan oppleve frihet.

Til frihet. Jesus kom for å sette de undertrykte og de som er i fangenskap fri. Du kan også si at kom slik at vi kan oppleve frihet. Til frihet (Galaterne 5:1 NB) Til frihet har Kristus frigjort oss. Stå derfor fast, og la dere ikke igjen legge under trelldommens åk. Gal 5:1 Stå derfor fast i den frihet som Kristus har frigjort oss

Detaljer

Innlegg på KAI 2015 16.09.2015. Gaute Chr. Molaug

Innlegg på KAI 2015 16.09.2015. Gaute Chr. Molaug Innlegg på KAI 2015 16.09.2015 Gaute Chr. Molaug Hvordan bruke nettet til å øke synligheten, interessen og bruken av historiske arkiv? Keiserens nye klær? Eksempel på et konsept Utgangspunktet Hvordan

Detaljer

Dette er Tigergjengen

Dette er Tigergjengen 1 Dette er Tigergjengen Nina Skauge TIGER- GJENGEN 1 Lettlestserie for unge og voksne med utviklingshemming og lærevansker 2 3 Skauge forlag, Bergen, 2015 ISBN 978-82-92518-20-5 Tekst og illustrasjoner,

Detaljer

Bestemt og ubestemt artikkel Regelmessig og uregelmessig verb Forskjellige verbtider Gloser

Bestemt og ubestemt artikkel Regelmessig og uregelmessig verb Forskjellige verbtider Gloser FAGPLANER Breidablikk ungdomsskole FAG:Spansk TRINN: 10 Kompetansemål Operasjonaliserte læringsmål Tema/opplegg (eksempler, forslag), ikke obligatorisk Vurderingskriterier vedleggsnummer Eksempel: K+H

Detaljer

Barn som pårørende fra lov til praksis

Barn som pårørende fra lov til praksis Barn som pårørende fra lov til praksis Samtaler med barn og foreldre Av Gunnar Eide, familieterapeut ved Sørlandet sykehus HF Gunnar Eide er familieterapeut og har lang erfaring fra å snakke med barn og

Detaljer

LÆRER: For en smart gutt! Tenk at du bare er 12 år og kan stille så kloke spørsmål!

LÆRER: For en smart gutt! Tenk at du bare er 12 år og kan stille så kloke spørsmål! Jesus som tolvåring i tempelet Lukas 2, 41-52 Alternativ 1: Rollespill/ dramatisering Sted: Nasaret (plakat) og Jerusalem (plakat) Roller: Forteller/ leder Jesus Josef Maria Familie Venner Lærer FORTELLER:

Detaljer

Kvinne 66 kodet med atferdsskårer

Kvinne 66 kodet med atferdsskårer Kvinne 66 kodet med atferdsskårer Målatferd: Redusere alkoholforbruket 1. Sykepleieren: Men det ser ut som det er bra nå. (Ukodet) Pasienten: Ja, nei, det går fort over dette her. 2. Sykepleieren: Gjør

Detaljer

Årsplan i Spansk 9.klasse, 2011 2012, Fagertun skole.

Årsplan i Spansk 9.klasse, 2011 2012, Fagertun skole. Årsplan i Spansk 9.klasse, 2011 2012, Fagertun skole. Læreverk: Amigos dos Gyldendal Norsk Forlag. Uke Kapittel, tema, grammatikk Kompetansemål Arbeidsmåter, prosjekt, prøver etc 34-35 Capítulo uno: El

Detaljer

Inghill + Carla = sant

Inghill + Carla = sant Ingeborg Arvola Inghill + Carla = sant Carla, min Carla Bok 3 Til Carla Prolog Jeg drømmer at jeg er voksen. I drømmen vet jeg at jeg drømmer. Jeg er meg selv, og samtidig ikke. Er jeg voksen? tenker jeg

Detaljer

Fellesskap og Brobygging

Fellesskap og Brobygging Preken Stavanger Baptistmenighet Tekst: Filipperne 2, 1-5 Dato: 21.05.2006 Ant. ord: 2076 Fellesskap og Brobygging Om det da er trøst i Kristus, oppmuntring i kjærligheten, fellesskap i Ånden, om det finnes

Detaljer

Opplegg til samling. Tema: Er jeg en god venn?

Opplegg til samling. Tema: Er jeg en god venn? Opplegg til samling Tema: Er jeg en god venn? Ramme for samlingen: Man kan gjøre alt i små grupper eller samle flere grupper på et sted og ha felles start og avslutning. Varighet (uten måltid) er beregnet

Detaljer

Fra Biblia Hebraica Quinta til Barnas Bibel. Noen funn fra fordypningsoppgave i Det gamle testamentet, Universitetet i Oslo 2013

Fra Biblia Hebraica Quinta til Barnas Bibel. Noen funn fra fordypningsoppgave i Det gamle testamentet, Universitetet i Oslo 2013 Fra Biblia Hebraica Quinta til Barnas Bibel Noen funn fra fordypningsoppgave i Det gamle testamentet, Universitetet i Oslo 2013 - Vad som helst kan delas ut och läsas som bibel för barn, med följden att

Detaljer

ANITA forteller. om søndagsskolen og de sinte mennene

ANITA forteller. om søndagsskolen og de sinte mennene ANITA forteller om søndagsskolen og de sinte mennene Tekst og foto: Marianne Haugerud (Fortellingen bygger på virkelige hendelser, men er lagt i Anitas munn av Stefanusalliansen.) 1 Hei! Jeg heter Anita,

Detaljer

Forslag til årsplan LINGUA PLANET spansk 1 Se lærerveiledningen for tips til klasseromsaktiviteter.

Forslag til årsplan LINGUA PLANET spansk 1 Se lærerveiledningen for tips til klasseromsaktiviteter. Forslag til årsplan LINGUA PLANET spansk 1 Se lærerveiledningen for tips til klasseromsaktiviteter. Nivå 1, VG 1 Hola! Uke 33 Escuchar 1:Preguntas al vídeo - å forstå korte presentasjoner - å forstå enkle

Detaljer

NULL TIL HUNDRE PÅ TO SEKUNDER

NULL TIL HUNDRE PÅ TO SEKUNDER NULL TIL HUNDRE PÅ TO SEKUNDER Brenner broer, bryter opp, satser alt på et kort Satser alt på et kort. Lang reise ut igjen. Vil jeg komme hjem? Vil jeg komme hjem igjen? Melodi: Anders Eckeborn & Simon

Detaljer

- Drømmen om Europa 1

- Drømmen om Europa 1 . FELLESUNDERVISNING HØST-07 Nombre:.. Skriftlig oppgave 1 (En la última página encontrarás unas instrucciones para realizar este ejercicio. Léelas antes de empezar). I. Del noruego al español: - Drømmen

Detaljer

Prøve 1: Kapitlene 1-4

Prøve 1: Kapitlene 1-4 TEMA 1: LA VIDA DE CUATRO JÓVENES / Prøve 1 kap 1-4 Prøve 1: Kapitlene 1-4 1 Les brevet og svar på spørsmålene 1-7 på norsk. Querida Tone: Sevilla, 15 de septiembre de 2006 Como ya sabes, estoy en Sevilla

Detaljer

EKSAMENSOPPGAVE NFUT0006 NORSK FOR UTLENDINGER KORTKURS. Kandidatnummer:

EKSAMENSOPPGAVE NFUT0006 NORSK FOR UTLENDINGER KORTKURS. Kandidatnummer: EKSAMENSOPPGAVE NORSK FOR UTLENDINGER KORTKURS Kandidatnummer: Faglig kontakt under eksamen: Tlf instituttkontoret: 73 59 65 47 Eksamensdato: 1. desember 2011 Eksamenstid: 3 timer Studiepoeng: 7,5 Tillatte

Detaljer

ADÓNDE? UN MANUAL INTERACTIVO DE ESPAÑOL PARA UNGDOMSSKOLEN Ellen Høisæter Universitetet i Bergen/Høyskolen i Bergen

ADÓNDE? UN MANUAL INTERACTIVO DE ESPAÑOL PARA UNGDOMSSKOLEN Ellen Høisæter Universitetet i Bergen/Høyskolen i Bergen ADÓNDE? UN MANUAL INTERACTIVO DE ESPAÑOL PARA UNGDOMSSKOLEN Ellen Høisæter Universitetet i Bergen/Høyskolen i Bergen Adónde? er et komplett elektronisk læreverk, som retter seg mot treårig spanskundervisning

Detaljer

FØRST BLIR MAN JO FØDT av Line Knutzon. Scene for en mann og to kvinner. Manus kan kjøpes på www.dramas.no

FØRST BLIR MAN JO FØDT av Line Knutzon. Scene for en mann og to kvinner. Manus kan kjøpes på www.dramas.no FØRST BLIR MAN JO FØDT av Line Knutzon Scene for en mann og to kvinner Manus kan kjøpes på www.dramas.no Axel slår opp med Nymse, fordi han ikke elsker henne på den riktige måten. Hun ender med å sitte

Detaljer

Du er klok som en bok, Line!

Du er klok som en bok, Line! Du er klok som en bok, Line! Denne boken handler om hvor vanskelig det kan være å ha oppmerksomhets svikt og problemer med å konsentrere seg. Man kan ha vansker med oppmerk somhet og konsentrasjon på

Detaljer

Vi vil på de neste sidene gi deg en kort presentasjon av de ulike kapitlene i lærerveiledningen God fornøyelse!

Vi vil på de neste sidene gi deg en kort presentasjon av de ulike kapitlene i lærerveiledningen God fornøyelse! Velkommen til en liten demonstrasjon av LESEMYSTERIET -et dynamisk musikkspill basert på språkleker for småtrinnet! Vi vil på de neste sidene gi deg en kort presentasjon av de ulike kapitlene i lærerveiledningen

Detaljer

Prinsesser på søppeldynga

Prinsesser på søppeldynga Prinsesser på søppeldynga Prinsesser på søppeldynga Denne boka er laget for at barn i skoleklasser og barnehagegrupper skal få en felles opplevelse av tekst og bilder, og for at de skal få et innblikk

Detaljer

1.-3 klasse opplegg Adventsaksjonen 2013. GI OSS VÅRT DAGLIGE BRØD Adventsaksjonen 2013: Fattigdomsbekjempelse og alles rett til mat i DR Kongo

1.-3 klasse opplegg Adventsaksjonen 2013. GI OSS VÅRT DAGLIGE BRØD Adventsaksjonen 2013: Fattigdomsbekjempelse og alles rett til mat i DR Kongo GI OSS VÅRT DAGLIGE BRØD Adventsaksjonen 2013: Fattigdomsbekjempelse og alles rett til mat i DR Kongo Dette opplegget kan brukes som en del av katekesen i Adventstiden med 1.-3. klasse. Målgruppen er både

Detaljer

Liv Mossige. Tyskland

Liv Mossige. Tyskland Liv Mossige Tyskland Ha langmodighet, o Herre, Med oss arme syndens børn! Gi oss tid og far med tål Før du tender vredens bål, Og når hele verden brenner, Rekk imot oss begge hender! (Salme 647, Landstad,

Detaljer

SC1 INT KINO PÅL (29) og NILS (31) sitter i en kinosal. Filmen går. Lyset fra lerretet fargelegger ansiktene til disse to.

SC1 INT KINO PÅL (29) og NILS (31) sitter i en kinosal. Filmen går. Lyset fra lerretet fargelegger ansiktene til disse to. PÅ DIN SIDE AV TIDEN v5.0 SC1 INT KINO (29) og (31) sitter i en kinosal. Filmen går. Lyset fra lerretet fargelegger ansiktene til disse to. hvisker i øret til Pål Vil du gifte deg med meg? Hva? trekker

Detaljer

EKSAMENSOPPGAVE NFUT0006 NORSK FOR UTLENDINGER KORTKURS. Kandidatnummer:

EKSAMENSOPPGAVE NFUT0006 NORSK FOR UTLENDINGER KORTKURS. Kandidatnummer: EKSAMENSOPPGAVE NORSK FOR UTLENDINGER KORTKURS Kandidatnummer: Faglig kontakt under eksamen: Tlf instituttkontoret: 73 59 65 47 Eksamensdato: 1. desember 2011 Eksamenstid: 3 timer Studiepoeng: 7,5 Tillatte

Detaljer

Veiledning Jeg Du - Vi

Veiledning Jeg Du - Vi Veiledning Jeg Du - Vi De yngste barna i barnehagen må tidlig forholde seg til et stort fellesskap. Små barn viser både interesse og omsorg for hverandre, men sosial kompetanse kommer ikke av seg selv.

Detaljer

Om aviser Kjære Simon!

Om aviser Kjære Simon! t Om aviser Kjære Simon! Aftenposten Morgen - 15.11.2008 - Side: 18 - Seksjon: Simon - Del: 2 Mannen min og jeg sitter hver morgen med avisene og drøfter det som er oppe i tiden. Jeg har i mange år ment

Detaljer

Tema 4: Sociedad y cultura. 13 Mis valores

Tema 4: Sociedad y cultura. 13 Mis valores Tema 4: Sociedad y cultura 13 Mis valores Kapittel 13 handler om hva som er viktig for enkeltmennesket, dvs. dets verdier og interesser. I teksten Qué es importante para ti? spør Eduardo seks ecuadorianske

Detaljer

Sorg kan skade. - Om ungdom som opplever traumatiske dødsfall. Birgitte Gjestvang, Gestaltterapeut MNGF, Oslo Gestaltsenter, journalist/ forfatter

Sorg kan skade. - Om ungdom som opplever traumatiske dødsfall. Birgitte Gjestvang, Gestaltterapeut MNGF, Oslo Gestaltsenter, journalist/ forfatter Sorg kan skade - Om ungdom som opplever traumatiske dødsfall. Birgitte Gjestvang, Gestaltterapeut MNGF, Oslo Gestaltsenter, journalist/ forfatter Det er ikke sykt å sørge. Sorg er en normal reaksjon på

Detaljer

Kvinne 66 ukodet. Målatferd: Redusere alkoholforbruket

Kvinne 66 ukodet. Målatferd: Redusere alkoholforbruket Kvinne 66 ukodet Målatferd: Redusere alkoholforbruket 1. Sykepleieren: Men det ser ut som det er bra nå. Pasienten: Ja, nei, det går fort over dette her. 2. Sykepleieren: Gjør det vondt? Pasienten: Ja,

Detaljer

Kjære alle Nytt Liv faddere og støttespillere!

Kjære alle Nytt Liv faddere og støttespillere! Kjære alle Nytt Liv faddere og støttespillere! November var en hektisk, men veldig fin, spennende og opplevelsesrik måned. Personlig var nok November den beste måned i dette året for meg - takket være

Detaljer

Roald Dahl. Heksene. Illustrert av Quentin Blake. Oversatt av Tor Edvin Dahl

Roald Dahl. Heksene. Illustrert av Quentin Blake. Oversatt av Tor Edvin Dahl Roald Dahl Heksene Illustrert av Quentin Blake Oversatt av Tor Edvin Dahl Kapittel 1 Et forord om hekser I eventyrene har heksene alltid tåpelige, svarte hatter og svarte kapper og rir på kosteskaft. Men

Detaljer

Vinn flotte friluftspremier fra Helsport til deres barnehage!

Vinn flotte friluftspremier fra Helsport til deres barnehage! VEILEDNING TIL DE VOKSNE Hvorfor Naturvakt? Allemannsretten gir oss fantastiske muligheter (rettigheter) til å oppleve og bruke naturen omkring oss. Det er også få steder som egner seg så godt til lek,

Detaljer

ANNE HELENE GUDDAL Bebo Roman

ANNE HELENE GUDDAL Bebo Roman ANNE HELENE GUDDAL Bebo Roman Du glemmer ikke, men noe klangløst tar bolig i deg. Roland Barthes Jeg ville kaste nøklene om jeg kunne, men jeg kommer alltid tilbake til de låste dørene for å åpne rom etter

Detaljer

Runo Isaksen Noen har endelig funnet meg. Roman

Runo Isaksen Noen har endelig funnet meg. Roman Runo Isaksen Noen har endelig funnet meg Roman Om forfatteren: Runo Isaksen (f. 1968) er oppvokst i Lyngen (Troms) og Stavanger, nå bosatt ved Bergen. Han har tidligere utgitt fem romaner: Åpen bok (1997),

Detaljer

Opplysningskontoret for frukt og grønt ønsker å inspirere og motivere til økt forbruk av frukt og grønt. Myndighetenes kostholdsanbefalinger lyder

Opplysningskontoret for frukt og grønt ønsker å inspirere og motivere til økt forbruk av frukt og grønt. Myndighetenes kostholdsanbefalinger lyder Opplysningskontoret for frukt og grønt ønsker å inspirere og motivere til økt forbruk av frukt og grønt. Myndighetenes kostholdsanbefalinger lyder Spis minst fem porsjoner grønnsaker, frukt og bær hver

Detaljer

Refleksjoner over livet

Refleksjoner over livet Refleksjoner over livet Firmanavn Pris: Pris:60,60,- krkr. S k rskrevet e v e t a v Bav j ø r nbjørn Ingar Pedersen Ingar Pedersen Side 2 Regler Jeg er bundet på hender og føtter, av regler, men det er

Detaljer

Alfabetisk ordliste 56 Kort grammatikk 61

Alfabetisk ordliste 56 Kort grammatikk 61 Personalia 1 Familie 5 Samtaler 8 På skolen 11 Hva er klokka? 13 Daglige rutiner 16 Måltider 18 Butikk og klær 20 I nærmiljøet 25 Bolig og møbler 28 Transport og reiser 32 Vær og årstider 38 Kropp og helse

Detaljer

Katrine Utgård. Universitetet i Bergen/Universitetet i Oslo E-mail: katrine.utgard@if.uib.no

Katrine Utgård. Universitetet i Bergen/Universitetet i Oslo E-mail: katrine.utgard@if.uib.no ( )Hablar español es facil(?) med fokus på uttale i spanskundervisningen Katrine Utgård Universitetet i Bergen/Universitetet i Oslo E-mail: katrine.utgard@if.uib.no Felles språklærerdag: Med kjerringa

Detaljer

MAX RESPEKT. Hvor mange blir mobbet? Tar elevene hensyn? AVIS PROSJEKT! Dagens setning : Gjør mot andre det du vil at de skal gjøre mot deg!

MAX RESPEKT. Hvor mange blir mobbet? Tar elevene hensyn? AVIS PROSJEKT! Dagens setning : Gjør mot andre det du vil at de skal gjøre mot deg! MAX RESPEKT Årgang 1, nummer 1 Desember 2009 RESPEKT Tar elevene hensyn? Hvor mange blir mobbet? AVIS PROSJEKT! Har elevene kost seg med prosjektet? Dagens setning : Gjør mot andre det du vil at de skal

Detaljer

VELSIGNELSE AV HUS OG HJEM

VELSIGNELSE AV HUS OG HJEM KR 15.3/12 VELSIGNELSE AV HUS OG HJEM 1 Denne liturgien kan brukes når folk ber presten eller en annen kirkelig medarbeider komme og velsigne deres nye hjem. 2 Dersom presten blir bedt om å komme til hus

Detaljer

Typisk norsk å være uhøflig?

Typisk norsk å være uhøflig? Reidun Aambø SER DESCORTÉS ES TÍPICAMENTE NORUEGO? Typisk norsk å være uhøflig? Reidun Aambø SER DESCORTÉS ES TÍPICAMENTE NORUEGO? Typisk norsk å være uhøflig? 2014 Author Translator Publisher ISBN Type

Detaljer

Når barn er pårørende

Når barn er pårørende Når barn er pårørende - informasjon til voksne med omsorgsansvar for barn som er pårørende Mange barn opplever å være pårørende i løpet av sin oppvekst. Når noe skjer med foreldre eller søsken, påvirkes

Detaljer

PÅSKEMORGEN GUDSTJENESTE OPPGAVE

PÅSKEMORGEN GUDSTJENESTE OPPGAVE DEN ÅTTENDE DAGEN FARGELEGG BILDENE SELV. FØRSTE DAG: ANDRE DAG: TREDJE DAG: PALMESØNDAG MANDAG TIRSDAG JESUS RIR INN I JERUSALEM. JESUS ER PÅ TEMPELPLASSEN. EN FATTIG ENKE JESUS ER SAMMEN MED JESUS RIR

Detaljer

Velg å TRO. F R egne med at Gud finnes, I G J O R T VALG 2. Håpets valg HÅPETS BØNN

Velg å TRO. F R egne med at Gud finnes, I G J O R T VALG 2. Håpets valg HÅPETS BØNN F R egne med at Gud finnes, I G J O R T og at jeg betyr noe for Ham og at Han har makt til å sette meg i frihet. Salige er de som sørger, for de skal trøstes. Matt 5,4 Velg å TRO Håpets valg HÅPETS BØNN

Detaljer

SKOLE- FORBEREDENDE AKTIVITETER

SKOLE- FORBEREDENDE AKTIVITETER SKOLE- FORBEREDENDE AKTIVITETER BAMSEBU BARNEHAGE SA Læring har lenge vært et viktig tema i barnehagen. Barna skal gjennom årene de går her bli godt forberedt til å møte skolen og den mer formelle undervisningen

Detaljer

Tre trinn til mental styrke

Tre trinn til mental styrke Tre trinn til mental styrke Det er enklere å gå gjennom tøffe tider hvis man er mentalt sterk Det er heldigvis mulig å trene opp denne styrken Dette er tre enkle trinn på veien Elin Maageng Jakobsen Gjennomførte

Detaljer

Noen kvinner er i dyp sorg. De kommer med øynene fylt med tårer til graven hvor deres Mester og Herre ligger.

Noen kvinner er i dyp sorg. De kommer med øynene fylt med tårer til graven hvor deres Mester og Herre ligger. Preken 1. Påskedag 2006 Tekst: Lukas 24,1-12 Antall ord: 2114 Han er oppstanden! Ved daggry den første dagen i uken kom kvinnene til graven og hadde med seg de velluktende oljene som de hadde laget i stand.

Detaljer

Livet er herlig. Oversatt av Bodil Engen

Livet er herlig. Oversatt av Bodil Engen GUUS KUIJER Livet er herlig Oversatt av Bodil Engen FØRSTE KAPITTEL om krukka i vinduskarmen og hvorfor det gror hår overalt på menn Caro sier at hun har en dagbok hjemme som hun skriver alle hemmelighetene

Detaljer

Utilizando el portfolio de las lenguas en clase de español. Sabine Rolka U. Pihl videregående skole Bergen

Utilizando el portfolio de las lenguas en clase de español. Sabine Rolka U. Pihl videregående skole Bergen Utilizando el portfolio de las lenguas en clase de español Sabine Rolka U. Pihl videregående skole Bergen El portfolio de las lenguas una herramienta El pasaporte La biografía lingüística(1): reflexiones

Detaljer

Det skjer noe når noe gis fra et menneske til et annet. Det er noe som begynner å røre på seg. Noe som vokser.

Det skjer noe når noe gis fra et menneske til et annet. Det er noe som begynner å røre på seg. Noe som vokser. Preken 4. S etter påske 26. april 2015 Kapellan Elisabeth Lund Gratisuka har blitt en festuke her på Fjellhamar, og vi er veldig glad for alle som har bidratt og alle som har kommet innom. Alt er gratis.

Detaljer