skolemateriell for ungdomsskolen og vidaregåande skole

Størrelse: px
Begynne med side:

Download "skolemateriell for ungdomsskolen og vidaregåande skole"

Transkript

1 skolemateriell for ungdomsskolen og vidaregåande skole Bakgrunnsinformasjon Resymé av stykket Intervju Utdrag frå manus Arbeidsoppgåver DET NORSKE TEATRET, HOVUDSCENEN

2 flnnhald introduksjon 1) Ein vegvisar inn i framsyninga Side 3 2) Ein presentasjon av stykket Side 4 3) Karakterane Side 5 presentasjon av forfattaren Om Rudyard Kipling og Jungelboka Side 6 intervju 1) Intervju med dramatikar Aleander Mørk-Eidem Side 8 2) Intervju med skodespelar Kash King Gashamura Side 11 arbeidsoppgåver Norsk Side 13 Samfunnsfag Side 14 Drama Side 16 utdrag frå manus Vedlegg 1 Side 18 Vedlegg 2 Side 21 Vedlegg 3 Side 24 kjeldeliste

3 flntroduksjon Ein vegvisar inn i framsyninga Året 1894 sat ein 29 år gamal engelskmann ein stad i Amerika og skreiv forteljingar om ulike dyr i den indiske jungelen. Desse forteljingane blei til to bøker og den historia vi i dag kjenner som Jungelboka. Rudyard Kipling hadde truleg ingen idé om at desse forteljingane skulle vere aktuelle over hundre år seinare. Kva er det som gjer ei forteljing tidlaus? Og kvifor blei denne versjonen så populær da Erik Ulfsby sette ho i scene på Det Norske Teatret i 2008? Kva er det i Jungelboka som appellerer til dei unge? Etter å ha lese dette materiellet, sett framsyninga på Det Norske Teatret og diskutert med klassen, har de kanskje fått nokre svar. Regissør Erik Ulfsby hevdar at Jungelboka er ein allegori over samtida vår. Ungdommar i dag har mange val og midt i dette mangfaldet er det viktig å finne sin eigen identitet. Det er dette som blir prosjektet til Mowgli og som er hovudtemaet i stykket. Med dette skolemateriellet ønskjer vi å gi skolane nokre leietrådar inn i framsyninga. Stoffet kan brukast på ulike måtar: 1) som undervisningshjelp for læraren før og etter framsyninga, 2) som utgangspunkt for å aktivisere elevane før og etter framsyninga og 3) som bakgrunnsinformasjon til generell fordjuping. Her finst mellom anna tekstutdrag, tips til arbeidsoppgåver, aktivitetar og diskusjonar i klasserommet og intervju med både hovudrolleinnehavar og dramatikar. Materiellet er laga særleg med tanke på læreplanane i norsk, samfunnsfag og drama, men eignar seg også godt for den generelle delen av læreplanen. Vi høyrer gjerne frå lærarar som har brukt det pedagogiske materiellet i klasserommet og som har kommentarar til innhaldet. Slik kan vi bli betre til å gjere teateropplevinga rikare. Vi håpar stoffet vil vere til glede og nytte. Godt teaterbesøk! Med vennleg helsing Det Norske Teatret Kontaktperson: Siri Hansen, pedagogisk ansvarleg /

4 flntroduksjon Jungelboka - kva skjer? I Shere Khans rike, ein storbyjungel ein gong i framtida, i ein attgrodd betongruin som menneska for lengst har forlate og dyra har teke over, finn ulvane Takhar og Raksha ein hårlaus liten menneskeunge. Dei ønskjer å fostre han opp. Men tigeren Shere Khan gjer krav på ungen. Han har nett drepe foreldra og meiner ungen òg er hans. På ulvane sitt rådsmøte ber Akela, leiaren for ulvane (som kallar seg det frie folket), om at ungen får ein talsperson. Den digre bamsen Baloo melder seg for å tale saka til menneskeungen, og med hjelp frå panteren Bagheera adopterer dei han. Raksha gir han namnet Mowgli. Shere Khan har banna på at han skal utrydde heile menneskeslekta og sver på at Mowgli ikkje skal vere trygg for han i framtida. Mowgli veks til og blir større, og han skal lære alt om å overleve i jungelen. Baloo og Bagheera er strenge læremeistrar, og Mowgli er ikkje alltid like glad for undervisninga. Han er ung og nysgjerrig og vil heller oppleve verda enn å pugge jungellova. Han utforskar jungelen på eiga hand og blir kjend med apene, som Baloo har bede han om å halde seg unna. Aper er ikkje som ulvar. Mowgli blir dratt mellom dei harde krava læremeistrane Baloo og Bagheera stiller og dei ville festane som dei rike og overflatiske apene inviterer til. Heile tida prøver han å finne ut kven og kva han eigentleg er; dyr eller menneske. Etter ei tid vender Shere Khan tilbake og krev livet til Mowgli. Akela er drepen av Shere Kahn, og ulveflokken går i oppløysing. Mowgli må møte lagnaden sin og ta opp kampen mot Shere Khan aleine. Dei tørnar saman i ein kamp på liv og død under rådsklippa. Under kampen blir Mowgli klar over sine eigne kjensler og skjønar endeleg kven han er og kva det vil seie å vere menneske. 4

5 fkarakterane Karakterane Mowgli (spelt av Kash King Gashamura) er ein menneskeunge som veks opp med ulvane, bjørnen Baloo og panteren Bagheera som omsorgspersonar og læremeistrar. Etter kvart som Mowgli veks til, vil han utforske jungelen og finne ut kven han eigentleg er. Tigeren Shere Khan har bestemt seg for at Mowgli ikkje skal bli vaksen, og lovar å drepe han når han får sjansen. Mowgli må ein dag møte den frykta Shere Khan, aleine i kamp. Shere Khan (spelt av Svein Roger Karlsen) ønskjer å vere herskaren i jungelen, og med brutale metodar sørgjer han for å skaffe seg makt. Han har teke livet av foreldra til Mowgli og sver på at Mowgli òg skal bli eit av bytta hans. Shere Khan fryktar ingen og gjer som han vil med god hjelp av undersåttane sine. Baloo (spelt av Geir Kvarme) er den store bjørnen som lærer Mowgli å overleve i jungelen. Han er ein streng læremeister, men med eit mjukt hjarte for den vesle menneskeungen. Han synest det blir meir og meir vanskeleg å oppdra Mowgli etter kvart som han blir eldre. Baloo meiner jungellova er det viktigaste Mowgli kan lære seg. Kan han jungellova, vil han klare seg der ute. Bagheera (spelt av Lars Jacob Holm) er den svarte panteren som saman med Baloo sørgjer for at Mowgli greier seg i jungelen. Bagheera er noko meir realistisk enn Baloo og er overtydd om at Mowgli før eller seinare vil skjønne at han er eit menneske. Da vil han reise frå dei for å finne sine eigne. Slangen Kaa (spelt av Charlotte Frogner) er den som vekkjer framande og farlege kjensler i Mowgli. I møte med Kaa må Mowgli reflektere over kven og kva han er. Han må ta stilling til liv og død og han må bestemme seg for om han skal følgje si eiga overtyding eller gjere som slangen gir ordre om. Apene, representerte ved Candy og Dandy (spelt av Jonas Digerud og Niklas Gundersen) er overflatiske og festglade vestkantgutar. Apene tenkjer ikkje på anna enn å more seg, og Mowgli let seg fascinere av livsstilen deira. Ulvane (spelt av div. dansarar) kallar seg «det frie folket». Mellom desse veks Mowgli opp, nesten som ein av flokken. Akela er leiaren deira. Han har godteke Mowgli, så lenge Baloo og Bagheera passar på han. 5

6 fpresentasjon av forfattaren Om forfattaren Rudyard Kipling og Jungelboka tekst: siri hansen Kiplings liv og virke Rudyard Kipling blei fødd i 1865 i Bombay, India, der far hans, John Lockwood Kipling, var rektor ved Jeejeebyhoy kunstskole. Kipling budde i India med den engelske familien sin til han var seks år. Dette var gode og idylliske år for Rudyard. Som andre britiske barn blei han og søstera hans, Alice, oppdratt av ein ayah ei barnejente. Rudyard var svært glad i ayahen sin, og ho fortalde barna indiske barnerim og historier før dei skulle sove. Slik blei Kipling kjend med denne delen av den indiske kulturen. Desse idylliske åra tok slutt i 1871, då Alice og Rudyard måtte flytte til England for å bu hos Kaptein Holloway og kona hans. Det var vanleg på denne tida at engelske barn i India blei sende heim fordi familiane ønskte ei britisk utdanning for dei. Den unge Kipling fann seg ikkje til rette hos den nye pleiefamilien sin og søkte trøst i litteraturen og poesien. Ei av favorittbøkene hans var Defoes Robinson Crusoe. Mellom 1878 og 1882 gjekk Kipling på United Services College på Westward Ho i Nord- Devon. Heller ikkje dette blei lykkelege år for den unge guten. Rudyard var nærsynt og fysisk svak og blei erta og mobba av medelevane. Igjen gjekk han til litteraturen, og utvikla ein stor kjærleik og truskap til bøker og historier. I tillegg var han redaktør for skoleavisa og utvikla skriveevnene sine der. I 1882 returnerte Kipling til India, der han skulle tilbringe dei neste sju åra. Dette blei viktige år for Kipling, for det var no han starta den verkelege skrivekarrieren sin. Han blei redaktørassistent for Civil and Military Gazette og seinare for The Pioneer. Etter dette starta Kipling som reporter, noko som sende han rundt til ulike delar av India og USA. I dette tidsrommet skreiv han mange essays, kritikkar og noveller om India og det angloindiske samfunnet. Da han i 1889 reiste tilbake til England, via USA, var han allereie ein høgt akta forfattar. Tidlegare verk blei utgitt på nytt i England, og etter å ha skrive Barrack-Room Ballads i 1892, blei han ein kritikarsuksess og enormt populær. Same året gifta han seg med Caroline Balestier, søstera til den amerikanske forleggjaren sin, og flytta til Vermont, USA. Her skreiv Kipling Jungelboka i Caroline og Rudyard fekk tre barn saman: Josephine, Elsie og John. Etter at eldstedottera Josephine døydde i 1899, flytta dei tilbake til England. I 1902 kjøpte dei eit hus i Susse og budde der resten av livet. I 1907 blei han tildelt Nobelprisen i litteratur. Mellom 1919 og 1932 la Kipling ut på mange reiser og heldt fram med å publisere historier, dikt og historiske verk. Han døydde i London 18. januar 1936, og blei gravlagd i Westminster Abbey. 6

7 fpresentasjon av forfattaren Jungelboka Kipling blei både heidra og kritisert i samtida og er framleis omdiskutert. Denne kritikken rettar seg òg mot Jungelboka. Jungelboka blei skriven i i Amerika og er ei samling historier i to bøker om ulike dyr i den indiske jungelen. Snakkande dyr var ikkje noko nytt, men dette var dyr som følgjer instinkta sine. Dessutan skriv han sympatisk om dei mest skremmande dyra, som ulvar og slangar. Alle historiene blei publiserte kvar for seg i magasin i og rommar moralske læresetningar. Den mest kjende er truleg jungellova som set opp reglar for korleis ein som individ, familie og samfunn skal leve trygt. Dei som held seg til lova, vil overleve. Jungelboka er historia om menneskeungen som meistrar livet i jungelen, men som stadig er i tvil om kor han eigentleg høyrer heime: i jungelen eller i menneskelandsbyen. Vi møter helten Mowgli som blir røva bort frå foreldra av tigeren Shere Khan. Tigeren mistar babyen i jungelen, og Akela, leiaren for ulveflokken, oppdrar Mowgli som sitt eige barn. Som tiåring er han stor og sterk og ikkje redd for noko. Men panteren Bagheera skjønar at før eller seinare kjem han til å dra tilbake til menneska. Det vil ikkje Mowgli tru på. Det er i jungelen han høyrer heime, og det er der han har venene sine. Men etter kvart merkar han eit aukande sakn etter menneske, og ikkje minst foreldra. Skal ein forstå tematikken i Jungelboka, må ein sjå på samfunnet Kipling vaks opp i og kva haldningar som rådde. I Jungelboka finn vi eitt av hovudtema til Kipling: Ein sivilisasjon som følgjer lova, står over dei sivilisasjonane som ikkje gjer det. Kipling budde delvis i India, som var engelsk koloni. Han var overtydd om at det britiske imperiet var det suverent beste. Ulvane og apene blir eit bilde på maktforhold mellom ulike kulturar, som til dømes England og India. Samstundes elska Kipling naturen i India jungelen, dei ville dyra, eventyra, lyset og fargane. Alt dette skriv Kipling om med kjærleik og lojalitet. Dyra i jungelen får positive eigenskapar som visdom, kraft og lojalitet mot jungellova. Ulvane, som Kipling gir dei mest positive eigenskapane, er sterke så lenge dei opprettheld orden, disiplin og truskap mot lova. Shere Khan og apene blir skildra negativt. Apene er uansvarlege, uregjerlege og lovlause. Jungelboka speglar Kiplings syn på korleis eit ideelt samfunn skal vere. Idealstaten hans skulle ha eit autoritært regime, der folket fritt skulle underkaste seg eit statsoverhovud. Han meinte at nokre menneske har medfødde leiareigenskapar, medan andre må la seg styre. Her kan vi trekkje parallellar til dyra i Jungelboka. Medan Bagheera er den smarte leiaren, er bjørnen Baloo og apene dyr som treng ein sterk leiar. Jungelboka er slik sett eit produkt av Kiplings moralske og politiske verdiar og speglar samfunnet han voks opp i. Med Jungelboka ønskte Kipling ikkje berre å teikne eit bilde av livet som det er, men livet som det burde vere. Kjelder: Allen, Charles: Kipling Sahib: India and the making of Rudyard Kipling. London: Little, Brown 2007 Amis, Kingsley: Rudyard Kipling and his world. London: Thames and Hudson, 1975 Carrington, Charles: Rudyard Kipling: His life and work. London: Macmillan, 1995 Hopkins, Robert Th.: Rudyard Kipling: The story of a genius. London: Palmer,

8 flntervju Kunsten å aktualisere eit stykke Eit intervju med dramatikar Aleander Mørk-Eidem tekst: siri hansen Versjonen din av Jungelboka blei opphavleg skriven for Stockholms Stadsteater, der du òg hadde regien. Har du eit spesielt forhold til Kiplings Jungelboka? Nei, eg har ikkje noko spesielt forhold til Jungelboka, anna enn at eg har vore speidar. Som «Ulvungar» hadde vi jo namn frå boka og las nokre forteljingar derifrå. Eg har sjølvsagt også sett Disney-filmen, som er fin. Men den versjonen er ufarleggjord i forhold til det Kipling skreiv. Da eg las Kiplings forteljingar om igjen, såg eg straks at eg ville ta tak i det som manglar hos Disney at det faktisk er ein kamp på liv og død som går føre seg. Var det fordi du såg at historia kunne underbyggje ein spesiell tematikk at du valde å jobbe med Jungelboka? Eigentleg ikkje sånn i starten. Eg tenner på ei forteljing dersom eg får nokre idear om korleis ho kan setjast i scene, ikkje fordi ho har eit spennande tematisk innhald. Men det er klart at etter kvart som eg jobbar, begynner temaet å gjere seg gjeldande. Kva ønskjer du å formidle med dramatiseringa? Forteljinga er ei oppveksthistorie om ein gut som blir vaksen. Samstundes er denne guten meir utsett enn andre fordi miljøet rundt han er annleis enn for dei fleste andre gutar på same alder. Han høyrer ikkje heime der. Han er eit menneske, dei andre er dyr. Frå Kipling si side er det ein fabel og ei skjerpa framstilling av det verkelege livet. Om vi ikkje lever like utsett som Mowgli, kan alle kjenne seg igjen i det å ikkje vere som alle 8

9 flntervju andre: at ein ikkje kjenner seg like kul eller tøff, at ein vil vere noko anna enn det ein er, og at ein er ein framand. Det er vel slike situasjonar som alle har vore gjennom og som alle opplever fleire gongar i livet (sjølv om dei nok er sterkast i tenåra) eg ville problematisere. Kipling skildra jo samtida si. Sjølv om han var progressiv, blir han sedd på som talsmann for grumsete kolonialistiske og rasistiske haldningar. Vi vil vri dette 180 grader, og heller vise ei framsyning som hyllar det mangfaldige og opne. Har du ein favorittkarakter i Jungelboka, eller nokon du mislikar? Eg likar eigentleg alle veldig godt, sjølv om eg har problem med haldningane til fleire av dyra. Når ein lagar ei framsyning, er det viktig å finne trekk ein kan like ved alle karakterane kanskje spesielt dei «slemme», elles blir dei fort eindimensjonale og kjedelege å sjå på. Kva er det apene representerer som dei andre dyra ikkje tolererer? Apene er kanskje representantar for den totale ansvarsløysa. Dei vil berre ha det gøy; feste og drikke osb. Ingenting gale med å feste, men det er berre éin del av livet, ikkje meininga med livet. Kvifor er apene snobbete ungdom? At dei blei «Stureplanbrats» i den svenske versjonen, er fordi ein rundt Stureplan i Stockholm finn den typen menneske. Dei festar heile tida, har mange pengar, men lite moral. Det finst jo tullingar overalt, ikkje berre på vestkanten, men det er jo allment akseptert at det er lov til å sparke oppover. I stockholmsframsyninga er det jo dei som speler apene som er publikumsfavorittar, fordi dei er så morosame. Det blir litt dobbelt. Og det er bra... Mowgli har vakse opp saman med ulvane, som blir kalla «det frie folket» kva inneber det? Det er nok ein romantisk tankegang, men ikkje gløym at dette er eit eventyr! Ulvane er ein gjeng som byggjer livet på reglar, samhald, moral og ikkje minst er dei opne i møte med andre gjengar. Ulvane viser dette i møtet med Mowgli, som jo ikkje er ulv, men eit menneske. Redsla for det framande kan gjere at vi lukkar oss om oss sjølve, dyrkar dei egoistiske og nasjonalistiske kjenslene vi har i oss. Det er nettopp det som er Shere Khan sitt prosjekt eit prosjekt han jo faktisk får ulvane med på. Sjølv dei beste, mest velståande, mest framgangsrike samfunn kan bli forførte av enkle, egoistiske og framandfiendtlege bodskapar og idear. Kva representerer menneska i versjonen din? På kva måte er dei ein trugsel for dyra? Menneska er nesten fråverande. Dei er eit trugsmål mot alt og alle, også seg sjølve. Vi ser dei ikkje, berre anar dei, og da er dei i krig med andre menneske. Derfor får vi ikkje noko tydeleg bilde av menneska «utanfor» forteljinga. Men Mowgli er jo eit menneske, og i alle menneske finst alle moglegheiter også i dei som ikkje er gode. I forordet til manuset skriv du at dette er «den teaterföreställning jag aldrig själv fick se när jag var ung». Korleis vil du skildre framsyningane du såg da du var ung? Eg syntest vel at dei først og fremst var kjedelege. Eg likte jo heller ikkje teater så godt, og er framleis ikkje heilt frelst. Eg var meir oppteken av film. Kva framsyningar såg du da du var ung? Eg voks opp i Oslo og blei tvangssend inn til sentrum for å sjå Ibsen fordi det stod på pensum; Lange, treige framsyningar med skodespelarar som snakka høgt, tydeleg og veldig kunstig. Eg trur ikkje det var så smart av lærarane. No har mykje skjedd på teaterfronten sidan den gongen, og til og med eg har sett opp nokre ibsenstykke. Ein skal sjølvsagt ikkje 9

10 flntervju sjå bort frå at det har med min eigen mogningsprosess å gjere, og at dei framsyningane eg lagar, er like kjedelege for ungdom i dag som dei eg såg den gongen. På kva måte vil du appellere til ungdom med dette stykket? I Jungelboka har eg forsøkt å fokusere på ting eg synest er morosamt, kult og tøft. Eg bryr meg eigentlig ikkje om dei som skal komme å sjå på og lager berre saker som eg sjølv synest fungerer. Så får eg berre håpe at andre òg likar det. Å lage framsyningar for spesielle målgrupper; å seie at dette er ei framsyning for ungdom, likar eg ikkje. Eg trur ingen har godt av det. Aller minst publikum. Ein skal berre lage det ein kan tenkje seg å sjå sjølv. Til slutt du er kjend for å gjere spesielle versjonar av klassikarar. Kva er viktig for deg for at ei framsyning skal bli god? Eg prøver ikkje å vere spesiell. Men eg vil helst sjå framsyningar som har noko personleg ved seg. Framsyninga skal berre kunne lagast av dei som er med denne gongen og på nett denne måten. Ein viser ofte altfor stor respekt for klassikarar. Alle tekstar har ein gong vore samtidige, dei blei jo ikkje skrivne som tidlause klassikarar. Eg prøver å tenkje meg at vi skal gjere dette stykket for første gong, og at vi skal gjere det på ein måte som får det til å verke samtidig, overraskande og nytt. Elles kan det fort bli upersonleg og uengasjerande. Eg har ikkje lyst til å setje opp ein klassikar for å vise folk korleis det var å leve for hundre år sidan. Det må handle om det livet vi lever her og no, viss ikkje, blir det som å gå på museum. 10

11 flntervju Kash på labben Intervju med Kash King Gashamura tekst: per asbjørn risnes jr. foto: kristoffer skjæringrud photography Kash King Gashamura kan fint identifisere seg med jungelguten Mowgli. Han er jo også eit einebarn. Eg går ikkje nokon stad utan gitaren nett no, seier Kash. Han ber han på ryggen, med heimalaga reimer skrudde rett inn i gitarbotnen. Eg lærer meg å spele. Eg kunne ikkje eitt grep før. Eg skal jo spele og synge rolege emo-songar på scenen. Men eg kunne berre ikkje gå rundt med sånt svart gitartrekk på ryggen. No kan alle sjå kva eg gjer, og eg kan spele kor som helst. Det er jo så gøy! Kash King Gashamura er ein som snakkar med utropsteikn. Og med eit breitt smil i andletet. Heilt sidan han såg Les Miserables har han ønskt å jobbe med musikalar. Og no skal han hoppe etter Adil Khan når Jungelboka kjem attende i haust. Det var dyra som fascinerte meg då eg såg Jungelboka som liten. Mowgli var liksom berre eit menneske. Apakattane, Shere Khan og Baloo dei var så gode, seier han og syng i veg på Baloo sin song frå filmen:... Jeg tar livet som det faller seg, ja bare som det faller seg... Du er kanskje meir ein Baloo enn ein Mowgli... Men kva handlar Jungelboka om for deg? Kva skal eg seie. Det er ein gut som leitar etter svar. Det er ein forvirra gut. Han er ein del av gjengen i jungelen. Han vil ikkje innsjå at han ikkje er som dei eigentleg. Han trur han ser ut som Baloo. Er det noko du kan identifisere deg med? Ja, om vi zoomar ut og ser det store biletet så handlar det jo om aksept. Vi får jo masse nye landsmenn som ikkje er heilt som dei som bur her. Men altså, seier han og han byrjar og le. Eg vaks jo opp på Ås. Det er jo berre den idyllen. Der ante eg jo ikkje at eg var annleis. Anna enn at eg var einebarn og hadde ikkje nokon far. Du har ikkje blitt spesielt prega av det? Det vert kanskje vanskeleg å spele emo-kid? Det er jo veldig langt frå meg. Eg er sjeldan deppa. Men eg har vore rundt og kikka på dei. Eg trur dei berre har funne noko som dei likar og andre som likar det same, og så finn dei glede i kvarandre. Eg er sikker på at om eg tek på meg 11

12 flntervju Mowgli-kostymet og går ned til dei, så vil dei henge med meg. Korleis skal du sjå ut? Førebels berre svarte converse, svarte klede og raudt hår. Men eg håpar eg får pimpe det opp litt. Shere Khan har jo det feite kostymet, seier han og rekkjer fram høgrehanda der han har ei svart fingerhanske med blanke naglar. Og korleis gjekk det då du drog attende til Rwanda? Dei trudde ikkje på meg. Eg er ganske lys i huda og ikkje fullt så høg som dei andre tutsiane, dei er jo over 1,90 alle saman. Dessuten hadde eg andre klede, seier han om turen han hadde tidlegare i vår saman med NRK-programleiar Noman Mubashir. Dei drog for å finne ut meir om faren til Kash til ein dokumentarserie. Men han veit enno ikkje stort meir enn at soldaten Paul Mungarurire døydde i kampar på grensa til Uganda ein gong i Alle der nede har mista nokon. Det var det verste folkemordet i historia, men no lever dei tidlegare fiendane side om side i harmoni. I tillegg må det vere det reinaste og tryggaste landet i Afrika nett no, seier han. Fann du familien din? Mange av mine har flytta til Europa eller Uganda, men eg møtte bestemor mi som har eit lite hotell. Og onkelen min, som driv eit senter for foreldrelause born. Og så møtte eg presidenten vår. Ha ha, høyrde du? Eg sa «vår», humrar han. Det er jo ingen som får avtale med president Kagane. Men eg tweeta han i senk. Du plaga han på Twitter heilt til han sa ja? Omtrent. Det viste seg jo etter kvart at mor mi kjende han frå barndommen. Den same dagen som vi skulle ha minnestund for far min, ringde dei frå palasset og sa at no kom dei for å hente oss. Vi skulle få ti minutt. Men så begynte vi å snakke om fotball og da vart vi sitjande i nesten ein time. Vi er begge Arsenal-fans, seier han og smilar breitt når eg nemner intervjuet i den største avisa i landet der det stod: «Meet Rwanda s famous Norwegian TV-personality». Det tok litt av der nede. Eg får stadig e-postar frå folk i Rwanda som vil gjere business med meg. Dei trur nok eg er litt større enn det eg er. KASH KING GASHAMURA Fødd i 1989 i Rwanda, flytta til Ås som 2-åring Har gått dramalinja på Danvik folkehøgskole, spelt Lysander i En midtsommernatts drøm i Drammen og Hud Johnson i Hair på Oslo Nye Teater. Erfaring frå TV-seriane Tai på NRK1 og Hotel Cæsar på TV2 Deltok på Team Erik og Kriss i Det Store Korslaget i 2011 Programleiar i NRK Super, mellom anna med programmet Kash & Zoot 12

13 farbeidsoppgåver Arbeidsoppgåver: NORSK Utdrag frå læreplan i norsk: Eleven skal kunne: delta i utforskande samtalar om litteratur, teater og film gjennomføre enkle foredrag, presentasjonar, tolkande opplesing, rollespel og dramatisering, tilpassa ulike mottakarar lese og skrive tekstar i ulike sjangrar, både skjønnlitterære og sakprega på bokmål og nynorsk: artikkel, diskusjonsinnlegg, formelt brev, novelle, forteljing, dikt, dramatekst og kåseri skildre estetiske uttrykk i teater, film, musikkvideo, aviser og reklame og drøfte ulike funksjonar knytt til språk og bilde analysere tekstar i ulike sjangrar for å kunne ta stilling til spørsmål tekstane tek opp og verdiar dei representerer drøfte fellesskap og mangfald, kulturmøte og kulturkonfliktar med utgangspunkt i eit breitt utval av norske og utanlandske samtidstekstar i ulike sjangrar Til førebuing: 1. Les intervjuet med Aleander Mørk Eidem og samtalen med Kash King Gashamura. Kva forventningar får du til framsyninga av å lese det dei har å seie? 2. Kva legg du i omgrep som regi, scenografi, koreografi og karakterbygging? Kva trur du dette har å seie for ei framsyning? 3. Les vedlegg 1. Kva seier dette om Mowgli sin plass i jungelen? Er det riktig av Baloo å minne Mowgli på at han ikkje er som dei andre ulvane? Kvifor gjer han det, trur du? Dramatiser teksten. 13

14 farbeidsoppgåver 4. Les tekstutdraget der Mowgli møter apene (vedlegg 2). Kva for inntrykk dannar du deg av apene? Korleis er dei? Prøv å gi ei grundig skildring; kor gamle er dei, korleis ser dei ut, kva for samfunnslag kjem dei frå, kva for interesser har dei osb. 5. Les diktet IF av Rudyard Kipling (vedlegg 3) i klassen. Dette diktet handlar om det å bli vaksen. Korleis blir det uttrykt i diktet? Til etterarbeid: 1. Korresponderer det Mørk Eidem og Gashamura seier i intervjuet med det du har sett i teatret? 2. Samanlikn den dramatiserte versjonen de laga før de gjekk i teatret, og teatrets versjon. Kva for grep har regissøren gjort? 3. Jungelboka handlar også, mellom anna, om det å bli vaksen. Samanlikn diktet IF (vedlegg 3) og framsyninga: Kva seier diktet som framsyninga ikkje får fram, og kva syner framsyninga som diktet ikkje får fram? Kva for måte å formidle på synest du er mest presis? 4. Rudyard Kiplings Jungelboka er ein allegori på samfunnet Kipling kjende og vaks opp i. Likevel seier regissøren at historia er tidlaus. Kvifor det? Kva meiner du gjer ei historie tidlaus? Kva for tema frå Jungelboka meiner du kan vere aktuelle også om nye hundre år? 5. Ta utgangspunkt i framsyninga og skriv ein tekst om det å finne sin identitet. 6. Skriv eit essay som handlar om kulturkonfliktar. 7. Skriv ei novelle om det å kjenne seg annleis. SAMFUNNSFAG Utdrag frå læreplan: Eleven skal kunne: forklare kva haldningar og fordommar er og drøfte moglegheiter og utfordringar i fleirkulturelle samfunn forklare kvifor kultur ikkje er medfødd, og gjere greie for og analysere kulturelle variasjonar definere omgrepet kultur og gje døme på at kultur varierer frå stad til stad og endrar seg over tid forklare kvifor fordommar oppstår og diskutere korleis framandfrykt og rasisme kan motarbeidast Til førebuing: 1. Les intervjuet med Kash: «Ja, om vi zoomar ut og ser det store biletet så handlar det jo om aksept.» Diskuter omgrepet aksept i forhold til klassemiljøet, familien, ungdomskulturen og samfunnet elles. 2. Mowgli finn seg sjølv og vel å skaffe seg ein identitet som menneskje, framfor å prøve å vere noko han aldri kan bli. Han har ikkje klør som ein ulv, han har menneskehender. Mowgli er på leit etter seg sjølv, og tek konsekvensane av at han er eit menneske. 14

15 farbeidsoppgåver Diskuter i klassen om ein kan vere lukkeleg om ein prøver å vere noko anna en den ein er. Kan ein bli pressa inn i eit samfunn som gjer at ein må fornekte den ein er? Er det rett å akseptere at andre (foreldre, skole, samfunn, vennegjengen) set standarden for kven du skal vere og korleis du skal oppføre deg? 3. Diskuter påstanden om at kultur ikkje er medfødd. 4. «Det er ein gut som leitar etter svar. Det er ein forvirra gut. Han er ein del av gjengen i jungelen. Han vil ikkje innsjå at han ikkje er som dei eigentleg.» Bruk dette sitatet av Kash til å skrive ein tekst om det å passe inn versus det å stå utanfor gjengen. 5. Les artikkelen Rudyard Kipling og Jungelboka. Kva for inntrykk får du av samfunnet som blir skildra i Jungelboka? Finst det likskapar til det samfunnet og den ungdomskulturen du kjenner? Skriv ein fabel eller eit eventyr om den ungdomskulturen du kjenner. Gjer gjerne menneske om til ulike dyr i teksten din. Til etterarbeid: 1. Frå fortalen i UNESCOs konvensjon av 20.oktober 2005, heiter det: «kulturelt mangfold som får utfolde seg i et klima med demokrati, toleranse, sosial rettferdighet og gjensidig respekt mellom folk og kulturer, er en absolutt nødvendighet for fred og sikkerhet på lokalt, nasjonalt og internasjonalt plan.» Kva for mangfald finn vi i framsyninga av Jungelboka? Synest du dette fungerer som bilde på dei samfunna du kjenner? 2. Jungelboka slik Kipling skreiv den har av kritikarar blitt sedd på som både imperialistisk og rasistisk. Sjå artikkelen om Kipling og diskuter det de har sett på teatret. Kva for trekk ved Jungelboka kan ha vore opphav til slike kritikkar? Kva slags haldningar meiner du Det Norske Teatrets tolking og framsyning av Jungelboka representerer? 3. I Jungelboka møter vi eit fleirkulturelt samfunn der dyra høyrer til ulike gjengar. Med utgangspunkt i teksten og/eller framsyninga: Korleis oppstår fordommar, og korleis kan rasisme og framandfrykt motarbeidast? 4. Mowgli oppsøkjer likesinna og forlèt ulvane for å bli eit heilt menneske. Kvifor kan ikkje Mowgli halde fram med å vere ulv? 15

16 farbeidsoppgåver DRAMA (Teaterproduksjon og teater og rørsle) Utdrag frå læreplan i teaterproduksjon: Eleven skal kunne: analysere ein skodespeltekst og finne sjangerspesifikke trekk ved ein tekst drøfte spelestil, verkemiddel og tilnærmingsmåtar drøfte tilhøvet mellom instruktør og skodespelar Utdrag frå læreplan i Teater og rørsle: Eleven skal kunne: drøfte rørsle og handling som verkemiddel i ei framsyning bruke komposisjon og koreografi i kunstnarleg arbeid Til førebuing: 1. Korleis ville du tenkje deg scenografien til Jungelboka, når du veit at dette ikkje er ein Disney-versjon? Kva vil du bruke som bilete på ein sivilisasjon i oppløysing? Diskuter, teikn opp scenografi og forklar! 2. Sjå på oversynet over dei viktigaste karakterane i Jungelboka. Korleis vil du framstille karakterane på scenen (kostyme, fargar, rekvisittar som fortel noko om dei)? 3. Les vedlegg 2 og dramatiser utdraget. Prøv deg fram med forskjellige stemmer og kroppshaldningar. 4. Kva er ein koreograf og kva trur du har vore koreografens oppgåve i prøveperioden til Jungelboka? Til etterarbeid: 1. Beskriv scenografien til scenograf Even Børsum. Kva synest du om løysingane? 2. Korleis medverka scenografien og karakterane til å fortelje historia? 3. Samanlikn di eiga framstilling av karakterane og teatrets versjon. Beskriv likskapane og ulikskapane. Kva for inntrykk har du t.d. av apene no? 4. Kva for virkemiddel og tilnærmingsmåtar har regissøren tatt i bruk for å formidle tematikken? 5. Kva for dyr har den mest utfordrande koreografien? 16

17 fvedlegg 6. Skriv ein teaterkritikk av framsyninga Jungelboka. Nedanfor finn du tips til viktige spørsmål teaterkritikaren må ta omsyn til: a) Likte du framsyninga? b) Kvifor likte du/likte du ikkje framsyninga? c) Kva særskilde augneblinkar hugsar du best frå framsyninga? d) Registrerte du lys- eller lydendringar? e) Korleis kan ein gjere framsyninga betre? f) Kva minnebilete sit du igjen med etter framsyninga? g) Kva handla framsyninga om? h) Tema i) Kva rollefigurar er det som formidlar temaet? 17

18 fvedlegg VEDLEGG 1: FØRSTE AKT Scene 1 «Itte som dekk» Mowgli, fleire år seinare, syng: Imagine Imagine there s no Heaven It s easy if you try No hell below us Above us only sky Imagine all the people Living for today Imagine there s no countries It isn t hard to do Nothing to kill or die for And no religion too Imagine all the people Living life in peace You may say that I m a dreamer... dansar/slåst med dei andre ULVUNGANE, break og battle. Det går vilt for seg, men dei har det gøy. møter ulike ULVAR i ringen og slåst med dei. dett. Det ser ut som om han skadar seg. BALOO kjem inn. BALOO Nå høld dekk opp før non skader sei! Åssen gjekk det, Mowgli? Baloo! Vi bare leiker! BALOO Trøng du lege? Nei, vi bare leiker! BALOO Leiker? Viser fram ULVANE sine klør. 18

19 fvedlegg Trur du detta er til å leike med? Du er itte en ulv, du er et menneske! Til ULVANE. Forstår dekk itte! Han er itte som dekk! Han har ingen klør å klore med, ingen skarpe tenna å bite og rive med! Dekk må væra forsiktige! ULV 1 Hæ!? Vi er jo dritforsiktige! ULV 2 Viss du syns vi er skumle kan du jo bare springe hjem te mora di! ULV 3 Mowgli har itte no orntli mamma og pappa, døm er daue. Mora te Mowgli er dau-u! Faren te Mowgli er dau! Raksha er mora mi. ULV 4 Itte på orntlig! Du er itte orntlig ulv! Mowgli kastar seg over ulven og begynner å slåst. Dei andre ulvane ertar Mowgli og heiar på ulven. Baloo går imellom og stansar kampen. BALOO Di oppføre dekk som en gjeng med skamlause aper! Det er itte hans feil at n bærre er et menneske. Stillhet. Je er itte no menneske... BALOO Mowgli?...ditt apetryne. BALOO Å sa du? Apetryne. 19

20 fvedlegg BALOO Å sa du?! Apetryne. BALOO spring og slår etter som sprett og slenger seg frå kranar og lianer. ULVANE kniser og skrik. OG ULVANE Baloo er et apetryne! Baloo er et apetryne! BALOO brøler etter dei. ULVANE spring ut. BALOO er andpusten. BALOO Sie du at je likne på døm mest skamlause skapninga i jungel n? Aper døm eig itte skam, døm er løgnere og vulgære svindlere med rompa full ta bananer. Du har å hølle dei langt unna døm. Je syns apa ser morsomme ut. BALOO «Morsomme»? Når skal du få inn i huggu at jungelen er et farlig stelle for et mennesje og itte morosam. Den eneste muligheta du har for å overleva i jungel n, er å læra dei jungellova og mesterorda. Du har verken tid eller lyst til å ha det morosamt her. Du må pugge, pugge, pugge, pugge! Og høld deg for guds skyld unna apekatta! Men je er itte et menneske, je er en ta det frie folket! Je er Mowgli! BALOO Mennesje, ulv eller bjønn. Alle må vi følgje jungellova. Du maser sånn! Du er itte glad i mei lenger! BALOO Er itte je! Je er veldig glad ti dei, Mowgli! 20

Spørjeskjema for elevar 4. klasse, haust 2014

Spørjeskjema for elevar 4. klasse, haust 2014 Spørjeskjema for elevar 4. klasse, haust 2014 (Nynorsk) Du skal IKKJE skrive namnet ditt på nokon av sidene i dette spørjeskjemaet. Vi vil berre vite om du er jente eller gut og kva for klasse du går i.

Detaljer

Page 1 of 7 Forside Elevundersøkinga er ei nettbasert spørjeundersøking der du som elev skal få seie di meining om forhold som er viktige for å lære og trivast på skolen. Det er frivillig å svare på undersøkinga,

Detaljer

LIKNINGA OM DEN VERDIFULLE PERLA

LIKNINGA OM DEN VERDIFULLE PERLA LIKNINGA OM DEN VERDIFULLE PERLA TIL LEKSJONEN Fokus: Kjøpmannen og den verdifulle perla. Tekst: Matt 13.45 Likning Kjernepresentasjon MATERIELL: Plassering: Hylle for likningar Deler: Gulleske med kvitt

Detaljer

Bruk av læringsvenn ved Månen som ville lyse som ei sol

Bruk av læringsvenn ved Månen som ville lyse som ei sol Bruk av læringsvenn ved Månen som ville lyse som ei sol Månen som ville lyse som ei sol (2012) av Elin Grimstad - og bruk av læringsvenn på 1. trinn PRESENTASJON AV BOKA: Kvifor er eg ikkje meir som sola?

Detaljer

Til deg som bur i fosterheim. 13-18 år

Til deg som bur i fosterheim. 13-18 år Til deg som bur i fosterheim 13-18 år Forord Om du les denne brosjyren, er det sikkert fordi du skal bu i ein fosterheim i ein periode eller allereie har flytta til ein fosterheim. Det er omtrent 7500

Detaljer

Joakim Hunnes. Bøen. noveller

Joakim Hunnes. Bøen. noveller Joakim Hunnes Bøen noveller Preludium Alt er slik det plar vere, kvifor skulle noko vere annleis. Eg sit ved kjøkenvindauget og ser ut. Det snør, det har snødd i dagevis, eg har allereie vore ute og moka.

Detaljer

Jon Fosse. For seint. Libretto

Jon Fosse. For seint. Libretto Jon Fosse For seint Libretto Personar Eldre kvinne, kring seksti-sytti Middelaldrande kvinne, kring førti Mann, kring femti Fylgje Yngre kvinne, kring tretti Med takk til Du Wei 2 Ei seng fremst, godt

Detaljer

Undervisningsopplegg for filmen VEGAS

Undervisningsopplegg for filmen VEGAS Undervisningsopplegg for filmen VEGAS Samandrag og stikkord om filmen Det er seinsommar i Bergen. Thomas må flytte til gråsonen, ein omplasseringsheim for unge, som av ulike grunnar ikkje har nokon stad

Detaljer

Barnerettane i LOKALSAMFUNNET

Barnerettane i LOKALSAMFUNNET Eit undervisningsopplegg om Barnerettane i LOKALSAMFUNNET Aktivitetsark med oppgåveidear og tips til lærarane Hjelpeark med bakgrunnsinformasjon og kopieringsoriginalar DELTAKING Artikkel 12: DISKRIMINERING

Detaljer

ALF KJETIL WALGERMO KJÆRE SØSTER

ALF KJETIL WALGERMO KJÆRE SØSTER ALF KJETIL WALGERMO KJÆRE SØSTER AV ALF KJETIL WALGERMO Mitt bankande hjarte. Ungdomsroman. Cappelen Damm, 2011 Mor og far i himmelen. Illustrert barnebok. Cappelen Damm, 2009 Keegan og sjiraffen. Illustrert

Detaljer

Informasjon til elevane

Informasjon til elevane Informasjon til elevane Skulen din er vald ut til å vere med i undersøkinga RESPEKT. Elevar ved fleire skular deltek i undersøkinga, som vert gjennomført av Læringsmiljøsenteret ved Universitetet i Stavanger.

Detaljer

Den gode gjetaren. Lukas 15:1-7

Den gode gjetaren. Lukas 15:1-7 Den gode gjetaren Lukas 15:1-7 Bakgrunn I denne forteljinga formidlar du noko om kva ei likning er. Difor er delen om gullboksen relativt lang. Det å snakke om dei ulike filtstykka som ligg i boksen, er

Detaljer

Minnebok. Minnebok NYNORSK

Minnebok. Minnebok NYNORSK Minnebok NYNORSK 1 Minnebok Dette vesle heftet er til dykk som har mista nokon de er glad i. Det handlar om livet og døden, og ein del om korleis vi kjenner det inni oss når nokon dør. Når vi er triste,

Detaljer

3 Gjer setningane om til indirekte tale med verba i preteritum. Han fortalde: Ho bur på Cuba. Han fortalde at ho budde på Cuba.

3 Gjer setningane om til indirekte tale med verba i preteritum. Han fortalde: Ho bur på Cuba. Han fortalde at ho budde på Cuba. LEDDSETNINGAR 1 Gjer setningane om til forteljande leddsetningar. Carmen er kona hans. Luisa går på skule i byen. Leo er tolv år. Ålesund er ein fin by. Huset er raudt. Det snør i dag. Bilen er ny. Arne

Detaljer

Nynorsk Institutt for lærerutdanning og skoleutvikling Universitetet i Oslo Hovudtest Elevspørjeskjema 8. klasse Rettleiing I dette heftet vil du finne spørsmål om deg sjølv. Nokre spørsmål dreier seg

Detaljer

NAMNET. Av Jon Fosse GUTEN JENTA

NAMNET. Av Jon Fosse GUTEN JENTA NAMNET Av Jon Fosse Handlinga følger eit ungt par som dreg heim til hennar foreldre. Jenta er høggravid og dei manglar bustad. Det er eit drama om kor vanskeleg det er å forstå kvarandre og om lengselen

Detaljer

Frå novelle til teikneserie

Frå novelle til teikneserie Frå novelle til teikneserie Å arbeide umarkert med nynorsk som sidemål Undervisningsopplegget Mykje av inspirasjonen til arbeidet med novella, er henta frå i praksis: nynorsk sidemål i grunnskule 1 (2008).

Detaljer

Forord Ein dag stod eg i stova til ein professor. Han drog fleire tjukke bøker ut av dei velfylte bokhyllene sine og viste meg svære avhandlingar; mange tettskrivne, innhaldsmetta, gjennomtenkte, djuptpløyande

Detaljer

Me har sett opp eit tankekart og mål for dei ulike intelligensane, dette heng som vedlegg.

Me har sett opp eit tankekart og mål for dei ulike intelligensane, dette heng som vedlegg. JANUAR 2015! Ja, i går vart friluftsåret 2015 erklært for opna og me er alle ved godt mot og har store forhåpningar om eit aktivt år. Det gjeld å ha store tankar og arbeida medvite for å gjennomføra dei.

Detaljer

Tenk på det! Informasjon om Humanistisk konfirmasjon NYNORSK

Tenk på det! Informasjon om Humanistisk konfirmasjon NYNORSK Tenk på det! Informasjon om Humanistisk konfirmasjon NYNORSK FRIDOM TIL Å TENKJE OG MEINE KVA DU VIL ER EIN MENNESKERETT Fordi vi alle er ein del av ein større heilskap, er evna og viljen til å vise toleranse

Detaljer

Molde Domkirke 2016. Konfirmasjonspreike

Molde Domkirke 2016. Konfirmasjonspreike Molde Domkirke 2016 Konfirmasjonspreike Så er altså dagen her. Den store dagen. Dagen eg trur mange av dykk har gleda seg til lenge. Og det er lov å kjenne litt sommarfuglar i magen og både glede og grue

Detaljer

mlmtoo much medicine in Norwegian general practice

mlmtoo much medicine in Norwegian general practice mlmtoo much medicine in Norwegian general practice For mykje medisin i norsk allmennpraksis Nidaroskongressen 2015 Per Øystein Opdal, Stefán Hjörleifsson, Eivind Meland For mykje medisin i norsk allmennpraksis

Detaljer

Pressemelding. Kor mykje tid brukar du på desse media kvar dag? (fritid)

Pressemelding. Kor mykje tid brukar du på desse media kvar dag? (fritid) Mikkel, Anders og Tim Pressemelding I årets Kvitebjørnprosjekt valde me å samanlikna lesevanane hjå 12-13 åringar (7. og 8.klasse) i forhold til lesevanane til 17-18 åringar (TVN 2. og 3.vgs). Me tenkte

Detaljer

Når sjøhesten sviktar. KPI-Notat 4/2006. Av Anne-Sofie Egset, rådgjevar KPI, Helse Midt-Norge

Når sjøhesten sviktar. KPI-Notat 4/2006. Av Anne-Sofie Egset, rådgjevar KPI, Helse Midt-Norge KPI-Notat 4/2006 Når sjøhesten sviktar Av Anne-Sofie Egset, rådgjevar KPI, Helse Midt-Norge En notatserie fra Kompetansesenter for pasientinformasjon og pasientopplæring Side 1 Sjøhesten (eller hippocampus)

Detaljer

Til bruk i utviklingssamtale på 8. trinnet. Samtaleguide om lesing

Til bruk i utviklingssamtale på 8. trinnet. Samtaleguide om lesing Til bruk i utviklingssamtale på 8. trinnet Samtaleguide om lesing Innleiing Samtaleguiden er meint som ei støtte for opne samtalar mellom lærar, elev og foreldre. Merksemda blir retta mot lesevanar, lesaridentitet

Detaljer

På tur med barnehagen. Mars 2015-juni 2015 Fokusområde 11

På tur med barnehagen. Mars 2015-juni 2015 Fokusområde 11 På tur med barnehagen Mars 2015-juni 2015 Fokusområde 11 Standarane, teikn på kvalitet. Desse tre standarane er felles for alle barnehagane i Eid kommune. Dei skal vise veg til korleis vi skal få god kvalitet

Detaljer

Alle svar er anonyme og vil bli tatt vare på ved Norsk Folkemuseum kor vi held til. Ikkje nemn andre personar med namn når du skriv.

Alle svar er anonyme og vil bli tatt vare på ved Norsk Folkemuseum kor vi held til. Ikkje nemn andre personar med namn når du skriv. Særemne 3-100 år med stemmerett I 2013 er det hundre år sidan alle fekk stemmerett i Noreg. På Norsk Folkemuseum arbeider vi i desse dagar med ei utstilling som skal opne i høve jubileet. I 2010 sendte

Detaljer

Jobbskygging. Innhald. Jobbskygging side 1. ELEVARK 10. trinn

Jobbskygging. Innhald. Jobbskygging side 1. ELEVARK 10. trinn Jobbskygging side 1 Jobbskygging Innhald Handverk, industri og primærnæring Omgrepa handverk, industri og primærnæring. Kva betyr omgrepa? Lokalt næringsliv etter 1945 Korleis har lokalt næringsliv utvikla

Detaljer

Alle barn har rett til å seie meininga si, og meininga deira skal bli tatt på alvor

Alle barn har rett til å seie meininga si, og meininga deira skal bli tatt på alvor Eit undervisningsopplegg om BARNERETTANE MÅL frå læreplanen DELTAKING Artikkel 12: DISKRIMINERING Artikkel 2: Alle barn har rett til vern mot diskriminering PRIVATLIV Artikkel 16: Alle barn har rett til

Detaljer

2 Gjenta setningane. Begynn med adverbialet. Leo speler fotball. Kvar onsdag speler Leo fotball.

2 Gjenta setningane. Begynn med adverbialet. Leo speler fotball. Kvar onsdag speler Leo fotball. HEILSETNINGAR 2 Gjenta setningane. Begynn med adverbialet. Leo speler fotball. Kvar onsdag speler Leo fotball. Vi reiser til Cuba. Carmen les ei bok. Arne lagar middag. Luisa er på skulen. Det snør. I

Detaljer

Jon Fosse. Kveldsvævd. Forteljing. Oslo

Jon Fosse. Kveldsvævd. Forteljing. Oslo Jon Fosse Kveldsvævd Forteljing Oslo 2014 Det Norske Samlaget www.samlaget.no Tilrettelagt for ebok av BookPartnerMedia, København 2013 ISBN 978-82-521-8585-0 Om denne boka Kveldsvævd er ein frittståande

Detaljer

8 tema for godt samspel

8 tema for godt samspel PROGRAM FOR FORELDRERETTLEIING BUF00032 8 tema for godt samspel Samtalehefte for foreldre og andre vaksne PROGRAM FOR foreldrerettleiing Dette heftet inngår i ein serie av materiell knytta til foreldrerettleiings

Detaljer

Regnet sit som glanspapir på hender og føter Vinden ser det eg ikkje ser Han som smiler under vindauget. Eg rissar ikkje namn

Regnet sit som glanspapir på hender og føter Vinden ser det eg ikkje ser Han som smiler under vindauget. Eg rissar ikkje namn Dans meg Lat meg sjå deg utan andlet, lat meg gå med deg i skogen utan klede. Vis meg dit du aldri før har vore, sei meg det du aldri før har tenkt. Våg meg utan sko og utan pust. Dans meg dit du vil Hudsong

Detaljer

JAMNE BØLGJER. også dei grøne greinene i jamn rørsle att og fram er som kjærasten min

JAMNE BØLGJER. også dei grøne greinene i jamn rørsle att og fram er som kjærasten min DET MØRKNAR SVEVNENS KJÆRLEIK JAMNE BØLGJER EIT FJELL I DAGEN eg står og ser på dei to hjortane og dei to hjortane står og ser på meg lenge står vi slik eg står urørleg hjortane står urørlege ikkje noko

Detaljer

Løysingsfokusert tilnærming LØFT tenking og metode

Løysingsfokusert tilnærming LØFT tenking og metode Løysingsfokusert tilnærming LØFT tenking og metode Ved Kari Vik Stuhaug Helsepedagogikk Helse Fonna 5. Mars 2015 09.03.2015 Kari Vik Stuhaug, LMS Helse Fonna 1 Kva gjer du når du får eit problem? Og kva

Detaljer

Kjære føresette. Nok ein månad er snart over! Tida går veldig fort, spesielt når vi har det kjekt. Og det er akkurat det vi har på SFO:-)

Kjære føresette. Nok ein månad er snart over! Tida går veldig fort, spesielt når vi har det kjekt. Og det er akkurat det vi har på SFO:-) Kjære føresette. Nok ein månad er snart over! Tida går veldig fort, spesielt når vi har det kjekt. Og det er akkurat det vi har på SFO:-) Alle borna i 1 klasse byrjar å bli trygge i sine nye omgivelser.

Detaljer

Olaug Nilssen. Få meg på, for faen. Roman

Olaug Nilssen. Få meg på, for faen. Roman Olaug Nilssen Få meg på, for faen Roman 2005 Det Norske Samlaget www.samlaget.no Tilrettelagt for ebok av BookPartnerMedia, København 2012 ISBN 978-82-521-8231-6 Om denne boka Ein humorstisk roman om trongen

Detaljer

Å skape og presentere ei framsyning

Å skape og presentere ei framsyning Å skape og presentere ei framsyning Ei spennande utfordring i norskfaget i Vg3 er kombinasjonen av det å møte tekstar andre har skrive, og å skape noko sjølv. Ifølgje læreplanen skal de «setje saman og

Detaljer

Innhold. Fakta om bjørn Bilete og video av bjørn Spørjeunders. rjeundersøking

Innhold. Fakta om bjørn Bilete og video av bjørn Spørjeunders. rjeundersøking Bjørn og Rovdyr Innhold Fakta om bjørn Bilete og video av bjørn Spørjeunders rjeundersøking For eller imot bjørn i Jostedalen? Intervju med nokre ikkje-bønder i dalen Intervju med nokre bønder i dalen

Detaljer

Psykologisk førstehjelp i skulen

Psykologisk førstehjelp i skulen Psykologisk førstehjelp i skulen Fagnettverk for psykisk helse Sogndal 21. mars 2014 Solrun Samnøy, prosjekt leiar Psykologisk førstehjelp Sjølvhjelpsmateriell laga av Solfrid Raknes Barneversjon og ungdomsversjon

Detaljer

Halvårsrapport grøn gruppe- haust 2015

Halvårsrapport grøn gruppe- haust 2015 Halvårsrapport grøn gruppe- haust 2015 I denne rapporten vil eg ta føre meg dei 7 fagområda i rammeplanen. Eg vil skrive litt om kva rammeplanen seier og deretter gjere greie for korleis me har arbeida

Detaljer

mmm...med SMAK på timeplanen

mmm...med SMAK på timeplanen mmm...med SMAK på timeplanen Eit undervisningsopplegg for 6. trinn utvikla av Opplysningskontora i landbruket i samarbeid med Landbruks- og matdepartementet. Smakssansen Grunnsmakane Forsøk 1 Forsøk 2

Detaljer

Vi lærer om respekt og likestilling

Vi lærer om respekt og likestilling Vi lærer om respekt og likestilling I Rammeplanen står det at barnehagen skal tilby alle barn eit rikt, variert, stimulerande og utfordrande læringsmiljø, uansett alder, kjønn, funksjonsnivå, sosial og

Detaljer

Kvifor vèl folk å busetje seg i kommuna vår?

Kvifor vèl folk å busetje seg i kommuna vår? Kvifor vèl folk å busetje seg i kommuna vår? Innlevert av 7B ved Bergsøy skule (Herøy, Møre og Romsdal) Årets nysgjerrigper 2015 Vi i klasse 7B har mange ulike ting vi lurer på, og synes det høyrdes spanande

Detaljer

Nasjonale prøver. Lesing på norsk 8. trinn Eksempeloppgåve. Nynorsk

Nasjonale prøver. Lesing på norsk 8. trinn Eksempeloppgåve. Nynorsk Nasjonale prøver Lesing på norsk 8. trinn Eksempeloppgåve Nynorsk Ei gruppe elevar gjennomførte eit prosjekt om energibruk og miljøpåverknad. Som ei avslutning på prosjektet skulle dei skrive lesarbrev

Detaljer

Carl Frode Tiller Innsirkling 3. Roman

Carl Frode Tiller Innsirkling 3. Roman Carl Frode Tiller Innsirkling 3 Roman OM FORFATTEREN: Carl Frode Tiller (f. 1970) er ein av dei fremste forfattarane i norsk samtidslitteratur. For dei fire romanane Skråninga (2001), Bipersonar (2003),

Detaljer

Med tre spesialitetar i kofferten

Med tre spesialitetar i kofferten Med tre spesialitetar i kofferten Av Eli Gunnvor Grønsdal Doktor Dorota Malgorzata Wojcik nøgde seg ikkje med å vere spesialist i eitt fag. Ho tok like godt tre. No brukar ho kunnskapen sin, ikkje berre

Detaljer

Birger og bestefar På bytur til Stavanger

Birger og bestefar På bytur til Stavanger Birger og bestefar På bytur til Stavanger Små skodespel laga for mellomtrinnet Forfattarar: Ola Skiftun og Sigrun Fister Omarbeidd til skodespel av Stavanger Sjøfartsmuseum Denne dagen var heilt spesiell,

Detaljer

Brannsår, rus eller friheit?

Brannsår, rus eller friheit? Brannsår, rus eller friheit? Eg la hendene bak ryggen og kneip meg sjølv i armen. Eg hadde førebudd meg på dette. Førebudd meg for den vonde heksa. Ho sat der, i sofaen, rusa. Alt var gitt opp, og no var

Detaljer

EVANGELIE-BØKENE Av Idun og Ingrid

EVANGELIE-BØKENE Av Idun og Ingrid EVANGELIE-BØKENE Av Idun og Ingrid Matteus: Tid: Tidleg på 60-talet e.kr. Forfattar: Apostelen Matteus. Adressat: Jødar. Markus: Tid: En gang på 60- talet e.kr. Forfattar: Johannes Markus Adressat: Romarar

Detaljer

Idear og råd til foreldre med barn på 5. Og 7. trinn. Framleis rom for lesing heime

Idear og råd til foreldre med barn på 5. Og 7. trinn. Framleis rom for lesing heime Idear og råd til foreldre med barn på 5. Og 7. trinn Framleis rom for lesing heime Leseutviklinga held fram Dei første skuleåra lærte barnet ditt å lese. Men lesedugleik er ikkje noko som blir utvikla

Detaljer

Det æ 'kji so lett å gjera eit valg når alt æ på salg Dialektundersøking

Det æ 'kji so lett å gjera eit valg når alt æ på salg Dialektundersøking Det æ 'kji so lett å gjera eit valg når alt æ på salg Dialektundersøking Mål: Elevane skal kjenne til utbreiinga av hallingmålet i nærmiljøet. Dei skal vita noko om korleis hallingmålet har utvikla seg

Detaljer

SETNINGSLEDD... 2 Verbal... 2 Subjekt... 2 Objekt... 5 Indirekte objekt... 6 Predikativ... 8 Adverbial... 9

SETNINGSLEDD... 2 Verbal... 2 Subjekt... 2 Objekt... 5 Indirekte objekt... 6 Predikativ... 8 Adverbial... 9 SETNINGSLEDD... 2 Verbal... 2 Subjekt... 2 Objekt... 5 Indirekte objekt... 6 Predikativ... 8 Adverbial... 9 1 SETNINGSLEDD Verbal (V) Eit verbal fortel kva som skjer i ei setning. Verbalet er alltid laga

Detaljer

Velkomen til. Dette heftet tilhøyrer:

Velkomen til. Dette heftet tilhøyrer: Velkomen til Dette heftet tilhøyrer: 1. samling: Kva er Bibelen? Skapinga. Babels tårn Forskaroppgåve 1 På denne samlinga har vi snakka om Bibelen. Det er ei gammal bok som har betydd mykje for mange.

Detaljer

Matpakkematematikk. Data frå Miljølære til undervisning. Samarbeid mellom Pollen skule og Miljølære. Statistikk i 7.klasse

Matpakkematematikk. Data frå Miljølære til undervisning. Samarbeid mellom Pollen skule og Miljølære. Statistikk i 7.klasse Samarbeid mellom og Miljølære Matpakkematematikk Data frå Miljølære til undervisning Statistikk i 7.klasse Samarbeid mellom og Miljølære Lag riktig diagram Oppgåva går ut på å utarbeide ei grafisk framstilling

Detaljer

Vurdering for læring. Sund ungdomsskule Tone Haglund og Anne Hufthammer

Vurdering for læring. Sund ungdomsskule Tone Haglund og Anne Hufthammer Vurdering for læring Sund ungdomsskule Tone Haglund og Anne Hufthammer Dei fire prinsippa: 1: Elevane skal forstå kva dei skal læra og kva som blir forventa av dei 2: Elevane skal ha tilbakemeldingar

Detaljer

Nasjonale prøver. Lesing 5. steget Eksempeloppgåve 2. Nynorsk

Nasjonale prøver. Lesing 5. steget Eksempeloppgåve 2. Nynorsk Nasjonale prøver Lesing 5. steget Eksempeloppgåve 2 Nynorsk Opp-ned musene av Roald ahl et var ein gong ein gamal mann på 87 år som heitte Laban. I heile sitt liv hadde han vore ein stille og roleg person.

Detaljer

Undervisningsopplegg Ishavsmuseet Aarvak 5. til 7. klasse

Undervisningsopplegg Ishavsmuseet Aarvak 5. til 7. klasse Undervisningsopplegg Ishavsmuseet Aarvak 5. til 7. klasse KOMPETANSEMÅL Generelt om naturfag: Kunnskap om, forståelse av og opplevelser i naturen kan fremme viljen til å verne om naturressursene, bevare

Detaljer

Spørjegransking. Om leselyst og lesevanar ved Stranda Ungdomsskule. I samband med prosjektet Kvitebjørnen.

Spørjegransking. Om leselyst og lesevanar ved Stranda Ungdomsskule. I samband med prosjektet Kvitebjørnen. Spørjegransking Om leselyst og lesevanar ved Stranda Ungdomsskule I samband med prosjektet Kvitebjørnen. Anne Grete, Kristin, Elisabet, Jørgen i 10.klasse ved Sunnylven skule 2012/13 1 2 Innhaldsliste

Detaljer

Ordning for dåp Storsamling Nærbø 06.12.10

Ordning for dåp Storsamling Nærbø 06.12.10 Ordning for dåp Storsamling Nærbø 06.12.10 Velkomsthelsing. Leiar: Forsamlinga skal i dag ta imot dette barnet (bruk gjerne namnet). Vi gjer dette med glede og i bevissthet om det ansvaret dette legg på

Detaljer

Originalens tittel: Cœur de Lion 2007, 2011 Ariana Reines/Fence Books Det Norske Samlaget 2015 www.samlaget.no

Originalens tittel: Cœur de Lion 2007, 2011 Ariana Reines/Fence Books Det Norske Samlaget 2015 www.samlaget.no Originalens tittel: Cœur de Lion 2007, 2011 Ariana Reines/Fence Books Det Norske Samlaget 2015 www.samlaget.no Omslag: Jesper Egemar Tilrettelagd for ebok av BookPartnerMedia, København 2015 ISBN 978-82-521-8837-0

Detaljer

Det psykososiale skolemiljøet til elevane. Til deg som er forelder

Det psykososiale skolemiljøet til elevane. Til deg som er forelder Det psykososiale skolemiljøet til elevane Til deg som er forelder Brosjyren gir ei oversikt over dei reglane som gjeld for det psykososiale skolemiljøet til elevane. Vi gir deg hjelp til korleis du bør

Detaljer

Tyra Teodora Tronstad og Bjørn Sortland. Det blir pinlig uansett

Tyra Teodora Tronstad og Bjørn Sortland. Det blir pinlig uansett Tyra Teodora Tronstad og Bjørn Sortland Det blir pinlig uansett Om forfatterne: Tyra Teodora Tronstad og Bjørn Sortland kjente ikke hverandre mens de skrev denne boka. De skrev uten å ha snakket sammen,

Detaljer

ÅRSPLAN HORDABØ SKULE 2015/2016

ÅRSPLAN HORDABØ SKULE 2015/2016 ÅRSPLAN HORDABØ SKULE 2015/2016 Fag: Norsk Klassetrinn: 2. Lærar: Linn Merethe Myrtveit Veke Kompetansemål Tema Læringsmål Vurderings- kriterier Forslag til Heile haust en Fortelje samanhengande om opplevingar

Detaljer

FANTASTISK FORTELJING

FANTASTISK FORTELJING FANTASTISK FORTELJING Leiken går ut på at alle som er med, diktar ei fantastisk forteljing. Ein av deltakarane byrjar på ein historie, men stoppar etter ei stund og let nestemann halde fram. Slik går det

Detaljer

Valdres vidaregåande skule

Valdres vidaregåande skule Valdres vidaregåande skule Organiseringa av skriftleg vurdering på vg3 Kvifor prosesskriving? Opplegg for skriveøkter Kvifor hjelpe ein medelev? Døme på elevtekst Kva er ei god framovermelding? KOR MYKJE

Detaljer

Ein farleg klatretur. Tilrettelegging for norsk utgåve: Mette Eid Løvås Norsk omsetjing: Ivar Kimo

Ein farleg klatretur. Tilrettelegging for norsk utgåve: Mette Eid Løvås Norsk omsetjing: Ivar Kimo Ein farleg klatretur Døveskolernes Materialelaboratorium, 1994 2. udgave 1. oplag Forfatter: H. P. Rismark Illustrationer: Henrik Taarnby Thomsen Tilrettelægging, layout, dtp, repro og tryk: Døveskolernes

Detaljer

Vidar Kristensen Illustrert av Lars Tothammer. leseser ie Nynorsk. Norsk for barnetrinnet

Vidar Kristensen Illustrert av Lars Tothammer. leseser ie Nynorsk. Norsk for barnetrinnet Vidar Kristensen Illustrert av Lars Tothammer leseser ie Nynorsk Julius Cæsar Norsk for barnetrinnet slaget Ved alesia Den mest berømte av motstandarane til Cæsar under gallarkrigen var gallarhovdingen

Detaljer

Gjennomføring av foreldresamtale 5.-7. klasse

Gjennomføring av foreldresamtale 5.-7. klasse Gjennomføring av foreldresamtale 5.-7. klasse Namn: Klasse: 1. Gjennomgang av skjemaet «Førebuing til elev- og foreldresamtale» 2. Gjennomgang av samtaleskjemaet 3. Gjennomgang av IUP og skriving av avtale

Detaljer

Ungdom og regional utvikling i Nordhordland Spørjeundersøking 2011. Analyse, utgreiing og dokumentasjon (AUD) AUD-rapport nr 7 2011

Ungdom og regional utvikling i Nordhordland Spørjeundersøking 2011. Analyse, utgreiing og dokumentasjon (AUD) AUD-rapport nr 7 2011 Ungdom og regional utvikling i Nordhordland Spørjeundersøking 2011 Analyse, utgreiing og dokumentasjon (AUD) AUD-rapport nr 7 2011 1 2 Metode Undersøkinga er utført av Analyse, utgreiing og dokumentasjon

Detaljer

Unngår kvarandre Irritasjon Det vert stille Alliansar Terror. Brotne relasjonar

Unngår kvarandre Irritasjon Det vert stille Alliansar Terror. Brotne relasjonar Godøya 23.02.2014 Unngår kvarandre Irritasjon Det vert stille Alliansar Terror Brotne relasjonar Vi kan gjere det verre Ignorere Angripe person i staden for sak Manipulere Involvere feil menneske Snakke

Detaljer

Rapport Mandatory Assigment 06 Photo Essay. Malin Ersland Bjørgen 07.02.2014

Rapport Mandatory Assigment 06 Photo Essay. Malin Ersland Bjørgen 07.02.2014 Rapport Mandatory Assigment 06 Photo Essay Malin Ersland Bjørgen 07.02.2014 Innledning Eg valde å tolke oppgåva slik at ein skulle framstille ein «historie» kun ved hjelp av bilete. Eg tolka det òg slik

Detaljer

BARN SOM PÅRØRANDE NÅR MOR ELLER FAR ER PÅ SJUKEHUS

BARN SOM PÅRØRANDE NÅR MOR ELLER FAR ER PÅ SJUKEHUS BARN SOM PÅRØRANDE NÅR MOR ELLER FAR ER PÅ SJUKEHUS BARN OG UNGDOM SINE REAKSJONAR I denne brosjyra finn du nyttige tips for deg som er innlagt, og har barn under 18 år. Når ein i familien vert alvorleg

Detaljer

Frå dikt til teikneserie

Frå dikt til teikneserie Frå dikt til teikneserie Av Helga Slettebak, Marit Moen og Arne Skadal, Halbrend skule Prosjektet «Frå dikt til teikneserie» vart gjennomført på 6. trinn. Kombinasjonen av dei to sjangrane synest vi er

Detaljer

SPØRJEGRUPPE: HORNINDAL SKULE 8.-10 KLASSE

SPØRJEGRUPPE: HORNINDAL SKULE 8.-10 KLASSE SPØRJEGRANSKING Om leselyst og lesevanar blant unge SPØRJEGRUPPE: HORNINDAL SKULE 8.-10 KLASSE Irene, Terese, Sigurd, Lars i 10.klasse ved Sunnylven skule 2012/13 INNHALD Innleiing... 3 Diagram og Kommentarar...

Detaljer

Tarzan 3 og 4 åringane Fredagane Neste månad nformasjonstavla Nyttar høvet til å minne om :

Tarzan 3 og 4 åringane Fredagane Neste månad nformasjonstavla Nyttar høvet til å minne om : Denne månaden har me blant anna arbeid med «Barn hjelper barn» som ei førebuing til haustfesten vår 3. november, der inntektene vil gå til SOS-barnebyer Bergen. Barna har mellom anna laga epletrykk og

Detaljer

Natur- og samfunnsfag

Natur- og samfunnsfag Inger Kristine Jensen Marit Johnsrud Guri Langholm Elisabeth Buer Natur- og samfunnsfag ELEVBOK Nynorsk Innhald Til foreldre og lærarar...side 4 Samfunnsfag Familien...side 6 Oppgåver...side 26 Naturfag

Detaljer

Oppmannsrapport etter fellessensur i norsk skriftleg i Sogn og Fjordane og Møre og Romsdal

Oppmannsrapport etter fellessensur i norsk skriftleg i Sogn og Fjordane og Møre og Romsdal Oppmannsrapport etter fellessensur i norsk skriftleg i Sogn og Fjordane og Møre og Romsdal Sentralt gitt eksamen NOR0214, NOR0215 og NOR1415, 10. årstrinn Våren 2015 Åndalsnes 29.06.15 Anne Mette Korneliussen

Detaljer

Kan ein del. Kan mykje 2 3-4. Du skriv ei god forteljing som du les opp med innleving.

Kan ein del. Kan mykje 2 3-4. Du skriv ei god forteljing som du les opp med innleving. Engelsk Kompetansemål: Når du er ferdig med denne perioden, skal du kunna: forstå hovedinnhold og detaljer i ulike typer muntlige tekster om forskjellige emner uttrykke seg med flyt og sammenheng tilpasset

Detaljer

Teknikk og konsentrasjon viktigast

Teknikk og konsentrasjon viktigast Teknikk og konsentrasjon viktigast Karoline Helgesen frå Bodø er bare 13 år, men hevdar seg likevel godt i bowling der teknikk og konsentrasjon er viktigare enn rein styrke. Ho var ein av dei yngste finalistane

Detaljer

Set inn passande preposisjonar. Sjå biletet på førre side. Nokre må du kanskje bruke fleire gonger.

Set inn passande preposisjonar. Sjå biletet på førre side. Nokre må du kanskje bruke fleire gonger. PREPOSISJONAR 1 Set inn passande preposisjonar. Sjå biletet på førre side. Nokre må du kanskje bruke fleire gonger. Luisa går på skule i Ålesund. Skulen ligg midt i byen. Klasserommet ligg i tredje etasje

Detaljer

Eksamensrettleiing for vurdering av sentralt gitt eksamen. 1 Organisering av sentralt gitt skriftleg eksamen

Eksamensrettleiing for vurdering av sentralt gitt eksamen. 1 Organisering av sentralt gitt skriftleg eksamen Eksamensrettleiing for vurdering av sentralt gitt eksamen Denne eksamensrettleiinga gir informasjon om sentralt gitt eksamen, og korleis denne eksamen skal vurderast. Rettleiinga skal vere kjend for elever,

Detaljer

Eit vennskap Ellingsøy, 20.februar 2013

Eit vennskap Ellingsøy, 20.februar 2013 Eit vennskap Ellingsøy, 20.februar 2013 Frå eg var så lita at eg mest ikkje kan hugse det, likte eg at mor eller far leste høgt for meg. Eg ville gjerne høyre forteljingar og dikt om att og om att, til

Detaljer

Noteringshefte. N Y N O R S K Trinn 3 5

Noteringshefte. N Y N O R S K Trinn 3 5 Noteringshefte N Y N O R S K Trinn 3 5 Noteringshefte Personalia: Testpersonens namn:... Fødselsdato:... Norm:.. Skule/Institusjon:... Klasse:.... Testleiar:... Dato:.. Merknadar: 1. Leseflyt og leseforståing

Detaljer

Månadsplan for Hare November

Månadsplan for Hare November Månadsplan for Hare November tlf: 51 78 60 20 VEKE MÅNDAG TYSDAG ONSDAG TORSDAG FREDAG 45 Barn, kropp og berøring 2. 3. 4. 5. 6. «barn, kropp og berøring» 46 Barn, kropp og berøring 9. 10. 11. 12. Åsmund

Detaljer

ÅRSPLAN I NORSK 2. TRINN 2015 2016. Tid Kompetansemål Delmål Arbeidsmåte Vurdering

ÅRSPLAN I NORSK 2. TRINN 2015 2016. Tid Kompetansemål Delmål Arbeidsmåte Vurdering ÅRSPLAN I NORSK 2. TRINN 2015 2016 Hovudområda i norsk er munnleg kommunikasjon, skriftleg kommunikasjon og språk, litteratur og kultur. Kvart av kompetansemåla er brotne ned i mindre einingar. Vi sett

Detaljer

Spørjegransking om leselyst og lesevanar ved Sunnylven ungdomskule I samband med prosjektet Kvitebjørnen

Spørjegransking om leselyst og lesevanar ved Sunnylven ungdomskule I samband med prosjektet Kvitebjørnen Spørjegransking om leselyst og lesevanar ved Sunnylven ungdomskule I samband med prosjektet Kvitebjørnen Anette, Jarl Vegard, Ola Tobias i 10.klasse ved Sunnylven skule 2012/13 1 2 Innhaldsliste 1. Innleiing

Detaljer

Kvalitetsplan mot mobbing

Kvalitetsplan mot mobbing Kvalitetsplan mot mobbing Bryne ungdomsskule Januar 2016 Kvalitetsplan for Bryne ungdomsskule 1 Introduksjon av verksemda Bryne ungdomsskule ligg i Bryne sentrum i Time kommune. Me har om lag 450 elevar

Detaljer

Nasjonale prøver. Lesing på norsk 5. trinn Eksempeloppgåve. Nynorsk

Nasjonale prøver. Lesing på norsk 5. trinn Eksempeloppgåve. Nynorsk Nasjonale prøver Lesing på norsk 5. trinn Eksempeloppgåve Nynorsk Lundefuglnettene av ruce McMillan Kvart år får den islandske øya Heimaøy besøk av svartkvite fuglar med oransjefarga nebb som kjem for

Detaljer

Tjuvar, drapsmenn, bønder og kongar

Tjuvar, drapsmenn, bønder og kongar Ole Røsholdt Tjuvar, drapsmenn, bønder og kongar ei fagbok om Gulatinget Nynorsk Mangschou Bergen 2009 INNLEIING Dette heftet er laga for å gi læraren nokre praktiske tips om korleis boka om Gulatinget

Detaljer

VELSIGNING AV HUS OG HEIM

VELSIGNING AV HUS OG HEIM KR 15.4/12 VELSIGNING AV HUS OG HEIM 1 Denne liturgien kan brukast når folk bed presten eller ein annan kyrkjeleg medarbeidar om å koma og velsigna den nye heimen deira. 2 Dersom presten blir beden om

Detaljer

3.2.4 Døme for vidaregåande opplæring: Religiøs, etnisk og kulturell variasjon

3.2.4 Døme for vidaregåande opplæring: Religiøs, etnisk og kulturell variasjon Uansett om elevane skal svare på den individuelle oppgåva skriftleg eller munnleg, kan læraren og elevane avtale når og korleis det kan vere formålstenleg med tilbakemeldingar. Læraren kan bruke undervegsvurderinga

Detaljer

Rettleiing ved mistanke om vald i nære relasjonar - barn

Rettleiing ved mistanke om vald i nære relasjonar - barn Rettleiing ved mistanke om vald i nære relasjonar - barn Når det gjeld barn som vert utsett for vald eller som er vitne til vald, vert dei ofte utrygge. Ved å førebygge og oppdage vald, kan me gje barna

Detaljer

Mina kjenner eit lite sug i magen nesten før ho opnar augo. Ho har gledd seg så lenge til denne dagen!

Mina kjenner eit lite sug i magen nesten før ho opnar augo. Ho har gledd seg så lenge til denne dagen! Mina kjenner eit lite sug i magen nesten før ho opnar augo. Ho har gledd seg så lenge til denne dagen! 17. mai er annleis enn alle andre dagar. Ein stor bursdag der alle er inviterte, tenkjer Mina, medan

Detaljer

Månadsbrev for Rosa september 2014

Månadsbrev for Rosa september 2014 Månadsbrev for Rosa september 2014 Oppsummering/ evaluering av september Språkutvikling Omsorg Ser at borna no stort sett er trygge både på rutinane, dei andre barna og dei vaksne på avdelinga. Dette fører

Detaljer

Halvårsrapport raud gruppe haust 2015

Halvårsrapport raud gruppe haust 2015 Halvårsrapport raud gruppe haust 2015 Det har vore eit flott halvår på raud gruppe. I gruppa har me 13 born, 10 jenter og 3 gutar, ein pedagog og ein assistent. Me har hatt tre studentar denne hausten.

Detaljer

Norsk etnologisk gransking Oslo, februar 2015 Norsk Folkemuseum Postboks 720 Skøyen 0214 Oslo E-post: eli.chang@norskfolkemuseum.

Norsk etnologisk gransking Oslo, februar 2015 Norsk Folkemuseum Postboks 720 Skøyen 0214 Oslo E-post: eli.chang@norskfolkemuseum. Norsk etnologisk gransking Oslo, februar 2015 Norsk Folkemuseum Postboks 720 Skøyen 0214 Oslo E-post: eli.chang@norskfolkemuseum.no Spørjeliste nr. 253 Fadderskap Den som svarar på lista er samd i at svaret

Detaljer