MED HJARTET PÅ RETTE STADEN K R I N G KASTI N G SRI N G EN 50 ÅR

Størrelse: px
Begynne med side:

Download "MED HJARTET PÅ RETTE STADEN K R I N G KASTI N G SRI N G EN 50 ÅR"

Transkript

1 K R I N G KASTI N G SRI N G EN 50 ÅR 3/2005

2 Kringkastingsringen 2005 Boka er trykt med tilskot frå Norsk kulturfond, Sandefjord og Sandar Mållags legat, Anne Røflo og Alf Andre Longvas Fond og Oslo Nye Sparebanks Fond. Trykk: GAN Grafisk Omslag: Øystein Vidnes Typografi og ombrekking: Tormod Strømme ISBN

3 Med hjartet på rette staden Kringkastingsringen 50 år Redigert av Tormod Strømme og Marit Aakre Tennø Særnummer av Kringom 3/2005 Kringkastingsringen 2005

4 Føreord Med hjartet på rette staden «Med hjartet på rette staden» heiter ein serie som går på NRK 1 på laurdagskvelden. I beste sendetid sender den største fjernsynskanalen i Noreg ein serie teksta på nynorsk. Det får ikkje mykje merksemd, verken positiv eller negativ. Og kvifor skulle det få det? Er det ikkje like naturleg at NRK skal teksta programma på nynorsk som på bokmål? I dag kanskje, men det har ikkje kome av seg sjølv. Om ikkje Kringkastingsringen hadde teke til orde mot riksmålspropagandaen på femtitalet og kravd at NRK skulle spegla det språklege mangfaldet i Noreg, kunne situasjonen for det nynorske språket vore ein heilt annan. For halvanna år sidan sette Kringkastingsringen ned ei jubileumsnemnd med ansvar for å laga eit festskrift. Me ville minnast dei som med hjartet på rette staden, har stått på for at nynorsk, samisk og norske dialektar skal få eit rettkome rom i allmennkringkastinga og i media elles. Festskriftet er delt i to. Fyrste delen tek for seg soga til Kringkastingsringen. Ei soge som i liten grad er vorte handsama utfyllande tidlegare. Me meinte det var viktig og riktig å nytta jubileumsåret til å samla trådane i arbeidet til Kringkastingsringen dei siste 50 åra. Men festskriftet er ikkje berre eit historisk skrift. Like viktig som å sjå bakover er det å peika framover og gje kunnskap og kveik til vidare arbeid. I festskriftet har fagfolk skrive om språk i media. Korleis stoda er for nynorsk, samisk og dialektar i pressa og kringkastinga. Og fleire av dei kjende nynorskstemmene frå radio og fjernsyn fortel om sine erfaringar. Me håpar at tekstane i festskriftet Med hjartet på rette staden, kan gje eit innblikk i dei ulike sidene ved arbeidet til Kringkastingsringen og vera med å setja det inn i ein større samanheng. Ei stor takk går til alle bidragsytarar og til dei som har vore med i arbeidet med boka. Dei som har sete i jubileumsnemnda er Kjell Arve Straumsvåg, Alv Reidar Dale, Randi Alsnes, Jon Låte og Eli Ulvestad. Oslo, september 2005 Marit Aakre Tennø og Tormod Strømme 4

5 Innhald Føreord: Med hjartet på rette staden 4 Unn Aarrestad: Derfor trengst Kringkastingsringen 6 I. Om Kringkastingsringen Kjell Arve Straumsvåg: «Kringkastingsringen personleg» ein samtale med Magne Rommetveit 8 Erling Lægreid: Kristian Augusts gate Astrid Dypvik: Kringkastingsringen Eva Marie Mathisen: Kringkastingsringen Astrid Dypvik og Eva Marie Mathisen: Ein framtidsretta organisasjon 66 Kringkastingsprisen 68 Leiarar og skrivarar 68 Sigrun Høgetveit Berg: Eit godt og fruktbart samarbeid 70 II. Om media Jon Peder Vestad: Nynorsk i media 74 Arne Hjeltnes: Anonym nynorsk lyrikar søkjer publikum 86 Ola Jonsmoen: Ein retrospektiv morgonkåsør 88 Terje S. Skjerdal: Meir nynorsk i avisene 90 Egil Johan Ree: Nynorskbrukar i NRK 98 Lars Nyre: Prinsipp for massedialog i media 100 Linda Eide: Mottro om nynorsk og dialektar i radio 108 Nils Johan Heatta: Framveksten av Sámi Radio 110 Inger Johanne Sæterbakk: Ei framtid med nynorsk? Ja takk! 116 Ragnhild Sælthun Fjørtoft: «Grautmålet» 120 Olga Meyer: Torolf Elster ein sjeldan plante 122 Magni Øvrebotten: Nynorsk mediesenter frå idé til røyndom 124 Ingvild Bryn: Noreg eller Norge? 128 Tabellar: Nynorsk og dialekt i NRK 130 Helsingsliste 132 5

6 Derfor trengst Kringkastingsringen Unn Aarrestad Styreleiar i Kringkastingsringen Kringkastingsringen er 50 år. I den samanhengen er det naturleg å sjå tilbake, men like viktig er det å tenkja framover. Det er tid for å minnast dei som gjekk føre. Dei som såg at her måtte motkrefter til for å stansa propagandaen frå Riksmålsforbundet. Det trongst ei brei mobilisering for å styrkja nynorsken i NRK. Og i løpet av kort tid hadde Kringkastingsringen fått medlemer. Heilt utruleg sett frå vår tid. I 50 år har Kringkastingsringen vore pådrivar for at medieverksemdene skal føra ein politikk som speglar språkmangfaldet i Noreg. Mange av utfordringane har vore dei same gjennom alle desse 50 åra. Særleg gjeld det rekrutteringspolitikken til dei ulike medieverksemdene, der dei i alt for liten grad tek språklege omsyn. Det gjeld ikkje minst i barne- og ungdomsprogram som er så viktige for å skapa språkleg tryggleik og positive haldningar til nynorsk- og dialektbruk. Nynorsk som mediespråk må tryggjast for framtida. Store deler av teksten og talen me møter kvar dag kjem gjennom media. Det nynorske skriftspråket byggjer på det som er felles for alle oss som nyttar dialektar. Derfor må det vera ein demokratisk rett å bruka det i alle former i media. Opp gjennom tida har det ofte vorte harselert over alle oss som brukar dialektar. Då er det godt å ha målrørsla og kunna sitera tidlegare statsminister Per Borten: «Vi kainn takk målrørsla førr at folk slepp å stå med dialekthua i hainda». Ja, det er derfor me er til. Derfor trengst Kringkastingsringen for å fremja og styrkja nynorsk og dialektar i media. Det har med vår identitet, sjølvkjensle og kultur å gjera. Ikkje minst i desse tider med sterk engelsk påverknad, er det viktig å styrkja nynorsken og dialektane det norske språket. Språk-Noreg må få fram større sjølvtillit når engelsken pressar seg fram. Kvifor skal me i Noreg vera meir smålåtne enn folket i Frankrike og på Island! Ved 50-årsjubileet til Kringkastingsringen vil eg takka dei som starta det heile, dei som trudde på oppgåva og dei som ikkje gav opp. Eg vil takka for pågangsmotet, innsatsen og dugnadsarbeidet. Det er alle desse dei som gjekk føre og dei som står i striden i dag me kan takka for at Kringkastingsringen kan gå inn i dei neste 50 leveåra med tru på framtida og saka me arbeider for. Det var så viktig at dei som starta det heile hadde motet som trongst og ikkje gav opp. Nå trengst det at vaktbikkja Kringkastingsringen får driva på i mange år framover. Me har store oppgåver i åra som kjem me skal vinna folket for nynorsken i media. Me har ennå ein lang veg å gå før me kjem dit, men målet skal me ikkje tapa av syne. 6

7 Del 1 Om Kringkastingsringen

8 «Kringkastingsringen personleg» ein samtale med Magne Rommetveit Kjell Arve Straumsvåg På 50-talet var åtaka mot nynorsken i kringkastinga aukande, og Noregs Mållag var prega av indre strid. Nokre framsynte målfolk var leie av å krangla om normering og ville heller demma opp for åtaka frå riksmålsrørsla. Kringkastingsringen vart skipa og Magne Rommetveit tok til som skrivar for laget. Dette vervet hadde han fram til 1970, og i 15 år var det på mange vis han som var Kringkastingsringen. Våren 1955 vart Magne Rommetveit redaktør for Norsk landbruksordbok. Han fekk snart kontorplass på forkontoret til Det Norske Samlaget i andre etasje i Kr. Augusts gate 14. I dette bygget låg ei av kaffistovene, Parkstova, og Noregs Boklag i første høgda. I etasjane over hadde mellom anna Norsk Tidend, som då var ei sjølvstendig avis, og Det Norske Samlaget kontor. Det var før den store veksten i Samlaget kom. Då Rommetveit kom til huset, var Olav Langeland skrivar, og einaste tilsette i forlaget. Studentmållaget i Oslo hadde òg lagsrom her. Det sikra kontakt med framtidas aktive målfolk i ei brytingstid mellom mellomkrigstida og framtida. Etter at Kringkastingsringen var skipa flytta vi ned i første etasjen, til Noregs Boklag, fortel Rommetveit. Forlagssjef Øyvind Dybvad leigde ut eit større kontorrom til Kringkastingsringen og Studentmållaget i Oslo. I eit anna rom ved sida av fekk Landbruksordboka plass. Huseigar var Bondeungdomslaget i Oslo. Dette huset vart etter kvart eit «målreir», ein stikkinnom-plass for målfolk i Oslo eller på tur til Oslo. Skipinga På denne tida dreiv riksmålsrørsla gjennom Foreldreaksjonen mot samnorsk, ein hard kampanje mot bokmålsrettskrivinga, læreboknormalen og den statlege samnorskpolitikken. Men i bladet Frisprog og tidsskriftet Ordet hadde det meir og meir kome fram at Foreldreaksjonen i røynda var ein aksjon mot nynorsken, fortel Rommetveit. Alt i nummer 2 av tidsskriftet Ordet (1952) slo forfattaren Carl Keilhau fast at «Samnorsk er bare et annet navn på nynorsk.» Riksmålsforbundet arbeidde òg aktivt mot nynorsk som hovudmål i skulen. Formann i Riksmålsforbundet var den tidlegare radikale forfattaren Arnulf Øverland. Samstundes vart dei ganske få nynorskmedarbeidarane i NRK utsette for mykje sjikane. Føremålet var å få bort dei som brukte nynorsk og skremma nynorskbrukarar frå å søkja stillingar i NRK. Arthur Klæbo og Hartvig Kiran tok kontakt med Noregs Mållag for å få hjelp. Nokon laut ta att i 8

9 media, og Mållaget hadde tidlegare gjort eit vedtak om å starta Norsk lydarlag. Men det drog ut før Mållaget kom i gang med arbeidet. Rommetveit fortel at Hartvig Kiran og dei andre kringkastingsfolka vart utolmodige og at dei tok kontakt med fleire einskildpersonar i miljøet i Kr. Augusts gate 14 for å finna andre måtar å gjera arbeidet på. Den store aktiviteten til riksmålsrørsla saman med eit handlingslamma Noregs Mållag var bakgrunnen for at arbeidet med å starta ein ny organisasjon kom i gang. Skrivaren i Samlaget, Olav Langeland fortalde Rommetveit at han uformelt hadde teke opp på eit styremøte i Samlaget kva som kunne gjerast med hetsen som Foreldreaksjonen mot samnorsk og bladet Frisprog hadde sett i gang. Norsk Lytterforening var skipa og det vart varsla at kampanjen skulle skjerpast. Ein dag vart eg spurt om eg kunne ta på meg arbeidet med å førebu ein kringkastingsring, seier Magne Rommetveit smålåtent. Vi lodda stemninga litt mellom folk som var innom Samlaget. Eg vart rådd til å setja i gang i samarbeid med Arthur Klæbo, Hartvig Kiran og andre nynorskfolk i NRK. Etter nokre møte med Arthur Klæbo på restaurant «Håndverkeren» og heime hjå Klæbo, gjorde eg det meste arbeidet på fritida mi, fortel han. Det vart skrive framlegg til vedtekter og førebudd skipingsmøte. Programsekretær Eilif Heiberg Hanssen i NRK vart brukt som bod mellom Klæbo og meg. Ei skipingsnemnd vart sett ned i samråd med sentrale personar i målmiljøet i og utanfor Kr. Augusts gate 14. I skipingsnemnda sat dr. philos. Olav Bø, lærarinne Åsa Færavåg, stud. pilol. Olav N. Klonteig, sekretær Olav Langeland, landbruksdirektør Aslak Lidtveit, lektor Jørund Mannsåker, sekretær Rolf Nesje, cand. philol. Magne Rommetveit, professor Magne Skodvin og avdelingssjef Daniel Varen. Vi gjekk inn for at den nye organisasjonen skulle arbeida for nynorsken generelt og vera varsam med å ta stilling i rettskrivingsspørsmål. Dette for å unngå indre strid og splitting. Innbydingsfaldaren vart skriven av Arthur Klæbo. Han var den eigentlege opphavsmannen til Kringkastingsringen, hevdar Magne Rommetveit. Sidan han var sendeleiar i NRK kunne han ikkje stå fram med namn. Namnet Kringkastingsringen var det seinare sjef for Skulekringkastinga, Trygve Fosstveit, som fann på. Ikkje alle var like optimistiske når det galdt den nye organisasjonen. Sigmund Skard var redd prosjektet ikkje kunne tevla med Noregs Mållag, fortel Rommetveit. Men etter kort tid melde dei fleste av dei få «Ring»-motstandarane i Noregs Mållag seg inn i den nye organisasjonen, og Norsk lydarlag kom aldri i gang. Stor medlemspågang Det vart lagt vekt på å ikkje gå i vegen for Noregs Mållag, og det er hovudgrunnen til at det ikkje vart skipa lokallag i Kringkastingsringen. Det vart satsa på å få beinveges innmelde einskildpersonar. Danning av lokallag var aldri tema. Men eg verva medlemmer under landsmøtet i Noregs Mållag. Viktigast for medlemssankinga vart det tette samarbeidet med Noregs Ungdomslag, ved at mykje materiell vart spreidd gjennom deira lokallag. Det var lett å få medlemmer. Mange 9

10 var irriterte over at Noregs Mållag ikkje makta møta riksmålspropagandaen. Også mange bokmålsbrukarar som hadde sett seg leie på desse aksjonane, vart medlemmer. Trygve Bratteli vart medlem, og var det til han døydde. Til oppropet før skipingsmøtet vart det samla mange underskrifter på Stortinget, mellom profilerte bokmålsbrukarar og aktive nynorskfolk. Mellom desse var Bratteli, Helge Seip, Reidar Carlsen, Trond Hegna og Magne Schjødt. I alt 93 namn stod på lista. De fekk òg mange medlemmer? Ja, frå skipingsmøtet 1. desember 1955 til 27. juli året etter hadde vi fått om lag 7000 medlemmer. I 1957 hadde talet passert I 1970, då eg gjekk frå borde, viste medlemsbøkene at det samla talet på innmelde hadde auka til Før skipingsmøtet 1. desember 1955 var det verva fleire tusen medlemmer. Vi hadde vervetevlingar mellom medlemmene med premiar. Mange var svært dyktige og ivrige. Slik rekrutterte Ringen i miljø Noregs Mållag ikkje nådde. Tonen var tøffare og stilen aktivistisk. Magne Rommetveit redigerte ein skriftserie som vart sendt til medlemmene og brukt som motinformasjon og vervefaldarar. I alt 13 småskrifter vart utgjevne frå 1955 til Den første brosjyren vart trykt i eksemplar. Medlemsavis hadde vi ikkje dei første åra. Det kom først med særnummer av Norsk Tidend frå og med 1962, fortel Rommetveit. Professor Magne Oftedal skreiv i ein av brosjyrane ein artig parodi på propagandaen frå Foreldreaksjonen mot samnorsk. Teiknaren Bjarne Kristoffersen laga slåande karikaturteikningar til. Saman med Rommetveit plukka Kristoffersen ut setningar frå sjikanebrev Hartvig Kiran hadde fått, som skulle siterast i brosjyrane. Dette virka godt, fortel Rommetveit. Folk utover bygdene likte ikkje at målet deira vart karakterisert så nedsetjande. I brosjyre nummer 3 frå november 1956 ser vi at Johs. Kyvik i Haugesund har vunne 1. premien, etter hard kamp med lærar Per Engene i Valdres og lærarskuleelev Jakob Thingnes på Hamar. Kjell Snerte verva seg til ein bandspelar tidleg på 60-talet. Vart det verva på andre måtar? Ja, vi brukte telefonen. Eit par kveldar i veka kom Arthur Klæbo ned frå NRK og brukte Samlaget sin telefon til å sanka medlemmer. Han fekk ja frå mellom anna Edvard Drabløs, Jon Leirfall, Klaus Sunnanå og Lars Tvinde. Alfred Maurstad bad seg friteken sidan han arbeidde på Nationaltheatret. «Du er ei knehøne», svarte Klæbo. Kontakten med NRK Korleis arbeidde Kringkastingsringen den første tida? Vi skreiv brev til NRK om spørsmål vi ville ta opp, og vi hadde møte med NRK. Ofte hadde vi møte med avdelingssjefar og programredaktørar. Det var ofte fleire med frå Kringkastingsringen, alt etter kva avdeling ein skulle møta og kva saker som skulle drøftast. Både Dagfinn Mannsåker, Kåre Grytli og Einfrid Perstølen representerte Kringkastingsringen under møte med NRK, minnest Magne Rommetveit. Vi arbeidde òg for å skaffa dyktige nynorskbrukarar stillingar i NRK. Det gav resultat. Hartvig Kiran fekk Olga Meyer 10

11 inn i NRK. Andreas Skartveit var den første sportsreporteren som brukte nynorsk, etter påtrykk frå Kringkastingsringen. Kringkastingsringen tipsa òg NRK om Ragnhild Sælthun Fjørtoft, Ingebrigt Davik og Arne Grimstad, Ottar Odland, Egil Johan Ree, Sigvart Østrem og Per Øyvind Heradstveit, for å nemna nokre. Vi laga til og med ei plate med nynorske songar av Matias Orheim, som vi rådde NRK til å bruka i religiøse program. Vi arbeidde òg for å auka produksjonen av grammofonplater med tekster på nynorsk og dialekt. Fekk de gjennomslag for meir nynorsk i barneprogramma? Ingebrigt Davik, Arne Grimstad og Marie Takvam fekk sleppa til. Programma til Davik vart kjøpte av islandsk og svensk fjernsyn. Det er eit prov på at kvaliteten var god. Kva med dagsnytt og utanriksstoff? Vi skaffa i alt 20 studentar til mikrofonprøve. To av dei var dugnadsmedhjelparar på kontoret til Kringkastingsringen, og begge vart tilsette på lokalkontoret i Stavanger: Egil Johan Ree og Sigvart Østrem. Når det galdt utanriksstoff tilsette Toralv Øksnevad Per Riste som fast kronikør. Kringkastingsringen tok òg opp diskriminering av samisk? Ja, i 1961 vart det sendt eit ordskifteprogram der vi fekk høyra om mindretalsspråk i Norden. Svensk i Finland og finsk i Sverige vart drøfta. At vi her i landet hadde to målformer som kvar hadde offisiell status, vart ikkje nemnt. Vi påtala òg at diskrimineringa av samisk i alle dei tre landa var forbigått. Vi var den første store norske organisasjonen som påtala dette. Rommetveit fortel at kringkastingssjefen to gonger tok kontakt med han for underhandsmøte. Den eine gongen ringde Kaare Fostervoll til meg i romjula i 1961 og undrast på om vi kunne møtast. Fostervoll sa seg glad for arbeidet vi gjorde. Men han bad oss òg vera meir varsame. Bakgrunnen var nokre brev vi hadde sendt. Dei var noko kvasse i kantane. Neste gong var då første prøvenummeret av Dag og Tid hadde kome. Det hadde seg slik at NRK på den tida hadde ein programpost med det namnet. Då eg arbeidde ut eit utkast til det første nummeret av Dag og Tid sette eg berre det namnet på utteikningskladden. Og så vart avisa heitande det. Kringkastingssjefen var ikkje berre glad for det, men han likte avistiltaket. Viste nynorskmedarbeidarane i NRK like stor entusiasme for målarbeidet seinare som dei gjorde i starten? Ja, eg vil særleg nemna Olga Meyer og Erling Lægreid. Dei har gjort mykje godt arbeid for å fremja nynorsken i NRK. Olga Meyer høyrde til i Opplysningsavdelinga. Ho var ein uredd pådrivar for å få fleire nynorskmedarbeidarar, og kom med stadige påminningar om at jamstellingsomsyn måtte telja med i programsaker og tilsetjingar av nye folk. Elles hadde eg god kontakt med dei fleste nynorsktalande NRKfolka. Eg nemner her Trygve Fosstveit i Skulekringkastinga, sjefen for landbruksprogramma Steinar Brautaset og Ottar Odland, som seinare vart utanrikskorrespondent og distriktssjef i Stavanger. Kva med Olav Rytter? Eg hadde brevskifte med han i åra 1961 til 1963 medan han var direktør for FNs informasjonsteneste i Kairo. Eg prøvde å få han til å søkja stillinga som 11

12 utanriksredaktør etter Toralv Øksnevad. Men han måtte stå ut den kontraktsbundne tenestetida si i FN. Han kjende til at Fostervoll skulle gå av som kringkastingssjef i 1962 og søkte i staden på denne stillinga, men fekk ho ikkje. I brevskifte med Rytter kom eg etter kvart inn på planane for Dag og Tid og nemnde at mange ønskte han som redaktør. Bladstyrar Per Håland i Gula Tidend hadde høyrt rykte om dette og rådde ifrå. Dette av di Rytter hadde vore redaktør for dagsavisa Norsk Tidend halvtanna år før krigen. Avisa måtte då leggjast ned på grunn av økonomiske vanskar. Rytter vart vonbroten for dette, men han sa seg viljug til å vera utanriksredaktør og redaksjonell konsulent i Dag og Tid. Dag og Tid Kva rolle spela Kringkastingsringen og du i arbeidet med å dra i gang og halda liv i Dag og Tid dei første åra? Det var fleire som arbeidde for å få i gang ei ny avis tidleg på 1960-talet. Ivar Eskeland sytte for at Noregs Mållag stilte seg attom planane om å skipa eit nytt nynorsk blad i Det var stormøte i Teatersalen til BUL med dei røynde pressefolka Vegard Sletten og Anton Beinset. Skrivaren i Noregs Mållag, Olav Engan vart første disponenten i avisa. Kringkastingsringen var òg med og drog lasset. Eg var med i førebuingsnemnda, der Arne Haukvik var formann. Dei andre medlemmene var Olav Engan, Njål Kolbeinstvedt og Trygve Nørve. Olav Engan var det sjølvsagde midtpunktet i det førebuande arbeidet. Eg var den i nemnda som fekk i særoppgåve å førebu det redaksjonelle opplegget. Eg arbeidde då ut eit allsidig utkast, der baktanken var at avisa i ein viss mon skulle likna på seriøse publikasjonar av typen Times, Observer, Le Monde, men då sjølvsagt med sikte på at stoffet skulle vera interessevekkjande for norske lesarar. Arthur Klæbo vart også ein pådrivar for dei nye avisplanane, og baud seg til å redigera det første prøvenummeret i Utgjevaradressa ved dei to første prøvenummera var «Mellombels kontor for redaksjonen: Noregs Boklag, Kr. Augustsgt. 14, Oslo.» For å tryggja økonomien til Dag og Tid vart Riksfondet for nynorsk presse oppretta, etter tiltak frå Kringkastingsringen. Eg tok først kontakt med landbruksminister Lyngstad, som då var styreleiar i Dag og Tid. Han hadde ikkje noko imot tiltaket. Så utarbeidde eg i samarbeid med Erling Lægreid utkast til vedtekter for Riksfondet. Før dette hadde Kringkastingsringen sett i gang eit stort presselotteri med bilar som førstepremiar. Det var Arne Haukvik som skaffa bilane. Egil Ytre-Arne reiste land og strand rundt med ein av lotteribilane og selde lodd. Tidlegare kontorsjef i Bondeungdomslaget i Oslo, Njål Kolbeinstvedt førde rekneskapen til lotteriet. Overskotet gjekk til Dag og Tid via Riksfondet. Ein gong Dag og Tid var i stor beit for pengar lånte styreleiar Lyngstad kroner til avisa. Med pengar frå lotterioverskotet betalte Kringkastingsringen også tilbake lånet Lyngstad hadde gjeve. Miljøet i Kr. Augusts gate var spennande og fornyande. Er det spesielle personar du vil trekkja fram? Ja, tre av dei faste støttespelarane i boklagskontora til Ringen fortener særskilt omtale. Fyrst sjølve sjefen: Øyvind Dybvad. (Dybvad var forlagssjef i Noregs Bok- 12

13 lag i fleire tiår. Før det var han i Norsk Barneblad. Han var òg forfattar og teikneserieskribent. Han starta Tuss og Troll og skreiv Smørbukk-tekster, før han gjekk over til Noregs Boklag då Johannes Farestveit vart redaktør i Norsk Barneblad. Red. merknad). Han hadde eit arsenal av idéar og personalkunnskapar og fann på gode løysingar i vanskelege situasjonar. Adjunkt og lektor Jon Ous var den som førde dagbok til minste detalj og heldt orden på sakene. Han arbeidde i Norsk Tidend. Og så var det Erling Lægreid. Erling Lægreid var ein førande person mellom målstudentane, fortel Magne. Han starta studentbladet Apropos, og fekk i sin unge alder fleire viktige tillitsverv i målrørsla. Han var den fremste rådgjevaren min. Han var tidleg med i styret i Dag og Tid, etter kvart som formann, og i Riksfondet for nynorsk presse. Hestemøkk og godt lag Rykte om at riksmålspøbel tømde hestemøkk framfor inngangsdøra i bakgarden i Kr. Augusts gate 14, vil korkje Vida eller Magne Rommetveit kommentera. Andre som arbeidde i huset stadfestar soga om hestemøkka. Mistanken gjekk til damene i «Frisprog-miljøet». Den eine av damene hadde hest. Men det vart aldri stadfesta. Derimot så vart det ofte nytta nemningar på slikt som luktar vondt når nynorsk, arbeidarmål og bygdemål vart karakteriserte, seier Magne. Radiojournalistar som brukte noko anna enn konservativt bokmål, fekk ofte ufyselege brev i posten. Rommetveit fortel at det hende det vart praktiske forviklingar mellom riksmålsfolk og nynorskmiljøet i Kr. Augusts gate. Riksmålsrørsla heldt til rett rundt hjørnet, i Universitetsgata. Ein gong kom det ein riksmålsmann, lektor Arne Roll frå Narvik inn på kontoret til Magne Rommetveit. Han hadde gått seg vill. Vi fekk sendt han vidare til Riksmålsforbundet, dit han hadde ærend. Rommetveit humrar godt. Miljøet i Kr. Augusts gate 14 var både dynamisk og sosialt. I tillegg til at Kringkastingsringen, målungdommen, Dag og Tid, Noregs Boklag og Det Norske Samlaget utvikla seg der, og ein hadde ein målpolitisk opposisjon i Opplysningsnemnda for norsk mål, vart det 8. februar 1965 skipa eit nytt sosialt lag, Punsjarlaget. Laget vart starta av Øyvind Dybvad, Jon Ous, Erling Lægreid og meg, seier Rommetveit. På programmet stod fluidum (eldvatn) og klassisk musikk. Samtaleemna skifta, men var ofte bøker (ordbøker), aktuell litteratur og kringkastingsprogram. Rykta om dette laget har gått i alle år. Ein av dei sentrale medlemmene der var adjunkt Jon Ous, som arbeidde mykje i Norsk Tidend. Han samla i ettertid notatane frå dagboka si i eit referat frå aktivitetane i Punsjarlaget frå starten og til Her finn vi datoar, kven som var til stades og kva som var aktiviteten og kor lenge samkoma varde. Såleis står det for «22. november 1969 (laurdag): kl. 20 (19.30)-: Møte i Punsjarlaget, på NT-kontoret. Til stades: Øyvind Dybvad, Reidar Djupedal, Jon Ous, Magne Rommetveit, Bjarni Einarsson, Erling Lægreid, Anders Fjøsne (ny) og Jan-Magnus Bruheim (gjest). Fludium, spekekjøt, poteter (innkjøpt ved Rommetveit, Dybvad og Ous); musikk. Den fyrste (Rommetveit) måtte gå ca. kl , dei siste Fjøsne kl. 05 og Lægreid kl. 13

14 07! Så hadde eg 1 1/2 time opprydding og la meg kl » Jon Ous fortalde ein gong intervjuaren at han hadde ein sofa på bakrommet til Norsk Tidend. Der overnatta han rett som det var etter ein lang arbeidskveld eller sosialt lag. Arbeidet tek slutt Men Magne var ikkje åleine i familien som arbeidde med Kringkastingsringen. Kona Vida var òg med. Ho hadde ansvar for rekneskapen og heldt styr på dei andre som hjelpte til. Dei medlemmene i 1970 var det ho som fyrst hadde ført inn i medlemsregisteret for hand, sidan på etikettar. I 1970 slutta Magne Rommetveit i Kringkastingsringen. Eg måtte slutta då Norsk landbruksordbok flytta til Leksikografisk institutt i Chateau Neuf. Då tok eg òg over ei stilling som hjelpelærar i praktisk nynorsk på Det historisk-filosofiske fakultetet ved Universitetet i Oslo. Det vart då for mykje å halda fram med tilsynsarbeidet med Kringkastingsringen. Eg bad difor styret spørja cand. jur. Audun Heskestad om å ta over. Fekk de nokon gong betalt for arbeidet i Kringkastingsringen? Vida fekk litt løn for arbeidet. Men eg tok ikkje ut ei krone i løn den tida eg var skrivar i Kringkastingsringen. Du fekk arbeid i NRK òg? Ja, først var eg programkonsulent medan Torolf Elster var kringkastingssjef. Eg skulle få tak i fleire nynorskbrukarar til NRK. Det var interessant. Eg var med på møte heilt på topplanet i NRK. Seinare vart eg språkkonsulent frå 1973 til Først var eg underordna Finn-Erik Vinje. Seinare vart bokmåls- og nynorskkonsulentane jamstelte. Medan eg dreiv med dette arbeidet hadde eg permisjon i 1 1/2 år frå Norsk landbruksordbok. Kva utfordring vil du oppmoda Kringkastingsringen til å arbeida med no framover? Eg meiner Kringkastingsringen har ei stor oppgåve i å få kulturministeren til å krevja at alle riksdekkjande norske radioog fjernsynsstasjonar må bruka minst 25 % nynorsk i tekst og tale. Magne Rommetveit: Fødd på Stord Filologisk embetseksamen i Medarbeidar i Gyldendals Ibsen-ordbok Redaktør i Norsk landbruksordbok ( ) Hjelpelærar i praktisk nynorsk på Universitetet i Oslo i Fyrsteamanuensis i Dosent i nordisk målvitskap og leiar for arbeidet med dei nynorske ordboksverka på Leksikografisk institutt frå Professor i nordisk målvitskap frå 1985 til Medlem i Norsk språkråd med sete i fagnemnda frå 1972 til I NRK: konsulent for nynorske programspørsmål ( ), for nynorske språkspørsmål ( ). Har mellom anna gjeve ut ei rekkje nynorske ordbøker. For den største av dei, synonymordboka Med andre ord (820 sider) fekk han ordboksprisen frå Norsk faglitterær forfatter- og oversetterforening i året

15 Foto: Lars Aarønes, Dag og Tid 15

16 Kristian Augusts gate 14 Erling Lægreid Eg kom til Oslo hausten 1958 frå norrønlinja på Voss Landsgymnas. I utgangspunktet var eg målmann av arv. Tida på Voss forsterka mi eiga sjølvtillit til kultur og arv. Det var ingen undertrykt bondestudent som kom til tigerstaden, tvert imot. Folk som ikkje visste jentenamnet til mor si, måtte ikkje prøva å læra meg noko. Den berømte professor Selmer i fonetikk, som alle frykta, sa dessutan til meg i alles påhøyr at sognamaolet var det finaste i landet fordi vi sa r og a på same måten som folk i Toscana, og dei snakka finast av alle i Europa. A-en er nemleg språkets fersken og r-en språkets ryggrad, sa han. Eg vart medlem i Studentmållaget, og alt i september dette året kom eg til Målreiret i Kristian Augusts gate. Der hadde Studentmållaget kontor, Det Norske Samlaget, Bondeungdomslaget og Noregs Boklag like eins. Og ikkje minst Landbruksordboka og Kringkastingsringen. Magne Rommetveit styrte begge delar. Seinare fekk også Dag og Tid og Norsk Tidend plass. På kafeen Parkstova fekk vi nynorske fiskebollar i kvit saus til kr 1,80, og så mange poteter vi berre ville ha. Alt då var eg bestemt på at målarbeid skulle vera morosamt, utfordrande og spennande, det var noko eg ville driva med fordi eg hadde lyst. Magne Rommetveit var den heilt sentrale personen i dette miljøet, han var ein smålåten og sterkt sjølvbevisst mann, som til og med hadde humor når det vart for gale. Han var ikkje berre sentral i Kristian Augusts gate. Han var den sentrale personen i målarbeidet på denne tida. Han moderniserte tankegangen og skapte mot og aggressivitet i ei målrørsle som var splitta og gammaldags, knekt av indre strid. Han var inderleg lei av krangelen om ordformer, og eg hugsar han var godt nøgd då eg fekk gjennom ølsal på møta i Studentmållaget. Han oppmoda oss til å skaffa oss makt i studentpolitikken. Derfor prøvde vi å gjenskapa alliansen frå mellomkrigstida mellom sosialistane og målstudentane, og vi fekk alltid med ein av våre i styret i Samfundet. Og Rommetveit fekk Trygve Bratteli som medlem i Kringkastingsringen, og han var alltid ein god målpolitisk støttespelar. Ja, Rommetveit fekk også sine fingrar inn i LO. Og sjølvsagt dyrka han kontakten med folk på Stortinget og i partia. Han var ein stor sjakkspelar. Han var mannen bakom Dag og Tid, også namnet, og fekk det banka fast at Dag og Tid skulle skriva på målet og ikkje om målet. Eg skjønte aldri at han hadde tid til å skriva den svære Landbruksordboka si, for han hadde alltid tid til oss. Då eg same første hausten ymta frampå om å starta ei studentmållagsavis, var det 16

17 full støtte frå Rommetveit, gud veit om det ikkje var han som sådde ideen også, så utpå vinteren kom første nummeret av Apropos, som voks til å bli den største studentavisa i landet. Eg insisterte på å bruka glansa papir, for då ville ikkje studentane kasta ho i søpla, men ta vare på ho. Det var mangel på luksus den gongen. Sjølve namnet Apropos var ein provokasjon mot heile den tradisjonelle målrørsla, som helst ville ha namnet Fram då frendar eller noko liknande. Men Rommetveit og eg var samde om strategien, det viktigaste var at vi aldri skulle syta og klaga på målmanns vis, men vera frekke og moderne og friske. Eg for min del la vekt på «Snob Value» og la aldri skjul på at vi også fekk dei beste eksamenane. Mykje av det som skjedde i målstriden utover på sekstitalet hadde sitt utspring i Kristian Augusts gate. NRK var lagt under press, NRKs distriktskontor vart utbygde, og NRK bygde ut rekrutterings- og undervisningsavdelinga si. Ein må hugsa på at Journalistutdanninga var svært mangelfull på denne tida. Derfor la Kringkastingsringen opp ein langsiktig strategi for at målungdom skulle få trening og utdanning i journalistikk. Studentavisa Apropos var eit godt eksempel i denne strategien. Vi fekk prøva oss, og det var dei som hadde jobba i Apropos som seinare vart sentrale journalistar i Dag og Tid, fleire enda også i NRK eller hamna i andre journalistmiljø som t.d. i Bergens Tidende og Sunnmørsposten. Og vi og Kringkastingsringen nøydde oss ikkje med det, vi deltok aktivt i prosessen med å få lagt distriktshøgskular til bygdemiljø, og vi hadde nok mykje av æra for skulane i Bø og Volda. Vi dreiv hektisk og vellykka lobbyverksemd på Stortinget. Og som kjent har medielinja i Volda betydd mykje for nynorsk journalistikk. Vi var også med på å skipa nye nynorske lokalaviser fleire stader gjennom Riksfondet for nynorsk presse, som vi også starta. Og vi var aktive for å få statsstøtte til avisene. Det var så absolutt eit kreativt miljø i Kristian Augusts gate i desse åra, med Kringkastingsringen og Magne Rommetveit som eit naturleg midtpunkt. Det var eit slit, særleg å skaffa pengar, men det var moro også, for vi lukkast ofte på mirakuløst vis. Studentmållaget fekk mellom anna i stand ein stor internasjonal konferanse om minoritetsspråk. Det var utruleg spennande. Dette miljøet med aviser, forlag og organisasjonar, trekte også til seg mange spennande kunstnarar og personlegdommar. Rommetveit fekk tak i den store språkmannen og FN-direktøren Olav Rytter som redaktør i Dag og Tid. Vi greidde nesten gjera Olav Rytter til kringkastingssjef! Dit kom det unge og gamle, og særleg var det moro for oss at slike folk som Olav Dalgard, Ola Raknes og Arne Falk likte å vera i lag med oss. Det var altså eit spennande miljø, og ein gjeng slo seg saman til Pønskarlaget, vi samlast ved vekeslutt, drakk whisky og spela klassisk musikk. Det var folk som Magne Rommetveit, forlagssjef Øyvind Dybvad, diktaren Jan Magnus Bruheim, språkprofessoren Reidar Djupedal, adjunkt Jon Ous og fleire andre, og altså eg. Og eg sytte for at alle fekk kamferdrops å suga på før dei fór heim til kjerringane sine. Eg prøvde også å få med Olav H. Hauge, men han var for smålåten på den tida. Det er ingen tvil om at det var trivselen som var byggjesteinen i dette kreative mil- 17

18 jøet, og det var synd at det gjekk i oppløysing, hovudsakleg fordi BUL fekk økonomiske problem og flytta, og til slutt vart garden seld. Vi tenkte mykje på å få kjøpt eit Ivar Aasen-hus i Oslo for å gjenskapa miljøet, men det lukkast ikkje. Den moderniseringsprosessen Kringkastingsringen og Magne Rommetveit fekk gjennomført i målrørsla, var heilt nødvendig. Og det var ikkje tilfeldig at kampen måtte stå om media og sjølvsagt om NRK. Eg minner om at på denne tid fekk Hartvig Kiran utskjellingsbrev på brukte dopapir, og mange andre som arbeidde i NRK vart utsette for grov hets, både privat og offentleg. Så mange meinte at kampen om nynorskens framtid stod i NRK. Men i same strategi låg også kampen om norsk presse, og då vart rekruttering og opptrening avgjerande. Og derfor vart Apropos og Dag og Tid stifta. Enkelte var usamde i den strategien, dei meinte vi skulle ha satsa på Gula Tidend og/eller Norsk Tidend i staden. Men begge hadde framtida bak seg. Målpolitisk var Gula Tidend reaksjonær, heile målrørsla tok skade av den såkalla høgnorsken i Gula Tidend (og Bergens Tidende). Politisk var begge organa også langt ute på høgresida. I eit gryande ungdomsopprør levde dei i steinalderen. Då eg overtok som styreformann i Dag og Tid, skreiv Gula Tidend at ungkommunistane hadde overteke makta i avisa! Komponisten Sæverud var medlem av Vestmannalaget, og ein av sønene hans fortalde meg at då dei sat og trøkte på potta, så fekk dei ikkje lov å seia a! a!, dei måtte seia i! i! Kampen om makta i målrørsla hadde også sine komiske sider. Då alle dei unge og spennande diktarane dukka opp i sekstiåra, oversåg dei heile filologkrangelen og gjorde som Bjørnson som ung; dei skreiv brystnorsk! I Øverlands blå ordliste, som var gammaltestamentet for dei foreldrereaksjonære, betydde svart skitten, og sort betydde svart farge, medan musen betydde husmus og tilsvarande dyr, medan musa betydde fitte. Slik språkleg fascisme ville vi ikkje ha noko av, heller ikkje av våre eigne. Men vi kunne ikkje anna enn å le heller, slik vi har ledd av Flettfrid Andresen frå Singsaker. I Kringkastingsringens mange gode brosjyrar likte Magne Rommetveit å finna fram slåande sitat frå riksmålskoryfear, som til dømes dette av lyrikaren og åndshovdingen Alf Larsen: «Folket? Folket er til for å bære min koffert!» Men no har folket og folkemålet sigra på (nesten) alle frontar, dialektane blomstrar i alle samanhengar, slik at brystnorsk får riksmålsprisar. Eg trur Ivar Aasen hadde fryda seg. Som kjent nekta han å ta imot professorat og medaljar med ekeløv, sverd og majones, fordi han ikkje ville fjerna seg frå sin bondestand. I dag må til og med reklamen bruka folkemål, og 75 prosent av dei unge skriv dialekt på tekstmeldingane sine. Kringkastingsringen, med Magne Rommetveit som skipper, møtte mang ein brottsjø, men stod han av! 18

19 Foto: Norsk Tidend 19

20 Kringkastingsringen Astrid Sverresdotter Dypvik Kringkastingsringen vert til Fyrste desember 1955 klokka 19.00, møttest ei gruppe målfolk i Teatersalen til Bondeungdomslaget i Oslo. Ein kampanje mot nynorsk i eteren var sparka i gang på våren same året. No skulle målfolket gå til motaksjon. «Eg kjenner til at somme folk arbeider med å få skipa eit lydarlag som skal ta seg av nynorske interesser og vera som ei motvekt mot det riksmålslydarlaget som vi fekk for nokre dagar sidan. Som kringkastingsmann er eg ikkje berre glad i slike lydarlag eg får seie som sant er men er det no slik at riksmålsfolket skal bli likså aktive på denne fronten som dei lenge har vore det på skulefronten, då er det på tide at dei som vil nynorsken vel, slår seg ihop og vernar om interessene sine.» 1 Det skreiv NRK mannen Hartvig Kiran i eit brev til Hans Sørbø, 20. mai Ein månad seinare, kunne Norsk Tidend, målrørslas eiga avis, melde at noko var i ferd med å hende. «Etter det Norsk Tidend høyrer, har ein flokk av kjende og unge målfolk dei siste dagane arbeidt med å skipa ein ring til vern om norsk mål og kultur i kringkastinga», skreiv bladet laurdag 11. juni. I løpet av dei neste månadene skreiv 93 kjende menn og kvinner under på eit opprop der dei oppmoda folk om å vera med. Mellom underskrivarane var politikarane Trygve Bratteli frå Arbeidarpartiet, Kjell Bondevik frå Kristeleg Folkeparti og senterpartisten Jon Leirfall, kunstnarar som Magnhild Haalke, Tarjei Vesaas, Ragnvald Skrede, Tore Ørjasæter, Inge Krokann og Dyre Vaa, universitetsfolk som Halvdan Koht, Åse Gruda Skard og Sigmund Skard, ordboksredaktør Alf Hellevik og pressemannen Per Haaland. Kampanjen mot nynorsk i radioen var sett i gang av riksmålsorganisasjonen «Norsk Lytterforening». Organisasjonen sprang ut av riksmålsmiljøet i hovudstaden, og frå miljøet knytt til Foreldreaksjonen mot samnorsk. Etter at Lytterforeningen var grunnlagt, sette dei i gang ei bylgje av hets og regelrett mobbing av NRK-medarbeidarar som brukte nynorsk. Medarbeidarane fekk anonyme brev, og lesarbrevspaltene i hovudstadens konservative aviser var breiddfulle av nynorskhat. Kringkastingsringen skulle syta for svar på tiltale. Ballen byrjar rulla Initiativtakarane var unge, ambisiøse målfolk. Dei var alle knytte til krinsen som heldt til i Kristian Augusts gate 14. I denne bygarden hadde Det Norske Samlaget, Bondeungdomslaget, Noregs Boklag, Studentmållaget i Oslo og Landbruksordboka 20

LIKNINGA OM DEN VERDIFULLE PERLA

LIKNINGA OM DEN VERDIFULLE PERLA LIKNINGA OM DEN VERDIFULLE PERLA TIL LEKSJONEN Fokus: Kjøpmannen og den verdifulle perla. Tekst: Matt 13.45 Likning Kjernepresentasjon MATERIELL: Plassering: Hylle for likningar Deler: Gulleske med kvitt

Detaljer

Spørjeskjema for elevar 4. klasse, haust 2014

Spørjeskjema for elevar 4. klasse, haust 2014 Spørjeskjema for elevar 4. klasse, haust 2014 (Nynorsk) Du skal IKKJE skrive namnet ditt på nokon av sidene i dette spørjeskjemaet. Vi vil berre vite om du er jente eller gut og kva for klasse du går i.

Detaljer

Til deg som bur i fosterheim. 13-18 år

Til deg som bur i fosterheim. 13-18 år Til deg som bur i fosterheim 13-18 år Forord Om du les denne brosjyren, er det sikkert fordi du skal bu i ein fosterheim i ein periode eller allereie har flytta til ein fosterheim. Det er omtrent 7500

Detaljer

Jon Fosse. For seint. Libretto

Jon Fosse. For seint. Libretto Jon Fosse For seint Libretto Personar Eldre kvinne, kring seksti-sytti Middelaldrande kvinne, kring førti Mann, kring femti Fylgje Yngre kvinne, kring tretti Med takk til Du Wei 2 Ei seng fremst, godt

Detaljer

Forord Ein dag stod eg i stova til ein professor. Han drog fleire tjukke bøker ut av dei velfylte bokhyllene sine og viste meg svære avhandlingar; mange tettskrivne, innhaldsmetta, gjennomtenkte, djuptpløyande

Detaljer

Joakim Hunnes. Bøen. noveller

Joakim Hunnes. Bøen. noveller Joakim Hunnes Bøen noveller Preludium Alt er slik det plar vere, kvifor skulle noko vere annleis. Eg sit ved kjøkenvindauget og ser ut. Det snør, det har snødd i dagevis, eg har allereie vore ute og moka.

Detaljer

Den gode gjetaren. Lukas 15:1-7

Den gode gjetaren. Lukas 15:1-7 Den gode gjetaren Lukas 15:1-7 Bakgrunn I denne forteljinga formidlar du noko om kva ei likning er. Difor er delen om gullboksen relativt lang. Det å snakke om dei ulike filtstykka som ligg i boksen, er

Detaljer

Birger og bestefar På bytur til Stavanger

Birger og bestefar På bytur til Stavanger Birger og bestefar På bytur til Stavanger Små skodespel laga for mellomtrinnet Forfattarar: Ola Skiftun og Sigrun Fister Omarbeidd til skodespel av Stavanger Sjøfartsmuseum Denne dagen var heilt spesiell,

Detaljer

Tenk på det! Informasjon om Humanistisk konfirmasjon NYNORSK

Tenk på det! Informasjon om Humanistisk konfirmasjon NYNORSK Tenk på det! Informasjon om Humanistisk konfirmasjon NYNORSK FRIDOM TIL Å TENKJE OG MEINE KVA DU VIL ER EIN MENNESKERETT Fordi vi alle er ein del av ein større heilskap, er evna og viljen til å vise toleranse

Detaljer

REGIONRÅDET FOR HALLINGDAL MEDLEMSKAP I LANDSSAMANSLUTNINGA AV NYNORSKKOMMUNAR (LNK)

REGIONRÅDET FOR HALLINGDAL MEDLEMSKAP I LANDSSAMANSLUTNINGA AV NYNORSKKOMMUNAR (LNK) SAK 55/13 REGIONRÅDET FOR HALLINGDAL MEDLEMSKAP I LANDSSAMANSLUTNINGA AV NYNORSKKOMMUNAR (LNK) Saksopplysning I sak 49/13, under eventuelt var eit punkt spørsmålet om ikkje Regionrådet for Hallingdal burde

Detaljer

Opplæringslova: Det fullstendige navnet er «Lov om grunnskulen og den vidaregåande

Opplæringslova: Det fullstendige navnet er «Lov om grunnskulen og den vidaregåande Opplæringslova: Det fullstendige navnet er «Lov om grunnskulen og den vidaregåande opplæringa». Opplæringslova: http://www.lovdata.no/ all/nl-19980717-061.html Opplæringslova kapittel 9a. Elevane sitt

Detaljer

Molde Domkirke 2016. Konfirmasjonspreike

Molde Domkirke 2016. Konfirmasjonspreike Molde Domkirke 2016 Konfirmasjonspreike Så er altså dagen her. Den store dagen. Dagen eg trur mange av dykk har gleda seg til lenge. Og det er lov å kjenne litt sommarfuglar i magen og både glede og grue

Detaljer

Alle svar er anonyme og vil bli tatt vare på ved Norsk Folkemuseum kor vi held til. Ikkje nemn andre personar med namn når du skriv.

Alle svar er anonyme og vil bli tatt vare på ved Norsk Folkemuseum kor vi held til. Ikkje nemn andre personar med namn når du skriv. Særemne 3-100 år med stemmerett I 2013 er det hundre år sidan alle fekk stemmerett i Noreg. På Norsk Folkemuseum arbeider vi i desse dagar med ei utstilling som skal opne i høve jubileet. I 2010 sendte

Detaljer

EVANGELIE-BØKENE Av Idun og Ingrid

EVANGELIE-BØKENE Av Idun og Ingrid EVANGELIE-BØKENE Av Idun og Ingrid Matteus: Tid: Tidleg på 60-talet e.kr. Forfattar: Apostelen Matteus. Adressat: Jødar. Markus: Tid: En gang på 60- talet e.kr. Forfattar: Johannes Markus Adressat: Romarar

Detaljer

Minnebok. Minnebok NYNORSK

Minnebok. Minnebok NYNORSK Minnebok NYNORSK 1 Minnebok Dette vesle heftet er til dykk som har mista nokon de er glad i. Det handlar om livet og døden, og ein del om korleis vi kjenner det inni oss når nokon dør. Når vi er triste,

Detaljer

UNDERSØKING OM MÅLBRUKEN I NYNORSKKOMMUNAR RAPPORT

UNDERSØKING OM MÅLBRUKEN I NYNORSKKOMMUNAR RAPPORT UNDERSØKING OM MÅLBRUKEN I NYNORSKKOMMUNAR RAPPORT Språkrådet Landssamanslutninga av nynorskkommunar Nynorsk kultursentrum 17. mars 2011 Undersøking om målbruken i nynorskkommunar er eit samarbeid mellom

Detaljer

Kva kompetanse treng bonden i 2014?

Kva kompetanse treng bonden i 2014? Kva kompetanse treng bonden i 2014? Fagleiar Bjørn Gunnar Hansen TINE Rådgjeving Samtalar med 150 mjølkebønder dei siste 6 åra, frå Østfold til Nordland Kompetanse Kunnskap (Fagleg innsikt) Ferdigheiter

Detaljer

PLAN FOR BRUK AV NYNORSK I NISSEDAL KOMMUNE

PLAN FOR BRUK AV NYNORSK I NISSEDAL KOMMUNE PLAN FOR BRUK AV NYNORSK I NISSEDAL KOMMUNE Vedteke av kommunestyret 2. oktober 2014, sak 67/14 1 Innhold 1. Kvifor plan for bruk av nynorsk i Nissedal kommune?... 3 1.1 Bruk av nynorsk internt i organisasjonen

Detaljer

Velkomen til. Dette heftet tilhøyrer:

Velkomen til. Dette heftet tilhøyrer: Velkomen til Dette heftet tilhøyrer: 1. samling: Kva er Bibelen? Skapinga. Babels tårn Forskaroppgåve 1 På denne samlinga har vi snakka om Bibelen. Det er ei gammal bok som har betydd mykje for mange.

Detaljer

Informasjon til elevane

Informasjon til elevane Informasjon til elevane Skulen din er vald ut til å vere med i undersøkinga RESPEKT. Elevar ved fleire skular deltek i undersøkinga, som vert gjennomført av Læringsmiljøsenteret ved Universitetet i Stavanger.

Detaljer

LOV FOR BONDEUNGDOMSLAGET I OSLO. (Skipa 15. oktober 1899) (Lova sist endra 18. mars 2015)

LOV FOR BONDEUNGDOMSLAGET I OSLO. (Skipa 15. oktober 1899) (Lova sist endra 18. mars 2015) LOV FOR BONDEUNGDOMSLAGET I OSLO (Skipa 15. oktober 1899) (Lova sist endra 18. mars 2015) 1 LAGSFØREMÅLET Laget vil samla norsklyndt bondeungdom til samvære på heimleg grunn og gjeva landsungdom i hovudstaden

Detaljer

Nynorskprisen for journalistar

Nynorskprisen for journalistar Nynorskprisen for journalistar Årsrapport 2008 Prisvinnar Odd Reidar Solem : - Kjekt å få denne prisen Den røynde mediemannen og nyhendeanker i TV 2, Odd Reidar Solem, fekk Kulturdepartementet sin nynorskpris

Detaljer

Pressemelding. Kor mykje tid brukar du på desse media kvar dag? (fritid)

Pressemelding. Kor mykje tid brukar du på desse media kvar dag? (fritid) Mikkel, Anders og Tim Pressemelding I årets Kvitebjørnprosjekt valde me å samanlikna lesevanane hjå 12-13 åringar (7. og 8.klasse) i forhold til lesevanane til 17-18 åringar (TVN 2. og 3.vgs). Me tenkte

Detaljer

LOV 1950-12-08 nr 03: Lov om norsk riksborgarrett 1

LOV 1950-12-08 nr 03: Lov om norsk riksborgarrett 1 LOV 1950-12-08 nr 03: Lov om norsk riksborgarrett 1 -------------------------------------------------------------------------------- DATO: LOV-1950-12-08-3 OPPHEVET DEPARTEMENT: AID (Arbeids- og inkluderingsdepartementet)

Detaljer

3 Gjer setningane om til indirekte tale med verba i preteritum. Han fortalde: Ho bur på Cuba. Han fortalde at ho budde på Cuba.

3 Gjer setningane om til indirekte tale med verba i preteritum. Han fortalde: Ho bur på Cuba. Han fortalde at ho budde på Cuba. LEDDSETNINGAR 1 Gjer setningane om til forteljande leddsetningar. Carmen er kona hans. Luisa går på skule i byen. Leo er tolv år. Ålesund er ein fin by. Huset er raudt. Det snør i dag. Bilen er ny. Arne

Detaljer

Brukarrettleiing E-post lesar www.kvam.no/epost

Brukarrettleiing E-post lesar www.kvam.no/epost Brukarrettleiing E-post lesar www.kvam.no/epost Kvam herad Bruka e-post lesaren til Kvam herad Alle ansatte i Kvam herad har gratis e-post via heradet sine nettsider. LOGGE INN OG UT AV E-POSTLESAREN TIL

Detaljer

Rapport om målbruk i offentleg teneste 2012

Rapport om målbruk i offentleg teneste 2012 Rapport om målbruk i offentleg teneste 2012 Innhold Om rapporten... 2 Forklaring til statistikken... 2 Resultat... 2 Nettsider... 2 Statistikk... 2 Korte tekstar 1 10 sider og tekstar over 10 sider...

Detaljer

Til bruk i utviklingssamtale på 8. trinnet. Samtaleguide om lesing

Til bruk i utviklingssamtale på 8. trinnet. Samtaleguide om lesing Til bruk i utviklingssamtale på 8. trinnet Samtaleguide om lesing Innleiing Samtaleguiden er meint som ei støtte for opne samtalar mellom lærar, elev og foreldre. Merksemda blir retta mot lesevanar, lesaridentitet

Detaljer

Psykologisk førstehjelp i skulen

Psykologisk førstehjelp i skulen Psykologisk førstehjelp i skulen Fagnettverk for psykisk helse Sogndal 21. mars 2014 Solrun Samnøy, prosjekt leiar Psykologisk førstehjelp Sjølvhjelpsmateriell laga av Solfrid Raknes Barneversjon og ungdomsversjon

Detaljer

Kvalitetsplan mot mobbing

Kvalitetsplan mot mobbing Kvalitetsplan mot mobbing Bryne ungdomsskule Januar 2016 Kvalitetsplan for Bryne ungdomsskule 1 Introduksjon av verksemda Bryne ungdomsskule ligg i Bryne sentrum i Time kommune. Me har om lag 450 elevar

Detaljer

ÅRSMELDING. for Rasdalen grendalag 2013/2014

ÅRSMELDING. for Rasdalen grendalag 2013/2014 ÅRSMELDING for Rasdalen grendalag 2013/2014 Innleiing Årsmøtet for 2012/13 vart avvikla i grendahuset 28.03.13. På dette årsmøtet vart det vedteke at det sitjande styret skulle halda fram i eitt år til.

Detaljer

Vidar Kristensen Illustrert av Lars Tothammer. leseser ie Nynorsk. Norsk for barnetrinnet

Vidar Kristensen Illustrert av Lars Tothammer. leseser ie Nynorsk. Norsk for barnetrinnet Vidar Kristensen Illustrert av Lars Tothammer leseser ie Nynorsk Julius Cæsar Norsk for barnetrinnet slaget Ved alesia Den mest berømte av motstandarane til Cæsar under gallarkrigen var gallarhovdingen

Detaljer

Når sjøhesten sviktar. KPI-Notat 4/2006. Av Anne-Sofie Egset, rådgjevar KPI, Helse Midt-Norge

Når sjøhesten sviktar. KPI-Notat 4/2006. Av Anne-Sofie Egset, rådgjevar KPI, Helse Midt-Norge KPI-Notat 4/2006 Når sjøhesten sviktar Av Anne-Sofie Egset, rådgjevar KPI, Helse Midt-Norge En notatserie fra Kompetansesenter for pasientinformasjon og pasientopplæring Side 1 Sjøhesten (eller hippocampus)

Detaljer

Krav ved godkjenning av lærebedrifter

Krav ved godkjenning av lærebedrifter OPPLÆRINGSAVDELINGA Fagopplæringskontoret - OPPL AVD Notat Dato: 20.01.2015 Arkivsak: 2015/727-1 Saksbehandlar: aseloh Til: Yrkesopplæringsnemnda Frå: Fagopplæringssjefen Krav ved godkjenning av lærebedrifter

Detaljer

ÅRSMELDING. for Rasdalen grendalag 2008/2009

ÅRSMELDING. for Rasdalen grendalag 2008/2009 ÅRSMELDING for Rasdalen grendalag 2008/2009 Innleiing Årsmøtet for 2007/08 vart avvikla i grendahuset 20.03.08. På dette årsmøtet vart det vedteke at det sitjande styret skulle halda fram i eitt år til.

Detaljer

Marknadsføring av spel i regi av Norsk Rikstoto

Marknadsføring av spel i regi av Norsk Rikstoto Marknadsføring av spel i regi av Norsk Rikstoto TILSYNSRAPPORT første halvår 2012 - ei evaluering av marknadsføring frå januar til og med juni månad 2012 Tilsynsrapport marknadsføring nr. 2012-12 Lotteritilsynet

Detaljer

PROTOKOLL. Landsmøte Norsk Fyrhistorisk Foreining 2009 Brekstad, Sør-Trøndelag 5. september 2009

PROTOKOLL. Landsmøte Norsk Fyrhistorisk Foreining 2009 Brekstad, Sør-Trøndelag 5. september 2009 1 PROTOKOLL Landsmøte Norsk Fyrhistorisk Foreining 2009 Brekstad, Sør-Trøndelag 5. september 2009 L01/09 Oppnemning av møteleiar, referent, tellekorps og to personar til å skriva under landsmøteprotokollen.

Detaljer

Innhold. Fakta om bjørn Bilete og video av bjørn Spørjeunders. rjeundersøking

Innhold. Fakta om bjørn Bilete og video av bjørn Spørjeunders. rjeundersøking Bjørn og Rovdyr Innhold Fakta om bjørn Bilete og video av bjørn Spørjeunders rjeundersøking For eller imot bjørn i Jostedalen? Intervju med nokre ikkje-bønder i dalen Intervju med nokre bønder i dalen

Detaljer

INFORMASJONSHEFTE GRUNNSKULELÆRARUTDANNINGANE HØGSKULEN I VOLDA STUDIEA RET 2015 2016. www.hivolda.no/glu

INFORMASJONSHEFTE GRUNNSKULELÆRARUTDANNINGANE HØGSKULEN I VOLDA STUDIEA RET 2015 2016. www.hivolda.no/glu INFORMASJONSHEFTE GRUNNSKULELÆRARUTDANNINGANE HØGSKULEN I VOLDA STUDIEA RET 2015 2016 www.hivolda.no/glu 1 2 Innhald Tid til studiar og undervising... 4 Frammøte... 4 Arbeidskrav, eksamen og progresjon

Detaljer

Gjennomføring av foreldresamtale 5.-7. klasse

Gjennomføring av foreldresamtale 5.-7. klasse Gjennomføring av foreldresamtale 5.-7. klasse Namn: Klasse: 1. Gjennomgang av skjemaet «Førebuing til elev- og foreldresamtale» 2. Gjennomgang av samtaleskjemaet 3. Gjennomgang av IUP og skriving av avtale

Detaljer

Set inn passande preposisjonar. Sjå biletet på førre side. Nokre må du kanskje bruke fleire gonger.

Set inn passande preposisjonar. Sjå biletet på førre side. Nokre må du kanskje bruke fleire gonger. PREPOSISJONAR 1 Set inn passande preposisjonar. Sjå biletet på førre side. Nokre må du kanskje bruke fleire gonger. Luisa går på skule i Ålesund. Skulen ligg midt i byen. Klasserommet ligg i tredje etasje

Detaljer

SEREMONIAR OG FESTAR I SAMBAND MED HUSBYGGING

SEREMONIAR OG FESTAR I SAMBAND MED HUSBYGGING Norsk etnologisk gransking Emne nr. 38 Mai 1953 SEREMONIAR OG FESTAR I SAMBAND MED HUSBYGGING Det har i eldre tid vore ymse seremoniar og festar i samband med husbygginga, og er slik ennå. Vi kjenner tolleg

Detaljer

Nynorsk Institutt for lærerutdanning og skoleutvikling Universitetet i Oslo Hovudtest Elevspørjeskjema 8. klasse Rettleiing I dette heftet vil du finne spørsmål om deg sjølv. Nokre spørsmål dreier seg

Detaljer

Jon Fosse. Andvake. Forteljing

Jon Fosse. Andvake. Forteljing Jon Fosse Andvake Forteljing 2007 Det Norske Samlaget www.samlaget.no Omslag: Stian Hole/Blæst design Printed in Denmark Trykk og innbinding: Nørhaven Paperback AS, 2008 Tilrettelagt for ebok av BookPartnerMedia,

Detaljer

Bruk av læringsvenn ved Månen som ville lyse som ei sol

Bruk av læringsvenn ved Månen som ville lyse som ei sol Bruk av læringsvenn ved Månen som ville lyse som ei sol Månen som ville lyse som ei sol (2012) av Elin Grimstad - og bruk av læringsvenn på 1. trinn PRESENTASJON AV BOKA: Kvifor er eg ikkje meir som sola?

Detaljer

Nasjonale prøver. Lesing 5. steget Eksempeloppgåve 2. Nynorsk

Nasjonale prøver. Lesing 5. steget Eksempeloppgåve 2. Nynorsk Nasjonale prøver Lesing 5. steget Eksempeloppgåve 2 Nynorsk Opp-ned musene av Roald ahl et var ein gong ein gamal mann på 87 år som heitte Laban. I heile sitt liv hadde han vore ein stille og roleg person.

Detaljer

Rettleiing for revisor sin særattestasjon

Rettleiing for revisor sin særattestasjon Rettleiing for revisor sin særattestasjon Om grunnstønad til nasjonalt arbeid til frivillige barne- og ungdomsorganisasjonar, statsbudsjettets kap. 857, post 70 (Jf. føresegn om tilskot til frivillige

Detaljer

VEDTEKTER FOR SPAREBANK 1 SØRE SUNNMØRE

VEDTEKTER FOR SPAREBANK 1 SØRE SUNNMØRE VEDTEKTER FOR SPAREBANK 1 SØRE SUNNMØRE KAP. 1. FIRMA, KONTORKOMMUNE, FORMÅL 1-1 SpareBank 1 Søre Sunnmøre er skipa den 17. september 1853. Vedtektene vart godkjende første gongen ved høieste Resolution

Detaljer

ÅRSMELDING 2012 \ BJØRKEDAL KYSTLAG

ÅRSMELDING 2012 \ BJØRKEDAL KYSTLAG ÅRSMELDING 2012 \ BJØRKEDAL KYSTLAG STYRET: Tove Aurdal Hjellnes, leiar Ståle Mek, nestleiar Heidi Thöni Sletten, kasserar Frode Pilskog, styremedlem Ann-Elin H. Bjørkedal, styremedlem Ottar Bjørneset,

Detaljer

Spørsmål frå leiar i tenesteutvalet:

Spørsmål frå leiar i tenesteutvalet: Spørsmål frå leiar i tenesteutvalet: Har igjen fått sps om dekninga i Sør. Veit ein meir om når utbygging av skal skje? Kor mange barn i sør får ikkje plass i nær? Svar frå administrasjonen: Vi syner til

Detaljer

GRAVFERD I BEDEHUSFORSAMLING

GRAVFERD I BEDEHUSFORSAMLING GRAVFERD I BEDEHUSFORSAMLING NYNORSK INNHALD GRAVFERD I BEDEHUSFORSAMLING... 2 GRAVFERDSORDNING:... 2 1. MENS VI SAMLAST... 2 2. FELLES SALME... 2 3. INNLEIING VED LEIAR... 2 4. BØN... 2 5. MINNEORD...

Detaljer

Møteprotokoll for møte i

Møteprotokoll for møte i Møteprotokoll for møte i Masfjorden Kyrkjelege Fellesråd 27.01. 2015 kl. 1815 i kantina på kommunehuset. Desse møtte: Ragnhild Skuggedal Britt E. Nordland Åse Dyrkolbotn Øyvind Kristoffersen Egil Kvingedal

Detaljer

Halvårsrapport grøn gruppe- haust 2015

Halvårsrapport grøn gruppe- haust 2015 Halvårsrapport grøn gruppe- haust 2015 I denne rapporten vil eg ta føre meg dei 7 fagområda i rammeplanen. Eg vil skrive litt om kva rammeplanen seier og deretter gjere greie for korleis me har arbeida

Detaljer

SAMNANGER KOMMUNE MÅLBRUKSPLAN

SAMNANGER KOMMUNE MÅLBRUKSPLAN SAMNANGER KOMMUNE MÅLBRUKSPLAN vedteke av kommunestyret 29.01.1998 1. HISTORISK BAKGRUNN Dei første skulekrinsane i Samnanger gjekk over til nynorsk («landsmål») i 1909. Sidan 1938 har nynorsk vore einerådande

Detaljer

NAMNET. Av Jon Fosse GUTEN JENTA

NAMNET. Av Jon Fosse GUTEN JENTA NAMNET Av Jon Fosse Handlinga følger eit ungt par som dreg heim til hennar foreldre. Jenta er høggravid og dei manglar bustad. Det er eit drama om kor vanskeleg det er å forstå kvarandre og om lengselen

Detaljer

Arbeidsplan for Hordaland Senterungdom 2013-2014

Arbeidsplan for Hordaland Senterungdom 2013-2014 Arbeidsplan for Hordaland Senterungdom 2013-2014 Møtestruktur: Fylkesstyremøte ein gong kvar månad. Ein bør setja dato for neste møte når ein er samla slik at flest mogleg har høve til å notera seg datoen

Detaljer

JAMNE BØLGJER. også dei grøne greinene i jamn rørsle att og fram er som kjærasten min

JAMNE BØLGJER. også dei grøne greinene i jamn rørsle att og fram er som kjærasten min DET MØRKNAR SVEVNENS KJÆRLEIK JAMNE BØLGJER EIT FJELL I DAGEN eg står og ser på dei to hjortane og dei to hjortane står og ser på meg lenge står vi slik eg står urørleg hjortane står urørlege ikkje noko

Detaljer

Informasjonshefte Tuv barnehage

Informasjonshefte Tuv barnehage Informasjonshefte Tuv barnehage Informasjonshefte for Tuv barnehage Barnehagen blir drevet av Hemsedal kommune. Barnehagen er politisk lagt under Hovudutval for livsløp. Hovudutval for livsløp består av

Detaljer

EVALUERING AV FORSØK MED ANONYME PRØVER 2013

EVALUERING AV FORSØK MED ANONYME PRØVER 2013 HORDALAND FYLKESKOMMUNE Opplæringsavdelinga Arkivsak 200903324-51 Arkivnr. 520 Saksh. Farestveit, Linda Saksgang Møtedato Opplærings- og helseutvalet 17.09.2013 EVALUERING AV FORSØK MED ANONYME PRØVER

Detaljer

Lokalavisa og politikken

Lokalavisa og politikken Lokalavisa og politikken På vegner av innbyggjarane følgjer lokalavisa di den lokale politikken. Om rammevilkåra avisene arbeider innanfor. Utgjevar: Landslaget for lokalaviser (LLA). Lokalavisa tek samfunnsansvar

Detaljer

Månadsbrev frå oktober, Grøn avd.

Månadsbrev frå oktober, Grøn avd. Månadsbrev frå oktober, Grøn avd. Oppsummering/ evaluering av oktober Oktobermånad starta me med eit lite epleprosjekt. Inndelt i grupper, fekk alle barna vere med på tur for å hauste eple og plommer.

Detaljer

KULTURDEPARTEMENTET SIN

KULTURDEPARTEMENTET SIN KULTURDEPARTEMENTET SIN NYNORSKPRIS FOR JOURNALISTAR Årsrapport 2014 NRK-journalist Ingunn Solheim fekk Kulturdepartementet sin nynorskpris for journalistar i 2014. Ho er ein svært stødig språkbrukar,

Detaljer

Til deg som er ny i Maurtuå Barnehage! Barnehagens visjon: «Saman set me spor»

Til deg som er ny i Maurtuå Barnehage! Barnehagens visjon: «Saman set me spor» Til deg som er ny i Maurtuå Barnehage! Barnehagens visjon: «Saman set me spor» Velkommen til oss i Maurtuå Barnehage. Dette heftet med informasjon håpar me kan være til hjelp for deg når du skal være vikar.

Detaljer

Undervisningsopplegg for filmen VEGAS

Undervisningsopplegg for filmen VEGAS Undervisningsopplegg for filmen VEGAS Samandrag og stikkord om filmen Det er seinsommar i Bergen. Thomas må flytte til gråsonen, ein omplasseringsheim for unge, som av ulike grunnar ikkje har nokon stad

Detaljer

HANDLINGS OG TILTAKSPLAN MOT MOBBING FOR BARNEHAGANE I VINJE KOMMUNE. Erta, berta, sukkererta - korleis unngå å skape mobbarar.

HANDLINGS OG TILTAKSPLAN MOT MOBBING FOR BARNEHAGANE I VINJE KOMMUNE. Erta, berta, sukkererta - korleis unngå å skape mobbarar. HANDLINGS OG TILTAKSPLAN MOT MOBBING FOR BARNEHAGANE I VINJE KOMMUNE Erta, berta, sukkererta - korleis unngå å skape mobbarar. Vårt ynskje: Alle barn skal ha eit trygt miljø i barnehagen utan mobbing.

Detaljer

«Ny Giv» med gjetarhund

«Ny Giv» med gjetarhund «Ny Giv» med gjetarhund Gjetarhundnemda har frå prosjektleiinga i «NY GIV I SAUEHOLDET» som HSG står bak, fått ansvar for prosjektet «KORLEIS STARTA MED GJETARHUND FOR FØRSTE GANG». Prosjektet går ut på

Detaljer

SPRÅKRÅDET REF. VÅR REF. DATO 200200633-2 JG/SIG/ER 13.1.2006. Endringar i forskrift til opplæringslova 28. juni 1999 nr. 722 Fråsegn frå Språkrådet

SPRÅKRÅDET REF. VÅR REF. DATO 200200633-2 JG/SIG/ER 13.1.2006. Endringar i forskrift til opplæringslova 28. juni 1999 nr. 722 Fråsegn frå Språkrådet SPRÅKRÅDET Utdanningsdirektoratet Postboks 2924 Tøyen 0608 OSLO REF. VÅR REF. DATO 200200633-2 JG/SIG/ER 13.1.2006 Endringar i forskrift til opplæringslova 28. juni 1999 nr. 722 Fråsegn frå Språkrådet

Detaljer

LOV FOR IDRETTSLAGET JOTUN

LOV FOR IDRETTSLAGET JOTUN LOV FOR IDRETTSLAGET JOTUN Lov for Jotun, skipa 30.03.1923. Vedteken den 10.06.1945, med seinare endringar seinast av 29.06.2000. Revidert etter årsmøte i 2007 og 2011. Godkjend av Idrettsstyret: 18.02.02

Detaljer

Frå novelle til teikneserie

Frå novelle til teikneserie Frå novelle til teikneserie Å arbeide umarkert med nynorsk som sidemål Undervisningsopplegget Mykje av inspirasjonen til arbeidet med novella, er henta frå i praksis: nynorsk sidemål i grunnskule 1 (2008).

Detaljer

Han fortalde dei ei likning om at dei alltid skulle be og ikkje mista motet Lukas 18:1-7

Han fortalde dei ei likning om at dei alltid skulle be og ikkje mista motet Lukas 18:1-7 Bønn «Han fortalde dei ei likning om at dei alltid skulle be og ikkje mista motet: «I ein by var det ein dommar som ikkje hadde ærefrykt for Gud og ikkje tok omsyn til noko menneske.i same byen var det

Detaljer

I lov 17. juli 1998 nr. 61 om grunnskolen og den vidaregåande opplæringa er det gjort følgende endringer (endringene er markert med kursiv):

I lov 17. juli 1998 nr. 61 om grunnskolen og den vidaregåande opplæringa er det gjort følgende endringer (endringene er markert med kursiv): VEDLEGG 1 I lov 17. juli 1998 nr. 61 om grunnskolen og den vidaregåande opplæringa er det gjort følgende endringer (endringene er markert med kursiv): 2-12 tredje ledd skal lyde: For private grunnskolar

Detaljer

Dokument nr. Omb 1 Dato: 14.07.2011(oppdatering av tidlegare dokument) Skrive av. ÅSN. Ved di side eit lys på vegen mot arbeid.

Dokument nr. Omb 1 Dato: 14.07.2011(oppdatering av tidlegare dokument) Skrive av. ÅSN. Ved di side eit lys på vegen mot arbeid. Visjon og formål Visjon: Ved di side eit lys på vegen mot arbeid. Formål: Telemark Lys AS er ei attføringsbedrift som, gjennom framifrå resultat, skal medverke til å oppfylle Stortingets målsetting om

Detaljer

Vil forbetre diagnostiseringa av tuberkulose

Vil forbetre diagnostiseringa av tuberkulose Vil forbetre diagnostiseringa av tuberkulose Av Eli Gunnvor Grønsdal Då Tehmina Mustafa kom til Noreg, som nyutdanna lege, fekk ho melding om å ta utdanninga på nytt. Ho nekta. I dag er ho professor i

Detaljer

Det psykososiale skolemiljøet til elevane. Til deg som er forelder

Det psykososiale skolemiljøet til elevane. Til deg som er forelder Det psykososiale skolemiljøet til elevane Til deg som er forelder Brosjyren gir ei oversikt over dei reglane som gjeld for det psykososiale skolemiljøet til elevane. Vi gir deg hjelp til korleis du bør

Detaljer

Vaffelhjarte Lena og eg i Knert-Mathilde

Vaffelhjarte Lena og eg i Knert-Mathilde Maria Parr Vaffelhjarte Lena og eg i Knert-Mathilde Illustrert av Bo Gaustad Det Norske Samlaget Oslo 2005 Det Norske Samlaget www.samlaget.no Tilrettelagt for ebok av eboknorden 2013 ISBN 978-82-521-8583-6

Detaljer

Kva er økologisk matproduksjon?

Kva er økologisk matproduksjon? Nynorsk Arbeidshefte om økologisk landbruk for elevar i grunnskulen Nynorsk Arbeidsheftet er utarbeidd av og utgjeve av Norsk senter for økologisk landbruk med økonomisk støtte frå Fylkesmannens landbruksavdeling

Detaljer

ÅRSPLAN HORDABØ SKULE 2015/2016

ÅRSPLAN HORDABØ SKULE 2015/2016 ÅRSPLAN HORDABØ SKULE 2015/2016 Fag: Norsk Klassetrinn: 2. Lærar: Linn Merethe Myrtveit Veke Kompetansemål Tema Læringsmål Vurderings- kriterier Forslag til Heile haust en Fortelje samanhengande om opplevingar

Detaljer

Norsk etnologisk gransking Oslo, februar 2015 Norsk Folkemuseum Postboks 720 Skøyen 0214 Oslo E-post: eli.chang@norskfolkemuseum.

Norsk etnologisk gransking Oslo, februar 2015 Norsk Folkemuseum Postboks 720 Skøyen 0214 Oslo E-post: eli.chang@norskfolkemuseum. Norsk etnologisk gransking Oslo, februar 2015 Norsk Folkemuseum Postboks 720 Skøyen 0214 Oslo E-post: eli.chang@norskfolkemuseum.no Spørjeliste nr. 253 Fadderskap Den som svarar på lista er samd i at svaret

Detaljer

http://ojs.statsbiblioteket.dk/index.php/sin/issue/archive

http://ojs.statsbiblioteket.dk/index.php/sin/issue/archive Sprog i Norden Titel: Forfatter: Kilde: URL: Samarbeid om reformer i lovspråket Alf Hellevik Sprog i Norden, 1973, s. 51-54 http://ojs.statsbiblioteket.dk/index.php/sin/issue/archive Dansk Sprognævn Betingelser

Detaljer

Far min sa ein gong at ein må velje sine kampar

Far min sa ein gong at ein må velje sine kampar «Alt kveg bør ut å beite i utmarka», skriv Torbjørn Tufte. Foto: Mariann Tvete Far min sa ein gong at ein må velje sine kampar Jordbruksnæringa no må samle seg og velje kva kampar dei vil ta til fulle,

Detaljer

Plassebakken Barnehage

Plassebakken Barnehage Plassebakken Barnehage Plassebakken Post Austigard Februar 2012 www.plassebakken.no Hei alle sammen! Plassebakken Barnehage BA I januar har vi nytta oss av det fine veret å vøre mykje ute! Sjølv om det

Detaljer

Matematikk 1, 4MX15-10E1 A

Matematikk 1, 4MX15-10E1 A Skriftlig eksamen i Matematikk 1, 4MX15-10E1 A 15 studiepoeng ORDINÆR EKSAMEN 19. desember 2011. BOKMÅL Sensur faller innen onsdag 11. januar 2012. Resultatet blir tilgjengelig på studentweb første virkedag

Detaljer

Me har sett opp eit tankekart og mål for dei ulike intelligensane, dette heng som vedlegg.

Me har sett opp eit tankekart og mål for dei ulike intelligensane, dette heng som vedlegg. JANUAR 2015! Ja, i går vart friluftsåret 2015 erklært for opna og me er alle ved godt mot og har store forhåpningar om eit aktivt år. Det gjeld å ha store tankar og arbeida medvite for å gjennomføra dei.

Detaljer

Valdres vidaregåande skule

Valdres vidaregåande skule Valdres vidaregåande skule Organiseringa av skriftleg vurdering på vg3 Kvifor prosesskriving? Opplegg for skriveøkter Kvifor hjelpe ein medelev? Døme på elevtekst Kva er ei god framovermelding? KOR MYKJE

Detaljer

Rogaland Mållag. Gode målfolk, Bryne, 5. oktober 2009

Rogaland Mållag. Gode målfolk, Bryne, 5. oktober 2009 Rogaland Mållag Gode målfolk, Bryne, 5. oktober 2009 INNKALLING TIL ROGALAND MÅLLAG SITT HAUSTKURS PÅ Styret i Rogaland Mållag vonar at mange målfolk vil ta seg tid til å møta på haustkurset. Me har sett

Detaljer

Kom skal vi klippe sauen

Kom skal vi klippe sauen Kom skal vi klippe sauen KOM SKAL VI KLIPPE SAUEN Kom skal vi klippe sauen i dag Klippe den bra, ja klippe den bra Så skal vi strikke strømper til far Surr, surr, surr, surr, surr. surr Rokken vår går,

Detaljer

Page 1 of 7 Forside Elevundersøkinga er ei nettbasert spørjeundersøking der du som elev skal få seie di meining om forhold som er viktige for å lære og trivast på skolen. Det er frivillig å svare på undersøkinga,

Detaljer

Nynorsk i nordisk perspektiv

Nynorsk i nordisk perspektiv 1 Nynorsk i nordisk perspektiv Språk i Norden I dei nordiske landa finn vi i dag desse språka: 1. Grønlandsk 2. Islandsk 3. Færøysk 4. Norsk (bokmål og nynorsk) 5. Dansk 6. Svensk 7. Samisk 8. Finsk Av

Detaljer

Rettleiing ved mistanke om vald i nære relasjonar - barn

Rettleiing ved mistanke om vald i nære relasjonar - barn Rettleiing ved mistanke om vald i nære relasjonar - barn Når det gjeld barn som vert utsett for vald eller som er vitne til vald, vert dei ofte utrygge. Ved å førebygge og oppdage vald, kan me gje barna

Detaljer

ALF KJETIL WALGERMO KJÆRE SØSTER

ALF KJETIL WALGERMO KJÆRE SØSTER ALF KJETIL WALGERMO KJÆRE SØSTER AV ALF KJETIL WALGERMO Mitt bankande hjarte. Ungdomsroman. Cappelen Damm, 2011 Mor og far i himmelen. Illustrert barnebok. Cappelen Damm, 2009 Keegan og sjiraffen. Illustrert

Detaljer

Informasjon frå det offentlege skal vera forståeleg for mottakarane, og difor må språket vera klart og tilpassa målgruppa.

Informasjon frå det offentlege skal vera forståeleg for mottakarane, og difor må språket vera klart og tilpassa målgruppa. Klarspråk NYNORSK Kva er klarspråk? Med klarspråk meiner vi her korrekt, klart og mottakartilpassa språk i tekstar frå det offentlege. Ein tekst er skriven i klarspråk dersom mottakarane raskt finn det

Detaljer

post@efremforlag.no / www.efremforlag.no

post@efremforlag.no / www.efremforlag.no tidebøn Efrem Forlag 2009 Rune Richardsen Boka er laga i samarbeid med Svein Arne Myhren (omsetjing) etter mønster av Peter Halldorfs og Per Åkerlunds Tidegärd, Artos 2007. Med løyve. Bibeltekstane er

Detaljer

P.R.O.F.F. Plan for Rekruttering og Oppfølging av Frivillige medarbeidarar i Fjell kyrkjelyd

P.R.O.F.F. Plan for Rekruttering og Oppfølging av Frivillige medarbeidarar i Fjell kyrkjelyd P.R.O.F.F. Plan for Rekruttering og Oppfølging av Frivillige medarbeidarar i Fjell kyrkjelyd VISJON I arbeidet for og med dei medarbeidarane i Fjell sokn har vi utarbeida ein visjon: I Fjell sokn vil vi

Detaljer

Styresak. Ivar Eriksen Oppfølging av årleg melding frå helseføretaka. Arkivsak 2011/545/ Styresak 051/12 B Styremøte 07.05.2012

Styresak. Ivar Eriksen Oppfølging av årleg melding frå helseføretaka. Arkivsak 2011/545/ Styresak 051/12 B Styremøte 07.05.2012 Styresak Går til: Styremedlemmer Føretak: Helse Vest RHF Dato: 24.04.2012 Sakhandsamar: Saka gjeld: Ivar Eriksen Oppfølging av årleg melding frå helseføretaka Arkivsak 2011/545/ Styresak 051/12 B Styremøte

Detaljer

1. Ja til ein debatt om sidemålsundervisninga

1. Ja til ein debatt om sidemålsundervisninga Sak Fråsegner Ei fråsegn kan ha ulike funksjonar i ein organisasjon. Det kan t.d. ha form som ei pressemelding eller ein politisk uttale i ei sak, som blir sendt til ulike instansar. Ei fråsegn kan også

Detaljer

Matpakkematematikk. Data frå Miljølære til undervisning. Samarbeid mellom Pollen skule og Miljølære. Statistikk i 7.klasse

Matpakkematematikk. Data frå Miljølære til undervisning. Samarbeid mellom Pollen skule og Miljølære. Statistikk i 7.klasse Samarbeid mellom og Miljølære Matpakkematematikk Data frå Miljølære til undervisning Statistikk i 7.klasse Samarbeid mellom og Miljølære Lag riktig diagram Oppgåva går ut på å utarbeide ei grafisk framstilling

Detaljer

TENESTEOMTALE FOR STORD KULTURSKULE. Sist redigert 15.06.09

TENESTEOMTALE FOR STORD KULTURSKULE. Sist redigert 15.06.09 TENESTEOMTALE FOR STORD KULTURSKULE Sist redigert 15.06.09 VISJON TILTAK Stord kulturskule skal vera eit synleg og aktivt kunstfagleg ressurssenter for Stord kommune, og ein føregangsskule for kunstfagleg

Detaljer

FORBØN. Forbøn ORDNING FOR. for borgarleg inngått ekteskap. 1 Preludium/Inngang. 2 Inngangsord. Anten A

FORBØN. Forbøn ORDNING FOR. for borgarleg inngått ekteskap. 1 Preludium/Inngang. 2 Inngangsord. Anten A FORBØN ORDNING FOR Forbøn for borgarleg inngått ekteskap Under handlinga kan det gjevast rom for medverknad av ulike slag. Det kan vera medverknad frå festfølgjet ved einskilde av dei liturgiske ledda,

Detaljer

BRUKARUNDERSØKING 2008 - MOTTAK AV FLYKTNINGAR MOTTAK AV FLYKTNINGAR

BRUKARUNDERSØKING 2008 - MOTTAK AV FLYKTNINGAR MOTTAK AV FLYKTNINGAR TIME KOMMUNE Arkiv: K1-070, K3-&32 Vår ref (saksnr.): 08/1355-6 JournalpostID: 08/14810 Saksbeh.: Helge Herigstad BRUKARUNDERSØKING 2008 - MOTTAK AV FLYKTNINGAR MOTTAK AV FLYKTNINGAR Saksgang: Utval Saksnummer

Detaljer