Innhald. Vedlegg I. Vedlegg II

Størrelse: px
Begynne med side:

Download "Innhald. Vedlegg I. Vedlegg II"

Transkript

1 Innhald 1 Innleiing Definering av oppgåva Begrensingar Teoretisk referanseramme Kognitiv kasusformulering ved rusavhengigheit Endringsprosessen Drøfting bruk av kasusformuleringa i møte med ruspasient Sverre ein rusmisbrukar?? Føroverveielsesfasen Skal skal ikkje? Overveielsesfasen Endring på gang. Beslutningsfasen Rusfri. Vedlikehaldsfasen Den kognitive blokade. Tilbakefall Oppsummering Litteraturliste Vedlegg I Vedlegg II 1

2 1 Innleiing 1.1 Definering av oppgåva I denne oppgåva vil eg ta utgangspunkt i kognitiv kasusformulering, og vise korleis denne kan brukast i eit behandlingsforløp i høve til pasientar med ruslidingar. For å kunne nytte kognitiv terapi til ruspasientar, er det naudsynt at pasienten aksepterar at kognitive prosessar kan påverke trongen til å ruse seg, og at desse prosessane kan påverkast (Mais, Olsen og Martinsen 2008, s 494). Dette er ofte ikkje innlysande for ruspasienten, men gjennom ei sosialisering inn i den kognitive modellen, så kan pasienten få ei erkjenning av dette. Når det gjeld rus kan kasusformuleringa få fram kva funksjon rusen har for pasienten. Målet med kognitiv terapi er å hjelpe pasienten å identifisere og endre pasienten sine antakelsar om rus (Mais m.fl. 2008, s 487). Forskningslitteratur har vist at kognitiv terapi er mellom dei mest effektive formene for behandling av rusrelaterte lidingar (Finney, Wilbourne & Moos, 2007 i Mais m.fl. 2008, s 486), og kognitiv terapi kan også nyttast i møte med pasientar som har ein kombinasjon av rusproblem og andre psykiske lidingar (Beck, Wright, Newman & Liese,1993 i Mais m.fl. 2008, s 486). Kasusformuleringa er eit nyttig verktøy i kognitiv terapi. Den viser samanhangar, og får fram aktuelle problem. Den er eit psykoedukativt hjelpemiddel for å illustrere forholdet mellom tidlegare erfaringar og primære og sekundære levereglar som påverkar aktuelle problemsituasjonar (Hovland 2008, s 101). Vesentleg her er at pasient og terapeut jobbar saman om utforminga til kasusformuleringa, og er samde om prioriteringane. Når det gjeld den kognitive modellen for rusmiddelavhengigheit, så blir det vesentleg å få fram i kva for situasjonar positive antakelsar om rus oppstår, og kva for antakelsar som gjev lov å nytte rusmiddel (Mais m.fl. 2008, s 493). Kasusformuleringa er ikkje eit endeleg produkt, den må evaluerast og justerast i lys av nye data som dukkar opp undervegs (Nordahl 1996, s 1071). Kognitiv terapi er basert på den kognitive modell som går ut på at våre kjensler og handlingar vert påverka av korleis me oppfattar ulike hendingar (Beck 2006, s 27). 2

3 Oppgåva er bygd opp av 4 kapittel. Kapittel 1 er ein introduksjon til oppgåva og begrensingar av denne. I kapittel 2 blir det ein teoridel om kognitiv kasusformulering i høve til rusliding. Endringsprosessen er vesentleg når det gjeld rusbehandling, og eg tek difor kort med teori om dette. I kapittel 3 vil eg vise korleis bruke kasusformuleringa i dei ulike fasane i rusbehandling i eit oppdikta tilfelle. Kapittel 4 gjev ei kort oppsummering. 1.2 Begrensingar Omfanget av oppgåva og tida til disposisjon set klare grenser for oppgåva. Eg går ut frå at faglege uttrykk generelt og innanfor kognitiv terapi spesielt, er kjent for lesar. Eg vil heller ikkje gå nærmare inn på metode, anna enn å sei at dette er ei teoretisk litteraturoppgåve, der eg nyttar aktuell litteratur, eigne kliniske erfaringar og kunnskap frå utdanninga i kognitiv terapi, trinn 1 og 2. Det har vore mest sekundær litteratur tilgjengeleg i tidsrommet. Eg vil ikkje gå inn på dei ulike rusmiddel, då den kognitive tilnærminga vil vera lik. Men fordi alkohol er det rusmiddelet som er lettast tilgjengeleg og som forårsakar dei fleste sosiale og helsemessige problem (Mais m.fl. 2008, s 486), så er det misbruk av alkohol eg legg til grunn i eksempla i oppgåva. Ruslidingar kan vera svært forskjellig i omfang. Langvarig rusmisbruk er forbunde med kognitiv svikt. Konsekvensar og behandlingsutfordringar i høve til dette vil eg ikkje gå nærmare inn på her. Komplekse dobbeltdiagnosar går eg heller ikkje inn i. 2 Teoretisk referanseramme 2.1 Kognitiv kasusformulering ved rusavhengigheit Når ein møter pasienten for første gong, kan to sentrale spørsmål setje i gang tankeprosessar: Kva problem slit pasienten med, og kva for konsekvensar får dette for pasienten? (Hovland 2008, s 86). Ei grundig kartleggjing er utgangspunktet for behandlinga, der pasient og terapeut i samarbeid kjem fram til ei felles problemforståing og behandlingsplan for den aktuelle pasienten. Strukturert set ein dette opp i ei kasusformulering for pasienten, og dette blir det verktøyet som er med og styrer val av fokus og strategi for behandlinga (Nordahl 3

4 1996, s 1071). I den tenkte behandlinga vil eg nytte eit 3-kolonneskjema som eit verktøy for å synleggjere det å skilje mellom situasjon/tanke og følelse/åtferd, som eit pedagogisk hjelpemiddel for både pasient og terapeut (vedlegg I). Det å få tak i dei automatiske tankane som gjev næring til positive antakelsar om rus er viktig. Generelt så må ein ofte gjennom fleire rundar for å få tak i dei meir underliggjande grunnleggjande skjemaene i ei fullstendig kasusformulering (Beck 2006, s 162). Personar med rusproblem er ikkje ei homogen gruppe, og nettopp dette kjem fram når den enkelte pasient sjølv er med og set opp problemlister og mål som er aktuelle for vedkomande. For pasientar med rusliding er det ikkje alltid at dei er klare eller innser behovet for behandling sjølve. Det blir difor viktig for terapeuten å finne ut kvar pasienten er i ein eventuell endringsprosess. I det første møtet er det viktig å leggje grunnlaget for ein god terapeutisk allianse for det vidare samarbeidet (Berge, Repål, Ryum og Samoilow 2008, s 26). Kasusformuleringa tydeleggjer dei automatiske tankane og set dei i logisk samanhang med dei meir djuptliggjande kjerneantakelsar/levereglar (Beck 2006, s 162). Kognitiv kasusformulering for ruspasient (etter modell frå Mais m.fl 2008, s 509): Tidleg erfaring Far alkoholisert/omsorgs- svikt Grunnleggjande levereglar Eg er lite verdt Sekundær leveregel Dersom eg alltid er perfekt, vil eg ikkje bli avvist Negative automatiske tankar Eg er mislukka Rusåtferd Drikk alkohol 4

5 Situasjon (A) Tanke (B) (Rus)åtferd (C) Morgon, står opp Eg er eit null, ingen har bruk for meg Går tilbake til senga Kveld, ingenting gjort Det var det eg visste.., eg er håplaus Rusar seg Trass i at pasientar opplever mange negative konsekvensar av rusbruk, så held dei likevel fram med misbruk fordi pasienten gradvis utviklar antakelsar om at dei ikkje klarer å meistre livet utan rusmiddel (Mais m fl 2008, s 487). Det som særteiknar dei som utviklar rusavhengigheit, er at dei beheld sine positive antakelsar om rusbruken, sjølv om dei negative konsekvensane også er tydelege for dei. Målet i kognitiv terapi er å hjelpe pasienten å kjenne att og endre positive antakelsar om rusmiddelet, og dei negative antakelsane om eiga meistring utan bruk av rusmiddel (ibid.). 2.2 Endringsprosessen Pasienten kan ha varierande motivasjon for behandling, og det er viktig for terapeuten å vite kvar pasienten til ei kvar tid er i endringsprosessen. Prochaska og DiClementes har laga ein modell for endringsprosessen, som ofte blir framstilt som eit hjul, der dei ulike endringane går i fasar (Barth, Børtveit og Prescott 2001, s 77) (Vedlegg II). I føroverveielsesfasen er pasienten ikkje særleg merksam på dei negative konsekvensane av åtferda (Barth m.fl. 2001, s 78), ein ser gjerne på dei ubehagelege konsekvensane som unntak og dei positive konsekvensane som regel. Pasientar som kjem til rusbehandling i denne fasen er som regel sendt dit av andre. I overveielsesfasen blir pasienten meir bevisst dei uheldige sidene ved rusåtferda, men opplever samtidig dei positive effektane. Pasienten er usikker på om han ynskjer endring, ambivalensen er framtredande (ibid.). Her er det viktig å utforske pasienten sine positive antakelsar om rusmiddelet, då får ein gjerne også eit bilete av pasienten sine negative antakelsar om eiga evne til å meistre situasjonen utan rusmiddel (Mais m.fl. 2008, s 491). I beslutningsfasen skifter pasienten perspektiv frå problemet slik det har vore til no, og over til det som skal kome, mot endringa (Barth m.fl. 2001, s 87). 5

6 I handlingsfasen jobbar pasienten aktivt med å slutte med rusmiddel, og lærer seg å meistre situasjonar utan rus. Her blir endringa konkret og synleg, og ein freistar finne løysingar på praktiske problem. Her jobbar ein systematisk med å oppdage sårbare situasjonar, positive antakelsar om rus og automatiske tankar som kan føre til tilbakefall (Mais m.fl. 2008, s 492). Vedlikehaldsfasen er ikkje ein passiv og statisk tilstand, men ein pågåande prosess der endringane skal konsoliderast. Her må ein kontinuerleg revurdere positive antakelsar om rusmiddelet, og aktivt løyse problem på andre livsområde. Tilbakefall er så vanleg i endringsprosessen, at det er ein integrert fase i modellen (Barth m.fl. 2001, s76). 3 Drøfting bruk av kasusformuleringa i møte med ruspasient 3.1 Sverre ein rusmisbrukar?? Føroverveielsesfasen Sverre kjem til behandling fordi kona har sendt meg. Han ser ikkje behovet sjølv. Når han saman med terapeut skal setje opp problemliste, så er mindre mas heime noko han ynskjer det er kona som må endre seg. Ein øl frå eller til er ikkje problemet, alle unner seg det. Ved å setje opp eit A-B-C skjema, så synleggjer ein samanhangen mellom situasjonen Sverre beskriv og korleis han handterer dette. Situasjon Tanke (Rus)åtferd Kona maser Aldri fred å få Tek ein øl Sverre vedgår at maset frå kona nettopp har med alkoholinntaket hans å gjere. Men Sverre held likevel fast på at han drikk normalt, det er kona sitt problem at ho er så masete. Sverre får i oppgåve å registrere rusinntaket. Ved å utforske saman kjem det fram fleire problemområder. Sverre fortel at han slit på jobben for tida, han kjem ofte for seint og har stort fråver og er innkalla til samtale med bedriftshelsetenesta. Dette bekymrar han. 6

7 Situasjon Tanke Kjensle/åtferd Får ikkje sove om kvelden Alt mas stressar Tek seg ein drink Forsøv seg til jobben Ny sjanse i morgon. Tek seg ein drink Sverre tenkjer ikkje at alkoholinntaket hans har samanhang med prestasjonar på jobben. Han drikk jo kun heime, og helst på kveldstid. Og dessutan søv han dårlegare utan alkohol på kvelden, så utan alkohol vil han i alle fall bli trøyt. Viktig å ikkje gå for raskt fram her (Mais m.fl 2008, s 490), men prøve å få Sverre med på å reflektere over problemet sitt. Ved å bruke ei empatisk, open tilnærming med sokratiske spørsmål, så blir Sverre med på å reflektere over at søvnproblemet ikkje har blitt betre med aukande alkoholinntak heller verre. 3.2 Skal skal ikkje? Overveielsesfasen Sverre innser at eit stadig aukande alkoholinntak om kveldane gjer at han vanskeleg kjem seg opp. Samtidig så meiner han at utan alkohol så vil han ikkje klare å sovne på kveldane. Alkoholen får han til å slappe av. Sverre erkjenner at han grublar på ein del problem, mellom anna korleis handtere jobben når han så ofte er uopplagt. Etter nokre drinkar, så blir det mindre grubling. Ambivalensen er tydeleg i denne fasen. Sverre får i oppgåve å setje opp fordelar og ulemper med sitt alkoholinntak; Fordelar ved å drikke: Smakar godt Slappar av Fordelar ved å ikkje drikke: Sparer pengar Ulemper ved å drikke: Mas frå kona Kjem seg ikkje opp i tide (vedgår bakrus) Ulemper ved å ikkje drikke: Grubling spesielt om kvelden Mindre mas? 7

8 Ei slik skjematisk framstilling kan få pasienten til å sjå at ulempene ved å drikke er større enn fordelane, og dette kan vera med og auke motivasjonen for endring (Mais m.fl. 2008, s 499). Sverre ser dei negative konsekvensane av alkoholinntaket sitt: Situasjon Tanke Kjensle/åtferd Drikk alkohol om kvelden Eg fiksar ikkje dette Tom Kona maser Eg veit ho har rett Dårleg samvit 3.3 Endring på gang. Beslutningsfasen Sverre innser at han har eit alkoholinntak som fører til problem og som han vil gjera noko med. Her er det viktig at terapeut gjev god informasjon om behandlingsopplegget, og også tek med praktisk og konkrete råd, til dømes hjelp til å kontakte det lokale Anonyme Alkoholikere (AA)-laget. Viktige spørsmål i kvar time ut frå Beck sitt behandlingsoppsett for rus er (Beck i Mais m.fl. 2008, s 493); 1. Har du brukt rusmiddel sidan sist? 2. Har du vore i situasjonar der positive antakelsar om rusmiddel har blitt aktivert? 3. Veit du om situasjonar no og til neste time der du kan bli freista til å bruke rusmiddel? Sverre har ikkje drukke alkohol sidan førre time, og viser i A-B-C-skjemaet korleis han har handtert dette; Situasjon Tanke Kjensle/åtferd Kona maser Det irriterar, men eg held ut Tek ein telefon til ein kompis Får ikkje sove Eg går på jobb uansett om eg Rekk jobben. God tone er trøyt heime. Sverre har her erfart både at hans positive antakelsar om rus gjer at dårleg stemning ikkje påverkar meg, og han har erfart at hans negative antakelsar om at han ikkje kan kome 8

9 gjennom natta utan først å ruse seg at begge desse antakelsane ikkje stemde med ny erfaring. 3.4 Rusfri. Vedlikehaldsfasen Her må ein kontinuerleg revurdere pasienten sine positive antakelsar om rus. Sjølv om ein har vore rusfri lenge eller nettopp difor - og ein då trur at no har eg kontrollen, så må situasjonar der positive antakelsar om rus bli identifisert (Mais m.fl. 2008, s 493). Den kognitive modellen for kontroll av rusbruk (Beck et al, i Gråwe og Hagen 2008, s 527): For Sverre: Trygg situasjon På butikken med handleliste Antakelsar om kontroll Eg skal ikkje kjøpe øl Kontrollerande tankar Eg kjøper kun det som står på lista Rustrong Det er fredag, ein øl smakar godt Ikkje tillate bruk Men ulempene er større Alternativ handling Kjøper ein pakke pastillar Motstå bruk Går ut av butikken etter handlerunden 9

10 3.5 Den kognitive blokade. Tilbakefall Når positive antakelsar om rus blir aktivert, når tillatande tankar tek overhand som td det er då fest, ein drink hadde smaka godt, alle må då kunne unne seg så vil pasienten si tenkjing bli prega av tunnelsyn og suget etter rusmiddel er i fokus. Pasienten er prega av den kognitive blokade (Mais m.fl, 2008, s 488), og tilbakefall er snart eit faktum. Eit tilbakefall oppstår som regel ikkje i lause lufta, men etter ei kjede av hendingar. Den kognitive modellen for rusmiddelavhengigheit og tilbakefall (etter Beck et al i Gråwe og Hagen, 2008, s 526): For Sverre: Aktiviserande stimuli/utløysar Fest på jobben Aktivisering av antakelsar knytta til bruk Litt alkohol kan ikkje skade Automatiske tankar Eg har full kontroll Rustrong Eg får lyst på ein drink Støttande og tillatande tankar Alle andre unner seg Fokus på handling Tek meg ein drink Fortsatt bruk eller tilbakefall Ein drink blir til fleire 10

11 Viktig at terapeut viser empatisk nysgjerrigheit ved tilbakefall. Rusmisbruk er eit ideologisk og kjenslemessig lada problemområde i vår kultur, viktig at terapeut er seg bevisst dette i møte med pasienten (Repål og Berge, 2004, s179). Eit sentralt spørsmål blir kva lærte du av denne situasjonen? Ei kognitiv åtferdsanalyse av kva som skjedde, kan gje pasienten ny innsikt. Sverre lærte at ein drink sjeldan blir med den eine. Han ynskjer å behalde jobben. Han ynskjer å sove betre, og han ynskjer å bevare den fornya tilliten frå kona. Sverre ynskjer å kutte heilt ut alkoholen, og dette blir hans arbeidsmål framover. 4 Oppsummering Behandling av rusmisbruk er ofte ein langvarig om omfattande prosess. Ingen behandlingstiltak åleine er tilstrekkelege dersom pasienten har svingande eller mangelfull motivasjon for å slutte med rusmiddel (Gråwe og Hagen, 2008, s 529). Ut frå oppgåva sitt omfang, så vart eksempla henta frå ei enkel problemstilling. Eg har her vist korleis den kognitive kasusformuleringa blir nytta i ulike fasar i behandlinga og at nettopp det å vera bevisst dei ulike fasane er viktig når det gjeld rusbehandling. 11

12 Litteraturliste Barth, T, Børtveit, T og Prescott, P (2001). Endringsfokusert rådgivning. Gyldendal Norsk Forlag Beck, J S (2006). Kognitiv terapi teori, udøvelse og refleksion. København: Akademisk Forlag. Berge, T og Repål, A (2004). Den indre samtalen. Gyldendal Norsk Forlag Berge, T, Repål, A, Ryum, T, Samoilow, DK, (2008). Behandlingsalliansen i kogntitiv terapi (kapittel 1, s AS). I: Berge, T og Repål, A. Håndbok i kognitiv terapi. Oslo: Gyldendal Norsk Forlag Hovland, O J (2008). Bruk av tester og kartleggjingskjemaer i kognitiv terapi for voksne (kapittel 3, s ). I: Håndbok i kognitiv terapi. Oslo: Gyldendal Norsk Forlag AS Gråwe, R W og Hagen, R, (2008). Kombinert rusmiddelavhengighet (kaptittel 20, s ). ). I: Berge, T og Repål, A. Håndbok i kognitiv terapi. Oslo: Gyldendal Norsk Forlag Mais, A H, Olsen, T og Martinsen, E W, (2008). Rusmiddelavhengighet (kapittel 19, s ). I: Berge, T og Repål, A. Håndbok i kognitiv terapi. Oslo: Gyldendal Norsk Forlag Nordahl, H M (1996). Kognitiv kasusformulering ved personlighetsforstyrrelser. I: Tidsskrift for Norsk Psykologforening. 33, s

Løysingsfokusert tilnærming LØFT tenking og metode

Løysingsfokusert tilnærming LØFT tenking og metode Løysingsfokusert tilnærming LØFT tenking og metode Ved Kari Vik Stuhaug Helsepedagogikk Helse Fonna 5. Mars 2015 09.03.2015 Kari Vik Stuhaug, LMS Helse Fonna 1 Kva gjer du når du får eit problem? Og kva

Detaljer

Kvalitetsplan mot mobbing

Kvalitetsplan mot mobbing Kvalitetsplan mot mobbing Bryne ungdomsskule Januar 2016 Kvalitetsplan for Bryne ungdomsskule 1 Introduksjon av verksemda Bryne ungdomsskule ligg i Bryne sentrum i Time kommune. Me har om lag 450 elevar

Detaljer

Mobbeplan Harøy skule 2006/2007

Mobbeplan Harøy skule 2006/2007 Mobbeplan Harøy skule 2006/2007 Førebygging 1.1 Skulemiljøet Ein venleg og integrerande skule er naudsynt for å oppnå eit godt læringsmiljø, både fagleg og sosialt. Skulen skal vere ein trygg og triveleg

Detaljer

TIL DEG SOM ER BRUKARREPRESENTANT I HELSE MØRE OG ROMSDAL SINE OPPLÆRINGSTILTAK FOR PASIENTAR OG PÅRØRANDE

TIL DEG SOM ER BRUKARREPRESENTANT I HELSE MØRE OG ROMSDAL SINE OPPLÆRINGSTILTAK FOR PASIENTAR OG PÅRØRANDE TIL DEG SOM ER BRUKARREPRESENTANT I HELSE MØRE OG ROMSDAL SINE OPPLÆRINGSTILTAK FOR PASIENTAR OG PÅRØRANDE I pasient- og pårørandeopplæringa som vert gjennomført av avdelingane i sjukehusa i Helse Møre

Detaljer

Referat frå foreldremøte 06.05.14. Tjødnalio barnehage

Referat frå foreldremøte 06.05.14. Tjødnalio barnehage Referat frå foreldremøte 06.05.14. Tjødnalio barnehage Tilstade: Personalet, foreldre og Nina Helle. Kva er BTI: Stord kommune er ein av 8 kommunar som deltek i eit prosjekt som skal utarbeide ein modell

Detaljer

Psykologisk førstehjelp i skulen

Psykologisk førstehjelp i skulen Psykologisk førstehjelp i skulen Fagnettverk for psykisk helse Sogndal 21. mars 2014 Solrun Samnøy, prosjekt leiar Psykologisk førstehjelp Sjølvhjelpsmateriell laga av Solfrid Raknes Barneversjon og ungdomsversjon

Detaljer

Metodiske verktøy ved kursleiing

Metodiske verktøy ved kursleiing Metodiske verktøy ved kursleiing Lærings- og Meistringssenter Helse Fonna 30.03.2015 Metodiske verktøy - LMS Helse Fonna 1 Runde Enkel måte å få alle til å delta: Gi ei enkel oppgåve som er mogeleg for

Detaljer

mmm...med SMAK på timeplanen

mmm...med SMAK på timeplanen mmm...med SMAK på timeplanen Eit undervisningsopplegg for 6. trinn utvikla av Opplysningskontora i landbruket i samarbeid med Landbruks- og matdepartementet. Smakssansen Grunnsmakane Forsøk 1 Forsøk 2

Detaljer

18. RETNINGSLINJER FOR AKAN

18. RETNINGSLINJER FOR AKAN Interkontrollhandbok Side: 1 av 10 18. RETNINGSLINJER FOR AKAN For å få klare reglar på området rusmiddelbruk og arbeid har arbeidsmiljøutvalet (AMU) i Samnanger kommune 24.04.01 vedteke ein AKAN-avtale

Detaljer

Rettleiing ved mistanke om vald i nære relasjonar - barn

Rettleiing ved mistanke om vald i nære relasjonar - barn Rettleiing ved mistanke om vald i nære relasjonar - barn Når det gjeld barn som vert utsett for vald eller som er vitne til vald, vert dei ofte utrygge. Ved å førebygge og oppdage vald, kan me gje barna

Detaljer

Birger og bestefar På bytur til Stavanger

Birger og bestefar På bytur til Stavanger Birger og bestefar På bytur til Stavanger Små skodespel laga for mellomtrinnet Forfattarar: Ola Skiftun og Sigrun Fister Omarbeidd til skodespel av Stavanger Sjøfartsmuseum Denne dagen var heilt spesiell,

Detaljer

Det æ 'kji so lett å gjera eit valg når alt æ på salg Dialektundersøking

Det æ 'kji so lett å gjera eit valg når alt æ på salg Dialektundersøking Det æ 'kji so lett å gjera eit valg når alt æ på salg Dialektundersøking Mål: Elevane skal kjenne til utbreiinga av hallingmålet i nærmiljøet. Dei skal vita noko om korleis hallingmålet har utvikla seg

Detaljer

KOR Klient og resultatstyrt praksis

KOR Klient og resultatstyrt praksis KOR Klient og resultatstyrt praksis 04.10.11 Oktoberseminaret Ove Heradstveit kommunepsykolog i Øygarden Bakgrunn Viktige oppgåver som kommunepsykolog å sørgje for: Brukarmedverknad: kva er ønsket? Vurdering:

Detaljer

19.03.15. Konkret arbeid med psykisk helse i skulen. Kva seier opplæringslova? Kvifor arbeide systematisk og målre9a med psykisk helse?

19.03.15. Konkret arbeid med psykisk helse i skulen. Kva seier opplæringslova? Kvifor arbeide systematisk og målre9a med psykisk helse? Konkret arbeid med psykisk helse i skulen Fagnettverk i psykisk helse, Sogn regionråd 19. mars 2015 Solrun Samnøy Hvem sa at dagene våre skulle være gratis? At de skulle snurre rundt på lykkehjulet i hjertet

Detaljer

Skjema for medarbeidarsamtalar i Radøy kommune

Skjema for medarbeidarsamtalar i Radøy kommune Skjema for medarbeidarsamtalar i Radøy kommune 1 Bedriftspedagogisk Senter A.S bps@bps.as Medarbeidarsamtalar i Radøy kommune - slik gjer vi det Leiar har ansvar for å gjennomføra samtalane sine slik det

Detaljer

Jæren Distriktspsykiatriske Senter Korleis kan ein unngå å bli utmatta? om å ta vare på seg sjølv

Jæren Distriktspsykiatriske Senter Korleis kan ein unngå å bli utmatta? om å ta vare på seg sjølv Korleis kan ein unngå å bli utmatta? om å ta vare på seg sjølv Opne førelesingar M44 20. Januar 2011 Christiane Weiss-Tornes Presentert av Tine Inger Solum Disposisjon: 1. Korleis blir eg utmatta? 2. Varselsymptom

Detaljer

HANDLINGS OG TILTAKSPLAN MOT MOBBING FOR BARNEHAGANE I VINJE KOMMUNE. Erta, berta, sukkererta - korleis unngå å skape mobbarar.

HANDLINGS OG TILTAKSPLAN MOT MOBBING FOR BARNEHAGANE I VINJE KOMMUNE. Erta, berta, sukkererta - korleis unngå å skape mobbarar. HANDLINGS OG TILTAKSPLAN MOT MOBBING FOR BARNEHAGANE I VINJE KOMMUNE Erta, berta, sukkererta - korleis unngå å skape mobbarar. Vårt ynskje: Alle barn skal ha eit trygt miljø i barnehagen utan mobbing.

Detaljer

Psykologisk førstehjelp i skulen

Psykologisk førstehjelp i skulen Psykologisk førstehjelp i skulen Sjumilsstegkonferansen Loen 12. mars 2014 Ved Solrun Samnøy, prosjektleiar Psykisk helse på timeplanen Fire skular i Sogn, i tre kommunar Aurland Vik Årdal (to skular)

Detaljer

Til bruk i utviklingssamtale på 8. trinnet. Samtaleguide om lesing

Til bruk i utviklingssamtale på 8. trinnet. Samtaleguide om lesing Til bruk i utviklingssamtale på 8. trinnet Samtaleguide om lesing Innleiing Samtaleguiden er meint som ei støtte for opne samtalar mellom lærar, elev og foreldre. Merksemda blir retta mot lesevanar, lesaridentitet

Detaljer

UNDERSØKING OM MÅLBRUKEN I NYNORSKKOMMUNAR RAPPORT

UNDERSØKING OM MÅLBRUKEN I NYNORSKKOMMUNAR RAPPORT UNDERSØKING OM MÅLBRUKEN I NYNORSKKOMMUNAR RAPPORT Språkrådet Landssamanslutninga av nynorskkommunar Nynorsk kultursentrum 17. mars 2011 Undersøking om målbruken i nynorskkommunar er eit samarbeid mellom

Detaljer

Om å høyre meir enn dei fleste

Om å høyre meir enn dei fleste Om å høyre meir enn dei fleste Anne Martha Kalhovde Psyk spl., PhD student Leiar av Forskning og undervisningseininga ved Jæren DPS Kva slags høyrselserfaringar er det snakk om? Erfaringar med å høyre

Detaljer

Å KOMME HEIM OPPFØLGING AV DEG OG FAMILIEN DIN

Å KOMME HEIM OPPFØLGING AV DEG OG FAMILIEN DIN Å KOMME HEIM OPPFØLGING AV DEG OG FAMILIEN DIN VELKOMMEN HEIM Foto: Magnus Endal OPPFØLGING ETTER HEIMKOMST Her finn du informasjon til både deg som har vore på oppdrag i Sierra Leone, og til familien

Detaljer

Joakim Hunnes. Bøen. noveller

Joakim Hunnes. Bøen. noveller Joakim Hunnes Bøen noveller Preludium Alt er slik det plar vere, kvifor skulle noko vere annleis. Eg sit ved kjøkenvindauget og ser ut. Det snør, det har snødd i dagevis, eg har allereie vore ute og moka.

Detaljer

Jon Fosse. For seint. Libretto

Jon Fosse. For seint. Libretto Jon Fosse For seint Libretto Personar Eldre kvinne, kring seksti-sytti Middelaldrande kvinne, kring førti Mann, kring femti Fylgje Yngre kvinne, kring tretti Med takk til Du Wei 2 Ei seng fremst, godt

Detaljer

Undersøking. Berre spør! Få svar. I behandling På sjukehuset. Ved utskriving

Undersøking. Berre spør! Få svar. I behandling På sjukehuset. Ved utskriving Berre spør! Undersøking Få svar I behandling På sjukehuset Er du pasient eller pårørande? Det er viktig at du spør dersom noko er uklart. Slik kan du hjelpe til med å redusere risikoen for feil og misforståingar.

Detaljer

Me har sett opp eit tankekart og mål for dei ulike intelligensane, dette heng som vedlegg.

Me har sett opp eit tankekart og mål for dei ulike intelligensane, dette heng som vedlegg. JANUAR 2015! Ja, i går vart friluftsåret 2015 erklært for opna og me er alle ved godt mot og har store forhåpningar om eit aktivt år. Det gjeld å ha store tankar og arbeida medvite for å gjennomføra dei.

Detaljer

Tenk på det! Informasjon om Humanistisk konfirmasjon NYNORSK

Tenk på det! Informasjon om Humanistisk konfirmasjon NYNORSK Tenk på det! Informasjon om Humanistisk konfirmasjon NYNORSK FRIDOM TIL Å TENKJE OG MEINE KVA DU VIL ER EIN MENNESKERETT Fordi vi alle er ein del av ein større heilskap, er evna og viljen til å vise toleranse

Detaljer

1 Innhold... 1. 2 Innledning... 2. 2.1 Oppgavens innhold og oppbygging... 2. 2.2 Begrepsavklaringer... 2. 2.2.1 Ruslidelse... 2

1 Innhold... 1. 2 Innledning... 2. 2.1 Oppgavens innhold og oppbygging... 2. 2.2 Begrepsavklaringer... 2. 2.2.1 Ruslidelse... 2 1 INNHOLD 1 Innhold... 1 2 Innledning... 2 2.1 Oppgavens innhold og oppbygging... 2 2.2 Begrepsavklaringer... 2 2.2.1 Ruslidelse... 2 2.2.2 Kognitiv kasusformulering... 2 2.2.3 Behandlingsforløp... 3 3

Detaljer

PSYKOLOGISK FØRSTEHJELP OVE HERADSTVEIT PSYKOLOG, PPT ØYGARDEN 16.08.2013

PSYKOLOGISK FØRSTEHJELP OVE HERADSTVEIT PSYKOLOG, PPT ØYGARDEN 16.08.2013 PSYKOLOGISK FØRSTEHJELP OVE HERADSTVEIT PSYKOLOG, PPT ØYGARDEN 16.08.2013 BAKGRUNN Mange barn strever psykisk Ca 20% har psykisk problemer som forstyrrar dagleg fungering Vanlege problemer: angst, depresjon

Detaljer

Barnevernsfaglege vurderingar. Fylkesmannen sine erfaringar. Turid Måseide og Gunn Randi Bjørnevoll 2.9.2014

Barnevernsfaglege vurderingar. Fylkesmannen sine erfaringar. Turid Måseide og Gunn Randi Bjørnevoll 2.9.2014 Barnevernsfaglege vurderingar Fylkesmannen sine erfaringar Turid Måseide og Gunn Randi Bjørnevoll 2.9.2014 Heimel Dokumentasjonskrav 1. Barnevernlova og forvaltningslova Formål 1. Arbeidsverktøy for dei

Detaljer

Undervisningsopplegg for filmen VEGAS

Undervisningsopplegg for filmen VEGAS Undervisningsopplegg for filmen VEGAS Samandrag og stikkord om filmen Det er seinsommar i Bergen. Thomas må flytte til gråsonen, ein omplasseringsheim for unge, som av ulike grunnar ikkje har nokon stad

Detaljer

Motivasjon for læring og meistring. Volda 22.03.2011 Ivar Ørstavik, kommunepsykolog i Herøy. 916 36 698 ivar.orstavik@heroy.kommune.

Motivasjon for læring og meistring. Volda 22.03.2011 Ivar Ørstavik, kommunepsykolog i Herøy. 916 36 698 ivar.orstavik@heroy.kommune. Motivasjon for læring og meistring. Volda 22.03.2011 Ivar Ørstavik, kommunepsykolog i Herøy. 916 36 698 ivar.orstavik@heroy.kommune.no Fagfolk kan ikke definere hvordan folk skal ha det i livet. Vi kan

Detaljer

Reflekterande team. Oktoberseminaret 2011. Ove Heradstveit, kommunepsykolog, Familiens Hus i Øygarden

Reflekterande team. Oktoberseminaret 2011. Ove Heradstveit, kommunepsykolog, Familiens Hus i Øygarden Reflekterande team Oktoberseminaret 2011 Ove Heradstveit, kommunepsykolog, Familiens Hus i Øygarden Bakgrunn Reflekterande team vert nytta som arbeidsmetode i tverrfagleg gruppe ved Familiens Hus i Øygarden

Detaljer

Barnerettane i LOKALSAMFUNNET

Barnerettane i LOKALSAMFUNNET Eit undervisningsopplegg om Barnerettane i LOKALSAMFUNNET Aktivitetsark med oppgåveidear og tips til lærarane Hjelpeark med bakgrunnsinformasjon og kopieringsoriginalar DELTAKING Artikkel 12: DISKRIMINERING

Detaljer

IA-funksjonsvurdering. Ei samtale om arbeid kva er mogleg?

IA-funksjonsvurdering. Ei samtale om arbeid kva er mogleg? IA-funksjonsvurdering Ei samtale om arbeid kva er mogleg? // IA - Funksjonsvurdering Ei samtale om arbeid kva er mogleg? Målet med eit inkluderande arbeidsliv (IA) er å gje plass til alle som kan og vil

Detaljer

Styresak. Ivar Eriksen Oppfølging av årleg melding frå helseføretaka. Arkivsak 2011/545/ Styresak 051/12 B Styremøte 07.05.2012

Styresak. Ivar Eriksen Oppfølging av årleg melding frå helseføretaka. Arkivsak 2011/545/ Styresak 051/12 B Styremøte 07.05.2012 Styresak Går til: Styremedlemmer Føretak: Helse Vest RHF Dato: 24.04.2012 Sakhandsamar: Saka gjeld: Ivar Eriksen Oppfølging av årleg melding frå helseføretaka Arkivsak 2011/545/ Styresak 051/12 B Styremøte

Detaljer

«ANNONSERING I MØRE OG ROMSDAL FYLKESKOMMUNE»

«ANNONSERING I MØRE OG ROMSDAL FYLKESKOMMUNE» «ANNONSERING I MØRE OG ROMSDAL FYLKESKOMMUNE» FYLKESREVISJONEN Møre og Romsdal fylkeskommune RAPPORT, FORVALTNINGSREVISJONSPROSJEKT NR. 4-2000 INNHALDSREGISTER 1. INNLEIING I 2. FORMÅL 1 3. METODE OG DATAGRUNNLAG

Detaljer

Styresak. Helga Stautland Onarheim Tilsetteskader og HMS-hendingar. Årsrapport 2014. Styresak 14/14 O Styremøte 04.03.14

Styresak. Helga Stautland Onarheim Tilsetteskader og HMS-hendingar. Årsrapport 2014. Styresak 14/14 O Styremøte 04.03.14 Styresak Går til: Styremedlemmer Føretak: Helse Fonna HF Dato: 05.02.14 Sakshandsamar: Saka gjeld: Helga Stautland Onarheim Tilsetteskader og HMS-hendingar. Årsrapport 2014 Styresak 14/14 O Styremøte 04.03.14

Detaljer

mlmtoo much medicine in Norwegian general practice

mlmtoo much medicine in Norwegian general practice mlmtoo much medicine in Norwegian general practice For mykje medisin i norsk allmennpraksis Nidaroskongressen 2015 Per Øystein Opdal, Stefán Hjörleifsson, Eivind Meland For mykje medisin i norsk allmennpraksis

Detaljer

Årsrapport frå opplæringskontor i Hordaland om opplæring av lærlingar og lærekandidatar (Lærebedriftene skal bruka eit eige skjema.

Årsrapport frå opplæringskontor i Hordaland om opplæring av lærlingar og lærekandidatar (Lærebedriftene skal bruka eit eige skjema. 1 Oppdatert 16.05.09 Årsrapport frå opplæringskontor i Hordaland om opplæring av lærlingar og lærekandidatar (Lærebedriftene skal bruka eit eige skjema.) Velkommen til Hordaland fylkeskommune sin portal

Detaljer

Rapport om målbruk i offentleg teneste 2012

Rapport om målbruk i offentleg teneste 2012 Rapport om målbruk i offentleg teneste 2012 Innhold Om rapporten... 2 Forklaring til statistikken... 2 Resultat... 2 Nettsider... 2 Statistikk... 2 Korte tekstar 1 10 sider og tekstar over 10 sider...

Detaljer

Vil forbetre diagnostiseringa av tuberkulose

Vil forbetre diagnostiseringa av tuberkulose Vil forbetre diagnostiseringa av tuberkulose Av Eli Gunnvor Grønsdal Då Tehmina Mustafa kom til Noreg, som nyutdanna lege, fekk ho melding om å ta utdanninga på nytt. Ho nekta. I dag er ho professor i

Detaljer

LIKNINGA OM DEN VERDIFULLE PERLA

LIKNINGA OM DEN VERDIFULLE PERLA LIKNINGA OM DEN VERDIFULLE PERLA TIL LEKSJONEN Fokus: Kjøpmannen og den verdifulle perla. Tekst: Matt 13.45 Likning Kjernepresentasjon MATERIELL: Plassering: Hylle for likningar Deler: Gulleske med kvitt

Detaljer

Om utviklingsplanar for dei vidaregåande skulane i Eiksundregionen Høyring 1

Om utviklingsplanar for dei vidaregåande skulane i Eiksundregionen Høyring 1 Rolf Lystad 12.05.14 Oklavegen 4 6155 Ørsta Utdanningsavdelinga v/ståle Solgard Møre og Romsdal fylkeskommune Fylkeshuset, Julsundvegen 9 6404 Molde Om utviklingsplanar for dei vidaregåande skulane i Eiksundregionen

Detaljer

Gjennomføring av foreldresamtale 5.-7. klasse

Gjennomføring av foreldresamtale 5.-7. klasse Gjennomføring av foreldresamtale 5.-7. klasse Namn: Klasse: 1. Gjennomgang av skjemaet «Førebuing til elev- og foreldresamtale» 2. Gjennomgang av samtaleskjemaet 3. Gjennomgang av IUP og skriving av avtale

Detaljer

Temakveld - rus. Vel møtt, til skulens første russeminar for føresette (?).

Temakveld - rus. Vel møtt, til skulens første russeminar for føresette (?). Temakveld - rus Vel møtt, til skulens første russeminar for føresette (?). Spesiell takk til dei som skal bidra: Elevane, ved repr. frå elevrådet. Kommunalt «rusteam» ved Geir Sæther Politiet ved Pål Inge

Detaljer

INFORMASJONSHEFTE OM Flatdal barnehage

INFORMASJONSHEFTE OM Flatdal barnehage INFORMASJONSHEFTE OM Flatdal barnehage Seljord kommune Adresse: Flatdalsvegen 1139, 3841 Flatdal Telefon: 350 51365 E-post: heddeli.barnehage@seljord.kommune.no Styrar: Kristin Gaarder Opningstid: Måndag

Detaljer

Om utviklingsplanar for dei vidaregåande skulane i Eiksundregionen Høyring 2

Om utviklingsplanar for dei vidaregåande skulane i Eiksundregionen Høyring 2 Rolf Lystad 18.09.14 Oklavegen 4 6155 Ørsta Utdanningsavdelinga v/ståle Solgard Møre og Romsdal fylkeskommune Fylkeshuset, Julsundvegen 9 6404 Molde Om utviklingsplanar for dei vidaregåande skulane i Eiksundregionen

Detaljer

Korleis stimulera til ein god språkutvikling hjå barn?

Korleis stimulera til ein god språkutvikling hjå barn? Korleis stimulera til ein god språkutvikling hjå barn? Gode tips og idear, til alle oss som er saman med barn. Korleis stimulera til eit godt talespråk? Bruk språket Snakk med barnet. Snakk tydeleg Bruk

Detaljer

Skal skal ikkje. Det startar gjerne med ein vag idé eller ein draum om å bruka interessene dine og kompetansen din på nye måtar på garden din.

Skal skal ikkje. Det startar gjerne med ein vag idé eller ein draum om å bruka interessene dine og kompetansen din på nye måtar på garden din. Skal skal ikkje Har du ein draum om å driva Inn på tunet verksemd? Gjennom dette kapittelet i netthandboka får du tankehjelp og praktisk hjelp i dei første fasane mot etablering; frå draum til forretningsplan.

Detaljer

Felles forståing av ord og omgrep (1.1) Beste praksis (1.2) Fagleg grunngjeving (1.3) Kvaliteten på tilpassa opplæring er god når:

Felles forståing av ord og omgrep (1.1) Beste praksis (1.2) Fagleg grunngjeving (1.3) Kvaliteten på tilpassa opplæring er god når: Prosessplan for arbeidet med standarden Sett inn einingsnamn her Standard: Tilpassa opplæring og tidleg innsats Sist oppdatert: 15.09.2014 Sjå nedst for rettleiing utfylling og frist for innsending. For

Detaljer

1. Forord s. 2. 2. Når eit barn døyr s. 3 2.1 Dødsulukke i skulen s. 3 2.2 Dødsulukke utanfor skulen s. 5 2.3 Dødsfall etter lang sjukdom s.

1. Forord s. 2. 2. Når eit barn døyr s. 3 2.1 Dødsulukke i skulen s. 3 2.2 Dødsulukke utanfor skulen s. 5 2.3 Dødsfall etter lang sjukdom s. 1 INNHALDSLISTE 1. Forord s. 2 2. Når eit barn døyr s. 3 2.1 Dødsulukke i skulen s. 3 2.2 Dødsulukke utanfor skulen s. 5 2.3 Dødsfall etter lang sjukdom s. 6 3. Ein av foreldra/føresette eller syskjen

Detaljer

SAKSFRAMLEGG. Saksbehandler: Odd Arve Rakstad Arkiv: 026 G00 Arkivsaksnr.: 12/572-2

SAKSFRAMLEGG. Saksbehandler: Odd Arve Rakstad Arkiv: 026 G00 Arkivsaksnr.: 12/572-2 SAKSFRAMLEGG Saksbehandler: Odd Arve Rakstad Arkiv: 026 G00 Arkivsaksnr.: 12/572-2 Prosjekt Sogn lokalmedisinske senter, Lærdal. Rapport forstudie og vidareføring TILRÅDING: Leikanger kommunestyre gjer

Detaljer

«VURDERING FOR LÆRING» Retningsliner for skulane i Lindås

«VURDERING FOR LÆRING» Retningsliner for skulane i Lindås «VURDERING FOR LÆRING» Retningsliner for skulane i Lindås 1 Forord For å kunne styrkje kvaliteten i undervisninga og vurderinga, må vi vite kva god undervisning og vurdering er. God undervisning og vurdering

Detaljer

Vi har ikkje behandla bustøttesøknaden fordi det manglar samtykke frå ein eller fleire i husstanden

Vi har ikkje behandla bustøttesøknaden fordi det manglar samtykke frå ein eller fleire i husstanden 0311 ESPEN ASKELADD VIDDA 1 VIDDA 2 0028 OSLO 123456 78910 BYDEL GAMLE OSLO 5. mars 2013 Vi har ikkje behandla bustøttesøknaden fordi det manglar samtykke frå ein eller fleire i husstanden Husbanken har

Detaljer

Tilgangskontroll i arbeidslivet

Tilgangskontroll i arbeidslivet - Feil! Det er ingen tekst med den angitte stilen i dokumentet. Tilgangskontroll i arbeidslivet Rettleiar frå Datatilsynet Juli 2010 Tilgangskontroll i arbeidslivet Elektroniske tilgangskontrollar for

Detaljer

Status og utfordringar. Orientering til heradsstyret Tysdag 16. juni Rådmannen

Status og utfordringar. Orientering til heradsstyret Tysdag 16. juni Rådmannen Status og utfordringar Orientering til heradsstyret Tysdag 16. juni Rådmannen Tertialrapporten viser Eit forventa driftsunderskot på 7 millionar i 2009, om drifta held fram som i dag. Dette kjem på

Detaljer

Brødsbrytelsen - Nattverden

Brødsbrytelsen - Nattverden Brødsbrytelsen - Nattverden 1.Kor 11:17-34 17 Men når eg gjev dykk desse påboda, kan eg ikkje rosa at de kjem saman til skade, og ikkje til gagn. 18 For det fyrste høyrer eg at det er usemje mellom dykk

Detaljer

Ungdom i klubb. Geir Thomas Espe https://www.youtube.com/watch?v=1zryggrwesa

Ungdom i klubb. Geir Thomas Espe https://www.youtube.com/watch?v=1zryggrwesa Ungdom i klubb Geir Thomas Espe https://www.youtube.com/watch?v=1zryggrwesa CASE - FORGUBBING SSFK hadde i lengre tid merka ei «forgubbing» i trenar, leiar og dommarstanden i SFFK. Etter fleire rundar

Detaljer

Velkomen til Mork barnehage

Velkomen til Mork barnehage Velkomen til Mork barnehage BARNEHAGELOVA Stortinget har i lov 17.juni 2005 nr. 64 om barnehagar (barnehageloven) fastsatt overordna bestemmelsar om barnehagens formål og innhald. RAMMEPLANEN gjev styrar,

Detaljer

Spørjeskjema for elevar 4. klasse, haust 2014

Spørjeskjema for elevar 4. klasse, haust 2014 Spørjeskjema for elevar 4. klasse, haust 2014 (Nynorsk) Du skal IKKJE skrive namnet ditt på nokon av sidene i dette spørjeskjemaet. Vi vil berre vite om du er jente eller gut og kva for klasse du går i.

Detaljer

Praktisk arbeid med Betre Tverrfagleg Innsats (BTI) i Årdal kommune,

Praktisk arbeid med Betre Tverrfagleg Innsats (BTI) i Årdal kommune, Praktisk arbeid med Betre Tverrfagleg Innsats (BTI) i Årdal kommune, ein samarbeidsmodell for å hindra brot i oppfølginga av barn, unge og familiar i risiko Styrarnettverk 04.11.2015 Aktuelt: 1. Bakgrunn

Detaljer

Den nye seksjon for applikasjonar

Den nye seksjon for applikasjonar Nye IT-avdelinga Den nye seksjon for applikasjonar Ei kort innleiing om prosessar basert på ITIL som eg brukar litt i presentasjonen Seksjonen sine ansvarsområde 3 av mange områder som seksjonen skal handtera

Detaljer

Evaluering og framtidig engasjement i Nor-Fishing

Evaluering og framtidig engasjement i Nor-Fishing Hovudutval for plan og næring Side 1 av 5 Evaluering og framtidig engasjement i Nor-Fishing Fylkesdirektøren rår Hovudutval for plan og næring til å gjere slikt vedtak: 1 Fylkeskommunen vil ikkje engasjere

Detaljer

Historie ei ufarleg forteljing? Historiebruk, historieforståing og historiemedvit som tilnærming i historieundervisninga. Ola Svein Stugu 15.10.

Historie ei ufarleg forteljing? Historiebruk, historieforståing og historiemedvit som tilnærming i historieundervisninga. Ola Svein Stugu 15.10. Historie ei ufarleg forteljing? Historiebruk, historieforståing og historiemedvit som tilnærming i historieundervisninga Ola Svein Stugu 15.10.2009 Min tese: Historie er viktig Historia ikkje er nøytral

Detaljer

Det psykososiale skolemiljøet til elevane. Til deg som er forelder

Det psykososiale skolemiljøet til elevane. Til deg som er forelder Det psykososiale skolemiljøet til elevane Til deg som er forelder Brosjyren gir ei oversikt over dei reglane som gjeld for det psykososiale skolemiljøet til elevane. Vi gir deg hjelp til korleis du bør

Detaljer

BRUKARUNDERSØKING RENOVASJON 2010

BRUKARUNDERSØKING RENOVASJON 2010 Arkiv: K1-070, K3-&3232 Vår ref (saksnr.): 10/51717-666 Journalpostid.: 10/1629494 Saksbeh.: Helge Herigstadad BRUKARUNDERSØKING RENOVASJON 2010 Saksgang: Utval Saksnummer Møtedato Senior- og Brukarrådet

Detaljer

Rapport frå Samhandlingsseminar mellom kommunane i Sunnhordaland og Stord sjukehus, Helse Fonna Dato: 04.des.2014

Rapport frå Samhandlingsseminar mellom kommunane i Sunnhordaland og Stord sjukehus, Helse Fonna Dato: 04.des.2014 Rapport frå Samhandlingsseminar mellom kommunane i Sunnhordaland og Stord sjukehus, Helse Fonna Dato: 04.des.2014 Tema: Utskriving av pasientar frå sjukehus til kommune Samhandling mellom Stord sjukehus

Detaljer

Kurs i Helsepedagogikk: 5. mars 2015 Det gode møtet. Kommunikasjon og helsefremjande samtalar

Kurs i Helsepedagogikk: 5. mars 2015 Det gode møtet. Kommunikasjon og helsefremjande samtalar Kurs i Helsepedagogikk: 5. mars 2015 Det gode møtet. Kommunikasjon og helsefremjande samtalar Kari Vik Stuhaug, LMS Helse Fonna Von Eg grov ned ei von i dag. Gravla henne åleine utan fylgje Ho var ikkje

Detaljer

Når sjøhesten sviktar. KPI-Notat 4/2006. Av Anne-Sofie Egset, rådgjevar KPI, Helse Midt-Norge

Når sjøhesten sviktar. KPI-Notat 4/2006. Av Anne-Sofie Egset, rådgjevar KPI, Helse Midt-Norge KPI-Notat 4/2006 Når sjøhesten sviktar Av Anne-Sofie Egset, rådgjevar KPI, Helse Midt-Norge En notatserie fra Kompetansesenter for pasientinformasjon og pasientopplæring Side 1 Sjøhesten (eller hippocampus)

Detaljer

Til deg som bur i fosterheim. 13-18 år

Til deg som bur i fosterheim. 13-18 år Til deg som bur i fosterheim 13-18 år Forord Om du les denne brosjyren, er det sikkert fordi du skal bu i ein fosterheim i ein periode eller allereie har flytta til ein fosterheim. Det er omtrent 7500

Detaljer

Spørsmål frå leiar i tenesteutvalet:

Spørsmål frå leiar i tenesteutvalet: Spørsmål frå leiar i tenesteutvalet: Har igjen fått sps om dekninga i Sør. Veit ein meir om når utbygging av skal skje? Kor mange barn i sør får ikkje plass i nær? Svar frå administrasjonen: Vi syner til

Detaljer

Sogn Lokalmedisinske senter. Status organisering prosess etablering

Sogn Lokalmedisinske senter. Status organisering prosess etablering Sogn Lokalmedisinske senter Status organisering prosess etablering Oppstart fase 2 jan 2013 Nokre rammer Kommunane yte best mulege tenester til innbyggarane våre Folkemengd og folkestruktur avgjerande

Detaljer

TENESTEOMTALE FOR STORD KULTURSKULE. Sist redigert 15.06.09

TENESTEOMTALE FOR STORD KULTURSKULE. Sist redigert 15.06.09 TENESTEOMTALE FOR STORD KULTURSKULE Sist redigert 15.06.09 VISJON TILTAK Stord kulturskule skal vera eit synleg og aktivt kunstfagleg ressurssenter for Stord kommune, og ein føregangsskule for kunstfagleg

Detaljer

FORELDREMØTE 10. TRINN ONSDAG 22.02.10. Elevvurdering, eksamen og klagebehandling

FORELDREMØTE 10. TRINN ONSDAG 22.02.10. Elevvurdering, eksamen og klagebehandling FORELDREMØTE 10. TRINN ONSDAG 22.02.10 Elevvurdering, eksamen og klagebehandling Elevvurdering Opplæringslova Forskrift til Opplæringslova Kunnskapsløftet 06 læreplanen Desse dokumenta bestemmer korleis

Detaljer

Informasjon til elevane

Informasjon til elevane Informasjon til elevane Skulen din er vald ut til å vere med i undersøkinga RESPEKT. Elevar ved fleire skular deltek i undersøkinga, som vert gjennomført av Læringsmiljøsenteret ved Universitetet i Stavanger.

Detaljer

BARN SOM PÅRØRANDE NÅR MOR ELLER FAR ER PÅ SJUKEHUS

BARN SOM PÅRØRANDE NÅR MOR ELLER FAR ER PÅ SJUKEHUS BARN SOM PÅRØRANDE NÅR MOR ELLER FAR ER PÅ SJUKEHUS BARN OG UNGDOM SINE REAKSJONAR I denne brosjyra finn du nyttige tips for deg som er innlagt, og har barn under 18 år. Når ein i familien vert alvorleg

Detaljer

Den gode gjetaren. Lukas 15:1-7

Den gode gjetaren. Lukas 15:1-7 Den gode gjetaren Lukas 15:1-7 Bakgrunn I denne forteljinga formidlar du noko om kva ei likning er. Difor er delen om gullboksen relativt lang. Det å snakke om dei ulike filtstykka som ligg i boksen, er

Detaljer

Idear og råd til foreldre med barn på 5. Og 7. trinn. Framleis rom for lesing heime

Idear og råd til foreldre med barn på 5. Og 7. trinn. Framleis rom for lesing heime Idear og råd til foreldre med barn på 5. Og 7. trinn Framleis rom for lesing heime Leseutviklinga held fram Dei første skuleåra lærte barnet ditt å lese. Men lesedugleik er ikkje noko som blir utvikla

Detaljer

FORELDREMØTE 8. TRINN TORSDAG 22.03.12 VURDERING, FRÅVER M.M

FORELDREMØTE 8. TRINN TORSDAG 22.03.12 VURDERING, FRÅVER M.M FORELDREMØTE 8. TRINN TORSDAG 22.03.12 VURDERING, FRÅVER M.M Elevvurdering Opplæringslova Forskrift til Opplæringslova Kunnskapsløftet 06 læreplanen Desse dokumenta bestemmer korleis me skal drive skulen

Detaljer

Brukarrettleiing. epolitiker

Brukarrettleiing. epolitiker Brukarrettleiing epolitiker 1 Kom i gang Du må laste ned appen i AppStore Opne Appstore på ipaden og skriv «epolitiker» i søkjefeltet øvst til høgre. Trykk på dette ikonet og deretter på «hent» og til

Detaljer

Husleige / Fellsekostnader i interkommunale samarbeid i Hallingdal.

Husleige / Fellsekostnader i interkommunale samarbeid i Hallingdal. Notat Husleige / Fellsekostnader i interkommunale samarbeid i. Dette notatet kan vera eit diskusjonsgrunnlag for vurdering av fordeling av utgifter til husleige og drift i interkommunale samarbeid. Oversikt

Detaljer

Samansette tekster og Sjanger og stil

Samansette tekster og Sjanger og stil MAPPEOPPGÅVE 5 Samansette tekster og Sjanger og stil Skreve av Kristiane, Renate, Espen og Marthe Glu 5-10, vår 2011 I denne oppgåva skal me først forklare kva ein samansett tekst er, og kvifor samansette

Detaljer

PRAKSISKONTRAKT. Eg har også jobba eit halvt år som nattevakt og halvannan år på dagtid på avlastningsbolig for barn med ulike behov.

PRAKSISKONTRAKT. Eg har også jobba eit halvt år som nattevakt og halvannan år på dagtid på avlastningsbolig for barn med ulike behov. PRAKSISKONTRAKT Barnehagens forutsetningar Praksislærers forventning til studenten Eige ark Studentens forutsetninger (faglige, personlige, praktiske) Eg har ikkje noko erfaring med barnehage før eg starta

Detaljer

Velkomen til LONEVÅG BARNEHAGE. Informasjon til foreldre ved Lonevåg barnehage

Velkomen til LONEVÅG BARNEHAGE. Informasjon til foreldre ved Lonevåg barnehage Velkomen til LONEVÅG BARNEHAGE Informasjon til foreldre ved Lonevåg barnehage Kjære foreldre/føresette Me ynskjer dykk og barnet dykkar hjarteleg velkomen til Lonevåg barnehage! Barnet dykkar har no fått

Detaljer

Rus og psykiatri - utfordringar sett frå kommunane korleis løyse store utfordringar innan feltet åleine eller saman? v/ Line Glesnes og Monica Førde

Rus og psykiatri - utfordringar sett frå kommunane korleis løyse store utfordringar innan feltet åleine eller saman? v/ Line Glesnes og Monica Førde Rus og psykiatri - utfordringar sett frå kommunane korleis løyse store utfordringar innan feltet åleine eller saman? v/ Line Glesnes og Monica Førde Landro, Sund kommune 1. Sund kommune, organisering rus

Detaljer

Månadsbrev for GRØN mars/april 2014

Månadsbrev for GRØN mars/april 2014 Månadsbrev for GRØN mars/april 2014 Oppsummering/ evaluering av mars/april Mål og innhald april I mars har me hatt fokus på språk. Me har hatt språksamlingar saman med Rosa kvar veke, der har me sett på

Detaljer

SPRÅKRÅDET REF. VÅR REF. DATO 200200633-2 JG/SIG/ER 13.1.2006. Endringar i forskrift til opplæringslova 28. juni 1999 nr. 722 Fråsegn frå Språkrådet

SPRÅKRÅDET REF. VÅR REF. DATO 200200633-2 JG/SIG/ER 13.1.2006. Endringar i forskrift til opplæringslova 28. juni 1999 nr. 722 Fråsegn frå Språkrådet SPRÅKRÅDET Utdanningsdirektoratet Postboks 2924 Tøyen 0608 OSLO REF. VÅR REF. DATO 200200633-2 JG/SIG/ER 13.1.2006 Endringar i forskrift til opplæringslova 28. juni 1999 nr. 722 Fråsegn frå Språkrådet

Detaljer

Forord. Vår visjon: Alle har rett til eit meiningsfylt liv. Vårt mål: Alle skal ha ei god psykisk helse og kunne meistre eiget liv.

Forord. Vår visjon: Alle har rett til eit meiningsfylt liv. Vårt mål: Alle skal ha ei god psykisk helse og kunne meistre eiget liv. HANDLINGSPLAN 2014 Forord Planen byggjer på Mental Helse sine mål og visjonar, og visar kva oss som organisasjon skal jobbe med i 2014. Landstyret har vedteke at tema for heile organisasjonen i 2014 skal

Detaljer

1. Ja til ein debatt om sidemålsundervisninga

1. Ja til ein debatt om sidemålsundervisninga Sak Fråsegner Ei fråsegn kan ha ulike funksjonar i ein organisasjon. Det kan t.d. ha form som ei pressemelding eller ein politisk uttale i ei sak, som blir sendt til ulike instansar. Ei fråsegn kan også

Detaljer

Ny strategiplan for Høgskulen

Ny strategiplan for Høgskulen Ny strategiplan for Høgskulen Nokre innspel til det vidare arbeidet Petter Øgar Mi forståing av strategisk plan Ein overordna og langsiktig plan for å oppnå bestemte overordna mål for organisasjonen Måla

Detaljer

PLAN FOR BRUK AV NYNORSK I NISSEDAL KOMMUNE

PLAN FOR BRUK AV NYNORSK I NISSEDAL KOMMUNE PLAN FOR BRUK AV NYNORSK I NISSEDAL KOMMUNE Vedteke av kommunestyret 2. oktober 2014, sak 67/14 1 Innhold 1. Kvifor plan for bruk av nynorsk i Nissedal kommune?... 3 1.1 Bruk av nynorsk internt i organisasjonen

Detaljer

Set inn passande preposisjonar. Sjå biletet på førre side. Nokre må du kanskje bruke fleire gonger.

Set inn passande preposisjonar. Sjå biletet på førre side. Nokre må du kanskje bruke fleire gonger. PREPOSISJONAR 1 Set inn passande preposisjonar. Sjå biletet på førre side. Nokre må du kanskje bruke fleire gonger. Luisa går på skule i Ålesund. Skulen ligg midt i byen. Klasserommet ligg i tredje etasje

Detaljer

EVALUERING AV FORSØK MED ANONYME PRØVER 2013

EVALUERING AV FORSØK MED ANONYME PRØVER 2013 HORDALAND FYLKESKOMMUNE Opplæringsavdelinga Arkivsak 200903324-51 Arkivnr. 520 Saksh. Farestveit, Linda Saksgang Møtedato Opplærings- og helseutvalet 17.09.2013 EVALUERING AV FORSØK MED ANONYME PRØVER

Detaljer

Fagdag om rusmiddelførebygging og rusoppfølging 26. november 2014

Fagdag om rusmiddelførebygging og rusoppfølging 26. november 2014 Fagdag om rusmiddelførebygging og rusoppfølging 26. november 2014 Innleiing og refleksjon med utgangspunkt i Møre og Romsdal fylkeskommune sin arbeidsgivar- og rusmiddelpolitikk 27.11.2012 Ein tydeleg

Detaljer

Gründercamp Samarbeid skule næringsliv

Gründercamp Samarbeid skule næringsliv Gründercamp Samarbeid skule næringsliv Kva er gründercamp? Treningsleir i kreativitet og nyskaping Elevane får eit reelt oppdrag med ei definert problemstilling Skal presentere ei løysing innanfor eit

Detaljer

Kva kompetanse treng bonden i 2014?

Kva kompetanse treng bonden i 2014? Kva kompetanse treng bonden i 2014? Fagleiar Bjørn Gunnar Hansen TINE Rådgjeving Samtalar med 150 mjølkebønder dei siste 6 åra, frå Østfold til Nordland Kompetanse Kunnskap (Fagleg innsikt) Ferdigheiter

Detaljer

Rapport Mandatory Assigment 06 Photo Essay. Malin Ersland Bjørgen 07.02.2014

Rapport Mandatory Assigment 06 Photo Essay. Malin Ersland Bjørgen 07.02.2014 Rapport Mandatory Assigment 06 Photo Essay Malin Ersland Bjørgen 07.02.2014 Innledning Eg valde å tolke oppgåva slik at ein skulle framstille ein «historie» kun ved hjelp av bilete. Eg tolka det òg slik

Detaljer

Dersom summen vert over 400 g må ein trekkje dette frå.

Dersom summen vert over 400 g må ein trekkje dette frå. 13. POLYGONDRAG Nemninga polygondrag kjem frå ein tidlegare nytta metode der ein laga ein lukka polygon ved å måle sidene og vinklane i polygonen. I dag er denne typen lukka polygon lite, om i det heile

Detaljer