STUDERE VED UNIVERSITETET I BERGEN 2014/ 2015

Størrelse: px
Begynne med side:

Download "STUDERE VED UNIVERSITETET I BERGEN 2014/ 2015"

Transkript

1 STUDERE VED UNIVERSITETET I BERGEN 2014/ 2015

2

3 INNHALD Introduksjon til UiB Velkommen frå rektor 7 Kvifor UiB 8 Om Universitetet i Bergen 10 Midt i byen 12 Kor langt vil du? 14 Læringsformer og utbytte 17 sbasert undervisning 18 Kom til Bergen, reis ut i verda! 22 Reisebrev frå verda 24 Studentvelferd livet rundt studia 26 Studentliv 30 Studentkulturen på nært hald 32 Programtilbod 2014/15 35 Opptak 148 Har du spørsmål? 150 Alle studium 152 tilbud 153 Humanistiske og estetiske fag 36 Arabisk (bachelor) 40 Arkeologi (bachelor) 41 Digital kultur (bachelor) 42 Engelsk (bachelor) 43 Filosofi (bachelor) 44 Fransk (bachelor) 45 Gresk (bachelor) 46 Historie (bachelor) 47 Italiensk (bachelor) 48 Japansk (bachelor) 49 Kjønnsstudium (bachelor) 50 Kulturvitskap (bachelor) 51 Kunsthistorie (bachelor) 52 Latin (bachelor) 53 Litteraturvitskap (bachelor) 54 Nordisk (bachelor) 55 Religionsvitskap (bachelor) 56 Retorikk (bachelor) 57 Russisk (bachelor) 58 Spansk språk og latinamerikastudium (bachelor) 59 Språk og interkulturell kommunikasjon (bachelor) 60 Språkvitskap (bachelor) 61 Teatervitskap (bachelor) 62 Tysk (bachelor) 63 Utøvande musikk eller komposisjon (bachelor) 64 Musikkterapi (Integrert master) 65 Humanistiske fag (årsstudium) 66 Juridiske fag 68 Rettsvitskap (integrert master) 72 Lektorutdanningar og utdanning i pedagogikk 74 Lektor i framandspråk (engelsk, fransk eller tysk) (integrert master) 78 Lektor i nordisk (integrert master) 79 Lektor i naturvitskap eller matematikk (integrert master) 80 Pedagogikk (bachelor) 81 Medisin, odontologi og helsefag 82 Farmasi (integrert master) 86 Folkehelse og helse fremmande arbeid (bachelor) 87 Human ernæring (bachelor) 88 Medisin (profesjon) 89 Odontologi (integrert master) 90 Tannpleie (bachelor) 91 Naturvitskaplege og teknologiske fag 94 Aktuar (integrert master) 98 Berekraftig havbruk (bachelor) 99 Biologi (bachelor) 100 Datateknologi (bachelor) 101 Datavitskap (bachelor) 102 Fiskehelse (integrert master) 103 Fysikk (bachelor) 104 Geovitskap (bachelor) 105 Informatikk-matematikk- økonomi (bachelor) 106 Kjemi (bachelor) 107 Matematikk (bachelor) 108 Matematikk for industri og teknologi (bachelor) 109 Meteorologi og oseanografi (bachelor) 110 Miljø- og ressursfag (bachelor) 112 Molekylærbiologi (bachelor) 113 Nanoteknologi (bachelor) 114 Petroleum- og prosessteknologi (bachelor) 115 Statistikk (bachelor) 116 Naturvitskaplege fag (årsstudium) 117 Psykologiske fag 118 Arbeids- og organisasjons psykologi (bachelor) 122 Generell psykologi (bachelor) 123 Psykologi (profesjon) 124 Psykologi (årsstudium) 125 Samfunns vitskaplege fag 126 Administrasjon og organisa sjons vitskap (bachelor) 130 Europastudium (bachelor) 131 Film- og TV-produksjon (bachelor) 132 Geografi (bachelor) 133 Informasjons- og kommunika sjonsteknologi (bachelor) 134 Informasjonsvitskap (bachelor) 135 Journalistikk (bachelor) 136 Kognitiv vitskap (bachelor) 137 Medievitskap (bachelor) 138 Nye medier (bachelor) 139 Politisk økonomi (bachelor) 140 Samanliknande politikk (bachelor) 142 Samfunnsøkonomi (bachelor/profesjon) 143 Sosialantropologi (bachelor) 144 Sosiologi (bachelor) 145 Utviklingsstudiar (bachelor) 146 Samfunnsvitskaplege fag (årsstudium) 147

4 EIT INTERNASJONALT UNIVERSITET PÅ VESTLANDET Ved Universitetet i Bergen vil du finne eit dynamisk og internasjonalt utdanningsmiljø. Vi har engasjerte lærarar og sterke forskingsmiljø. Det borgar for ein kvalitet du som student hos oss vil nyte godt av, også seinare i yrkeslivet. Vi tilbyr undervisning som ikkje berre tar utgangspunkt i lærebøkene, men også i vår eiga forsking og den kunnskapen vi utviklar saman med kollegaer verda over. Hos oss får du nærkontakt med kunnskapsfronten Universitetet i Bergen har studentar og tilsette frå alle verdsdelar og ei rekke avtalar om utveksling for studentar ved utanlandske universitet. Vi ser svært gjerne at studentane våre legg eitt eller flere semestre til ein av våre samarbeidsinstitusjonar. Utbyttet er stort ikkje berre fagleg men også i form av kulturforståing, språkferdigheiter og nettverk. Eg håpar at du finn eit studietilbod i denne katalogen som fristar og at du vel Universitetet i Bergen som din studiestad. Vi vil gå til oppgåva med å gi deg vår beste undervisning med glede og engasjement! 7 DAG RUNE OLSEN, REKTOR

5 KVIFOR UiB 9 Universitetet i Bergen er eit internasjonalt anerkjent forskingsuniversitet og mellom Noregs viktigaste kunnskapsinstitusjonar. Vi har eit breitt programtilbod som speglar alle samfunnets mest sentrale kunnskapsområde. Kom som du er, bli den du vil. sbasert utdanning Ved UiB driv vi med forsking i verdsklasse, og dette kjem studentane til gode. Våre fagmiljø er internasjonalt anerkjente og gir deg fagleg tyngd og kompetanse som er ettertrakta i arbeidslivet. a er det berande prinsippet i utdanninga på alle nivå, frå bachelor- til doktorgrad. Som student hos oss vil du stadig komme i kontakt med aktuell forsking. Du vil lære å tenke meir sjølvstendig, vurdere komplekse problemstillingar og formulere deg presist. Dette er ferdigheiter som kjem godt med, uansett kva du ønsker å jobbe med seinare i livet. Breidde og valfridom Universitetet i Bergen er eit klassisk breiddeuniversitet med eit rikt og variert programtilbod innanfor alle dei tradisjonelle universitetsdisiplinane. Hos oss kan du velje å følge eit fastlagt profesjonsløp eller skreddarsy ei tverrfagleg utdanning som passar perfekt til dine interesser og framtidsplanar. Vil du velje trygt og spennande på ein gong? Vel UiB! Kom til Bergen, møt verda! Internasjonalt samarbeid og mobilitet er eit viktig satsingsområde for UiB. Bergen er ein av landets mest internasjonale studentbyar med over 110 nasjonali tetar representerte, og rundt elleve prosent av studentane ved UiB kjem frå utlandet. Vi samarbeider med om lag 400 utdanningsinstitusjonar verda over for å sikre at alle våre gradsstudentar skal ha sjansen til å reise på eit kortare eller lengre utanlandsopphald i løpet av studietida. Utdanning for livet Ei utdanning har du med deg gjennom heile livet. Den blir ein del av identiteten din og kjem til å prege korleis du forstår verda rundt deg. Som ferdigutdanna kandidat frå UiB vil du fortsatt kunne halde kontakten med fagmiljøet ditt gjennom UiB Alumni. Om du seinare i livet skulle få behov for fagleg påfyll har UiB også eit godt tilbod innan etter- og vidareutdanning.

6 OM UNIVERSITETET I BERGEN FORSKINGSUNIVERSITET I VERDSKLASSE STUDENTTAL PER FAKULTET UTDANNING RANKINGLISTER UiB er eit internasjonalt anerkjent forskingsuniversitet som tilbyr utdanning av høg kvalitet innanfor alle dei tradisjonelle universitetsdisiplinane. Som organisasjon omfattar UiB Universitetsmuseet i Bergen, Universitetsbiblioteket, seks fakultet, og i alt 39 institutt. Institutta utgjer ei type grunneining for kvart fagområde. UiB samarbeider med ei rekke andre kunnskapsinstitusjonar i regionen, blant andre Haukeland universitetssjukehus, Nansensenteret og Havforskingsinstituttet. Samtidig er UiB også del av eit globalt nettverk av studentar, forskarar og kunnskapsinstitusjonar. Det samfunnsvitskaplege fakultet Det psykologiske fakultet Totalt Det humanistiske fakultet Det juridiske fakultet bachelorprogram 92 masterprogram og profesjonsstudiar Meir enn emner Utdannar omlag 250 ph.d.-kandidatar i året 29 forskarskolar på ph.d.-nivå Tal på studentar: Universitetet i Bergen har dei siste åra klatra på internasjonale rankinglister. QS World University Rankings reknar no UiB for å vere verdas 151. beste universitet. Berre 68 andre universitet blir siterte oftare enn UiB plass Ved UiB arbeider vi kontinuerleg med å styrke og vidareutvikle fagtilbodet vårt i tråd med eit samfunn i stadig endring, faglege prioriteringar og på bakgrunn av tilbakemeldingar frå studentane. Hos oss får du ei utdanning som gjer deg i stand til å forstå og vere med på å løyse aktuelle utfordringar innanfor vitskap, næringsliv, industri og samfunn. Det medisinskodontologiske fakultet Det matematisknaturvitskaplegefakultet Profesjon Internasjonale plass 10 MILEPÆLAR Bergen museum blir stifta etter initiativ frå stortingspresident Wilhelm Friman Koren Christie Armauer Hansen oppdagar leprabasillen, eit pionérverk innanfor internasjonal medisin Vilhelm Bjerknes etablerer Bergensskolen i meteorologi, som dannar grunnlaget for all moderne vêrvarsling Stortinget opprettar Universitetet i Bergen. To år seinare finn den offisielle opninga stad Stein Rokkan blir utnemnd til professor. Rokkan er ein sentral skikkelse i internasjonal samfunnsforsking Universitetet i Bergen får sin første kvinnelege rektor, professor Kirsti Koch Christensen UiB bli tildelt dei 3 første av i alt 8 Senter for framifrå forsking, ei anerkjenning av forsking i verdsklasse BioCEED blir utnemnd til Senter for framifrå utdanning, ei nasjonal prestisjeordning for høgare utdanning.

7 Det medisinsk-odontologiske fakultet Campus Haukeland/Årstadvollen MIDT I BYEN St o rha uge År s t n a d ve ien Liker du tanken på eit universitet plassert midt i hjartet av Noregs nest største by? ODONT UiB sine fakultetsbygg, bibliotek og lesesalar ligg i hovudsak på eller like ved Nygårdshøyden midt i Bergen sentrum. Herfrå er avstandane korte til både kafear, treningssenter, parkar, butikkar og trafikknytepunkt. På Årstadvollen litt utanfor sentrum finn du Det medisinsk-odontologiske fakultet, som næraste nabo til Haukeland universitetssjukehus og Haraldsplass diakonale sjukehus. 12 Mø BRYGGEN ll e n dal øe sb a nb ak k ke n ke n Ul r ik sd al Haukelandsbakken ORGE Jonas Lies vei T Ibse ENNINGEN FISKE T 2 ns g ate 3 TORGALLM Det bur meir enn studentar i Bergen, og dei utgjer samla om lag 10 prosent av folke talet. Dette kan du merke blant anna på det rike kulturlivet du finn her. I Bergen er du også berre eit steinkast unna storslåtte naturopplev ingar, med fjell, hav og friluftsområde på alle kantar. Universitetet er vove inn som ein essensiell del av den geografiske, historiske og kulturelle ramma om byen. Fl MED LILLE LUNGEGÅRDSVANNE T 7 13 PSYK Universitetet Det juridiske fakultet (JUS) Det humanistiske fakultet (HF) Det psykologiske fakultet (PSYK) Det samfunnsvitskaplege fakultet (SV) Det matematisk-naturvitskaplege fakultet (MAT-NAT) Det medisinsk-odontologiske fakultet (MED-ODONT) Griegakademiet Universitetsmuseet i Bergen Studentsenteret 4 Grieg Akademiet 5 Universitetsmuseet SV Samarbeidsinstitusjonar 1. Høgteknologisenteret 2. Havforskingsinstituttet 3. Haukeland universitetssjukehus 6 JUS HF Studentliv Det Akademiske Kvarter Vektertorget Hulen USF Verftet Studentsenteret MAT NAT 1

8 KOR LANGT VIL DU? 14 Ved UiB finn du eit breitt fagleg tilbod, og du har gode moglegheiter til å sette saman eit studieløp som passar nettopp deg. ikkje ver uroleg for å velje feil. Mange finn først ut i det femte semesteret at dei har lyst til å gå vidare til eit masterprogram, medan andre veit frå dag éin at dei ønsker å ta ein doktorgrad. På desse sidene kan du lese meir om korleis eit studieløp ved UiB er lagt opp og kva dei ulike studievegane inneber. Årsstudium 1 år 3 år Integrert master 5 år Profesjonsstudium 6 år 2 år Ph.d. 3 år program Eit bachelorprogram er treårig (180 studiepoeng) og gir deg god grunnleggande kjennskap til eitt eller fleire fagområde. UiB har over 70 ulike bachelorprogram. Nokre av dei er fastlagde løp, men mange av programma har også eit heilt år «valfrie emne» der du sjølv avgjer kva du ønsker å lære meir om. Du kan for eksempel ta økonomiemne i kunsthistorieutdanninga di om du vurderer ein karriere innanfor kulturadministrasjon. Dersom du har begynt på eit studieprogram, men finn ut at du ønsker å bytte til noko anna, kan du søke om intern overgang. Spør informasjonssenteret ved fakultetet ditt om korleis du går fram. program Eit masterprogram er eit toårig studium (120 studiepoeng) som bygger på bachelorgraden. Ved å ta eit masterprogram får du ei ettertrakta blanding av brei akademisk kompetanse og fagleg spesialisering. På masternivå får du verkeleg fordjupe deg i faget. Ein mastergrad gir deg ettertrakta kompetanse og endå fleire karrieremoglegheiter enn bachelorgraden. Integrert master Eit integrert masterprogram er femårig og fører fram til ein mastergrad, utan at du treng å ta ein bachelor først. Eksempel på integrerte masterprogram ved UiB er farmasi, lektorutdanning, odontologi, musikkterapi og fiskehelse. Profesjonsstudium Profesjonsstudium er faste utdanningar som rettar seg mot spesifikke yrke i samfunnet. Dei fleste profesjonsstudia er seksårige og fører fram til ein mastergrad. Etter avslutta utdanning får du altså ein spesifikk og ofte beskytta yrkestittel eller autorisasjon. Eksempel på profesjonsstudium ved UiB er medisin og psykologi. Årsstudium Eit årsstudium gir deg studierett ved UiB i eitt år med fulltidsstudium (60 studiepoeng). Dette studiet passar for deg som ikkje har planar om å ta ein grad, men berre har tenkt å studere ved UiB i eitt år. Forskarutdanning UiB er eit forskingsuniversitet med internasjonal profil. Du kan ta forskarutdanning innan følgande fagområde: humaniora, juss, naturvitskap, medisin og odontologi, psykologi og samfunnsvitskap. Du vil ha høve til å utføre både disiplinær og tverrfagleg forsking. Ph.d.-graden bygger på mastergraden og har ei normert tidsramme på tre år. 15 Heilt ny som student? Alle bachelorprogramma våre begynner med introduksjonsemne og examen philosophicum, som omhandlar filosofisk og akademisk tenkemåte og skriving. Å vere student ved universitetet er noko ganske anna enn å vere elev i vidaregåande. Du kjem til å måtte arbeide meir sjølvstendig, og det vert stilt andre krav til metode og kritisk refleksjon. Førstesemesterstudiet er eit tilbod som skal gjere det lettare å handtere overgangen frå skoleverket til akademia, og samtidig førebu deg til vidare fagstudiar.!! Har du studert før? Dersom du har utdanning frå ein annan lærestad frå tidlegare, kan du søke om å fritak for delar av bachelorgraden ved UiB. Ta kontakt med studierettleiinga ved det fagområdet du vurderer for meir informasjon om kva kriterium som gjeld og søknadsprosessen. Kontaktinformasjon finn du på side 150. Det er lurt å søkje i god tid før sommaren, sidan søknaden krev nøye vurdering frå fagpersonar på studieprogrammet.

9 LÆRINGSFORMER OG UTBYTTE Det er stor forskjell på å vere elev på vidaregåande og student ved eit universitet. Som student vil du ha større fridom til å legge opp arbeidsdagen på den måten som passar deg best. Ein kombinasjon av forelesingar, seminar og sjølvstudium utgjer dei sentrale læringsformene på dei fleste av UiB sine studieprogram. Forelesingar haldne av aktive forskarar er ei viktig kjelde til kunnskap og inspirasjon ved UiB. På forelesingane blir sentrale tema og teoretiske poeng formidla til studentane slik at dei får innblikk i heilt ny forsking og akademiske tradisjonar. Sjølvstudium på lesesalen er den aller viktigaste læringsforma, enten du skal lese artiklar, løyse likningar eller skrive eigne tekstar. Universitetet legg opp til at studentane arbeider på eige initiativ, både aleine og i lag med medstudentar. Alle studentar får tilgang til lesesalar, som finst på fakulteta, institutta, biblioteka og som eigne bygg. Vi legg opp til samarbeid i grupper og seminargrupper med studentar i kvar. Desse blir leidde av studentar på eit høgare nivå for å sikre at nye studentar får best mogleg rettleiing. I mange fag er dessutan undersøkingar ein viktig del av læringa, for eksempel labøvingar, intervju, feltarbeid og analyse av statistikk eller tekst. Vi strekker oss etter å teste kunnskapen jamt, mellom anna ved oppgåveinnleveringar med tilbakemelding, presentasjonar og praktiske øvingar undervegs i semesteret. UiB sitt læringsmiljø utfoldar seg mellom ærverdige bygningar med tradisjonelle lesesalar og topp moderne bibliotek. Kvart av dei seks fakulteta har sine eigne bibliotekavdelingar fulle av faglitteratur og kjeldemateriale som kart, manuskript, fotografi og fagtidsskrift frå inn- og utland. Biblioteka tilbyr også kurs i litteratursøk, kjeldekritikk og bruk av samlingane. 17 Akademisk kompetanse Den generelle kompetansen set studentane våre i stand til å utføre mange nye arbeidsoppgåver på grunnlag av ferdigheiter dei opparbeider seg i løpet av studiet. Mange av desse kvalitetane tenker ein ikkje ein gong over at ein har. I løpet av eit universitetsstudium utviklar ein evner til: å arbeide sjølvstendig og strukturert, og til å gjere eigne val og prioriteringar å forhalde seg konstruktivt og kritisk til store mengder tekst og data å innhente, tilverke, analysere og formidle informasjon, teoriar, idear, problemstillingar og løysingar å arbeide saman med andre god skriftleg og munnleg formidling og språklege kunnskapar å planlegge og gjennomføre prosjektbasert arbeid som gjerne strekker seg over lengre tidsrom

10 FORSKINGSBASERT UNDERVISNING Det nysgjerrige og skapande mennesket, som stadig søker nye perspektiv og ny kunnskap utover det vi allereie veit, står heilt sentralt for universitetet si verksemd. God undervisning er basert på ny forsking, og gode studentar er ein føresetnad for fornying av forskinga. 18 Ved UiB vil du studere ved eit forskingsuniversitet. Dette inneber at du får nærkontakt med forskinga frå første studiedag og gjennom heile studieløpet. Førelesarane på universitetet er sjølve aktive forskarar, ein del av dei heilt i verdstoppen innanfor sine fagfelt. I løpet av studietida vil du i aukande grad bli involvert i forskingsmiljøa ved universitetet ikkje berre som mottakar av undervisarane si kunnskapsformidling, men òg som deltakar i kunnskapsutviklinga, saman med undervisarane. Forskarutdanning Etter mastergraden er du kvalifisert til å søkje opptak på forskarutdanninga, noko som vil gi deg enda betre høve til å fordjupe deg i dei tema du interesserer deg for. Ved UiB driv vi med forsking innanfor alle dei tradisjonelle universitetsdisiplinane og vi legg stor vekt på å utdanne og skape gode karrieremoglegheiter for den neste generasjonen av forskarar. Internasjonalt forskingssamarbeid Mykje av forskingsarbeidet ved UiB har ein internasjonal profil, og universitetet husar kvart år ei rekke konferansar og opne gjesteforelesingar der leiande forskarar frå heile verda deltek. Også våre eigne forskarar reiser jamnleg ut og tar med seg inspirasjon og ny viten tilbake til Bergen. Dette kjem studentane til gode mellom anna i form av velorientert undervisning, der også globale perspektiv blir trekte inn. Kvalitet i fokus UiB har fleire utmerkingar for kvalitet både i innanfor forsking og utdanning. I 2002 blei UiB tildelt tre senter for framifrå forsking. I 2013 kom fleire til, og per i dag har UiB slike senter innan felta romforsking, kreft forsking, mødre- og barnehelse og geobiologi. SFF-ordninga er Forskningsrådet sitt ypparste verkemiddel for å fremme kvalitet i norsk forsking til eit internasjonalt toppnivå. bioceed - Nytt Senter for framifrå utdanning Hausten 2013 vart bioceed ved institutt for biologi ved UiB utmerkt som eitt av totalt fire senter for framifrå utdanning i Noreg. SFU-status blir tildelt miljø som kan vise til kvalitet og innovativ praksis i utdanninga. bioceed sitt mål er å tilby framtidas biologar ei utdanning der dei får solid fagleg innsikt, er aktiviserte i eiga læring og blir sette i stand til å løyse aktuelle problem innanfor vitskap, industri, næring og samfunn.

11 Å sile og sortere forskningsmateriale frå 50 liter mjuk gjørme kan være hardt arbeid. Tre doktorgradsstudentar frå Universitetet i Bergen og Universitetet i Gøteborg tar ein pust i bakken på stranda ved den arktiske forskingsstasjonen ved Godhavn på Grønland. Dei deltek på eit kurs i marinbiologi arrangert av den nordiske forskarskolen ForBio, hausten Tverrinstitusjonelle samarbeid som dette skaper viktige arenaer for fagleg utveksling og nytenking både for studentar og erfarne forskarar.

12 Vi tilbyr rettleiing om utveksling og hjelper deg i søknadsprosessen. Meir informasjon kan du finne på /utdanning. KOM TIL BERGEN, REIS UT I VERDA! Der kan du også lese rapportar frå studentar som har vore på utveksling tidlegare. 22 Har du utferdstrong? Eit utvekslingsopphald i utlandet gir deg sjansen til å kombinere studium og reise. Det høge talet utreisande studentar og det høge talet utanlandske studentar som kjem til UiB gjer oss til eitt av dei mest internasjonale universiteta i Noreg. Alle gradstudentar ved UiB kan velje å ta delar av utdanninga si ved eit universitet i utlandet. Vi samarbeider med om lag 400 utanlandske institusjonar over heile verda for å gi deg høve til dette. Mange gode grunnar til å reise ut Det er mange gode grunnar til å reise på utveksling. Éin grunn er at du kan studere fag du elles ikkje ville kunne studere i Noreg. Slik sett er det å reise ut ei moglegheit til å styrke graden din, og til å gjere kompetansen din unik. Ein annan god grunn til å reise ut er den innsikta du får i språket og kulturen i det landet du reiser til. Det finst ingen betre måtar å lære språk på enn å bu i eit land der språket blir nytta i det daglege. Ein tredje motivasjon er, at du nesten uunngåeleg òg lærer mykje om deg sjølv og din eigen kultur gjennom å reise ut. Det kan vere krevjande å skulle bu og studere i eit anna land, men dei fleste opplever også tida i utlandet som enormt lærerik og at dei får nettverk og venner dei seinare held kontakten med heile livet. Eit konkurransefortrinn i arbeidslivet Det kan vere ein klar fordel på arbeidsmarknaden å kunne vise til eit utanlandsopphald i løpet av utdanninga. Dette syner at du er omstillingsvillig og har takla utfordringa ved å bu i eit framand land. Det signaliserer også at du er veltilpassa dagens stadig meir globaliserte arbeidsmarknad. Språkkunnskapar og kulturell kompetanse tel alltid positivt, nesten uansett kva det er du tenker på å jobbe med i framtida. Finansiering Som student ved UiB kvalifiserer du til ei rekke finansielle støtteordningar i samband med utveksling i utlandet. Gjennom å reise ut kan du oppleve korleis det er å studere ved nokre av verdas høgst rangerte universitet heilt gratis. Møt verda i Bergen UiB si satsing på internasjonalisering inneber også at det er mange utanlandske studentar som kjem til Bergen. Dei utanlandske studentane utgjer om lag 11 % av det totale studenttalet ved UiB og representerer ein stadig tilførsel av verdifulle nye perspektiv og ny kunnskap til Universitetet si verksemd. Har du lyst til å møte studentar frå andre kulturar også mens du studerer i Bergen? I so fall er kanskje Buddy Bergen-programmet noko for deg. Som norsk buddy blir du kopla saman med ein internasjonal student som kjem på utveksling til UiB. Buddy Bergen-programmet er ein arena for kulturutveksling og språklæring, men det kan også vere eit utgangspunkt for varig vennskap. 23 Topp ti utvekslingsland 1. USA 2. Storbritannia 3. Australia 4. Sør-Afrika 5. Frankrike 6. Tyskland 7. Danmark 8. Spania 9. Sverige 10. Canada

13 REISEBREV FRÅ VERDA 24 Å reise på utveksling til eit anna land kan by både på uventa utfordringar og rike opplevingar. Her fortel fire UiB-studentar om erfaringar frå sine utvekslingsopphald. Sykkel i Utrecht er viktigare enn gummistøvlar og paraply er i Bergen, blomster og ost er det nok av og det nederlandske språket er ikkje umogleg å forstå. Alt overgjekk forventingane mine og eg har hatt eit fantastisk år, fått mange nye venner og er veldig glad for at eg reiste! Mirjana Jovanovska, 22 år Universiteit Utrecht, Nederland Eg har lært utruleg mykje om ein heilt framand, fantastisk og utruleg vennleg kultur, og ikkje minst har eg lært mykje om meg sjølv. No kan eg i praksis kjøpe ein jorda-rundtbillett utan å tenke på overnatting; eg har nemleg ståande invitasjonar både i Japan og over heile verda hos alle dei nye vennene mine! Therese Jakobsen, 27 år Ritsumeikan Asia Pacific University, Japan 25 Eg har fått innsyn i eit samfunn som er veldig annleis frå Noreg, både på godt og vondt. Universitetet i Cape Town heldt høg standard både estetisk og fagleg og det var ubegrensa med ting å finne på: Alt frå fallskjermhopping og dykking med kvithai til surfing og safari. Heidi Synnøve S. Fossmark, 22 år University of Cape Town, Sør-Afrika Eg valde New Zealand og Otago hovudsakleg på grunn av natur og universitetet sitt gode rykte. Begge delar innfridde. Naturen der er fantastisk og har alt frå alpar til grønne sletter, strender, skogar, fjordar og vulkanar. Anbefalast! Erling Wogn-Henriksen, 22 år University of Otago, Dunedin, New Zealand

14 TRENING SiB har eit stort og variert treningstilbod for studentar og driv i alt seks treningssenter i og rundt Bergen sentrum. Eit semestermedlemskap hos SiB trening kostar 990 kr og gir deg fri tilgang til svømmebasseng, styrketreningsalar, klatreveggar, buldrerom, spinning-, aerobic- og dansetimar, samt garderobar med badstue og solarium alt i tipp topp stand. Hos SiB kan du òg få individuell treningsrettleiing frå høgt kvalifiserte personlege trenarar. Bergenstudentenes Idrettslag (BSI) har utover dette ei rekke tilbod til deg som ønsker å ha ei aktiv fritid. Dykking, padling, dans, fotball, karate, badminton, handball, segling, undervassrugby og orientering er berre eit lite utval av dei aktivitetane BSI har på menyen. Sjå bsi.no for meir informasjon. I tillegg har også enkelte av dei større studentforeiningane eigne idrettslag tilknytt det enkelte fakultet. MAT, DRIKKE OG STUDIEMATERIELL Som student ved UiB kan du ete sunn og god mat til studentvennlege prisar på SiB-kafeane. Alle fakulteta har sin eigen kafé, så den etterlengta kaffikoppen er aldri langt unna. I SiB-kafeen på Studentsenteret finn du både salatbar, varm lunsj og middag. På Studentsenteret finn du òg den kveldsopne kafeen Muntlig, der det i tillegg til matservering også frå tid til anna blir arrangert kvisskveldar og opne foredrag. Pensumbøker, kompendium og anna studiemateriell får du kjøpt i fagbokhandelen Studia, som også held til på Studentsenteret. 27 STUDENTVELFERD LIVET RUNDT STUDIA Studiekvardagen består av meir enn berre forelesingar og eksamensførebuing. Vi er opptatt av at du skal ha eit godt liv også den tida av døgnet du ikkje sit på lesesalen. Gjennom samarbeid med Studentsamskipnaden i Bergen (SiB) jobbar vi for å sikre deg som er student ved Universitetet i Bergen eit solid velferdstilbod. SiB sine tenester er enten gratis eller tilgjengelege mot ein rimeleg pris. HELSETENESTER SiB, UiB og kommunen samarbeider med «Legene på Høyden» om ei fastlegeordning for studentar. Legesenteret tilbyr også eit begrensa tilbod om akutt hjelp på dagen for studentar som ikkje har fastlege i Bergen. Utover fastlegetilbodet finst det også ein helse stasjon for studentar med særleg fokus på samliv og seksualitet. Her er det inga time bestilling, du trekker kølapp når du kjem. SiB har òg ei eiga tannhelseteneste for studentar på Årstad. Som student ved UiB har du rett på å få refundert alle legeutgifter som overstig ein viss sum per år. Du kan òg søke om støtte til fysioterapi og transportutgifter frå helsefondet. Meir informasjon om prisar og vilkår for desse støtteordningane finn du på SiB sine nettsider, sib.no/no/helse.

15 28 BARNEHAGETILBOD SiB har sju studentbarnehagar med plass til over 460 barn. Vi garanterer for trygge omgivnader og barnehagepersonell med solid fagpedagogisk bakgrunn til ein gunstig pris. Din dyraste skatt er trygg hos oss. RÅDGIVING Av og til byr livet på utfordringar det er vanskeleg å handtere aleine. Gjennom SiB har studentar ved UiB tilgang på ei rekke gratis rådgivingstenester av høg kvalitet. Du kan enten ta kontakt for individuell rettleiing, eller delta i gruppetilbod knytt til tema som studieteknikk, eksamensangst og hjelp til å takle vanskelege livssituasjonar. Du kan få råd, rettleiing og praktisk hjelp i alle typar forhold som angår kvardagen din som student. Tenestene har kort ventetid og alle SiB sine rådgivarar har tausheitsplikt. KARRIERE OG FRAMTID Ved UiB tenker vi ikkje berre på studietida di, men også på kva som skal skje etter at du er ferdig som student hos oss. På Karrieresenteret får du blant anna tilbod om individuell karriererettleiing, hjelp til å kartlegge kompetansen din og drøfte framtida di. Karrieresenteret held også fleire intervjutreningskurs og jobbsøkarkurs kvart semester som du kan vere med på. Desse kursa har inga deltakaravgift. I tillegg til karrieresenteret finst det òg studentdrivne karriereorganisasjonar ved fleire av fakulteta ved UiB som arbeider med å minske avstanden mellom studentane, aktørar i næringslivet og andre potensielle arbeidsgivarar. Den mest sentrale av desse organisasjonane er Springbrettet Bergenstudentenes Karriereutvalg. HAR DU SÆRSKILTE BEHOV? Dersom du har ei funksjonsnedsetting eller opplever sjukdom eller kroniske plager har du kanskje også behov for tilrettelegging av studiesituasjonen. For at du skal få den tilrettelegginga du treng heilt frå byrjinga av studieløpet, er det viktig at du tar kontakt så tidleg som mogleg. Sjå for meir informasjon. BUSTAD Grønneviksøren studentboliger er det siste tilskotet til SiB sin boligkatalog, og stod ferdig til semesterstart hausten Bustadkomplekset tel heile 727 einingar og er bygd med tanke på energieffektivitet og miljø omsyn. Studentbustadane ligg flott til ved Store Lungegårdsvann sentralt i Bergen, med kort gåavstand til bybanen, matbutikkar og andre fasilitetar. Skikkelege buforhold er viktig for at du skal ha eit godt studentliv. SiB Bolig har per i dag 4289 hyblar og leiligheiter til utleige, både for einslege, par og barnefamiliar. Hos SiB finn du ein bustad som passar til dine behov. Dei fleste bustadane ligg enten i eller like utanfor sentrum og har fri tilgang på internett og uttak for kabel-tv. Som leigetakar hos SiB er du sikra eit trygt og ryddig leigeforhold, god standard og særs gunstig leigepris i forhold til kva som er vanleg på den private marknaden. Nye studentar blir prioriterte på ventelistene, og hugs at du kan søke om studentbustad også før du har fått tilbod om studieplass. Meir informasjon finn du på sib.no/bolig. Du kan sjølvsagt også leige bustad på den private marknaden eller kjøpe eit eige husvære. Den private leigemarknaden i Bergen er stor og kvaliteten på bustadene varierande. Det er vanleg blant studentar å bu fleire saman i kollektiv. Dette er både sosialt og du får nokon å dele utgiftene med. Fleirtalet av ledige bustadar ligg ute i annonsar på nettportalane finn.no og hybel.no. Det lønner seg å vere tidleg ute!

16 30 STUDENTLIV I Bergen finst det ei studentforeining for alt og saknar du ei, er det berre å starte ho sjølv. 31 Som student i Bergen har du ikkje berre endelause høve til å oppleve eit rikt og variert kulturliv, du kan også sjølv vere med på å skape kulturlivet. Livet som student rommar meir enn det reint faglege, og undersøkingar tyder på at studentar som engasjerer seg både trivst betre og gjer det betre på eksamen. Aktive studentar og gode støtteordningar har saman skapt ein rik flora av ulike organisasjonar og lag i Bergen. Her finn du alt frå kor og teatergrupper til politiske foreiningar og idrettslag. Med over 100 ulike studentorganisasjonar å velje mellom ligg alt til rette for at du kan finne noko som passar nettopp deg. Å engasjere seg i ein studentorganisasjon, enten det er som journalist for studentmagasinet Atrium, som dørvakt på Kvarteret eller lagkaptein for undervassrugbylaget BSI Boblen, vil gi deg både verdifull praktisk erfaring og eit sosialt nettverk. Kanskje er det her du skal møte dei menneska som blir dine næraste venner for resten av livet? Kanskje kan erfaringane du tar med deg frå organisasjonslivet vere det vesle ekstra som gjer at du ein dag kaprar draumejobben? Mange arbeidsgivarar reknar det som svært positivt om du har erfaring frå frivillig arbeid. Studentkulturen sine hovudkvarter Det Akademiske Kvarter er studentane sitt eige kulturhus i Bergen. Kvarteret vart opna i 1995, og blir drive på dugnad av omkring 400 frivillige. Ei rekke organisasjonar låner lokaler og teknisk utstyr gratis på Kvarteret til arrangementa sine. Kvartert speler slik ein viktig funksjon som base for studentkulturen i Bergen. Kvarteret husar kvart år over 1000 arrangement, har opptil besøkande og ei omsetning på rundt 13 millionar kroner. Det er òg verdt å få med seg den tradisjonsrike og særeigne uteplassen Hulen, lokalisert i det som tidlegare var eit tilfluktsrom i fjellet under Nygårdshøyden. Tilfluktsrommet vart bygd om til klubblokale i 1968 og har sidan fungert som kulturelt alternativ og ei viktig konsertscene for studentar og andre musikkinteresserte. Vi ved UiB omfamnar det rike mangfaldet blant studentorganisasjonane og er stolte over engasjementet og kreativiteten til studentane våre.

17 Solveig Helene Lygren, 25 Kulturleiar for Studentersamfunnet i Bergen Espen Overskeid, 23 Arrangement- og bookingansvarleg for Hulen Samfunnet arrangerer samfunns- og kulturdebattar, og som medlem får du moglegheit til å lage møter om kva du vil, med kven du vil. Det er gøy og tilfredsstillande å ta del i heile prosessen frå idé til møteleiing. Undervegs blir du kjent med ein haug interessante, rare og morosame menneske. Som styremedlem får eg i tillegg leiarerfaring, noko som gjer meg mykje betre rusta for arbeidslivet enn det studiuma aleine gjer. Hulen er ein institusjon innanfor musikkmiljøet i Bergen. Det å vere med på å sette programmet for ein slik plass, og sjå korleis både publikum og artistar kosar seg veke etter veke, er noko eg verdset å ha få vore med på! Som godt over gjennomsnittet musikkinteressert har dette gitt meg sjansen til å arbeide med kultur, og innsikt i korleis ein organisasjon fungerer. Det har også gitt meg moglegheit til å få andre jobbar innanfor kulturfeltet i ettertid. Kim Arne Hammerstad, 21 Ansvarleg redaktør for Studvest Susanne Rytter Johansen, 22 PR- og informasjonsansvarleg for Studentteateret Immaturus Å skrive har alltid vore ein lidenskap for meg, og i Studvest har eg fått utfalde meg med alt frå kritiske og gravande nyhendeartiklar og lettbeinte kåseri til magasinsaker om studentar som har skifta kjønn. I Studvest er det låg terskel for å prøve seg og eit supert sosialt miljø. Det er faktisk ein olympisk bragd å ikkje få nye venner når ein jobbar i Studvest. Dersom du har interesse for foto, skriving eller grafisk design må du absolutt søke deg til oss. Det beste ved å vere med i det største studentteateret i Noreg er å sjå medlemmane sitt engasjement og pågangsmot. Alle arbeider mot eit felles mål om å ha det gøy og gi kvalitetsteater til Bergens befolkning. Eg har lært at ein til tider kan bli møtt med uventa utfordringar, men at det ikkje sett hindring for vidare arbeid. Immaturus fungerer som ein døropnar for utforsking av ulike roller innan teatermiljøet, både på og bak scena. 33 STUDENTKULTUREN PÅ NÆRT HALD Vi har spurt fire studentar som har tatt på seg verv i ein studentorganisasjon kva som er det beste ved å vere med i deira organisasjon og kva dei har lært frå å engasjere seg. Fadderveka Det blir arrangert fadderveke for nye studentar heilt i byrjinga av haustsemesteret. Fadderen din er ein erfaren student frå fakultetet ditt, som syner deg byen og kan hjelpe deg med praktiske utfordringar, som eksempelvis semesterregistrering eller korleis du skaffar deg studentkort. I fadderveka møter du mange andre heilt nye studentar i same situasjon som deg sjølv. Mange vennskapsband blir knytte denne veka. På Studenttorget, som blir arrangert på Studentsenteret kvart år, har du også sjansen til å treffe studentorganisasjonane på stand. For at du skal kunne førebu deg på dei første vekene, sender vi deg all nødvendig informasjon i god tid i posten. For meir informasjon om førstesemesteret for nye studentar, sjå /utdanning.

18 PROGR AMTILBOD 2014/2015 Har du bestemt deg? Kva har du lyst til å bli? Ved Universitetet i Bergen har vi eit breitt programtilbod både på nybegynnarnivå og høgare nivå. I alt over 170 ulike bachelorprogram, masterprogram, profesjonsstudium og årsstudium innanfor alle fagområde frå gresk til molekylærbiologi. Som registert student på eit studieprogram har du garantert plass på dei emna som inngår i programmet. På dei følgjande sidene vil du få presentert alle våre nybegynnarprogram. /utdanning

19 HUMANISTISKE OG ESTETISKE FAG 40 Arabisk 41 Arkeologi 42 Digital kultur 43 Engelsk 44 Filosofi 45 Fransk 46 Gresk 47 Historie 48 Italiensk 49 Japansk 50 Kjønnsstudium 51 Kulturvitskap 52 Kunsthistorie 53 Latin 54 Litteraturvitskap 55 Nordisk 56 Religionsvitskap 57 Retorikk 58 Russisk 59 Spansk språk og latinamerikastudium 60 Språk og interkulturell kommunikasjon 61 Språkvitskap 62 Teatervitskap 63 Tysk 64 Utøvande musikk eller komposisjon 65 Musikkterapi 66 Humanistiske fag Innanfor humaniora studerer ein mennesket, korleis mennesket kommuniserer, kva mennesket tek seg til og kva det omgir seg med. Kva har heterosex, moderne vampyrfilmar og amerikansk presidentvalkamp med religion å gjere? Korleis kan song hjelpe ein kreftsjuk pasient? Kva skjer med det norske språket når SMS og chat blir ein del av kvardags kommunikasjonen? Kan filosofar bidra til å løyse klimaproblem? Spørsmål som dette kan ein få svar på ved hjelp av humanistiske fag, eller humaniora som dei òg blir kalla. Vi studerer mennesket og språket, korleis mennesket kommuniserer og skaper kunst, kva mennesket tar seg til og kva det omgir seg med. Mennesket i dag er forma av dei som levde før oss. For å forstå oss må ein også forstå dei. Humanistiske fag har derfor ein historisk dimensjon. Kulturane, språket, tradisjonane, kunsten alt seier oss noko om menneskeslekta i ulike periodar: frå flintøksene i steinalderen til den digitaliserte verda i dag. Fundamentet for vår vestlege tenkemåte blei lagt i det antikke Hellas, og vi er framleis på førenamn med dei store greske filosofane. Mellomalderen er kjenneteikna ved religiøs kunst og særeigen arkitektur som har ei evne til å røre ved menneska også i dag. På 1800-talet blomstra ideen om nasjonalstaten opp, og språkforsking blei sett på som eit viktig ledd i identitets bygginga. I etterkrigstida har stadig fleire teknologiske nyvinningar sett preg på liva våre. Dette er nokre av dei mange prosessane vi studerer innanfor humaniora. Gjennom å forstå slike prosessar håpar vi å kunne forstå meir av kva det er å vere menneske. 37

20 Tidlegare studentar Humanistiske og estetiske fag 38 KVA KAN DU BLI? Ein humanistisk grad kvalifiserer deg til å jobbe sjølvstendig med prosjekt av ulik storleik, for eksempel som saksbehandlar eller konsulent. Fleire humanistar blir dyktige skribentar og formidlarar av tekst, og jobbar som alt frå tekstforfattarar til konsulentar. Av same grunn jobbar fleire humanistar som journalistar i ulike media. Forlagsbransjen kan bruke humanistar til å lese, vurdere eller omsette manus, til å følge opp forfattarar og til å vurdere samfunnet sitt behov for litteratur. Kulturformidling, enten det skjer på eit museum eller i skoleverket, er også noko ein kan ta sikte på å arbeide med. Mange finn dessutan jobbar innan både privat og offentleg administrasjon, der dei for eksempel arbeider med analyser og prosjekter. Dersom du er interessert i kulturarbeid finst det mange felt å jobbe med. I ein by som Bergen har du blant anna Festspela, BIFF, Bergenfest og Nattjazz. Vestlandet treng fersk kompetanse innan teater, kunst og dans ikkje minst når det kjem til administrasjon og koordinering. I internasjonalt arbeid trengst det folk med gode språkkunnskapar samt innsikt i kulturen og historia til dei områda dei skal arbeide innanfor. Humanistar finn sin plass i UD, i hjelpeorganisasjonar, i internasjonale næringsorganisasjonar, men også i radio og fjernsyn. Du vil òg vere skikka til å jobbe i grupper, som redaksjonar, idéutformingsgrupper, eller andre jobbar der samarbeid med andre står sentralt. Sjølv bedrifter som tradisjonelt ikkje har tilsett humanistar har etter kvart fått auga opp for kompetansen deira. Mange humanistar vel også å bli på UiB, enten det er gjennom vidare forsking, eller som tilsette i administrasjonen. I skolen har dei stadig behov for lærarar med god språkkompetanse, historisk kunnskap, menneskeleg innsikt og evne til formidling. Sjå side 78 og 79 for meir informasjon om korleis du kan kombinere humanistiske fag med ei lærarutdanning. Hanne Marie Molde, 28 år Stilling: Journalist Arbeidsplass: NRK Hordaland Grad: i russisk Som journalist i dokumentar- og underhaldningsavdelinga til NRK i Bergen har eg vore med på å utvikle og produsere ein heilt ny tv-serie om norsk språk. Serien heiter Dialektriket og hadde nyleg premiere på NRK1. Dei viktigaste arbeidsoppgåvene mine har vore å samle inn fakta og gjere intervju i serien, men eg har også vore aktiv i idéfasen, klipt sekvensar og skrive pressemeldingar. At eg har studert språk har vore ein klar fordel for dette prosjektet. Eg hadde god kunnskap om dei norske dialektane frå nordiskemna eg har tatt. Glenn Jensen Mangerøy, 29 år Stilling: Marknadskonsulent Arbeidsplass: Fagbokforlaget Grad: i historie Som marknadskonsulent har eg ansvar for marknadsføringa av forlaget sine utgivingar innan humaniora, samfunnsvitskap og pedagogikk. Jobben min går ut på å spreie informasjon om nye bøker. Eg er med på å planlegge og utføre ulike arrangement, og reiser ofte på konferansar for å syne fram aktuelle bøker. Ein mastergrad i historie er ein flott veg inn i yrkeslivet. Historiefaget gir deg brei bakgrunnskunnskap og legg godt til rette for å sjå tverrfaglege samanhengar. Gjennom arbeidet med avhandlinga får ein trent nysgjerrigheita, den kritiske sansen og evna til å jobbe strukturert. Eirik Søyland, 29 år Stilling: Saksbehandlar/Marinarkeolog Arbeidsplass: Bergen Sjøfartsmuseum Grad: i arkeologi Bergens Sjøfartsmuseum har forvaltningsansvar for marine kulturminne i Hordaland, Sogn og Fjordane og på Sunnmøre. Vi arbeider med å formidle kunnskap og haldningar til marine kulturminne. Konkret går jobben min ut på å skrive utgreiingar i plan- og tiltakssaker som omhandlar sjø og vassdrag til fylkeskommunane. I tilfelle der det er relevant, gjer vi tidvis dykk eller utgravingar under vatn, for eksempel i samband med dispensasjonssøknadar frå kulturminnelova. Eg er utdanna «land-arkeolog», så reint metodisk og undervisnings messig er ein del ulikt frå utdanninga mi, men mykje av grunnprinsippa er dei same. Teori og praksis er uansett alltid litt ulikt. STUDENTEN: Siri Kleppe, 25 år Studium: program i religionsvitskap FASCINERT AV MYSTERIEKULTAR Eg har alltid vore interessert i Romarriket, Egypt og det antikke. Ei bacheloroppgåve om Isis, ei sentral gudinne i egyptisk mytologi, blei starten på min fascinasjon for mysteriekultar. Religionsvitskap er eit samanliknande, krysskulturelt og historisk fag som utforskar dei lange linjene i religionane. Studentane lærer om ulike religionar og religiøse førestillingar i alle delar av verda, til alle tider. Antikken er mitt felt, seier religionsstudenten Siri Kleppe. No skriv ho masteroppgåve om gudinna ho fatta interesse for tidlegare i studiet. Isis var ei kjærleiksgudinne og morsgudinne med magiske krefter som blei dyrka i den hellenistiske-romerske kulturen i antikken. Kjeldene mine er gamle magiske skrifter funne i Egypt, fortel ho. Stor breidde Dei fleste studieprogram opnar for at du kan velje eit eller fleire emne frå andre fagområde. Siri synest religion hadde så mange spennande emne å tilby at ho valde å reindyrke studiet sitt. Du kan drive på med veldig mykje forskjellig når du studerer religion. Det er så stor breidde her og utruleg flinke forelesarar som er gode på formidling; ein vil berre lære meir av dei. Siri meiner at studiet gir henne perspektiv på konfliktar i verda. Gjennom studiet lærer ein å forstå meir av årsaksforholda i dei kjente verdskonfliktane, til dømes konflikten i Midtausten. Studiejobb og karrieremoglegheiter Religionsvitskap er eit undervisningsfag og ein del religionsstudentar satsar på læraryrket etter at dei er ferdige med studia. Siri har ikkje bestemt seg for kva ho vil gjere når ho er ferdig, men har fått smaken for museumsarbeid etter at ho fekk ein deltidsjobb på De kulturhistoriske samlinger. Eg jobbar som formidlar og brukar eit opplegg laga for skuleklassar som besøker museet. Målet er at elevane skal få sjå korleis ein gjer undersøkingar og sjølve få prøve seg på å forske. Det er kjekt å halde på med og eg kunne godt tenkt meg å fortsette med slikt arbeid når eg er ferdig med masteren, fortel ho. Aktiv fritid Siri er også engasjert utan om studiane. I tillegg til deltidsjobben på museet, er ho aktiv i fagutvalet for religionsvitskap. Vi legg stor vekt på det sosiale i fagutvalet. Derfor arrangerer vi fagfestar ein gong i månaden, av og til saman med studentane på historie og kulturvitskap, fortel ho. Dei har også andre felles aktivitetar med studentar på andre fagområde. I mars var vi på studietur saman med studentar frå kulturvitskap. Då drog vi til Glastonbury, ein by kjent for sine nyreligiøse grupperingar. Vi har også hatt filmkveldar med «fagleg» tilsnitt. Sist viste vi Braindead, tidlegare har vi vist Carrie og Eksorsisten, ler ho. 39

UiB hva er det? By-universitet. Seks fakultet Kantine, lesesaler, forelesningssaler, pc-saler, bibliotek. Internasjonalt universitet

UiB hva er det? By-universitet. Seks fakultet Kantine, lesesaler, forelesningssaler, pc-saler, bibliotek. Internasjonalt universitet UiB hva er det? By-universitet Universitetsområdet i Bergen sentrum Seks fakultet Kantine, lesesaler, forelesningssaler, pc-saler, bibliotek Internasjonalt universitet Studenter fra 70 land 400 samarbeidsuniversitet

Detaljer

Til deg som bur i fosterheim. 13-18 år

Til deg som bur i fosterheim. 13-18 år Til deg som bur i fosterheim 13-18 år Forord Om du les denne brosjyren, er det sikkert fordi du skal bu i ein fosterheim i ein periode eller allereie har flytta til ein fosterheim. Det er omtrent 7500

Detaljer

ALLMENN LITTERATURVITSKAP

ALLMENN LITTERATURVITSKAP 28 Studiehåndboka for humanistiske fag 2012-2013 ALLMENN LITTERATURVITSKAP Allmenn litteraturvitskap gir ei innføring i den vestlege litterære tradisjonen frå oldtida og fram til våre dagar. Sentralt i

Detaljer

Barnehagelærarutdanning med vekt på Kunst, kultur og kreativitet 180 studiepoeng

Barnehagelærarutdanning med vekt på Kunst, kultur og kreativitet 180 studiepoeng Høgskolen i Bergen Bachelorstudium: Barnehagelærarutdanning med vekt på Kunst, kultur og kreativitet 180 studiepoeng Innleiing Barnehagelærarutdanning er ei treårig forskningsbasert, profesjonsretta og

Detaljer

Vidareutdanning ved Det humanistiske fakultet, Universitetet i Bergen

Vidareutdanning ved Det humanistiske fakultet, Universitetet i Bergen Vidareutdanning ved Det humanistiske fakultet, Universitetet i Bergen Årsstudium Det humanistiske fakultet (HF) tilbyr årsstudium i engelsk fransk tysk spansk språk og latinamerikastudium nordisk norsk

Detaljer

Jobbskygging. Innhald. Jobbskygging side 1. ELEVARK 10. trinn

Jobbskygging. Innhald. Jobbskygging side 1. ELEVARK 10. trinn Jobbskygging side 1 Jobbskygging Innhald Handverk, industri og primærnæring Omgrepa handverk, industri og primærnæring. Kva betyr omgrepa? Lokalt næringsliv etter 1945 Korleis har lokalt næringsliv utvikla

Detaljer

Emnet er ope for alle med studierett ved UiB.

Emnet er ope for alle med studierett ved UiB. Emnekode Emnenamn Engelsk emnenamn Studiepoeng 15 Undervisningssemester Undervisningsspråk Studienivå Krav til studierett Mål og innhald Læringsutbyte/resultat Kunnskap Grunnkompetanse ITAL111 Italiensk

Detaljer

Nynorsk Institutt for lærerutdanning og skoleutvikling Universitetet i Oslo Hovudtest Elevspørjeskjema 8. klasse Rettleiing I dette heftet vil du finne spørsmål om deg sjølv. Nokre spørsmål dreier seg

Detaljer

Rådgjevarkonferansen 2009

Rådgjevarkonferansen 2009 Rådgjevarkonferansen 2009 Dei neste 15 min. Tørre facts om HSF Utfordringar for HSF HSF - ein attraktiv høgskule? Utdanningar ved HSF og spennande planar Ta med elevane på besøk til HSF! Tørre facts Høgskulen

Detaljer

Tenk på det! Informasjon om Humanistisk konfirmasjon NYNORSK

Tenk på det! Informasjon om Humanistisk konfirmasjon NYNORSK Tenk på det! Informasjon om Humanistisk konfirmasjon NYNORSK FRIDOM TIL Å TENKJE OG MEINE KVA DU VIL ER EIN MENNESKERETT Fordi vi alle er ein del av ein større heilskap, er evna og viljen til å vise toleranse

Detaljer

INFORMASJONSHEFTE GRUNNSKULELÆRARUTDANNINGANE HØGSKULEN I VOLDA STUDIEA RET 2015 2016. www.hivolda.no/glu

INFORMASJONSHEFTE GRUNNSKULELÆRARUTDANNINGANE HØGSKULEN I VOLDA STUDIEA RET 2015 2016. www.hivolda.no/glu INFORMASJONSHEFTE GRUNNSKULELÆRARUTDANNINGANE HØGSKULEN I VOLDA STUDIEA RET 2015 2016 www.hivolda.no/glu 1 2 Innhald Tid til studiar og undervising... 4 Frammøte... 4 Arbeidskrav, eksamen og progresjon

Detaljer

Vurdering av allianse og alternativ

Vurdering av allianse og alternativ Leiinga Høgskulen i Volda Kunnskapsdepartementet Postboks 8119 Dep 0032 OSLO Postboks 500 6101 Volda Telefon: 70 07 50 00 Besøksadresse: Joplassvegen 11 6103 Volda postmottak@hivolda.no www.hivolda.no

Detaljer

Ditt val! Idrettsfag Musikk, dans og drama Studiespesialisering

Ditt val! Idrettsfag Musikk, dans og drama Studiespesialisering Ditt val! Vidaregåande opplæring 2007 2008 Idrettsfag Musikk, dans og drama Studiespesialisering Bygg- og anleggsteknikk Design og handverk Elektrofag Helse- og sosialfag Medium og kommunikasjon Naturbruk

Detaljer

sekstiåring. Vi er sjølvsagt positive til prioriteringa av ungdom, og har allereie utfordra statsråden til å invitere oss med på utforminga av tiltak.

sekstiåring. Vi er sjølvsagt positive til prioriteringa av ungdom, og har allereie utfordra statsråden til å invitere oss med på utforminga av tiltak. Vi takkar for mulegheita til å vere til stades og kommentere nye og spennande tal. For oss som interesseorganisasjon er det naturleg å gå rett på operasjonalisering av ny kunnskap. Bør funna vi har fått

Detaljer

Med tre spesialitetar i kofferten

Med tre spesialitetar i kofferten Med tre spesialitetar i kofferten Av Eli Gunnvor Grønsdal Doktor Dorota Malgorzata Wojcik nøgde seg ikkje med å vere spesialist i eitt fag. Ho tok like godt tre. No brukar ho kunnskapen sin, ikkje berre

Detaljer

Lærlingundersøking om eit fagskuletilbod innan agrogastronomi på Hjeltnes. AUD-notat nr. 1-2015

Lærlingundersøking om eit fagskuletilbod innan agrogastronomi på Hjeltnes. AUD-notat nr. 1-2015 Lærlingundersøking om eit fagskuletilbod innan agrogastronomi på Hjeltnes AUD-notat nr. 1-2015 Bakgrunn og metode Undersøkinga er utført på oppdrag frå Næringsseksjonen i Hordaland fylkeskommune Bakgrunnen

Detaljer

Rumenske og norske studentars bruk av bibliotek og ressursar.

Rumenske og norske studentars bruk av bibliotek og ressursar. Rumenske og norske studentars bruk av bibliotek og ressursar. Av Ane Landøy og Angela Repanovici Hausten 2007 gjorde Universitetsbiblioteket i Bergen og the Central Library of Transylvania University,

Detaljer

Spørjeskjema for elevar 4. klasse, haust 2014

Spørjeskjema for elevar 4. klasse, haust 2014 Spørjeskjema for elevar 4. klasse, haust 2014 (Nynorsk) Du skal IKKJE skrive namnet ditt på nokon av sidene i dette spørjeskjemaet. Vi vil berre vite om du er jente eller gut og kva for klasse du går i.

Detaljer

EIT TILBOD TIL STUDENTAR VED HØGSKULEN I SOGN OG FJORDANE. www.sisof.no

EIT TILBOD TIL STUDENTAR VED HØGSKULEN I SOGN OG FJORDANE. www.sisof.no EIT TILBOD TIL STUDENTAR VED HØGSKULEN I SOGN OG FJORDANE www.sisof.no Førde Sogndal NY SOM STUDENT I SOGN OG FJORDANE Mellom fjordar og fjell på vestlandet ligg Sogndal, Førde og Sandane. Her finn du

Detaljer

Svar til Universitetet i Bergen på intensjonsnotat om framtidig og tettare samarbeid

Svar til Universitetet i Bergen på intensjonsnotat om framtidig og tettare samarbeid Leiinga Høgskulen i Volda Universitetet i Bergen 5020 BERGEN Postboks 500 6101 Volda Telefon: 70 07 50 00 Besøksadresse: Joplassvegen 11 6103 Volda postmottak@hivolda.no www.hivolda.no Dykkar referanse

Detaljer

Alle svar er anonyme og vil bli tatt vare på ved Norsk Folkemuseum kor vi held til. Ikkje nemn andre personar med namn når du skriv.

Alle svar er anonyme og vil bli tatt vare på ved Norsk Folkemuseum kor vi held til. Ikkje nemn andre personar med namn når du skriv. Særemne 3-100 år med stemmerett I 2013 er det hundre år sidan alle fekk stemmerett i Noreg. På Norsk Folkemuseum arbeider vi i desse dagar med ei utstilling som skal opne i høve jubileet. I 2010 sendte

Detaljer

Eksamensrettleiing for vurdering av sentralt gitt eksamen. 1 Organisering av sentralt gitt skriftleg eksamen

Eksamensrettleiing for vurdering av sentralt gitt eksamen. 1 Organisering av sentralt gitt skriftleg eksamen Eksamensrettleiing for vurdering av sentralt gitt eksamen Denne eksamensrettleiinga gir informasjon om sentralt gitt eksamen, og korleis denne eksamen skal vurderast. Rettleiinga skal vere kjend for elever,

Detaljer

2012/2013 STUDERE. ved Universitetet i Bergen

2012/2013 STUDERE. ved Universitetet i Bergen 2012/2013 STUDERE ved Universitetet i Bergen Innhald Forskingsuniversitetet 6 Studere ved UiB 8 Akademisk kompetanse 18 Organisasjonen UiB 20 Vi er her for deg 21 Studentliv 24 Humanistiske og estetiske

Detaljer

Læreplan i medie- og informasjonskunnskap - programfag i studiespesialiserende utdanningsprogram

Læreplan i medie- og informasjonskunnskap - programfag i studiespesialiserende utdanningsprogram Læreplan i medie- og informasjonskunnskap - programfag i studiespesialiserende utdanningsprogram Fastsett som forskrift av Utdanningsdirektoratet 5. april 2006 etter delegasjon i brev 26. september 2005

Detaljer

DANSEVITSKAP. Bachelor, mastergrad og vidareutdanningskurs.

DANSEVITSKAP. Bachelor, mastergrad og vidareutdanningskurs. DANSEVITSKAP Bachelor, mastergrad og vidareutdanningskurs. KVA ER DANSEVITSKAP? Kva er dans? Er det samanheng mellom breakdance og halling? Kvifor byrja ein å dyrka ballerinaer? www.ntnu.no I dansevitskap

Detaljer

KoønnWEK. v/sidgr.1- or 11(0I: &oluttd,oryvrytidiar inkm32rin3 (stuck:0. iii

KoønnWEK. v/sidgr.1- or 11(0I: &oluttd,oryvrytidiar inkm32rin3 (stuck:0. iii KoønnWEK v/sidgr.1- or 11(0I: iii &oluttd,oryvrytidiar inkm32rin3 (stuck:0. Opplysningar om søkjaren: Namn:Jorun Larsen Adresse: Seimsvegen 73 Postnr./stad: 5472 SEIMSFOSS Telefon: 91398512 Organisasjonsnr:

Detaljer

Referat frå møte i Internasjonalt forum

Referat frå møte i Internasjonalt forum Referat frå møte i Internasjonalt forum Når: Tysdag 31.januar kl.12 Stad: Foss, stort møterom Til stades: Terje Bjelle, Bjarne Gjermundstad, Kari Thorsen, Åge Wiberg Bøyum, Ane Bergersen, Erik Kyrkjebø,

Detaljer

Kan ein del. Kan mykje 2 3-4. Du skriv ei god forteljing som du les opp med innleving.

Kan ein del. Kan mykje 2 3-4. Du skriv ei god forteljing som du les opp med innleving. Engelsk Kompetansemål: Når du er ferdig med denne perioden, skal du kunna: forstå hovedinnhold og detaljer i ulike typer muntlige tekster om forskjellige emner uttrykke seg med flyt og sammenheng tilpasset

Detaljer

Dokument nr. Omb 1 Dato: 14.07.2011(oppdatering av tidlegare dokument) Skrive av. ÅSN. Ved di side eit lys på vegen mot arbeid.

Dokument nr. Omb 1 Dato: 14.07.2011(oppdatering av tidlegare dokument) Skrive av. ÅSN. Ved di side eit lys på vegen mot arbeid. Visjon og formål Visjon: Ved di side eit lys på vegen mot arbeid. Formål: Telemark Lys AS er ei attføringsbedrift som, gjennom framifrå resultat, skal medverke til å oppfylle Stortingets målsetting om

Detaljer

Page 1 of 7 Forside Elevundersøkinga er ei nettbasert spørjeundersøking der du som elev skal få seie di meining om forhold som er viktige for å lære og trivast på skolen. Det er frivillig å svare på undersøkinga,

Detaljer

Skal skal ikkje. Det startar gjerne med ein vag idé eller ein draum om å bruka interessene dine og kompetansen din på nye måtar på garden din.

Skal skal ikkje. Det startar gjerne med ein vag idé eller ein draum om å bruka interessene dine og kompetansen din på nye måtar på garden din. Skal skal ikkje Har du ein draum om å driva Inn på tunet verksemd? Gjennom dette kapittelet i netthandboka får du tankehjelp og praktisk hjelp i dei første fasane mot etablering; frå draum til forretningsplan.

Detaljer

Alle barn har rett til å seie meininga si, og meininga deira skal bli tatt på alvor

Alle barn har rett til å seie meininga si, og meininga deira skal bli tatt på alvor Eit undervisningsopplegg om BARNERETTANE MÅL frå læreplanen DELTAKING Artikkel 12: DISKRIMINERING Artikkel 2: Alle barn har rett til vern mot diskriminering PRIVATLIV Artikkel 16: Alle barn har rett til

Detaljer

FORSKRIFT OM GRADAR Fastsett av styret ved KHiB den 25.06.03 med heimel i Uhl. 46.2. 1

FORSKRIFT OM GRADAR Fastsett av styret ved KHiB den 25.06.03 med heimel i Uhl. 46.2. 1 1 FORSKRIFT OM GRADAR Fastsett av styret ved KHiB den 25.06.03 med heimel i Uhl. 46.2. 1 1. OMFANG Denne forskrifta gjeld for dei studieprogramma som institusjonen vedtek å opprette. 2. DEFINISJONAR 2.1.

Detaljer

Programområde for aktivitør - Læreplan i felles programfag Vg2

Programområde for aktivitør - Læreplan i felles programfag Vg2 Programområde for aktivitør - Læreplan i felles programfag Vg2 Fastsett som forskrift av Utdanningsdirektoratet 28. mai 2015 etter delegasjon i brev 26. september 2005 frå Utdannings- og forskingsdepartementet

Detaljer

Internasjonal vidaregåande skule

Internasjonal vidaregåande skule Internasjonal vidaregåande skule Tilbod om eit skuleår i utlandet Elevar som tek Vg1 på Studiespesialiserande utdanningsprogram i år, kan ta Vg2 i Skottland neste år. Møre og Romsdal fylkeskommune 1. Innleiing

Detaljer

Frå novelle til teikneserie

Frå novelle til teikneserie Frå novelle til teikneserie Å arbeide umarkert med nynorsk som sidemål Undervisningsopplegget Mykje av inspirasjonen til arbeidet med novella, er henta frå i praksis: nynorsk sidemål i grunnskule 1 (2008).

Detaljer

KEV tilbod: - Kurs - kroppsøvingsfaget - Kurs fysisk aktiv skulekvardag - Kurs fysisk aktivitet og måltid - Kurs uteskule

KEV tilbod: - Kurs - kroppsøvingsfaget - Kurs fysisk aktiv skulekvardag - Kurs fysisk aktivitet og måltid - Kurs uteskule KEV tilbod: - Kurs - kroppsøvingsfaget - Kurs fysisk aktiv skulekvardag - Kurs fysisk aktivitet og måltid - Kurs uteskule Kroppsøvingsseksjonen og kunnskapsløftet Kroppsøving - Fysisk aktiv skulekvardag/fysisk

Detaljer

RAPPORT FRÅ OPPFØRING AV KULTURMINNESKILT PÅ ØYA KINN

RAPPORT FRÅ OPPFØRING AV KULTURMINNESKILT PÅ ØYA KINN SOGN & FJORDANE FYLKESKOMMUNE KULTURAVDELINGA RAPPORT FRÅ OPPFØRING AV KULTURMINNESKILT PÅ ØYA KINN I SAMARBEID MED FLORA HISTORIELAG FLORA KOMMUNE Torleif Reksten og Hermod Seim ved skiltet på rutekaia.

Detaljer

STUDERE VED UNIVERSITETET I BERGEN

STUDERE VED UNIVERSITETET I BERGEN 18 50 54 64 72 STUDERE VED UNIVERSITETET I BERGEN 96 104 Humanistiske og estetiske fag 18 Juridiske fag 50 Lektorutdanningar og utdanning i pedagogikk 54 Medisin, farmasi, ernæring og tannhelsefag 64 Naturvitskapelege

Detaljer

NORSKLÆRAR? lese, skrive, tenkje, fortelje

NORSKLÆRAR? lese, skrive, tenkje, fortelje NORSKLÆRAR? lese, skrive, tenkje, fortelje NORSKFAGET FOR STUDENTAR OG ELEVAR Norskfaget i grunnskolelærarutdanninga handlar om identitet, kultur, danning og tilhøvet vårt til samtid og fortid. Faget skal

Detaljer

Molde Domkirke 2016. Konfirmasjonspreike

Molde Domkirke 2016. Konfirmasjonspreike Molde Domkirke 2016 Konfirmasjonspreike Så er altså dagen her. Den store dagen. Dagen eg trur mange av dykk har gleda seg til lenge. Og det er lov å kjenne litt sommarfuglar i magen og både glede og grue

Detaljer

Barnerettane i LOKALSAMFUNNET

Barnerettane i LOKALSAMFUNNET Eit undervisningsopplegg om Barnerettane i LOKALSAMFUNNET Aktivitetsark med oppgåveidear og tips til lærarane Hjelpeark med bakgrunnsinformasjon og kopieringsoriginalar DELTAKING Artikkel 12: DISKRIMINERING

Detaljer

Planlegging av partnarskapet Utført av partnarane på ein heil dags work-shop 16.12.09, Bergen Revidert av partnarane 08.09.

Planlegging av partnarskapet Utført av partnarane på ein heil dags work-shop 16.12.09, Bergen Revidert av partnarane 08.09. Planlegging av partnarskapet Utført av partnarane på ein heil dags work-shop 16.12.09, Bergen Revidert av partnarane 08.09.2010, Sarpsborg - 1. Kom fram til nokre overordna felles mål for partnarskapet

Detaljer

Ungdom og regional utvikling i Nordhordland Spørjeundersøking 2011. Analyse, utgreiing og dokumentasjon (AUD) AUD-rapport nr 7 2011

Ungdom og regional utvikling i Nordhordland Spørjeundersøking 2011. Analyse, utgreiing og dokumentasjon (AUD) AUD-rapport nr 7 2011 Ungdom og regional utvikling i Nordhordland Spørjeundersøking 2011 Analyse, utgreiing og dokumentasjon (AUD) AUD-rapport nr 7 2011 1 2 Metode Undersøkinga er utført av Analyse, utgreiing og dokumentasjon

Detaljer

Læreplan i felles programfag i Vg1 helse- og oppvekstfag

Læreplan i felles programfag i Vg1 helse- og oppvekstfag Læreplan i felles programfag i Vg1 helse- og oppvekstfag Fastsett som forskrift av Utdanningsdirektoratet 16. januar 2006 etter delegasjon i brev 26. september 2005 frå Utdannings- og forskingsdepartementet

Detaljer

6. trinn. Veke 24 Navn:

6. trinn. Veke 24 Navn: 6. trinn Veke 24 Navn: Takk for ei fantastisk fin førestilling i går! Det var veldig kjekt å sjå dykk, både på formiddagen og på ettermiddagen. Eg vart veldig stolt! No må vi få rydda opp og pakka litt

Detaljer

Årsplan i SAMFUNNSFAG 9.klasse 2014-2015

Årsplan i SAMFUNNSFAG 9.klasse 2014-2015 Årsplan i SAMFUNNSFAG 9.klasse 2014-2015 Utforskaren Hovudområdet grip over i og inn i dei andre hovudområda i faget, og difor skal ein arbeide med kompetansemåla i utforskaren samtidig med at ein arbeider

Detaljer

Læreplan i felles programfag i Vg1 restaurant- og matfag

Læreplan i felles programfag i Vg1 restaurant- og matfag Læreplan i felles programfag i Vg1 restaurant- og matfag Fastsett som forskrift av Utdanningsdirektoratet 16. januar 2006 etter delegasjon i brev 26. september 2005 frå Utdannings- og forskingsdepartementet

Detaljer

Trugar «teljekantsystemet» norsk som forskingsspråk?

Trugar «teljekantsystemet» norsk som forskingsspråk? 1 600 1 400 Humaniora 1 200 Samfunnsfag 1 000 800 Medisin og helse 600 Naturvitskap 400 200 Teknologi 0 2005 2006 2007 2008 2009 2010 Gunnar Sivertsen: Trugar «teljekantsystemet» norsk som forskingsspråk?

Detaljer

NOKUT-strategiar Strategi for utvikling av NOKUT 2015 2020

NOKUT-strategiar Strategi for utvikling av NOKUT 2015 2020 NOKUT-strategiar Strategi for utvikling av NOKUT 2015 2020 Oktober 2014 Tittel: Strategi for utvikling av NOKUT 2015 2020 Dato: Oktober 2014 www.nokut.no Forord NOKUT har vore i kontinuerleg endring sidan

Detaljer

STRATEGIPLAN HØGSKOLEN I ÅLESUND 2010-2011

STRATEGIPLAN HØGSKOLEN I ÅLESUND 2010-2011 STRATEGIPLAN HØGSKOLEN I ÅLESUND 2010-2011 INNHALD Strategiplan for Høgskolen i Ålesund 2010 2011 3: Innleiing 4: Visjon 5: Samarbeid, arbeidsdeling og konsentrasjon 6: Verdiane 7: Dei overordna måla 8-12:

Detaljer

TRAINEE I SOGN OG FJORDANE

TRAINEE I SOGN OG FJORDANE TRAINEE I SOGN OG FJORDANE Prosjektplan for Framtidsfylket Trainee frå og med haust 2014 Framtidsfylket Trainee er den einaste fylkesdekkjande traineeordninga i landet for kandidatar med bachelor- eller

Detaljer

MØTEBOK. Læringsmiljøutvalet. Sakskart. Møtestad: Møterom 2020, Høgskulebygget Dato: 26.11.2014 Tidspunkt: 12:30-14:30

MØTEBOK. Læringsmiljøutvalet. Sakskart. Møtestad: Møterom 2020, Høgskulebygget Dato: 26.11.2014 Tidspunkt: 12:30-14:30 MØTEBOK Læringsmiljøutvalet Møtestad: Møterom 2020, Høgskulebygget : 26.11.2014 Tidspunkt: 12:30-14:30 Til stades: Thomas Nybø, Annicken Lindseth, Heidi Sofie Gommerud, Aud Marie Stundal, Wenche Fjørtoft,

Detaljer

Dobbelt så mange moglegheiter

Dobbelt så mange moglegheiter Til: Skolefagleg ansvarleg i kommunane i Møre og Romsdal Skolar med elevar på 10. trinn i Møre og Romsdal (til rektor, kontaktlærarar på 10. trinn og rådgivarar) Invitasjon og påmelding til karrieredagane

Detaljer

Halvårsrapport grøn gruppe- haust 2015

Halvårsrapport grøn gruppe- haust 2015 Halvårsrapport grøn gruppe- haust 2015 I denne rapporten vil eg ta føre meg dei 7 fagområda i rammeplanen. Eg vil skrive litt om kva rammeplanen seier og deretter gjere greie for korleis me har arbeida

Detaljer

Samtalegruppe for par der den eine har kreft.

Samtalegruppe for par der den eine har kreft. Samtalegruppe for par der den eine har kreft. Familievernkontoret i Molde og Molde sjukehus er i gang med å planlegge gruppe for par der den eine har kreft. Kjersti Tytingvåg Rogne, representerer Familievernkontoret,

Detaljer

Ein tydeleg medspelar. frå elev til lærling. Informasjon, tips og råd til deg som skal søke læreplass

Ein tydeleg medspelar. frå elev til lærling. Informasjon, tips og råd til deg som skal søke læreplass Ein tydeleg medspelar frå elev til lærling Informasjon, tips og råd til deg som skal søke læreplass SØKNADEN Må vere ryddig Søknad/CV skal ikkje ha skrivefeil Spør norsklærar om hjelp Hugs å skrive under

Detaljer

SENTRALISERING AV FAGSKOLANE I HORDALAND TIL TO FAGSKULAR

SENTRALISERING AV FAGSKOLANE I HORDALAND TIL TO FAGSKULAR HORDALAND FYLKESKOMMUNE Opplæringsavdelinga Arkivsak 201112362-125 Arkivnr. 522 Saksh. Landro, Adeline Saksgang Møtedato Hordaland fagskulestyre 19.03.2013 SENTRALISERING AV FAGSKOLANE I HORDALAND TIL

Detaljer

Saksnr Utval Møtedato Utdanningsutvalet 05.09.2013. I sak Ud-6/12 om anonym retting av prøver gjorde utdanningsutvalet slikt vedtak;

Saksnr Utval Møtedato Utdanningsutvalet 05.09.2013. I sak Ud-6/12 om anonym retting av prøver gjorde utdanningsutvalet slikt vedtak; saksframlegg Dato: Referanse: Vår saksbehandlar: 14.08.2013 49823/2013 Sverre Hollen Saksnr Utval Møtedato Utdanningsutvalet 05.09.2013 Anonym retting av prøver våren 2013 Bakgrunn I sak Ud-6/12 om anonym

Detaljer

Årsplan i samfunnsfag 10.klasse 2015-2016

Årsplan i samfunnsfag 10.klasse 2015-2016 Årsplan i samfunnsfag 10.klasse 2015-2016 Veke Kunnskapsløftet Emne: Læremiddel: Lærebok: Kosmos 10 34-36 -gjere greie for korleis ulike politiske parti fremjar ulike verdiar og interesser, knyte dette

Detaljer

8. Museum og samlingar

8. Museum og samlingar Kulturstatistikk Liv Taule 8. I var det 34 millionar sgjenstandar og fotografi, 9 millionar besøk, 2 660 utstillingar og 4 765 kulturhistoriske bygningar i dei 88 seiningane som er inkluderte i sstatistikken.

Detaljer

Gründercamp Samarbeid skule næringsliv

Gründercamp Samarbeid skule næringsliv Gründercamp Samarbeid skule næringsliv Kva er gründercamp? Treningsleir i kreativitet og nyskaping Elevane får eit reelt oppdrag med ei definert problemstilling Skal presentere ei løysing innanfor eit

Detaljer

Kosmos 8 Skulen ein stad å lære, s. 220-225 Elevdemokratiet, s. 226-231. 36 Kosmos 8 Vennskap, s. 232-241 Artiklar på internett

Kosmos 8 Skulen ein stad å lære, s. 220-225 Elevdemokratiet, s. 226-231. 36 Kosmos 8 Vennskap, s. 232-241 Artiklar på internett ÅRSPLAN i Samfunnsfag Skuleåret: 2010/2011 Klasse: 8 Faglærar: Alexander Fosse Andersen Læreverk/forlag: / Fagbokforlaget Kompetansemål LK06 Læringsmål for perioden Periode Innhald Læreverk/læremiddel

Detaljer

California State University Northridge Av Silje Vågen

California State University Northridge Av Silje Vågen California State University Northridge Av Silje Vågen Om skulen Hausten 2014 reiste eg til Northridge for å studere der eit semester. Northridge er ein by nord I Los Angeles. Det er rundt 38.000 studenter

Detaljer

Orienteringar: VT 09/14. Velferdstinget i Bergen

Orienteringar: VT 09/14. Velferdstinget i Bergen Orienteringar: VT 09/14 Tid: tysdag 2. desember kl. 17.15 Stad: Tivoli, Det akademiske kvarter Velferdstinget sitt arbeidsutval (VT-AU), Kulturstyret og styret i Studentsamskipnaden i Bergen (SiB) skal

Detaljer

UTDANNINGSVAL NORDBYGDO UNGDOMSSKULE.

UTDANNINGSVAL NORDBYGDO UNGDOMSSKULE. UTDANNINGSVAL NORDBYGDO UNGDOMSSKULE. KOMPETANSEMÅL Etter 10.trinn skal elevane kunna:. Gje ei oversikt over lokalt næringsliv. Klargjera eigne interesser, anlegg og verdiar som føresetnad for sjølvstendige

Detaljer

TENESTEOMTALE FOR STORD KULTURSKULE. Sist redigert 15.06.09

TENESTEOMTALE FOR STORD KULTURSKULE. Sist redigert 15.06.09 TENESTEOMTALE FOR STORD KULTURSKULE Sist redigert 15.06.09 VISJON TILTAK Stord kulturskule skal vera eit synleg og aktivt kunstfagleg ressurssenter for Stord kommune, og ein føregangsskule for kunstfagleg

Detaljer

Vil forbetre diagnostiseringa av tuberkulose

Vil forbetre diagnostiseringa av tuberkulose Vil forbetre diagnostiseringa av tuberkulose Av Eli Gunnvor Grønsdal Då Tehmina Mustafa kom til Noreg, som nyutdanna lege, fekk ho melding om å ta utdanninga på nytt. Ho nekta. I dag er ho professor i

Detaljer

Programområde for aktivitør - Læreplan i felles programfag Vg2

Programområde for aktivitør - Læreplan i felles programfag Vg2 Læreplankode: AKT2-01 Programområde for aktivitør - Læreplan i felles programfag Vg2 Fastsett som forskrift av Utdanningsdirektoratet 11. januar 2007 etter delegasjon i brev 26. september 2005 frå Utdannings-

Detaljer

Evaluering og framtidig engasjement i Nor-Fishing

Evaluering og framtidig engasjement i Nor-Fishing Hovudutval for plan og næring Side 1 av 5 Evaluering og framtidig engasjement i Nor-Fishing Fylkesdirektøren rår Hovudutval for plan og næring til å gjere slikt vedtak: 1 Fylkeskommunen vil ikkje engasjere

Detaljer

Lag, organisasjonar og frivilligsentralar si rolle i folkehelsearbeidet. Hjelmeland frivilligsentral 14.02.12

Lag, organisasjonar og frivilligsentralar si rolle i folkehelsearbeidet. Hjelmeland frivilligsentral 14.02.12 Lag, organisasjonar og frivilligsentralar si rolle i folkehelsearbeidet Hjelmeland frivilligsentral 14.02.12 Frivillig arbeid/ Organisasjonsarbeid har eigenverdi og skal ikkje målast etter kva statlege

Detaljer

Rapport konferanse og tilhørande studietur til Hamamatsu, Japan - 2010

Rapport konferanse og tilhørande studietur til Hamamatsu, Japan - 2010 1 Rapport konferanse og tilhørande studietur til Hamamatsu, Japan - 2010.ar 29.oktober til 07.november 2010 Bakgrunn Stord kommune har vore pilotkommune for universell utforming frå 2005 til 2008, og frå

Detaljer

Minnebok. Minnebok NYNORSK

Minnebok. Minnebok NYNORSK Minnebok NYNORSK 1 Minnebok Dette vesle heftet er til dykk som har mista nokon de er glad i. Det handlar om livet og døden, og ein del om korleis vi kjenner det inni oss når nokon dør. Når vi er triste,

Detaljer

Bachelorgrad med spesialisering i engelsk eller tilsvarande. Seminar: totalt 16 timar.

Bachelorgrad med spesialisering i engelsk eller tilsvarande. Seminar: totalt 16 timar. Vedlegg 10 UUI 090915 Emnekode ENG332 emne i engelskspråkleg litteratur/kultur II Engelsk emnenamn Selected topic in English Literature and/or Culture II Studiepoeng 10 Undervisningssemester Haust Undervisningsspråk

Detaljer

Me har sett opp eit tankekart og mål for dei ulike intelligensane, dette heng som vedlegg.

Me har sett opp eit tankekart og mål for dei ulike intelligensane, dette heng som vedlegg. JANUAR 2015! Ja, i går vart friluftsåret 2015 erklært for opna og me er alle ved godt mot og har store forhåpningar om eit aktivt år. Det gjeld å ha store tankar og arbeida medvite for å gjennomføra dei.

Detaljer

Kompetanseutvikling - 2009/2010 (budsjettåret 2009 - vgo)

Kompetanseutvikling - 2009/2010 (budsjettåret 2009 - vgo) rundskriv nr 5/09 Frå: Utdanningsavdelinga Til: Dei vidaregåande skolane Dato: Ref: 16.03.2009 MR 9146/2009/040 Kompetanseutvikling - 2009/2010 (budsjettåret 2009 - vgo) Fylkesutdanningsdirektøren meiner

Detaljer

Desse punkta markerar utdrag frå kommentarfeltet i undersøkinga som me har lima inn i rapporten.

Desse punkta markerar utdrag frå kommentarfeltet i undersøkinga som me har lima inn i rapporten. Rapport. Innbyggjarundersøkinga 2015 Ulvik herad. Generelt om spørsmåla: Spørsmåla kunne graderast på ein skala frå 1-6, kor 1 var dårlegast. Eit gjennomsnitt på 3,5 vil seie ein vurderingsscore midt på

Detaljer

ROSSELAND SKOLE LÆREPLAN I SAMFUNNSFAG 1. TRINN

ROSSELAND SKOLE LÆREPLAN I SAMFUNNSFAG 1. TRINN ROSSELAND SKOLE LÆREPLAN I SAMFUNNSFAG 1. TRINN Årstimetallet i faget: 38 Songdalen for livskvalitet Generell del av læreplanen, grunnleggende ferdigheter og prinsipper for opplæringen er innarbeidet i

Detaljer

EVALUERINGSRAPPORT FRAMTIDSFYLKET KARRIEREMESSER 2015

EVALUERINGSRAPPORT FRAMTIDSFYLKET KARRIEREMESSER 2015 EVALUERINGSRAPPORT FRAMTIDSFYLKET KARRIEREMESSER 215 Evaluering av spørjeundersøkinga blant gjestar på Framtidsfylket Karrieremesser 215 i, og Framtidsfylket AS Postboks 6 684 Førde Tlf. 91321392 post@framtidsfylket.no

Detaljer

EU-prosjektet Économusée Tradisjonsnæringar gir arbeidsplassar og ny giv

EU-prosjektet Économusée Tradisjonsnæringar gir arbeidsplassar og ny giv EU-prosjektet Économusée Tradisjonsnæringar gir arbeidsplassar og ny giv Arve Tokvam, Aurland Prosjektteneste AS Tradisjonsnæringar som verkemiddel for å skape meir attraktive lokalsamfunn! Tradisjonsnæringar?

Detaljer

www.questback.com - print preview

www.questback.com - print preview Side 1 av 9 Kompetanseutvikling i bibliotek-13:44 1) Kva type bibliotek jobbar du i? Fylkesbibliotek Folkebibliotek Bibliotek i vidaregåande skule Universitetsbibliotek Høgskulebibliotek Fagbibliotek 2)

Detaljer

Eleven i ein lærande organisasjon vurderingsarbeid i skulen. Presentasjon av eit dr.gradsarbeid Astrid Øydvin 19.09.08

Eleven i ein lærande organisasjon vurderingsarbeid i skulen. Presentasjon av eit dr.gradsarbeid Astrid Øydvin 19.09.08 Eleven i ein lærande organisasjon vurderingsarbeid i skulen. Presentasjon av eit dr.gradsarbeid Astrid Øydvin 19.09.08 Alternative titlar: Vurderingsarbeid: Arbeid med kvalitet i skolen i spenning mellom

Detaljer

I lov 17. juli 1998 nr. 61 om grunnskolen og den vidaregåande opplæringa er det gjort følgende endringer (endringene er markert med kursiv):

I lov 17. juli 1998 nr. 61 om grunnskolen og den vidaregåande opplæringa er det gjort følgende endringer (endringene er markert med kursiv): VEDLEGG 1 I lov 17. juli 1998 nr. 61 om grunnskolen og den vidaregåande opplæringa er det gjort følgende endringer (endringene er markert med kursiv): 2-12 tredje ledd skal lyde: For private grunnskolar

Detaljer

Samansette tekster og Sjanger og stil

Samansette tekster og Sjanger og stil MAPPEOPPGÅVE 5 Samansette tekster og Sjanger og stil Skreve av Kristiane, Renate, Espen og Marthe Glu 5-10, vår 2011 I denne oppgåva skal me først forklare kva ein samansett tekst er, og kvifor samansette

Detaljer

Språkpakke for Høgskulane i UH-nett Vest spansk

Språkpakke for Høgskulane i UH-nett Vest spansk Språkpakke for Høgskulane i UH-nett Vest spansk Oppbygging av språkpakken, ny versjon: HAUST STP VÅR STP SPLA100H, introduksjonskurs 1 SPLA111 Spansk grammatikk I 10 Ordinært kurs utvida med stp språk

Detaljer

mmm...med SMAK på timeplanen

mmm...med SMAK på timeplanen mmm...med SMAK på timeplanen Eit undervisningsopplegg for 6. trinn utvikla av Opplysningskontora i landbruket i samarbeid med Landbruks- og matdepartementet. Smakssansen Grunnsmakane Forsøk 1 Forsøk 2

Detaljer

Strategisk plan Institutt for framandspråk 2008 2010

Strategisk plan Institutt for framandspråk 2008 2010 Strategisk plan Institutt for framandspråk 2008 2010 Forord Institutt for framandspråk (IF) vart oppretta 01.08.2007. Instituttet har ein administrasjon på 13 tilsette og om lag 115 vitskapleg tilsette

Detaljer

Referat frå foreldremøte 06.05.14. Tjødnalio barnehage

Referat frå foreldremøte 06.05.14. Tjødnalio barnehage Referat frå foreldremøte 06.05.14. Tjødnalio barnehage Tilstade: Personalet, foreldre og Nina Helle. Kva er BTI: Stord kommune er ein av 8 kommunar som deltek i eit prosjekt som skal utarbeide ein modell

Detaljer

Pressemelding. Kor mykje tid brukar du på desse media kvar dag? (fritid)

Pressemelding. Kor mykje tid brukar du på desse media kvar dag? (fritid) Mikkel, Anders og Tim Pressemelding I årets Kvitebjørnprosjekt valde me å samanlikna lesevanane hjå 12-13 åringar (7. og 8.klasse) i forhold til lesevanane til 17-18 åringar (TVN 2. og 3.vgs). Me tenkte

Detaljer

Vurderingsrettleiing 2011

Vurderingsrettleiing 2011 Vurderingsrettleiing 2011 ENG0012 Engelsk 10.trinn Til sentralt gitt skriftleg eksamen Nynorsk Vurderingsrettleiing til sentralt gitt skriftleg eksamen 2011 Denne vurderingsrettleiinga gir informasjon

Detaljer

Undersøking. Berre spør! Få svar. I behandling På sjukehuset. Ved utskriving

Undersøking. Berre spør! Få svar. I behandling På sjukehuset. Ved utskriving Berre spør! Undersøking Få svar I behandling På sjukehuset Er du pasient eller pårørande? Det er viktig at du spør dersom noko er uklart. Slik kan du hjelpe til med å redusere risikoen for feil og misforståingar.

Detaljer

Informasjon til elevane

Informasjon til elevane Informasjon til elevane Skulen din er vald ut til å vere med i undersøkinga RESPEKT. Elevar ved fleire skular deltek i undersøkinga, som vert gjennomført av Læringsmiljøsenteret ved Universitetet i Stavanger.

Detaljer

Strategisk plan for Høgskolen i Telemark 2010-2015

Strategisk plan for Høgskolen i Telemark 2010-2015 Strategisk plan for Høgskolen i Telemark 2010-2015 Rullert av rektor pr. 15.01.15, jf. S-sak 63/14 vedtakspkt. 1 I Verksemdsidéen Høgskolen i Telemark (HiT) skal oppfylle samfunnsoppdraget sitt ved å tilby

Detaljer

Søknad om vidareføring av prosjektet. Utdanningsrøyret - Teknisk utdanningssenter i Sunnhordland

Søknad om vidareføring av prosjektet. Utdanningsrøyret - Teknisk utdanningssenter i Sunnhordland Søknad om vidareføring av prosjektet Utdanningsrøyret - Teknisk utdanningssenter i Sunnhordland Prosjektansvarleg: Gro Jensen Gjerde, Samarbeidsrådet for Sunnhordland Prosjektleiar: Trond Haga, Kværner

Detaljer

Psykologisk førstehjelp i skulen

Psykologisk førstehjelp i skulen Psykologisk førstehjelp i skulen Fagnettverk for psykisk helse Sogndal 21. mars 2014 Solrun Samnøy, prosjekt leiar Psykologisk førstehjelp Sjølvhjelpsmateriell laga av Solfrid Raknes Barneversjon og ungdomsversjon

Detaljer