Kvam herad Sakspapir SAKSGANG Styre, utval, komite m.m. Møtedato Saksnr Sakshands. Kvam heradsstyre ASTE

Størrelse: px
Begynne med side:

Download "Kvam herad Sakspapir SAKSGANG Styre, utval, komite m.m. Møtedato Saksnr Sakshands. Kvam heradsstyre 19.05.2014 ASTE"

Transkript

1 Kvam herad Sakspapir SAKSGANG Styre, utval, komite m.m. Møtedato Saksnr Sakshands. Kvam heradsstyre ASTE Avgjerd av: Saksh.: Arild McClellan Steine Arkiv: N-252 Objekt: Arkivsaknr 14/293-6 Søknad om kommunal deltaking i Hardangerbadet Samandrag: Hardangerbadet AS søkjer om at Kvam herad vedtek: Å delta i prosjektet o å dekkja forprosjektet for badeanlegget (NOK 2 mill.) o at Hardangerbadet AS er samarbeidspart Å oppretta eit KF o å setja av NOK 20 mill. kr som tilskot, subsidiært avdragsfritt lån o å eiga badeanlegget o å godkjenna budsjettramma (kostnad og finansiering) for badeanlegget Samarbeida med Helse Bergen knytt til Hardangerbadet Rådmannen er av den oppfatning at Hardangerbadet vil vera eit positivt bidrag til ei utvikling av opplevingsnæringa i Kvam ikkje på eigne bein, men som ein del av noko større. Hardangerbadet vil bidra til attraktivitet innan dei tre dimensjonane busetnad, besøkjande og næringsliv. Hypotesen er då at Hardangerbadet vil bidra til vekst i kommunen. Kvam herad bør avklara framtidig tenestenivå i helse og omsorgsplanen før ein tek stilling til eit eventuelt samarbeid med Helse Bergen om tenester i Hardangerbadet. Rådmannen er kritisk til å inngå eit samarbeid med Hardangerbadet gjennom leige av lokale eller drift av tenester då dette er kostnadsdrivande og det kan medføra krav om reduksjon av tenestenivået på andre områder. Dersom Kvam herad skal inngå nye avtalar med Helse Bergen om spesialisthelsetenestetilbod lokalisert i Hardangerbadet må desse vera i tråd med gjeldande avtalar og utan ekstra kostnader for Kvam herad. Vidare må samarbeidet vera i tråd med samarbeidsavtalar og vedtak i Hardangerrådet og kommunestyra i samarbeidskommunane. Det vil ta tid å få gjort desse avklaringane. I Kvam finst allereie eit stort spekter av aktivitetsskapande tilbod. Hardangerbadet vil nok føra til at nokon av dei som allereie er aktive vil få eit nytt supplement slik at dei enten kjem til å vera litt meir aktive, eller velja bort ein annan aktivitet. Anlegget kjem sikkert til å trekkja til seg nokon som ikkje er aktive i dag, men som finn at dette er tilbodet dei har sakna tidlegare. Forsking og undersøkingar viser at motivasjon for å auka eige og befolkninga sitt aktivitetsnivå er svært samansett. Eit nytt, større og betre badeanlegg i Kvam vil difor berre verta marginalt aktivitetsskapande.

2 Ei sentralisering i badebassengstrukturen i heradet er i høgste grad eit politisk val. Tiltaket kan isolert sett ha ein økonomisk gevinst, men har andre konsekvensar som er vanskelege å setja eit tal på. Reint praktisk let det seg løysa å transportera elevar til og frå Hardangerbadet, sjølv om det ikkje er fullt så enkelt som å ha bassenget ved skulen. Ved å gå frå skulebading i dagens struktur til tenestekjøp i eit privat basseng kan Kvam herad oppnå ei netto årleg innsparing på mellom og Ei sentralisering av skulebassenga vil uansett vera fornuftig om nokre år når alle bassenga står ovanfor større oppgraderingsbehov. Rådmannen har gjort sjølvstendige vurderingar av besøkstal og vurderer at besøkspotensialet til Hardangerbadet dei fyrste fem driftsåra ligg mellom og årleg der vil vera eit normalår. Potensialet for vekst innan segmentet besøkjande til regionen er stort og over tid vil Hardangerbadet sitt besøkstal kunna oppnå ein vekst. Ved å gå gjennom driftsøkonomien i ei rekkje badeanlegg har rådmannen gjort sjølvstendige vurderingar av driftsbudsjetta til Hardangerbadet. Med eit besøkstal på per år er driftsunderskotet stipulert til om lag 0,6 mill per år. Det betyr at det ikkje vil vera likviditet til å dekka kapitalkostnadar. Rådmannen tilrår å gå saktare fram enn den framdriftsplanen Hardangerbadet skisserer i søknaden fordi: Driftsmodellen som er skissert i søknaden påfører Kvam herad for høg utbyggings og driftsrisiko. Utbyggingsrisikoen kan reduserast gjennom val av utbyggingsentreprise. Ein meir «risikofri» driftsmodell for Kvam herad krev nærare utgreiing og avklaringar mot mellom anna Skatteetaten og Kulturdepartementet For å unngå høge kapitalkostnadar bør utbygginga vera nærare fullfinansiert før oppstart Kvam herad bør byggja seg opp ein større kapitalbase Kvam herad sitt samarbeidet med Helse Bergen i Hardangerbadet må avklarast nærare. Det framtidige tenestetilbodet i Kvam bør fyrst avklarast gjennom helse og omsorgsplan Det bør etablerast ein større entusiasme for prosjektet Rådmannen meiner prosjektet er litt uferdig med tanke på driftsmodell. Prosjektet bør utvikle ein driftsmodell som gjer det mogleg for Hardangerbadet å driva økonomisk forsvarleg med minst mogleg risiko for kommune og andre investorar. Ei slik profesjonalisering av selskapet let seg gjera, men krev gode prosessar opp mot statlege styresmakter. Hardangerbadet må også i større grad synleggjera dei positive ringverknadane prosjektet vil ha for næringslivet for å oppnå større privat drahjelp til å realisera prosjektet. Ein måte å gjera dette på vil vera å oppretta eit samarbeid med Hardinghuset og utvikla komplementære tilbod som katalysatorar for vekst i regionen. Å realisera prosjekta saman er riktig av to grunnar. Den fyrste er at begge prosjekta er ein kime til strid mellom Norheimsund og Øystese og eit felles prosjekt kan virka samlande og konfliktdempande. Den andre grunnen er at prosjekta er to komplementære tilbod inn under paraplyen opplevingstenester. Det er sannsynleg at i dette tilfellet vil 1+1 bli 3. Både Hardangerbadet og Hardinghuset vil verta sterkare om det andre finst. Begge tilboda vil vera oppsiktsvekkjande og skapa ein attraktivitet som vidareutviklar eit robust og pulserande regionsenter som knutepunkt mellom Hardanger og Bergensregionen.

3 Rådmannen sitt framlegg til vedtak: Kvam herad opprettar ei 50 % prosjektstilling. Prosjektet skal avsluttast med sak til HST innan juni 2015, og har fylgjande krav til leveranse: I samarbeid med Hardangerbadet AS utarbeide ein utbyggings og driftsmodell for Hardangerbadet som gjev låg risiko for Kvam herad, profesjonell drift av Hardangerbadet og utnyttar skattemessige fordelar og full utnytting av spelemidlar og andre tilskot Arbeida for interkommunalt/fylkeskommunalt eigarskap i Hardangerbadet Fullfinansiera Hardangerbadet med lågast mogleg bidrag frå Kvam herad I samarbeid med Hardinghuset AS utarbeide ein utbyggings og driftsmodell for Hardinghuset som gjev låg risiko for Kvam herad, profesjonell drift av Hardinghuset og utnyttar skattemessige fordelar og full utnytting av andre tilskot Arbeida for interkommunalt/fylkeskommunalt eigarskap i Hardinghuset Utgreia synergieffektar mellom Hardangerbadet og Hardinghuset Utgreia kva ringverknadar begge prosjekta vil ha for næringslivet i regionen Fullfinansiera Hardinghuset med lågast mogleg bidrag frå Kvam herad Prosjektstillinga skal finansierast med ein halvdel frå fond for Næringsutvikling i Kvam (konto ) og ein halvdel frå Mastefondet (konto ) Kvam herad løyver inntil kr frå tidlegare års overskot i tilskot til henholdsvis Hardangerbadet AS og Hardinghuset AS (konto ). Løyvinga er avhengig av like store private tilskot til selskapa. Midlane skal nyttast til arbeidet med å realisera begge prosjekta.. Liste med vedlegg som det er referert til eller sitert frå i saksframstillinga:

4 Saksopplysningar: Vurdering av Hardangerbadet sin søknad Søknaden Hardangerbadet (HB) er eit stort nytt bade, helse, trenings og velværesenter under planlegging i Øystese. Hardangerbadet AS er eit privat selskap som har drive fram planane og utarbeidd eit forprosjekt saman med Link Arkitektur som hovudarkitekt. HB skal lokaliserast sentralt i Øystese ved sjøen og skal knytast saman med Hardangerfjord Hotell. HB får eit brutto areal på ca 6000 m2. Saman med utviding av hotellet er investeringane kalkulert til over NOK 200 mill. utan mva. HB og hotellet vil skapa nye arbeidsplassar. Hardangerbadet AS ynskjer byggjestart innan 1 år og planlegg opning av senteret innan 3 år. På grunn av prosjektets storleik, samfunnsmessige betydning, og innretning mot symjing og folkehelse søkjer Hardangerbadet AS herved Kvam herad om samarbeid om Hardangerbadet, inkludert fagleg innretning, utforming, økonomiske forhold, medeigarskap og komplementære aktivitetar. Hardangerbadet AS søkjer om at Kvam herad vedtek: Å delta i prosjektet o å dekkja forprosjektet for badeanlegget (NOK 2 mill.) o at Hardangerbadet AS er samarbeidspart Å oppretta eit KF o å setja av NOK 20 mill. kr som tilskot, subsidiært avdragsfritt lån o å eiga badeanlegget o å godkjenna budsjettramma (kostnad og finansiering) for badeanlegget Samarbeida med Helse Bergen knytt til Hardangerbadet Innleiing Rådmannen vil i saksutgreiinga fyrst vurdera Hardangerbadet som eit tiltak innanfor to lovpålagde kommunale oppgåver; folkehelse og skulebad. Deretter vil det bli vurdert som katalysator for vekst i kommunen. Vidare vert det gjort ei økonomisk vurdering av driftsbudsjettet til Hardangerbadet KF og moglege driftsformer. Til sist ei totalvurdering av alle elementa. Hardangerbadet er eit positivt initiativ. Selskapet har gjort ein grundig jobb i å prosjektera eit fyrtårnsprosjekt. Tiltaket er spenstig og høver på mange måtar som hand i hanske med framtidstenkinga i kommuneplanen då det er eit folkehelseprosjekt, eit opplevingssenter, eit regionsentertiltak (sjølv om det geografisk ligg litt utanfor) og eit offentleg privat frivillig samarbeid.

5 Katalysatorar for attraktivitet og vekst Om ein likar det eller ikkje, er vekst ein føresetnad for eksistens for eit samfunn på lang sikt. Den auka satsinga på attraktivitet i norsk distriktspolitikk kan sjåast på som eit utslag av ei tiltru til at lokalsamfunnet kan påverke sin eigen vekst og leggja eit godt grunnlag for framtidig eksistens. I sin programteori for attraktivitet seier Telemarksforsking at «attraktivitet er knytt til tilhøve som kan påverkast lokalt, eller som er unikt ved den enkelte stad, og som påverkar flyttestraumen til eller frå staden». Attraktivitet er dermed nært knytt til flyttebalansen. Attraktivitet og stadutvikling er omgrep som slektar på einannan. Begge handlar om å forbetra eigenskapane ved ein stad. Stadutvikling er eit omgrep som ofte har vore knytt til fysiske eigenskapar ved stadar. Stadutvikling har vore knytt til kvalitative forbetringar som ikkje nødvendigvis påverkar veksten på ein stad, medan attraktivitet i større grad peikar mot at staden i større grad skal trekka til seg noko, og dermed auka veksten sin. I Kvam er det sidan årtusenskiftet gjort, og dei neste par åra skal gjerast, store og viktige investeringar i basistenestene helse, veg, skule og barnehage. Dette er stadutvikling. Investeringar i til dømes Kabuso, Messen, Norheimsund sentrum, Strandvegen, Steinsdalsfossen, Skyspace, Strandebarm idrettspark og Hardanger kunstskule er også stadutvikling, men i tillegg er dette investeringar som skapar attraktivitet. I Telemarksforsking sin programteori for attraktivitet, som òg vart nytta som grunnlagsdokument for fastsetjing av kriteria for bruk av mastekompensasjonsmidlane, vert det snakka om attraktivitet langs tre dimensjonar; attraktivitet for busetnad, attraktivitet for næringsliv og attraktivitet for besøkande. Det er den samla effekten av alle tre attraktivitetsdimensjonane som avgjer om ein stad får vekst. Attraktivitet er naturlegvis berre eit av fleire tilhøve som til saman skapar flyttestraumar mellom regionar, og mellom distrikt og sentrale strok. Ein politikk for auka attraktivitet må retta seg mot eigenskapar ved stadar som skapar høgare innflytting eller lågare utflytting. Det er ikkje tvil om at Hardangerbadet er eit tilbod som byggjer opp under attraktivitet både for busetnad og for besøkande. Hardinghuset er òg eit slikt tilbod. Begge tilboda er i seg sjølv eit fyrtårn, men aller mest som komplementære tilbod til kvarandre eller dei tilboda som finst i dag. I tillegg kan dei saman fungera som katalysatorar for ytterlegare utvikling og vekst innan opplevingsøkonomi og næringsliv. Opplevingsøkonomien er eit paraplyomgrep som dekkjer mange godt etablerte bransjar. Opplevingsøkonomi er eit nyttig ord for å kommunisera om økonomiske effektar og spesielt verdiskaping gjennom opplevingar. I opplevingsøkonomien vert merksemda flytta frå produkt og serviceleveranse og over til kunden sine opplevingar som det verdiskapande element. Målet for framtida er å få fleire til å villa bu i kommunen, få fleire til å villa driva næring eller vera med og vidareutvikla eksisterande næringar i kommunen, og sist men ikkje minst få innbyggjarane til å «oppleva» at dei kan besøka alle tilboda kommunen byr dei. Gjennom forståing for opplevingsøkonomien som politisk grunnlag for all kommuneutvikling, kan me leggja endå betre til rette for tidvis busetnad, tidvis arbeid og «faste» besøk. Det vil med andre ord seia fleksibilitet i bu, arbeids og opplevingsmønstra til folk. Nordmenn vil sannsynlegvis framleis ha god kjøpekraft også i framtida. Me må byggja vidare på vår sterke identitet og kultur i Hardanger og gjera den til noko meir. Kvam er ein «inngangsportal» til folk som ynskjer å oppleva merkevara Hardanger, ei merkevara som må vidareutviklast i samarbeid med resten av Hardanger.

6 I Kvam finst alle moglegheiter til å kunna kjøpa seg tid, opplevingar, og moglegheiter til sjølvrealisering. Kvam sitt varierte næringsliv med jordbruk, industri og handel kopla med eit rikt organisasjonsliv gjev eit mangfaldig og levande samfunn, og kan danna grunnlaget for ei ny satsing. Opplevingsøkonomien kan bli den raskast veksande næringa i Kvam. Eit lokalsamfunn som tar mål om seg å vera ein faneberar innan opplevingsøkonomien er avhengig av klusterdanning innan kreative næringar. Hardangerbadet kan ikkje åleine stå for opplevingsnæringa i Kvam. Kunden si oppleving som det verdiskapande element må vera ein kultur gjennomsyra i alt av det me driv på med. Opplevingar vert produsert av verksemder og institusjonar som er tilknytt til dømes kultur, kunst, natur, sport, design, reiseliv, mat m.m. Verksemder med produksjon innan desse områda, har eit spanande vekstpotensial gjennom vår stigande velferd. Opplevingsøkonomien har ingen klare grenser. Rådmannen er av den oppfatning at Hardangerbadet vil vera eit positivt bidrag til ei utvikling av opplevingsnæringa i Kvam ikkje på eigne bein, men som ein del av noko større. Hardangerbadet vil bidra til attraktivitet innan dei tre dimensjonane busetnad, besøkjande og næringsliv. Hypotesen er då at Hardangerbadet vil bidra til vekst i kommunen. Utfordringa er at det finst lite studiar og forsking som synleggjer kva bidrag slike prosjekt isolert sett gjev av attraktivitet og vekst. Eit eventuelt samarbeid med Helse Bergen Frå søknaden I prosjektplan og søknad vert det peika på at førebyggjande og helsefremjande arbeid skal vera ein raud tråd i Hardangerbadet (HB), spesielt innan bading, ernæring, ledd, skjelett og aktivitetsmedisin. HB meiner dei vil kunne gi eit sterkt bidrag til førebyggjande og helsefremjande arbeid i Kvam og nabokommunane. Det vert mellom anna vist til målsetjingar i Folkehelsemeldinga, Samhandlingsreforma og Nasjonal helse og omsorgsplan som vektlegg styrking av den helsefremjande og førebyggjande innsatsen for å hindre at sjukdom oppstår og utviklar seg. Frisklivsentralar og Lærings og mestringssentra vert trekt fram som viktige tiltak i det førebyggjande og helsefremjande arbeidet. HB ynskjer bidra til at Kvam herad og heile Hardangerregionen kan utvikla gode modellar og eit godt samarbeid mellom ulike tenestenivå og frivillige organisasjonar, inkludert friskliv og lærings og mestringstilbod, og gjerne i samarbeid med Helse Bergen. HB ynskjer eit nært og godt samarbeid med høgkompetent fagmiljø innan helse, spesielt innan ernæring, fysisk aktivitet, muskel skjelettsjukdomar og folkehelsearbeid. Dei viser til dialog og samarbeid med fleire fagmiljø om prosjektet, mellom anna Helse Bergen, Universitetet i Bergen, Høgskulen i Bergen og Idrettshøgskulen i Oslo. Det er og innleia dialog med Nav Hordaland med tanke på aktiv rehabilitering av sjukemelde og uføre. Helse og omsorg i Kvam Kvam herad har sidan tidleg 90 tal satsa målretta innan helse og omsorg for å utvikla tenestene i tråd med sentrale føringar og til beste for innbyggjarane.

7 Grunnfilosofien i tenesta er godt utbygde basistenester (som heimeteneste, lege og fysioterapi) der brukarane bur og ei sentralisering av «eit spissa tilbod» som behandling og rehabilitering. Primæroppgåva for den kommunale helse og omsorgstenesta er å tilby fagleg forsvarleg teneste i tråd med oppgåver regulert i lov og forskrift. Kvam heradstyre har vedteke at det skal utarbeidast kommunedelplan for Helse og omsorg for perioden Det er utarbeidd planprogram, oppretta styringsgruppe og prosjektgruppe og gjennomført oppstartsmøte for planarbeidet. Prosjektgruppa ynskjer brei involvering frå helsepersonell, frivillige og andre interesserte og har starta arbeidet med samansetjinga av arbeidsgrupper og oppdrag/ mandat for gruppene. Samfunnet står overfor krevjande omsorgsutfordringar i dei neste tiåra knytt til auka tal eldre, nye brukargrupper og knappheit på helse og omsorgspersonell og frivillige omsorgsytarar. Gjennom nytt lovverk og statlege føringar vert kommunane utfordra på å utvikla tenestetilbodet til å gje tilbod før, i staden for og etter sjukehusbehandling. Kommunen skal tenkja heilheit i planlegging og organisering av tenestene og strategien er å «venstreforskyve» tenestetilbodet til meir førebygging og tidleg innsats slik at flest mogeleg får fleire leveår med god livskvalitet. I planarbeidet vil me starte med å kartleggje dagens situasjon og avdekke kva utfordringar kommunen står overfor på kort og lang sikt. Det skal utarbeidast strategiar, mål og tiltak for komande år, mellom anna prioriteringar både m.o.t. kapasitetsauke og utbyggingsbehov. I samband med innføring av Samhandlingsreforma vart prosjektet «Lokalmedisinsk senter» gjennomført på Toloheimen i Det er utarbeidd prosjektrapport med plan for fagleg og organisatorisk utvikling av Kvam lokalmedisinske senter. Planen føreslår Lokalmedisinsk senter som «overbygning» for sengepost, lokalt hjelpemiddellager, legevakt, frisklivsentral, læring og mestringstilbod, spesialistpoliklinikk, ambulansestasjon samt ein koordinerande kompetansesentral for helse og omsorgstenesta. Kvam lokalmedisinske senter er etablert på Toloheimen med korttidsavdeling, som gjev tilbod om behandling og rehabilitering, hjelpemiddellager, ergoterapeut, lærings og mestringstilbod, kreftkoordinator, legevakt, spesialistpoliklinikk og ambulansestasjon. Det er planlagt oppstart av ØHdøgntilbod i Det er også etablert dialysesatelitt i samarbeid med Helse Bergen. I tillegg er Toloheimen base for pleie og omsorgstenesta i kommunen, fysioterapi for eldre og tilsette på stabog forvaltarkontoret. Ved å samlokalisera funksjonar og kompetanse gjer me tenesta meir robust slik at me blir i stand til å ta imot nye utfordringar og nye oppgåver i tråd med intensjonen i Samhandlingsreforma. Styrka og samla ressurs gjev betre og tryggare tilbod til pasientane, og betre arbeidsmiljø for dei tilsette. Det er helse og omsorgsplanen som vert førande for organisering og vidareutvikling av tenestetilbodet i helse og omsorg. Gjennom statlege føringar er det peika spesielt på satsing innan førebygging, tidleg innsats og samarbeid med andre aktørar. Dette er tema som er planlagt inn i vårt lokalmedisinske senter, i Kvam Familie og læringssenter og som også må vurderast i arbeidet med helse og omsorgsplanen. Helse og omsorgsplanen skal gjennom strategiar, målsetjingar og prioriteringar gje retning for tenesta dei neste åra. Søknad om samarbeid og samlokalisering av tenester i HB kjem difor på eit utfordrande tidspunkt. Det er uheldig om me det vert fatta avgjersler no som gjev føringar for framtidig prioritering og organisering utan brei tverrfagleg vurdering og prosess i forkant.

8 HB skriv i søknaden at dei vil bidra til førebyggjande og helsefremjande arbeid. Dei trekkjer fram tema som ernæring, frisklivsentral, læring og mestring, oppgåver knytt til muskel, ledd og skjelett, psykisk helse og dag rehabilitering som aktuelle fagområde lokalisert i HB. Helse og omsorg er positive til samarbeid med HB på dei fagområda som er eit supplement til dei kommunale helse og omsorgstenestene. Helse og omsorg ynskjer ikkje koma i ein situasjon der etablerte eller planlagde kommunale tenester vert flytta inn i HB og at Kvam herad kjem i ein konkurransesituasjon med HB i forhold til organisering av offentlege helse og omsorgstenester. I søknaden er det m.a. forslag om at Frisklivsentral er ei aktuell teneste lokalisert i HB. I 2012 vart det gjennomført prosjekt Friskliv i Kvam med ynskje om oppstart av frisklivsentral frå organisert i vårt lokalmedisinske senter. Kvam heradstyre har så langt ikkje prioritert oppstart/etablering av Frisklivsentral i Kvam. Grunna den økonomiske situasjonen i heradet har helse og omsorgstenesta dei siste åra gjennomført omstillings og endringsprosessar som også har medført nedbemanning. Det er strenge krav til prioritering av oppgåver på alle tenesteområda i eininga. Rådmannen er kritisk til å inngå eit samarbeid med HB som gjennom leige av lokale og drift av tenester er kostnadsdrivande og som kan medføra krav om reduksjon av tenestenivået på andre område i eininga. Leige av lokale Kvam herad leiger i dag lokale i private bygg til ulike tenester. Mellom anna er det leigeavtale mellom Kvam herad og Helsebanken om lokale til barnefysioterapi og helsestasjonsteneste i Øystese. I plan for etablering av Kvam familie og læringssenter ( KFL) er det forslag om samlokalisering av fleire tenesteområde, inkl. lokale til helsestasjon og barnefysioterapi. Fagleg er det ynskje om samlokalisering av PP tenester, barnevern, kommunepsykolog, helsestasjon og barnefysioterapi. Det vert arbeidd med ulike lokaliseringsalternativ for KFL som del av rådmannen si totalvurdering av alle leigekontraktar opp mot ledige kommunale bygg. På bakgrunn av mål om samlokalisering av funksjonar i KFL er det ikkje ynskjeleg å flytta deler av tenesta inn i lokale i Hardangerbadet. Samarbeid med Helse Bergen Samarbeid mellom Kvam herad og Helse Bergen er regulert gjennom overordna samarbeidsavtale og 12 tenesteavtalar mellom partane Helse Bergen HF, Haraldsplass Diakonale sjukehus og dei 22 kommunane i føretaksområdet. Nokre av avtalane omhandlar tema som er trekt fram i søknaden frå HB:

9 Tenesteavtale 2 omhandlar samarbeid knytt til innlegging, utskriving, habilitering, rehabilitering og lærings og mestringstilbod for å sikre heilskaplege og samanhengande helse og omsorgstenester til pasientar som har behov for koordinerte tenester. Tenesteavtale 6 omhandlar retningslinjer for gjensidig kunnskapsoverføring, informasjonsutveksling, faglege nettverk og hospitering. Tenesteavtale 7 omhandlar samarbeid om forsking, utdanning, praksis og læretid. Tenesteavtale 10 omhandlar samarbeid om førebygging. Helse Bergen leiger lokale i vårt lokalmedisinske senter på Toloheimen til spesialistpoliklinikk. Spesialistpoliklinikken er samlokalisert med Kvam legevakt og Helse Bergen sin ambulansestasjon. Pr. i dag har Helse Bergen ledig kapasitet i dei leigde lokala i Kvam. Dersom Kvam herad skal inngå nye avtalar med Helse Bergen om spesialisthelsetenestetilbod lokalisert i Hardangerbadet må desse vera i tråd med gjeldande avtalar og utan ekstra kostnader for Kvam herad. Interkommunalt samarbeid Kvam herad er del av Prosjekt Folkehelse og Samhandlingsreforma i Hardanger i regi av Hardangerrådet. Prosjektet legg føringar for interkommunalt samarbeid innan temaområde folkehelse og samhandling. For er det planlagt samarbeid om 9 ulike temaområde, m.a. nettverk for Folkehelse i Hardanger og rehabiliteringstilbodet i Hardanger. Dersom Kvam herad skal inngå samarbeid med Hardangerbadet innan desse temaområda må samarbeidet vera i tråd med samarbeidsavtalar og vedtak i Hardangerrådet og kommunestyra i samarbeidskommunane. Hardangerbadet i eit folkehelseperspektiv Det finst i dag 3 kommunale idrettshallar i kommunen, i tillegg planlegg Framnes å byggja ein til. I tillegg finst det ein del mindre gymsalar. Kommunen har i dag fire symjebasseng og Framnes har eit. Det er fem idrettsbanar i kommunen. Det er eit kommersielt treningsstudio, golfbane og bowling. På Sjusete og Kvamskogen er det tilrettelagt for kilometervis med skiløyper. På Kvamskogen er det dessutan 4 alpinanlegg. I tillegg til alle dei moglegheiter for tur som naturen gjev, er det tilrettelagte gang, sykkel og turstiar. Dei samfunnsmessige fordelane ved å ha ei fysisk aktiv befolkning er udiskutable. Inaktivitet rammar ikkje berre den som er inaktiv, men har store økonomiske konsekvensar for heile samfunnet. Ifølge ei studie som vart publisert i Preventive Cardiology i april 2008, er inaktivitet forbunde med ein betydelig økonomisk byrde for samfunnet og 1,5 til 3 prosent av dei totale helseutgiftene i industriland skuldast inaktivitet.

10 I Helsedirektoratet sin rapport "Kunnskapsgrunnlag fysisk aktivitet. Innspel til departementet sitt vidare arbeid for auka fysisk aktivitet og redusert inaktivitet i befolkninga" frå 2014, har forfattarane sett på gevinsten av at me blir meir aktive. Forfattarane viser her til velferdsgevinsten, som består av fleire leveår og auka livskvalitet. Eit kvalitetsjustert leveår (QALY) er berekna til å ha ein økonomisk verdi på norske kroner. I aldersgruppa år, har 15 prosent av befolkninga eit aktivitetsnivå som betyr at dei oppfyller tilrådingane for fysisk aktivitet. Dersom personer i denne alderen aukar sitt aktivitetsnivå, halvparten frå inaktiv til delvis aktiv, og halvparten frå delvis aktiv til aktiv, vil dette tilsvara ein årleg potensiell velferdsgevinst tilsvarande 1.4 milliardar kroner per år. Med andre ord vil det vera eit stort potensiale ved at større grupper i befolkninga aukar sitt fysiske aktivitetsnivå. I rapporten har forfattarane også sett på kva som kan skje dersom heile befolkninga i Noreg skulle bli meir aktive. Den potensielle velferdsgevinsten er då berekna til å bli på 239 milliardar norske kroner i året, slik Hardangerbadet påpeikar i søknaden sin. Statens Institut for Folkesundhed i Danmark har i ein rapport frå 2006 også sett på kostnadane som kan knytast til inaktivitet. Der fant dei ut at 1200 danske førtidspensjoneringar i året kom som ein konsekvens av fysisk inaktivitet. 70 prosent av desse var i aldersgruppa år. Ca. åtte prosent av førtidspensjoneringar kan relaterast til inaktivitet, og her er andelen kvinner og menn nesten lik. I et faktaark frå 2009 gjev Verdens Helseorganisasjon eit nærmare innblikk i effekten av usunt kosthald og inaktivitet. Her viser dei til at usunt kosthald og inaktivitet er blant leiande årsakar til ikkje smittsame sjukdommar, inkludert hjarte og karsjukdom, type 2 diabetes og visse krefttypar. I 2005 var 1.6 milliardar vaksne overvektige, og minst 400 millionar var feite. Innan 2015 vil desse tala ha auka til henhaldsvis 2.3 milliardar og 700 millionar. Overvekt og fedme fører til høge helseutgifter. Forsking og undersøkingar syner at befolkninga er mindre fysisk aktive på stader med spreidd busetnad enn i urbane strøk. Til støtte for dette er det rapportert at andelen av dei som er positivt innstilt til fysisk aktivitet er høgare i byane. Det kan ha ein samanheng med fleire organiserte tilbod å velja mellom i urbane strøk. Kva faktorar som påverkar det fysisk aktivitetsnivået er samansett og handlar om mykje meir enn tilgjenge til natur og variert organisert tilbod. Det er påvist ein samanheng mellom foreldra sitt utdanningsnivå og i kor stor grad barn og unge er aktive. Gutar er meir aktive enn jenter, og aktivitetsnivået i ungdomsperioden har sterkare innverknad på aktivitetsnivået som vaksen enn det aktivitetsnivået dei hadde som barn. Foreldre og andre vaksne kan i stor grad påverke barn og unge sine haldningar til fysisk aktivitet. Overvekt, lågt fysisk aktivitetsnivå og dårleg fysisk form er påvist å være relatert til foreldra sitt utdanningsnivå og sosiale status. I ei undersøking vart det funne at barn frå heimar med åleineforeldre hadde lågare total mengde fysisk aktivitetsnivå enn barn frå heimar med to foreldre. Det må konkluderast med at funna understrekar den multidimensjonale kompleksiteten av kva som avgjer barn sitt fysiske aktivitetsnivå og at dette er sterkt influert av sosiokulturelle faktorar. Folkehelseinstituttet utarbeider kvart år folkehelseprofilar over alle landet sine kommunar. Kvam herad sin profil for 2014 syner at Kvam herad har eit langt lågare fedmeproblem enn landet elles.

11 Andelen menn med fedme er faktisk den lågaste i Hordaland. Forventa levealder er noko høgare i Kvam enn landssnittet, talet på kvemmingar som vert behandla for hjarte og karsjukdomar i sjukehus er mykje lågare enn landssnittet og det er færre kvemmingar som har diabetes 2. Kvam skil seg ut negativt ved at det er litt fleire uføretrygda i aldersgruppa og fleire med muskel og skjellettplager. Det er farleg å dra raske konklusjonar ut frå ein slik statistikk, men det bør likevel vera grunnlag for å seia at eit augneblikksbilete innan mange av levekårssjukdommane er bra i Kvam. Om dette skuldast eit høgare aktivitetsnivå enn resten av landet, har rådmannen ikkje grunnlag for å meina noko om. Rådmannen kan ikkje vera ueinig med styret i Hardangerbadet hevdar at eit større offentleg badeanlegg vil vera bra for folkehelsa, men som forsking viser er det å auka aktivitetsnivået til befolkninga eit ekstremt samansett bilete. Eit variert og tilgjengeleg tilbod er berre ein av mange faktorar. Folkehelselova 4 definerer kommunen sitt folkehelseansvar slik: «Kommunen skal fremma befolkninga si helse, trivsel, gode sosiale og miljømessige tilhøve og bidra til å førebyggja psykisk og somatisk sjukdom, skade eller liding, bidra til utjamning av sosiale helseskilnadar og bidra til å beskytta befolkninga mot faktorar som kan ha negativ innverknad på helsa.» Hardangerbadet som folkehelsetiltak kan definerast inn under Folkehelselova 4, men det relevante spørsmålet er om folkehelsa i Kvam vil verta betydeleg betre om Kvam herad investerer i anlegget eller ikkje, og om det er det riktige tiltaket i eit kost nytte perspektiv. I Kvam finst allereie eit stort spekter av aktivitetsskapande tilbod. Hardangerbadet vil nok føra til at nokon av dei som allereie er aktive vil få eit nytt supplement slik at dei enten kjem til å vera litt meir aktive, eller velja bort ein annan aktivitet. Anlegget kjem sikkert til å trekkja til seg nokon som ikkje er aktive i dag, men som finn at dette er tilbodet dei har sakna tidlegare. Forsking og undersøkingar viser at motivasjon for å auka eige og befolkninga sitt aktivitetsnivå er svært samansett. Eit nytt, større og betre badeanlegg i Kvam vil difor berre verta marginalt aktivitetsskapande. Hardangerbadet som skulebad Kvam herad har symjebasseng ved skulane i Ålvik, Øystese barneskule, Norheimsund og Strandebarm. Bassenget i Strandebarm er 25 meter langt, relativt nytt og 40 minuttar køyretid frå Hardangerbadet. Det er ikkje aktuelt å leggja det ned for at elevane i staden skal få symjeundervisning ved Hardangerbadet. Læreplanen frå 2006 definerer måla for symjeundervisninga slik: Etter 4. klasse skal eleven vera symjedyktig Etter 7. klasse skal eleven kunna fleire symjeteknikkar og kunna symja under vatn Etter 10. klasse skal eleven også kunna utføra livberging i vatn og livbergande fyrstehjelp I fylgje Asplan Viak har fagleg ekspertise i Tromsø berekna behovet for undervisningstimar i symjing frå 1. ut 7. klasse til 100 timar og vidare 70 timar i ungdomsskulen, totalt 170 timar. I fylgje

12 undersøkingar utført av Norges Svømmeforbund blant deira instruktørar trengst minimum 40 timar for eit barn å bli symjedyktig, altså til utgangen av 4. klasse. Symjeopplæringa på skulane i Kvam (utanom Strandebarm) vert gitt i grupper i perioden 1. oktober 1. april. Kvam ungdomsskule: 3 grupper á 1 time i 21 veker, dvs. 3 timar i 21 veker Øystese barneskule: 14 grupper á 1 time i 21 veker, dvs. 14 timar i 21 veker Norheimsund skule: 14 grupper á 1 time i 21 veker, dvs. 14 timar i 21 veker Ålvik skule: 2 grupper á 1 time i 21 veker, dvs. 2 timar i 21 veker I tillegg er det nokre få enkelttimar som vert brukt til grupper av elevar som endå ikkje har lært å symja i 4. klasse. Undervisningsdirektoratet påpeikar i eit rundskriv frå 2008 andre grunnar til at opplæring i symjing og livredning er viktig: «Friluftslivet består ofte av bading, svømmeturer, spille ball i vannet, dykke, snorkle, bruke kano og kajakk, osv. Men de som deltar i slike aktiviteter, må være bevisst på de farene som bading i sjø og vann og bruken av fjæra og strandsonen kan medføre. Utflukter ved og rundt vann uten bading kan også være risikofylt. Alt dette viser hvor viktig det er å være svømmedyktig. Samtidig gir gode svømme og livredningsferdigheter den enkelte mulighet til å holde på med dette som en sosial aktivitet eller som en idrett på fritiden.» Bassenga i Ålvik (byggjeår, 1970), Øystese (1959) og Norheimsund (60 talet) er kvar sesong opne frå 1. oktober til 1. april, og er også mykje brukt på kveldstid av lag og organisasjonar. Sjølv om alle bassenga er av eldre dato, vert dei jamleg vedlikehaldne slik at dei held godkjent standard. Frå tid til annan vert det gjennomført større oppgraderingar. Det er bassenget i Ålvik som har størst oppgraderingsbehov for øyeblikket. Framtida til bassenget i Norheimsund er avhengig av lagnaden til gamle Norheimsund Ungdomsskule. Utgifter til vedlikehald og oppgradering varierer mykje frå år til år men vert stipulert til kr per basseng per år. I tillegg til utgifter til vedlikehald og oppgradering er drift av symjebasseng kostbart. Det må førast tilsyn og takast prøvar av vatnet dagleg. Utgifter til lønn, elektrisitet og kjemikaliar kostar heradet kr per basseng årleg når bassenget er opent 6 månadar. Elevane i Øystese har gangavstand til Hardangerbadet. Hardangerbadet kan difor enkelt erstatta bassenget ved Øystese barneskule. Elevane i Norheimsund og Ålvik må eventuelt bussast til Hardangerbadet dersom deira skulebasseng skal leggjast ned. Dette medfører ein del administrative, organisatoriske, økonomiske og logistikk og miljømessige utfordringar som må løysast. Rådmannen kalkulerer skysskostnadane til om lag per år for Norheimsund skule og per år for Ålvik skule dersom elevane skal ha undervisning i same omfang som i dag. I tillegg kjem personalkostnadar til frakt av undervisningspersonell, følgje på bussen og administrativ oppfølging. Reint økonomisk vil det vera positivt for heradet å leggja ned tre eldre basseng og heller kjøpa tenesta av Hardangerbadet, sjølv om ein trekkjer frå direkte og indirekte kostnadar til skyss. Ved å betala kr årleg for skulebading i Hardangerbadet, stipulerer rådmannen ei årleg innsparing for heradet mellom og Heradet slepp då dessutan å ta stilling til kva som skal gjerast med skulebassenga i Ålvik, Øystese og Norheimsund i framtida.

13 Symjebassenget i Strandebarm kosta 26 mill. Å byggja eit nytt 25 meter basseng vil kosta mill. Ei sentralisering i badebassengstrukturen i heradet er i høgste grad eit politisk val. Tiltaket kan isolert sett ha ein økonomisk gevinst, men har andre konsekvensar som er vanskelege å setja eit tal på. Reint praktisk let det seg løysa å transportera elevar til og frå Hardangerbadet, sjølv om det ikkje er fullt så enkelt som å ha bassenget ved skulen. Dersom valet stod mellom dagens struktur til dagens kostnad, eller tenestekjøp i eit privat basseng med ei årleg innsparing på mellom og ville rådmannen vore klar i si tilråding. Ei sentralisering av skulebassenga vil uansett vera fornuftig om nokre år når alle bassenga står ovanfor større oppgraderingsbehov. Vurdering av besøkspotensialet ved Hardangerbadet Besøk frå billettkjøpande fastbuande Asplan Viak nyttar i sine vurderingar ein velutprøvd modell for å berekna besøk frå fastbuande. Dei definerer befolkningsgrunnlaget i tre kategoriar: 1. Kommunen sine innbyggjarar 2. Nære nabokommunar med kjøreavstand 0,5 1 timar 3. Fjerne naboar med køyreavstand mellom 1 og 2 timar Analysemodellen byggjer på at folk brukar badet oftare jo nærare dei bur. Gjennomsnittleg årleg besøksfrekvens er 2,5 for dei som bur i kommunen, for nære naboar er gjennomsnittleg besøksfrekvens 1,0 og for fjerne naboar er frekvensen 0,1. Rådmannen vel å definera Strandebarm som nære naboar i denne samanheng sidan dei har 40 minutt køyretid til Hardangerbadet, og sidan det allereie finst eit 25 meters basseng der. Samstundes kan me justera opp folketalet sentralt i kommune litt på grunn av elevar ved dei vidaregåande skulane som ikkje er registrert i folketalet. Me kan difor rekna med 8000 innbyggjarar i kategori 1. I kategori 2 kan ein rekna med Strandebarm og Jondal, og halve Granvin (fråtrekk sidan også Voss får badeanlegg). Samnanger og Fusa vert ikkje medrekna her på grunn av Osbadet, Vestkanten og Nygårdstangen. Difor 2500 innbyggjarar i kategori 2. Asplan Viak har rekna med innbyggjarar i kategori 3. Dette er nok noko høgt, sidan det finst så mange andre konkurrerande badeanlegg i området, men på grunn av den låge frekvensen vel rådmannen å ikkje endra på dette. Me får dermed eit besøkstal på 8000x2, x x0,1 = frå billettkjøpande fastbuande. Erfaringa til Asplan Viak er at denne modellen gjev ei noko konservativ utrekning. Mellom anna viser det seg at anlegg med treningsanlegg i tilknytning for høgare besøkstal frå fastbuande. Rådmannen vurderer besøkstalet frå billettkjøpande fastbuande til til årleg.

14 Besøk frå reiseliv Asplan Viak har berekna besøkstalet til Hardangerbadet frå reiselivet til å bli mellom og I vurderinga har dei samanlikna Kvam med Rjukan, Hovden og Lyngdal. Alle fire kommunane har eit relativt likt tal hytter, campingplassar og kommersielle sengeplassar. Sørlandsbadet har om lag av sine besøkjande frå reiselivet, medan i Hovden kjem dei fleste av dei besøkjande frå reiselivet. Rjukan har besøkjande frå reiselivet. I førearbeidet til folkebadet i Tromsø har Asplan Viak berekna eit besøkstal på frå reiselivet til eit attraktiv badeanlegg. Tromsø har 500 fleire hytter og fleire kommersielle sengeplassar enn Kvam. I førearbeidet til eit badeanlegg i Oslo har Asplan Viak berekna eit besøkstal på frå reiselivet. Rådmannen vurderer at Asplan Viak sine besøkstal frå reiselivet til Hardangerbadet som særs høge. Sjølv om me her snakkar om på lang sikt så meiner rådmannen dette er høgt. Samanlikninga med Sørlandsbadet gjev ikkje eit riktig bilete. Sørlandet er innarbeidd som feriedestinasjon nr 1 for norske barnefamiliar. Sørlandet er Noregs solkyst, og nordmenn reiser der på badeferie, for å oppleva Dyreparken og den sørlandske småbyidyll. Mange av hyttene og campingvognene i Lyngdal ligg òg svært nær Sørlandsbadet, og dei er i stor grad tilrettelagt for heilårsbruk. Kvam er nok i så måte meir samanliknbare med Hovden og Rjukan. I Kvam ligg dei aller fleste hyttene minuttars køyring og ein bomstasjon frå Hardangerbadet. Hyttene og campingvognene er i hovudsak i bruk i helgene og skuleferiane. Dei kommersielle sengeplassane er i hovudsak i bruk om sommaren. Konferansegjester ved Thon Hotel Sandven vil ikkje vera eit betydeleg bidrag til besøkstala ved Hardangerbadet, medan ei utviding av Hardangfjord hotell vil vera veldig attraktivt for Hardangerbadet. Hardanger er ei godt innarbeidd gjennomfartsåre for reiseliv, men merkevaren kling nok betre for pensjonistar i buss eller cruisebåt, eller tilårskomne ektepar med tomt baksete. Å byggje opp Hardanger og Kvam som ein destinasjon der tilreisande i alle aldrar kan tilbringa mange døgn for å skaffa seg unike opplevingar, vil ta tid. Reiselivsnæringa er ei potensiell vekstnæring i Hardanger og Hardangerbadet vil vera med å auka attraktiviteten i regionen, slik at ein bør ikkje berre sjå på historiske tal dersom ein skal berekna besøkstala frå reiselivet besøkjande frå reiselivet betyr 205 per dag, heile året, eller 500 per dag om ein berre reknar laurdagar, søndagar, heilagdagar og skuleferiar. Samanlikna med Hovden, Rjukan og Tromsø vurderer rådmannen at til vil vera realistiske besøkstal frå reiselivet dei fyrste åra. Rådmannen har likevel tru på at besøket frå reiselivet har eit vekstpotensiale. Konkurrerande tilbod Med konkurrerande tilbod er det meint andre fritidstilbod i tillegg til badeanlegg. Konkurrerande badeanlegg til Hardangerbadet vil vera Strandebarm, Vestkanten, Nygårdstangen, Osbadet, Mikkelparken, Ullensvang hotel, Solstrand og Voss.

15 Alpinanlegga på Kvamskogen, Myrkdalen og Røldal, Sjusete skianlegg, 3 kommunale og 1 privat idrettshall, 4 idrettsbanar, ei rekkje offentleg badestrender, naturen generelt og elles kulturtilbod og museum er hovudkonkurrentar til Hardangerbadet. Eit viktig skilje her er konkurrerande og komplementære anlegg. Anlegg som geografisk ligg slik til at dei trekkjer reisande (og fastbuande) bort frå Kvam er konkurrerande anlegg. Anlegg som ligg i Kvam kan ha både konkurrerande og utfyllande effekt. Konkurrerande fordi dei på enkeltdagar vil «stela» kundar frå Hardangerbadet, men utfyllande fordi aktivitet ofte avlar annan aktivitet. Asplan Viak har berekna konkurrerande anlegg til ikkje å ha negativ effekt i Kvam, og i staden oppjustert besøkstala med på grunn av lite konkurrentar samanlikna med andre. Rådmannen meiner dette var vurdert for lågt allereie i 2009, samstundes som fleire konkurrerande anlegg har kome til eller blitt oppgradert i ettertid. Rådmannen meiner difor at konkurrerande anlegg til å gje negativt utslag på besøkstalet både innan fastbuande og reiselivssegmentet. Det negative utslaget bør stipulerast til Været / geografi Dårlig vær er godt vær for innendørs badeanlegg. På fine dagar er det gjerne under 50 besøkjande i Rjukanbadet mens en tilsvarende dag med dårlig vær gjerne gir besøk. Lustrabadet varierte mellom 21 og 380 dagleg besøkjande i juni Så store svingingar i besøkstalet frå dag til dag er svært kostnadsdrivande. Omsynet til tryggleik i anlegget må alltid koma fyrst, ein må difor ha ei bemanning som sikrar dette sjølv på toppdagar. Været er dårlegare i Kvam enn på Sørlandet og Østlandet. Det regnar ca mm pr. år i Kvam og det er mykje meir enn på Rjukan, Hovden og i Lyngdal. Været har stor innverknad på det samla besøket gjennom året. Asplan Viak definerer dagar med dårlig besøk som dagar der besøket er mindre enn halvparten av normalbesøk for tilsvarande dagar. Talet på dårlege dagar for samanliknbare anlegg er ca 50 årleg, og dei meiner at halvparten av desse vil gå frå dårlege til gode dagar på grunn av dårleg vær. Dette betyr i deira modell 25 dagar med meir enn 300 ekstra besøk som tilsvarar til ekstra besøk årleg. Rådmannen er einig i grunnprinsippet i Asplan Viak si vurdering men meiner samstundes at sidan dårleg vær og mangfald av konkurrerande aktivitetar må sjåast i samanheng så kan bidraget frå vær variera mykje meir enn det Asplan Viak har berekna. Spennvidda bør difor fastsetjast til mellom minus og pluss Kultur for bading Enkelte stader har ikkje kultur for å bada offentleg, og der slår det negativt ut for badebesøket. I Kvam har god kultur for bading både i basseng og ved dei offentlege strendene, slik at rådmannen støttar Asplan Viak si vurdering her. Billettpris I Norge er det ikkje tradisjon for å betala mykje for å bada. Då Kvam herad innførte betaling for bruk av dei kommunale symjebassenga vekte dette sterke reaksjonar. Sesongkort på kr 400 for vaksen og kr 1000 for familie vart då rekna for å vera høgt. Dette er sjølvsagt for ei teneste av langt lågare kvalitet enn Hardangerbadet vil tilby, likevel syner dette at viljen til å betala for bading set langt inne.

16 Samanlikna med andre heildagstilbod er moderne badeanlegg fortsatt billege (eksempelvis eit dagskort i Eikedalen kostar kr 320 for vaksen og sesongkort kr 3 400). På den andre sida er bruk av naturen og offentlege badestrender gratis. Å fastsetja rett billettpris vil vera ein vanskeleg balansekunst mellom å skaffa anlegget høge nok inntekter men likevel lågt nok til å «stela» kundar frå konkurrerande tilbod. Rådmannen er ueinig i Asplan Viak si vurdering og vel å trekkja frå besøkjande med bakgrunn i at innbyggjarane si i Kvam si gjennomsnittsinntekt er lågare enn landssnittet, og det store mangfaldet av konkurrerande aktivitetar som enten er gratis eller slåss om ledige midlar i lommeboka. Opningstider Det er viktig å ha opent når folk ynskjer det, badet må være tilgjengelig. Då Asplan Viak lagde sin rapport i 2009 hadde dei fleste badeanlegg i landet ei opningstid på om lag 64 timar per veka. Ein gjennomgang av årsmeldingar til fleire badeanlegg syner at mange anlegg må redusera opningstida for å redusera kostnadar. Rjukanbadet vurderer til og med å halda stengt deler av året. Asplan Viak forutsette at opningstida i Kvam måtte blir minst 64 timer per veke slik at denne faktoren ikkje skulle innverka på besøkssamanlikninga. Med omsyn til at mange andre anlegg no har måtta redusera sine opningstider vurderer rådmannen dette også som ein risikofaktor Hardangerbadet, utan at han gjer korreksjonar for dette i denne omgang. Rådmannen si vurdering av besøkspotensial Alle nevnte forhold tatt i betraktning vurderer rådmannen at besøkspotensialet til Hardangerbadet dei fyrste fem driftsåra bør vera mellom og årleg der vil vera eit normalår. Potensialet for vekst innan segmentet besøkjande til regionen er stort og over tid vil Hardangerbadet sitt besøkstal kunna oppnå ein vekst. Oppsummering av besøkspotensial Asplan Viak Rådmannen Fastbuande i regionen Reiseliv i regionen Korreksjon for konkurrentar til Korreksjon for værforhold til Korreksjon for badekultur 0 0 Korreksjon for åpningstider 0 0 Korreksjon for billettprisar SUM (årleg) Utbyggingsrisiko Alle utbyggingsprosjekt har ein utbyggingsrisiko. Den største risikoen er at utbygginga kostar meir enn det som var berekna på førehand. Hardangerbadet har estimert kostnaden for badeanlegget til kr 113 mill eks mva. Ein analyse gjort av Asplan Viak viser at gjennomsnittleg byggjekostnad for 16

17 anlegg i Noreg var på ca kr/m2 grunnflate (2012 tal). Legg ein det til grunn for Hardangerbadet skulle utbyggingskostnaden for anlegget verta kr 130 mill (2012 tal), altså 17 mill meir enn det Hardangerbadet opplyser. Rådmannen vel å nytta kr 113 mill i dei vidare vurderingane som grunnlag for driftsutgifter og kapitalkostnadar, men det ligg ein risiko i desse tala. Utforming av anbodsgrunnlag er særs viktig for å redusera utbyggingsrisikoen. I framdriftsplanen til HB er det lagt inn atterhald om endeleg godkjenning når anboda er klare. Det vert i søknaden hevda at Kvam herad har vedtatt å tilby tomta til Hardangerbadet vederlagsfritt. Kvam heradsstyre fatta i HST 118/02 vedtak om å stilla tomt på området mellom Hardangerfjord Hotell og eigedomen til Lars Lofthus til disposisjon for Hardangerbadet. Arealet var då regulert til friluftsføremål og måtte omregulerast til eit eventuelt badeland. Kvam herad skulle dersom det vart aktuelt å byggja eit slikt anlegg bidra til ei slik omregulering. Rådmannen tolkar ikkje det vedtaket slik at det skulle bety vederlagsfri overtaking, berre at Kvam herad ikkje skulle selja eigedommen til andre medan badeanlegget var under planlegging. «Gratis tomt» til badeanlegget kan likevel inngå som ein del av eit eventuelt tilskot til Hardangerbadet. Kvam herad har gjennom EØS regelverk ikkje høve til å bidra med gratis tomt til den kommersielle delen av prosjektet (utleigedelen og Helsebanken). Vurdering av Hardangerbadet sin driftsøkonomi Rådmannen brukar her Asplan Viak sine analyserapportar for Hardangerbadet og folkebada i Tromsø og Oslo for å henta erfaringstal frå driftsøkonomien for norske badeanlegg. Vidare har rådmannen lese gjennom årsmeldingar, årsrekneskap og styremøteprotokollar i ei rekkje badeanlegg, til dømes Rjukanbadet, Sørlandsbadet, Hovdenbadet, Lustrabadet, Østfoldbadet og Nordlysbadet for å henta erfaringar med drift, besøkstal, økonomi, og andre utfordringar sett frå eit kommuneperspektiv. Hardangerbadet sitt eige forslag til driftsbudsjett byggjer svært einsidig på Sørlandsbadet sin rekneskap for Ved å sjå på erfaringar frå eit større spekter av anlegg meiner rådmannen å ha eit godt grunnlag for å stipulere framtidige inntekter og kostnader i Hardangerbadet. Rådmannen sine vurderingar er bygd opp som om Hardangerbadet er eit eige selskap som eig og driftar eit badeanlegg. Økonomien i resten av eigedommen og helsedelen er halden utanom. Inntekter Billettinntektene er avhengige av besøkstal, billettpris og fordelinga av besøkjande mellom årskort, enkeltbillettar og barn, honnør eller vaksen. Asplan Viak skreiv i 2013 at gjennomsnittleg billettinntekt per besøk for badeanlegg i Noreg var 85 til 95 kroner. Det er her antatt av kafeteria er utleigd og eit nettobidrag til husleige frå kafeteria på kroner 15 per besøkjande. Dette samsvarar med erfaringar frå andre badeanlegg. Sal artiklar er handkle, badetøy, sjampo med meir som normalt gjev netto ca. 3 5 kr/besøk. Inntekter frå kommunal skulebading skal berre reknast med dersom anlegget vert drive utanfor ordinær kommunal drift. Det er vanleg i andre anlegg å verdsetja skulebesøk til 40 kr per elev. HB har

18 i sin modell rekna med inntekter frå vidaregåande skule. Bading er ikkje lovpålagt i den vidaregåande opplæringa. Rådmannen har rekna med elevane i den vidaregåande skulen som ein del av dei fastbuande i kommunen og rekna dei som vanlege betalande gjester. SAMANDRAG INNTEKTER mill. kr betalande betalande Billettinntekter (snitt 90 pr besøkande) 6,3 9,0 Kafeteria (kr 15 pr besøkande) 1,1 1,5 Salg artiklar (kr 5 pr besøkande) 0,4 0,5 Skulebading (kr 40 pr elev) 0,4 0,4 SUM INNTEKTER 8,1 11,4 Kostnadar For å stipulera driftskostnadane har rådmannen henta erfaringstal frå Asplan Viak sine analyserapportar og andre badeanlegg sine årsrekneskap. Andre badeanlegg melder i sine årsrapportar om betydelege innkøyringsvanskar. Dei fyrste tre åra melder dei fleste anlegg om at budsjetterte kostnadar alltid har vore underbudsjettert. Rådmannen sitt oppsett er basert på eit besøkstal på per år, men ein relativt stor del av kostnadane til eit badeanlegg er faste kostnadar og varierer lite ved variasjon i besøkstal. Variasjonane mellom høge og låge kostnadar i tala er basert på marknadsmessige endringar(til dømes energiprisar) og kor effektivt Hardangerbadet klarar å driva anlegget sitt. Hardangerbadet budsjetterer med 9,2 årsverk til sitt anlegg. Det er det same som Lustrabadet. Lustrabadet hadde mellom og besøkjande første året. Ein møteprotokoll frå eit styremøte syner at bemanning av anlegget er ei stor utfordring på grunn av at besøkstalet varierer enormt frå dag til dag. Lustrabadet har måtta auka bemanninga si ut over det som var stipulert. Sjukefråværet i slike badeanlegg er også svært høgt på grunn av det varme og fuktige miljøet. Ei eventuell organisering som KF medfører at alle tilsette må innmeldast i kommunal pensjonsordning. Det betyr svært eit høgt påslag for sosiale kostnadar. HB opplyser i sin søknad at dei søkjer samarbeid med Øystese idrettslag om dugnadsinnsats som ein del av bemanninga. Om ein lukkast med ei slik løysing er dette sjølvsagt positivt, men det finst likevel mange usikre moment. Kva oppgåver skal dei frivillige gjera kontra dei tilsette? Kva vil opplæring av mange frivillige kosta? Kvar ligg ansvaret ved hendingar? Kva gode skal dei få tilbake? Kva vil dette ha å seia for dugnadsinnsatsen i resten av lokalsamfunnet? Å fylle dugnadslister til enkeltarrangement let seg gjerne gjera, men å sikra dugnadsinnsats til eit kommersielt anlegg med 9 timar opningstid per dag 365 dagar i året er verre. For å gjera dugnadsinnsatsen til eit positivt gode bør den nyttast til arrangement som synleggjer tilbodet og skapar aktivitet i anlegget. Hardangerbadet kan oppnå driftssynergiar med lokalisering i saman med hotell, legesenter og helsedelen som kan bety litt lågare bemanningsbehov enn andre liknande anlegg. Deler av personalet og arealet i HB blir felles med dei andre leigetakarane, slik som resepsjon, kafé, kiosk, vakt, vedlikehald, reingjering, lager, tekniske rom. Det kan likevel verta ei utfordring at toppar i besøk i badet vil samanfalla med toppar i besøket hjå hotellet slik at utfordringar med ujamn bemanning fortsatt vil vera til stades. Riktige val og investeringar under bygging vil vera avgjerande for å redusera fleire av driftskostnadane. Til dømes ved å utnytta varmeveksling/varmepumpe frå sjøen vil energikostnadane

19 bli lågare. Også andre tekniske løysingar som betyr mindre vassforbruk, mindre energibruk, mindre reinhald eller mindre bemanning kan vera det som til sist avgjer om anlegget går med underskot eller overskot. God og riktig kompetanse i prosjekteringa vil vera heilt avgjerande her. Vedlikehaldskostnadane er stipulert til mellom 1 % og 1,5 % av utbyggingskostnadane. Dette er kanskje noko lågt då eit badeanlegg er fuktig og ekstra utsett for råte og sopp. Tekniske anlegg har ei levetid på berre 9 10 år slik at det bør årleg setjast av midlar til utskifting. Fleire anlegg melder om at dei reduserer utgiftene til marknadsføring for å saldera budsjettet, men melder seinare om at behovet for marknadsføring i innarbeidingsfasen er umetteleg. DRIFTSKOSTNADAR mill kroner Låg Høg Personalkostnader badet (9-12 årsverk) 3,9 6 Energikostnader 2-2,5 mill kwh à kr 0,8-1,0 1,6 2,5 Vassavgift m3 à kr 7 0,1 0,2 Andre driftskostnadar 1,6 2 Vedlikehald/avsetning til oppgradering 1,0 1,5 Marknadsføring 0,4 0,5 SUM DRIFTSKOSTNADER 8,6 12,7 Kapitalkostnadar Hardangerbadet må i tillegg rekna kapitalkostnadar. Utbyggingskostnaden er stipulert til kr 113 mill. Avskrivingstid på bygget er 40 år og det tekniske anlegget 5 10 år. Rådmannen forenklar då til ei samla avskrivingstid på 30 år. Lånebehovet dersom Kvam herad går inn med 20 mill i eigenkapital er 40 mill. KAPITALKOSTNADER Låg Høg Rentekostnader ved lån 40 mill kr (2,5 6 % rente) 1 2,4 Avskrivninger 113 mill over 30 år 3,8 3,8 SUM KAPITALKOSTNADER 4,8 6,2 Oppsummert Legg eit til grunn eit årleg besøkstal på og mediumtall på kostnadane kjem ein fram til eit driftsunderskot (før dekking av kapitalkostnadar) på 0,6 mill (sjå tabell under). Modellen er basert på eit attraktivt, kommersielt og profesjonelt drive anlegg. Val av driftsmodell vil få stor påverknad på resultatet. Dette er eit underskot som er noko mindre enn for ein del andre badeanlegg. Både Nordlysbadet og Rjukanbadet er avhengige av eit kommunalt tilskot på om lag 7 10 mill for å gå i balanse. Lustrabadet får om lag 3 4 mill i tilskot frå kommunen. Gjennom god planlegging og prosjektering er det mogleg å byggja eit anlegg som er råd å driva meir effektivt enn desse andre anlegga. Det er vanskeleg å lesa dei kommunale bidrag til badeanlegg direkte ut av årsrekneskapen til føretaka av den grunn at dei kan presenterast enten som direkte tilskot, gratis husleige eller at kommunen betalar kapitalkostnadane (eller ein kombinasjon av alle tre elementa.

20 INNTEKTER Mill kr Billettinntekter (snitt 90 pr besøkande) 7,7 Kafeteria (kr 15 pr besøkande) 1,3 Salg artikler (kr 5 pr besøkande) 0,4 Skulebading (kr 40 pr elev) 0,4 SUM INNTEKTER 9,8 DRIFTSKOSTNADAR Personalkostnader badet (10,5 årsverk) 5,0 Energikostnader 2,2 mill kwh à kr 0,9 2,0 Vassavgift m3 à kr 7 0,2 Andre driftskostnadar 1,8 Vedlikehald/avsetning til oppgradering 1,0 Marknadsføring 0,5 SUM DRIFTSKOSTNADER 10,4 Til dekking av kapitalkostnadar -0,6 Hardangerbadet vil ha behov for mellom og betalande gjester for at anlegget skal ha nok overskot til å dekka renter og avdrag. Eit gjeldfritt anlegg vil kunna ha eit likviditetsoverskot ved om lag betalande gjester. Kvam herad kan spara om lag 1 mill på å leggja ned 3 kommunale basseng, men vil og få ein alternativkostnad på kr 0,7 mill ved å gje tilskot på 20 mill til Hardangerbadet. Alternativkostnaden gjeld bortfall av avkastning på 20 mill til 3,5%. Sidan Hardangerbadet isolert sett vil få eit årleg driftsunderskot er selskapet avhengig av å vera tilnærma gjeldfritt ved oppstart. Selskapet vil vera avhengig av at resten av prosjektet genererer overskot som kan kryss subsidiera badeanlegget eller underskotsgarantiar/andre tilskot for å vera levedyktig over tid. HB har inngått avtalar med Hardangerfjord hotel og nokre andre selskap om underskotsgarantiar. Rådmannen har ikkje kredittvurdert desse underskotsgarantiane på dette tidspunktet. Det må gjerast før endeleg vedtak i saka. Val av driftsmodell Drifta av badeanlegg må vera i offentleg regi for å få spelemidlar. Dette kan organiserast som ordinær kommunal drift, KF (kommunalt føretak) eller AS (aksjeselskap) der det siste gjev størst insitament til sunn økonomisk drift, men er vanskelegast å få til. Imidlertid er spørsmålet om moms betydeleg, og det er dette som utgjer ein stor forskjell mellom alternativa. Eit aksjeselskap kan få momsrefusjon og billettane blir momsbelagt med 8 %, medan organisering i ordinær kommunal drift eller eit kommunalt føretak gjev momskompensasjon. Det mest gunstige avgiftsmessig vil vera momskompensasjon, då får ein momsen igjen både på investeringane og driftskostnadane utan at badebilletten blir momspliktig. Ein del tilhøve må vurderast for å få til ein gunstig modell og modellen må sjølvsagt godkjennast på førehand av skattemyndigheitene og Kulturdepartementet.

Kvam herad. Arkiv: N-016 Objekt: Tilråding frå Hardangerrådet om vidareføring av Prosjekt Samhandlingsreforma i Hardanger

Kvam herad. Arkiv: N-016 Objekt: Tilråding frå Hardangerrådet om vidareføring av Prosjekt Samhandlingsreforma i Hardanger Kvam herad Sakspapir SAKSGANG Styre, utval, komite m.m. Møtedato Saksnr Sakshands. Kvam formannskap 14.06.2011 039/11 HASO Kvam heradsstyre 20.06.2011 065/11 HASO Avgjerd av: Saksh.: Hans Atle Soldal Arkiv:

Detaljer

Kvam herad. Kvam heradsstyre 10.11.2009 098/09 HIAN

Kvam herad. Kvam heradsstyre 10.11.2009 098/09 HIAN Kvam herad Sakspapir SAKSGANG Styre, utval, komite m.m. Møtedato Saksnr Sakshands. Kvam formannskap 27.10.2009 050/09 HIAN Rådet for menneske med nedsatt 28.10.2009 016/09 HIAN funksjonsevne Kvam heradsstyre

Detaljer

Saksnr Utval Møtedato

Saksnr Utval Møtedato Arkivref: 2011/2088-16986/2012 Saksh.: Lars Helge Sørheim Saksframlegg Saksnr Utval Møtedato INTERKOMMUNAL LEGEVAKT OG Ø.HJ. DØGNTILBOD Framlegg til vedtak: 1. Komite for helse, rehabilitering og omsorg

Detaljer

Kvam herad. Arkiv: N-132 Objekt:

Kvam herad. Arkiv: N-132 Objekt: Kvam herad Sakspapir SAKSGANG Styre, utval, komite m.m. Møtedato Saksnr Sakshands. Tenesteutvalet 26.10.2009 022/09 MGAK Kvam formannskap 27.10.2009 051/09 MGAK Kvam heradsstyre 10.11.2009 096/09 MGAK

Detaljer

Kvam herad. Sakspapir SAKSGANG Styre, utval, komite m.m. Møtedato Saksnr Sakshands. Kvam heradsstyre

Kvam herad. Sakspapir SAKSGANG Styre, utval, komite m.m. Møtedato Saksnr Sakshands. Kvam heradsstyre Kvam herad Sakspapir SAKSGANG Styre, utval, komite m.m. Møtedato Saksnr Sakshands. Kvam heradsstyre JONE Avgjerd av: Saksh.: Jon Nedkvitne Arkiv: Objekt: N-101.1 Arkivsaknr 2004002075 Fylkesplanen for

Detaljer

SAKSFRAMLEGG. Sakshandsamar: Jarle Skartun Arkiv: 613 Arkivsaksnr.: 13/968

SAKSFRAMLEGG. Sakshandsamar: Jarle Skartun Arkiv: 613 Arkivsaksnr.: 13/968 SAKSFRAMLEGG Sakshandsamar: Jarle Skartun Arkiv: 613 Arkivsaksnr.: 13/968 Kommunale utleigebustader - Status Gaupne og bygging Indre Hafslo og Veitastrond. Rådmannen si tilråding: 1)Kommunestyret har ikkje

Detaljer

SENTRALISERING AV FAGSKOLANE I HORDALAND TIL TO FAGSKULAR

SENTRALISERING AV FAGSKOLANE I HORDALAND TIL TO FAGSKULAR HORDALAND FYLKESKOMMUNE Opplæringsavdelinga Arkivsak 201112362-125 Arkivnr. 522 Saksh. Landro, Adeline Saksgang Møtedato Hordaland fagskulestyre 19.03.2013 SENTRALISERING AV FAGSKOLANE I HORDALAND TIL

Detaljer

Kvam herad. Sakspapir

Kvam herad. Sakspapir Kvam herad Sakspapir SAKSGANG Utval Møtedato Saknr Rådet for menneske med nedsett funksjonsevne 01.06.2015 014/15 Kvam formannskap 03.06.2015 034/15 Kvam eldreråd 08.06.2015 023/15 Kvam heradsstyre 16.06.2015

Detaljer

HORDALANDD. Utarbeidd av

HORDALANDD. Utarbeidd av HORDALANDD FYLKESKOMMUNE Utflyttingar frå Hardanger Utarbeidd av Hordaland fylkeskommune Analyse, utgreiing og dokumentasjon August 28 INNLEIING: Analysen er utarbeidd som ein del av Hordaland fylkeskommune

Detaljer

- Side 1 - Luster kommune Rådhuset, 6868 Gaupne Telefon: 57 68 55 00 Faks: 57 68 55 01 E-post: postmottak@luster.kommune.no Org.nr.

- Side 1 - Luster kommune Rådhuset, 6868 Gaupne Telefon: 57 68 55 00 Faks: 57 68 55 01 E-post: postmottak@luster.kommune.no Org.nr. Kva meiner bygdemøte i Gaupne; 1) Kva er viktige område, tilbod/tiltak (3 stk) å satse på/prioritere for Lustrasamfunnet/ Luster kommune? 2) Kva er viktige område, tilbod/tiltak (3 stk) å satse på/prioritere

Detaljer

Desse punkta markerar utdrag frå kommentarfeltet i undersøkinga som me har lima inn i rapporten.

Desse punkta markerar utdrag frå kommentarfeltet i undersøkinga som me har lima inn i rapporten. Rapport. Innbyggjarundersøkinga 2015 Ulvik herad. Generelt om spørsmåla: Spørsmåla kunne graderast på ein skala frå 1-6, kor 1 var dårlegast. Eit gjennomsnitt på 3,5 vil seie ein vurderingsscore midt på

Detaljer

Utval Møtedato Utval Saksnr Oppvekst- og velferdsutvalet Kommunestyret

Utval Møtedato Utval Saksnr Oppvekst- og velferdsutvalet Kommunestyret Vinje kommune Vinje helse og omsorg Arkiv saknr: 2014/516 Løpenr.: 8125/2014 Arkivkode: G10 Utval Møtedato Utval Saksnr Oppvekst- og velferdsutvalet Kommunestyret Sakshandsamar: Kari Dalen Friskliv i Vinje

Detaljer

1. Mål med samhandlingsreforma

1. Mål med samhandlingsreforma 1. Mål med samhandlingsreforma I april 2010 vedtok Stortinget Samhandlingsreforma, som var lagt fram som Stortingsmelding 47 i juni 2009. Meldinga hadde som undertittel Rett behandling på rett sted til

Detaljer

Styresak. Arild Fålun Nybygg aust - Bygg for Helse Førde, interkommunale funksjonar og tannhelsetenesta

Styresak. Arild Fålun Nybygg aust - Bygg for Helse Førde, interkommunale funksjonar og tannhelsetenesta Styresak Går til: Styremedlemmer Føretak: Helse Førde HF Dato: 13.05.2014 Sakhandsamar: Saka gjeld: Arild Fålun Nybygg aust - Bygg for Helse Førde, interkommunale funksjonar og tannhelsetenesta Arkivsak

Detaljer

KOMMUNEDELPLAN FOR HELSE, OMSORG OG SOSIAL 2014 26. Desse sakene vil me arbeide med frå 2014-18:

KOMMUNEDELPLAN FOR HELSE, OMSORG OG SOSIAL 2014 26. Desse sakene vil me arbeide med frå 2014-18: KOMMUNEDELPLAN FOR HELSE, OMSORG OG SOSIAL 2014 26. Handlingsplan for 2014 18: Utifrå det som er utarbeidd i kommunedelplanen for Helse, omsorg og sosial er det laga følgjande handlingsplan. Handlingsplanen

Detaljer

FØRESPURNAD OM UTTALE - AKADEMIET BERGEN AS VEDKOMMANDE SØKNAD OM GODKJENNING ETTER PRIVATSKOLELOVA

FØRESPURNAD OM UTTALE - AKADEMIET BERGEN AS VEDKOMMANDE SØKNAD OM GODKJENNING ETTER PRIVATSKOLELOVA HORDALAND FYLKESKOMMUNE Opplæringsavdelinga Arkivsak 200801229-5 Arkivnr. 540 Saksh. Haugen, Birthe Saksgang Opplærings- og helseutvalet Fylkesutvalet Møtedato 16.11.2010 24.11.2010-25.11.2010 FØRESPURNAD

Detaljer

MØTEINNKALLING. Utval: BRUKARUTVAL FOR SAMHANDLINGSREFORMA Møtestad: Rådhuset Møtedato: 27.04.2015 Tid: 10.00

MØTEINNKALLING. Utval: BRUKARUTVAL FOR SAMHANDLINGSREFORMA Møtestad: Rådhuset Møtedato: 27.04.2015 Tid: 10.00 MØTEINNKALLING Utval: BRUKARUTVAL FOR SAMHANDLINGSREFORMA Møtestad: Rådhuset : 27.04.2015 Tid: 10.00 Medlemene vert med dette innkalla til møtet. Evt. forfall må meldast til kommunen v/sekretariatet, tlf.

Detaljer

Sogn Lokalmedisinske senter. Status organisering prosess etablering

Sogn Lokalmedisinske senter. Status organisering prosess etablering Sogn Lokalmedisinske senter Status organisering prosess etablering Oppstart fase 2 jan 2013 Nokre rammer Kommunane yte best mulege tenester til innbyggarane våre Folkemengd og folkestruktur avgjerande

Detaljer

Lønnsundersøkinga for 2014

Lønnsundersøkinga for 2014 Lønnsundersøkinga for 2014 Sidan 2009 har NFFs forhandlingsseksjon utført ei årleg lønnsundersøking blant medlemane i dei største tariffområda for fysioterapeutar. Resultata av undersøkinga per desember

Detaljer

Forfall skal meldast til telefon 53 48 31 00 eller e-post: post@kvinnherad.kommune.no Vararepresentantane møter kun etter nærare avtale.

Forfall skal meldast til telefon 53 48 31 00 eller e-post: post@kvinnherad.kommune.no Vararepresentantane møter kun etter nærare avtale. MØTEINNKALLING Utval Komite for helse, omsorg, miljø Møtedato 04.12.2012 Møtestad Kommunestyresalen, Rådhuset Møtetid 10:00 - Orienteringar: Barnevern Samhandlingsavdelinga Forfall skal meldast til telefon

Detaljer

Til deg som bur i fosterheim. 13-18 år

Til deg som bur i fosterheim. 13-18 år Til deg som bur i fosterheim 13-18 år Forord Om du les denne brosjyren, er det sikkert fordi du skal bu i ein fosterheim i ein periode eller allereie har flytta til ein fosterheim. Det er omtrent 7500

Detaljer

SAKSFRAMLEGG. Saksbehandler: Odd Arve Rakstad Arkiv: 026 G00 Arkivsaksnr.: 12/572-2

SAKSFRAMLEGG. Saksbehandler: Odd Arve Rakstad Arkiv: 026 G00 Arkivsaksnr.: 12/572-2 SAKSFRAMLEGG Saksbehandler: Odd Arve Rakstad Arkiv: 026 G00 Arkivsaksnr.: 12/572-2 Prosjekt Sogn lokalmedisinske senter, Lærdal. Rapport forstudie og vidareføring TILRÅDING: Leikanger kommunestyre gjer

Detaljer

INTERNETTOPPKOPLING VED DEI VIDAREGÅANDE SKOLANE - FORSLAG I OKTOBERTINGET 2010

INTERNETTOPPKOPLING VED DEI VIDAREGÅANDE SKOLANE - FORSLAG I OKTOBERTINGET 2010 HORDALAND FYLKESKOMMUNE Organisasjonsavdelinga IT-seksjonen Arkivsak 201011409-3 Arkivnr. 036 Saksh. Svein Åge Nottveit, Birthe Haugen Saksgang Fylkesutvalet Fylkestinget Møtedato 23.02.2011-24.02.2011

Detaljer

Samhandlingskonferansen 2015 Regional plan for folkehelse. Regional plan for folkehelse 2015-2019

Samhandlingskonferansen 2015 Regional plan for folkehelse. Regional plan for folkehelse 2015-2019 Samhandlingskonferansen 2015 Regional plan for folkehelse Fylkesdirektør Svein Arne Skuggen Hoff Sogn og Fjordane fylkeskommune Regional plan for folkehelse 2015-2019 Fylkesdirektør Svein Arne Skuggen

Detaljer

Kommunal overtakelse av privat vannverk eksempel frå Stryn. Siv. Ing Tobias Dahle ( og tidlegare teknisk sjef i Stryn kommune)

Kommunal overtakelse av privat vannverk eksempel frå Stryn. Siv. Ing Tobias Dahle ( og tidlegare teknisk sjef i Stryn kommune) Kommunal overtakelse av privat vannverk eksempel frå Stryn ( og tidlegare teknisk sjef i Stryn kommune) Bergen 10 11 april 2013 Moment Status/bakgrunnen for at denne saka kom opp Gjeldande lovverk på området

Detaljer

Oversyn over økonomiplanperioden 2011 2014

Oversyn over økonomiplanperioden 2011 2014 - perla ved Sognefjorden - Oversyn over økonomiplanperioden 2011 2014 Arbeidsgrunnlag 06.10.10 Rådmannen Oversyn over økonomiplanperioden Rådmannen sitt arbeidsgrunnlag 06.10.10 Rekneskap Budsj(end) Budsjett

Detaljer

SAKSFRAMLEGG. Saksbehandler: Odd Arve Rakstad Arkiv: 026 Arkivsaksnr.: 12/153-1. Kommunesamanslåing Leikanger og Sogndal. Spørsmål om utgreiing

SAKSFRAMLEGG. Saksbehandler: Odd Arve Rakstad Arkiv: 026 Arkivsaksnr.: 12/153-1. Kommunesamanslåing Leikanger og Sogndal. Spørsmål om utgreiing SAKSFRAMLEGG Saksbehandler: Odd Arve Rakstad Arkiv: 026 Arkivsaksnr.: 12/153-1 Kommunesamanslåing Leikanger og Sogndal. Spørsmål om utgreiing TILRÅDING: Saka blir lagt fram utan tilråding frå administrasjonen.

Detaljer

Kvam herad. Sakspapir SAKSGANG Styre, utval, komite m.m. Møtedato Saksnr Sakshands. Kvam heradsstyre 12.12.2006 120/06 SILA

Kvam herad. Sakspapir SAKSGANG Styre, utval, komite m.m. Møtedato Saksnr Sakshands. Kvam heradsstyre 12.12.2006 120/06 SILA Kvam herad Sakspapir SAKSGANG Styre, utval, komite m.m. Møtedato Saksnr Sakshands. Kvam heradsstyre 12.12.2006 120/06 SILA Avgjerd av: Kvam heradsstyre Saksh.: Sigrid Laupsa Arkiv: N-016 Objekt: Arkivsaknr

Detaljer

MØTEBOK Tysnes kommune

MØTEBOK Tysnes kommune MØTEBOK Tysnes kommune Utval Møtedato KOMMUNESTYRET 16.12.08 Arkivsak : Arkivkode: 08/453 111 - Sakshandsamar: Audun Hovland/Helge Drange Handsamingar: Utval Møtedato Saksnummer FORMANNSKAPET 02.12.08

Detaljer

VAL AV PILOTPROSJEKT FOR SAMARBEID MELLOM VIDAREGÅANDE SKULAR OG LOKALT NÆRINGSLIV

VAL AV PILOTPROSJEKT FOR SAMARBEID MELLOM VIDAREGÅANDE SKULAR OG LOKALT NÆRINGSLIV HORDALAND FYLKESKOMMUNE Strategi- og næringsavdelinga Arkivsak 200600700-17 Arkivnr. 135 Saksh. Gilberg, Einar Saksgang Opplærings- og helseutvalet Fylkesutvalet Møtedato 20.06.2006 22.06.2006 VAL AV PILOTPROSJEKT

Detaljer

SAMLA SAKSFRAMSTILLING

SAMLA SAKSFRAMSTILLING Side 1 SAMLA SAKSFRAMSTILLING Arkivsak: 09/1467-19413/09 Saksbeh.: Jofrid Fagnastøl Arkivkode: PLAN soneinndeling Saksnr.: Utval Møtedato 109/09 Formannskap/ plan og økonomi 05.11.2009 SAMLA SAK - DETALJREGULERINGSPLAN

Detaljer

Interkommunalt samhandlingsprosjekt Sunnfjord og Ytre Sogn

Interkommunalt samhandlingsprosjekt Sunnfjord og Ytre Sogn Interkommunalt samhandlingsprosjekt Sunnfjord og Ytre Sogn Samarbeidande kommunar Dykkar referanse: Sakshandsamar: Øystein Høyvik Tlf. 57612650 Vår referanse: 13/2466-2-ØH-&85 Dato: 25.11.2013 Etablering

Detaljer

Øyriket i vest Samhandlingsreforma i praksis Presentasjon for Eldrerådskonferansen i Hordaland 31.10.12

Øyriket i vest Samhandlingsreforma i praksis Presentasjon for Eldrerådskonferansen i Hordaland 31.10.12 Øyriket i vest Samhandlingsreforma i praksis Presentasjon for Eldrerådskonferansen i Hordaland 31.10.12 Framtid: Fleire eldre Framtid: Vi får fleire pasientar Pasientar Samhandlingsreforma: Førebygging

Detaljer

Søknad om tilskot til anlegg for idrett og fysisk aktivitet (spelemidlar)

Søknad om tilskot til anlegg for idrett og fysisk aktivitet (spelemidlar) Søknad om tilskot til anlegg for idrett og fysisk aktivitet (spelemidlar) Kvinnherad kommune 2014 Rettleiing for søknad om spelemidlar i Kvinnherad kommune Tilskot til anlegg og fysisk aktivitet (spelemidlar)

Detaljer

Styresak. Ivar Eriksen Oppfølging av årleg melding frå helseføretaka. Arkivsak 2011/545/ Styresak 051/12 B Styremøte 07.05.2012

Styresak. Ivar Eriksen Oppfølging av årleg melding frå helseføretaka. Arkivsak 2011/545/ Styresak 051/12 B Styremøte 07.05.2012 Styresak Går til: Styremedlemmer Føretak: Helse Vest RHF Dato: 24.04.2012 Sakhandsamar: Saka gjeld: Ivar Eriksen Oppfølging av årleg melding frå helseføretaka Arkivsak 2011/545/ Styresak 051/12 B Styremøte

Detaljer

Evaluering og framtidig engasjement i Nor-Fishing

Evaluering og framtidig engasjement i Nor-Fishing Hovudutval for plan og næring Side 1 av 5 Evaluering og framtidig engasjement i Nor-Fishing Fylkesdirektøren rår Hovudutval for plan og næring til å gjere slikt vedtak: 1 Fylkeskommunen vil ikkje engasjere

Detaljer

Husleige / Fellsekostnader i interkommunale samarbeid i Hallingdal.

Husleige / Fellsekostnader i interkommunale samarbeid i Hallingdal. Notat Husleige / Fellsekostnader i interkommunale samarbeid i. Dette notatet kan vera eit diskusjonsgrunnlag for vurdering av fordeling av utgifter til husleige og drift i interkommunale samarbeid. Oversikt

Detaljer

LOKALMEDISINSKE TENESTER I HALLINGDAL, FINANSIERING VIDAREFØRING

LOKALMEDISINSKE TENESTER I HALLINGDAL, FINANSIERING VIDAREFØRING SAK 32/12 LOKALMEDISINSKE TENESTER I HALLINGDAL, FINANSIERING VIDAREFØRING Saksopplysning (i grove trekk brev dat. 13.8.2012) I vedlagt brev dat. 13.8.2012 (vedlegg 1) frå prosjektgruppa for Prosjekt lokalmedisinske

Detaljer

Kvam herad. Sakspapir SAKSGANG Styre, utval, komite m.m. Møtedato Saksnr Sakshands. Kvam heradsstyre 10.03.2009 012/09 HIAN

Kvam herad. Sakspapir SAKSGANG Styre, utval, komite m.m. Møtedato Saksnr Sakshands. Kvam heradsstyre 10.03.2009 012/09 HIAN Kvam herad Sakspapir SAKSGANG Styre, utval, komite m.m. Møtedato Saksnr Sakshands. Kvam heradsstyre 10.03.2009 012/09 HIAN Avgjerd av: Kvam heradsstyre Saksh.: Sigrid Laupsa Arkiv: N-210 Objekt: Arkivsaknr

Detaljer

Sakspapir. Saksnr Utvalg Type Dato 24/2015 Kommunestyret PS 25.03.2015

Sakspapir. Saksnr Utvalg Type Dato 24/2015 Kommunestyret PS 25.03.2015 Sakspapir Saksbehandlar Arkiv ArkivsakID Ingvild Hjelmtveit FE - 002 15/709 Saksnr Utvalg Type Dato 24/2015 Kommunestyret PS 25.03.2015 Kommunestruktur - oppstart reelle drøftingar Vedlegg: Etablering

Detaljer

SØKNAD OM TILSKOT, REGIONALT PLANSAMARBEID

SØKNAD OM TILSKOT, REGIONALT PLANSAMARBEID SAK 04/12 SØKNAD OM TILSKOT, REGIONALT PLANSAMARBEID Saksopplysning Kommunane i Hallingdal søkjer i brev dat. 2.9.2011 om tilskot til regionalt plansamarbeid. Målet er å styrke lokal plankompetanse gjennom

Detaljer

Spørjeundersøking om sentrumsområde

Spørjeundersøking om sentrumsområde Spørjeundersøking om sentrumsområde Befolkningsundersøking i Hordaland 2013 AUD-rapport nr. 1 2013 Bakgrunn og metode Undersøkinga er utført på oppdrag frå, og i samarbeid med Planseksjonen i Hordaland

Detaljer

STRATEGISK KULTURPLAN FOR SELJORD KOMMUNE 2010-2013

STRATEGISK KULTURPLAN FOR SELJORD KOMMUNE 2010-2013 STRATEGISK KULTURPLAN FOR SELJORD KOMMUNE 2010-2013 Vedtatt i Kommunestyret, sak nr 18/10 16.september 2010 1 2 Innhald 1. Innleiing...3 2. Planprosessen...3 3. Planperiode, revidering og evaluering...4

Detaljer

Prosjektgruppa hadde sitt siste møte 14.04. Det er med bakgrunn i

Prosjektgruppa hadde sitt siste møte 14.04. Det er med bakgrunn i Policydokument/ felles strategi t status 09.05.1105 Status Prosjektgruppa hadde sitt siste møte 14.04. Det er med bakgrunn i det som det var semje om der utarbeidd ett utkast til policydokument både til

Detaljer

SAKSFRAMLEGG. Sakshandsamar: Olav Grov Arkiv: 614 Arkivsaksnr.: 07/1522. Kommunalt tenestekjøp; bade- og symjetenester Gaupne. Rådmannen si tilråding:

SAKSFRAMLEGG. Sakshandsamar: Olav Grov Arkiv: 614 Arkivsaksnr.: 07/1522. Kommunalt tenestekjøp; bade- og symjetenester Gaupne. Rådmannen si tilråding: SAKSFRAMLEGG Sakshandsamar: Olav Grov Arkiv: 614 Arkivsaksnr.: 07/1522 Kommunalt tenestekjøp; bade- og symjetenester Gaupne Rådmannen si tilråding: Formannskapet godkjenner konkurransegrunnlaget for kjøp

Detaljer

Fylkesmannen har motteke særutskrift av heradsstyresak om budsjett for 2008 og økonomiplan, vedteke i heradsstyremøte 18.12. 2007.

Fylkesmannen har motteke særutskrift av heradsstyresak om budsjett for 2008 og økonomiplan, vedteke i heradsstyremøte 18.12. 2007. Sakshandsamar, innvalstelefon Håvard Rød, 55 57 21 43 Vår dato Dykkar dato 29.01.2008 Vår referanse 2008/1396 331.1 Dykkar referanse Kvam herad Grovagjelet 16 5600 Norheimsund KVAM HERAD - BUDSJETT OG

Detaljer

Tenesteavtale 7. Mellom Odda kommune og Helse Fonna HF. Samarbeid om forsking, utdanning, praksis og læretid

Tenesteavtale 7. Mellom Odda kommune og Helse Fonna HF. Samarbeid om forsking, utdanning, praksis og læretid Tenesteavtale 7 Mellom Odda kommune og Helse Fonna HF Samarbeid om forsking, utdanning, praksis og læretid Innhald 1 Partar 2 2 Bakgrunn og lovgrunnlag 2 2.1 Avtalen byggjer på 2 3 Formål og virkeområde

Detaljer

BRUKARUNDERSØKING 2008 - MOTTAK AV FLYKTNINGAR MOTTAK AV FLYKTNINGAR

BRUKARUNDERSØKING 2008 - MOTTAK AV FLYKTNINGAR MOTTAK AV FLYKTNINGAR TIME KOMMUNE Arkiv: K1-070, K3-&32 Vår ref (saksnr.): 08/1355-6 JournalpostID: 08/14810 Saksbeh.: Helge Herigstad BRUKARUNDERSØKING 2008 - MOTTAK AV FLYKTNINGAR MOTTAK AV FLYKTNINGAR Saksgang: Utval Saksnummer

Detaljer

Kvam herad KVAM UNGDOMSRÅD. Møteinnkalling

Kvam herad KVAM UNGDOMSRÅD. Møteinnkalling Kvam herad KVAM UNGDOMSRÅD Møteinnkalling Møtedato: 03.11.2010 Møtestad: Ungdomsbasen Møtetid: Kl. 09:00 Varamedlemmer møter etter nærare innkalling. Forfall skal meldast til Birte Brakestad på tlf. :

Detaljer

KOMMUNEDELPLAN FOR HELSE, OMSORG OG SOSIAL 2014 26.

KOMMUNEDELPLAN FOR HELSE, OMSORG OG SOSIAL 2014 26. KOMMUNEDELPLAN FOR HELSE, OMSORG OG SOSIAL 2014 26. Handlingsplan for 2014 18: Utifrå det som er utarbeidd i kommunedelplanen for Helse, omsorg og sosial er det laga følgjande handlingsplan. Handlingsplanen

Detaljer

NY PENSJONSORDNING FOR FOLKEVALDE

NY PENSJONSORDNING FOR FOLKEVALDE HORDALAND FYLKESKOMMUNE Økonomiavdelinga Arkivsak 201208607-8 Arkivnr. 025 Saksh. Jon Rune Smørdal Saksgang Fylkesutvalet Fylkestinget Møtedato 25.09.2013-26.09.2013 15.10.2013-16.10.2013 NY PENSJONSORDNING

Detaljer

Styresak. Bakgrunn. Kommentarar. Går til: Styremedlemmer Føretak: Helse Vest RHF Dato: 31.05.2007

Styresak. Bakgrunn. Kommentarar. Går til: Styremedlemmer Føretak: Helse Vest RHF Dato: 31.05.2007 Styresak Går til: Styremedlemmer Føretak: Helse Vest RHF Dato: 31.05.2007 Sakhandsamar: Kristine Enger Saka gjeld: Behandlingstilbodet til pasientar i legemiddelassistert rehabilitering i Rogaland Arkivsak

Detaljer

Planutvalet sluttar seg til ny framdriftsplan for arbeidet med planprogrammet for regional plan for folkehelse.

Planutvalet sluttar seg til ny framdriftsplan for arbeidet med planprogrammet for regional plan for folkehelse. Side 1 av 7 Plan- og samfunnsavdelinga Planutvalet, møte 26.februar 2014 Sakshandsamar: Svein Arne Skuggen Hoff E-post: Svein.Arne.Skuggen.Hoff@sfj.no Tlf.: Vår ref. Sak nr.: 13/2377-10 Gje alltid opp

Detaljer

Granvin herad Sakspapir

Granvin herad Sakspapir Granvin herad Sakspapir Styre, komite, utval Møtedato Saknr Sbh Formannskapet 23.11.2010 059/10 KJF Sakshandsamar: Kjersti Finne Arkivkode: K2-L12 Arkivsaknr: 10/79 Søknad om oppstart av detaljregulering

Detaljer

SAKSFRAMLEGG. Sakshandsamar: Johannes Sjøtun Arkiv: 613 Arkivsaksnr.: 15/32. Kjøp av husvære. Vedlegg: Behov for kommunale husvære for vidare utleige

SAKSFRAMLEGG. Sakshandsamar: Johannes Sjøtun Arkiv: 613 Arkivsaksnr.: 15/32. Kjøp av husvære. Vedlegg: Behov for kommunale husvære for vidare utleige SAKSFRAMLEGG Sakshandsamar: Johannes Sjøtun Arkiv: 613 Arkivsaksnr.: 15/32 Kjøp av husvære Vedlegg: Bakgrunn: Lovheimel: Behov for kommunale husvære for vidare utleige SAKSOPPLYSNINGAR Behov Kommunstyret

Detaljer

BRUKARUNDERSØKING RENOVASJON 2010

BRUKARUNDERSØKING RENOVASJON 2010 Arkiv: K1-070, K3-&3232 Vår ref (saksnr.): 10/51717-666 Journalpostid.: 10/1629494 Saksbeh.: Helge Herigstadad BRUKARUNDERSØKING RENOVASJON 2010 Saksgang: Utval Saksnummer Møtedato Senior- og Brukarrådet

Detaljer

HALLINGDAL 2020, PROSJEKTPLAN

HALLINGDAL 2020, PROSJEKTPLAN SAK 57/12 HALLINGDAL 2020, PROSJEKTPLAN Saksopplysning I sak 41/12 gjorde Regionrådet for Hallingdal slikt vedtak: 1. Regionrådet for Hallingdal vedtek å setja i gang eit 3-årig prosjekt; Hallingdal 2020,

Detaljer

Forstudie Næringshage i Vinje

Forstudie Næringshage i Vinje Forstudie Næringshage i Vinje Forord Dette forstudiet er laga med utgangspunkt i det potensialet som Rehabiliteringssenteret AIR ser rundt si verksemd. Arbeidet med rapporten er gjort i tett samarbeid

Detaljer

Utval Utvalssak Møtedato Formannskapet 80/14 05.06.2014 Kommunestyret 41/14 19.06.2014

Utval Utvalssak Møtedato Formannskapet 80/14 05.06.2014 Kommunestyret 41/14 19.06.2014 Nissedal kommune Arkiv: Saksmappe: Sakshandsamar: Dato: 202 2012/1256-7 Jan Arvid Setane 26.05.2014 Saksframlegg Utval Utvalssak Møtedato Formannskapet 80/14 05.06.2014 Kommunestyret 41/14 19.06.2014 Prinsipp

Detaljer

Kvam herad. Arkiv: N-031 Objekt: SATS- prosjekt i Kvam - Samordning A-etat, Trygd- og Sosialkontor - P19031

Kvam herad. Arkiv: N-031 Objekt: SATS- prosjekt i Kvam - Samordning A-etat, Trygd- og Sosialkontor - P19031 Kvam herad Sakspapir SAKSGANG Styre, utval, komite m.m. Møtedato Saksnr Sakshands. Kvam eldreråd 03.09.04 013/04 SILA Kvam formannskap 07.09.04 178/04 SILA Kvam heradsstyre 21.09.04 100/04 SILA Avgjerd

Detaljer

UNDERSØKING OM MÅLBRUKEN I NYNORSKKOMMUNAR RAPPORT

UNDERSØKING OM MÅLBRUKEN I NYNORSKKOMMUNAR RAPPORT UNDERSØKING OM MÅLBRUKEN I NYNORSKKOMMUNAR RAPPORT Språkrådet Landssamanslutninga av nynorskkommunar Nynorsk kultursentrum 17. mars 2011 Undersøking om målbruken i nynorskkommunar er eit samarbeid mellom

Detaljer

TENESTEOMTALE FOR STORD KULTURSKULE. Sist redigert 15.06.09

TENESTEOMTALE FOR STORD KULTURSKULE. Sist redigert 15.06.09 TENESTEOMTALE FOR STORD KULTURSKULE Sist redigert 15.06.09 VISJON TILTAK Stord kulturskule skal vera eit synleg og aktivt kunstfagleg ressurssenter for Stord kommune, og ein føregangsskule for kunstfagleg

Detaljer

Hardanger Bade- & Sportssenter. Plan utarbeida av Øystese Næringslag

Hardanger Bade- & Sportssenter. Plan utarbeida av Øystese Næringslag Utandørs bad Utandørs bad Hardanger Bade- & Sportssenter Ideen om eit badeanlegg i Øystese, har etter at fleire over tid har vore opptekne med slike tankar, no vorte presentert på årsmøtet i næringslaget

Detaljer

Forord. Vår visjon: Alle har rett til eit meiningsfylt liv. Vårt mål: Alle skal ha ei god psykisk helse og kunne meistre eiget liv.

Forord. Vår visjon: Alle har rett til eit meiningsfylt liv. Vårt mål: Alle skal ha ei god psykisk helse og kunne meistre eiget liv. HANDLINGSPLAN 2014 Forord Planen byggjer på Mental Helse sine mål og visjonar, og visar kva oss som organisasjon skal jobbe med i 2014. Landstyret har vedteke at tema for heile organisasjonen i 2014 skal

Detaljer

Utfordringsdokument. Status for Hjelmeland kommune, pr. oktober 2013.

Utfordringsdokument. Status for Hjelmeland kommune, pr. oktober 2013. Utfordringsdokument Basert på Folkehelsekartlegging for Hjelmeland kommune, pr. 01.10.13. (FSK-sak 116/13) Status for Hjelmeland kommune, pr. oktober 2013. DEMOGRAFI Ca. 16 % av befolkninga i Hjelmeland

Detaljer

Fylkesmannen har motteke særutskrift av heradsstyresak om budsjett for 2015 og økonomiplan, vedteke i heradsstyremøte 16.desember 2014.

Fylkesmannen har motteke særutskrift av heradsstyresak om budsjett for 2015 og økonomiplan, vedteke i heradsstyremøte 16.desember 2014. Sakshandsamar, innvalstelefon Håvard Rød, 5557 2143 Vår dato 04.03.2015 Dykkar dato 07.01.2015 Vår referanse 2015/285 331.1 Dykkar referanse Kvam herad, Grovagjelet 16, 5600 Norheimsund KVAM HERAD - BUDSJETT

Detaljer

Saksnr. Utval Møtedato 010/14 Kommuneplannemnda 10.04.2014

Saksnr. Utval Møtedato 010/14 Kommuneplannemnda 10.04.2014 Aurland kommune Sakspapir Saksnr. Utval Møtedato 010/14 Kommuneplannemnda 10.04.2014 Saksansvarleg: Kari Voldum Arkivsaknr.: Arkiv Sakshandsamar Dato 13/154-16 K1-143, K2-F00 Ingunn Bårtvedt Skjerdal,

Detaljer

Status og utfordringar. Orientering til heradsstyret Tysdag 16. juni Rådmannen

Status og utfordringar. Orientering til heradsstyret Tysdag 16. juni Rådmannen Status og utfordringar Orientering til heradsstyret Tysdag 16. juni Rådmannen Tertialrapporten viser Eit forventa driftsunderskot på 7 millionar i 2009, om drifta held fram som i dag. Dette kjem på

Detaljer

Helse i Hardangerbadet

Helse i Hardangerbadet Helse i Hardangerbadet Saksopplysningar: I H-sak 26/14- søknad om kommunal deltaking i Hardangerbadet vart det mellom anna fatta vedtak om at Kvam herad ville samarbeida om og arbeida for å utvikla helsedelen

Detaljer

SAKSFRAMLEGG. Sakshandsamar: Arne Abrahamsen Arkiv: 026 Arkivsaksnr.: 10/881 VURDERING AV INTERKOMMUNALT SAMARBEID OM BARNEVERN

SAKSFRAMLEGG. Sakshandsamar: Arne Abrahamsen Arkiv: 026 Arkivsaksnr.: 10/881 VURDERING AV INTERKOMMUNALT SAMARBEID OM BARNEVERN SAKSFRAMLEGG Sakshandsamar: Arne Abrahamsen Arkiv: 026 Arkivsaksnr.: 10/881 VURDERING AV INTERKOMMUNALT SAMARBEID OM BARNEVERN Vedlegg: Bakgrunn: Lovheimel: Samarbeidsavtale om felles barnevernteneste

Detaljer

Resept for eit sunnare FørdeF

Resept for eit sunnare FørdeF Resept for eit sunnare FørdeF Trygg i FørdeF Del av folkehelsearbeidet i Førde F kommune April 2009 Folkehelseprosjektet Stortingsmelding nr. 16 (2002-2003) 2003) Auka satsing på p folkehelse dei neste

Detaljer

Kvam herad. Arkiv: N-550 Objekt:

Kvam herad. Arkiv: N-550 Objekt: Kvam herad Sakspapir SAKSGANG Styre, utval, komite m.m. Møtedato Saksnr Sakshands. Komité for utvikling 24.03.03 012/03 KJBE Kvam heradsstyre 08.04.03 036/03 KJBE Komité for utvikling 28.04.03 022/03 KJBE

Detaljer

Same ordlyd som oppsummeringa i saksframlegget på s. 19-21, med unntak av kulepunkt 4 på s. 20.

Same ordlyd som oppsummeringa i saksframlegget på s. 19-21, med unntak av kulepunkt 4 på s. 20. Behandling i fylkesutvalet - 15.10.2012 Toril Melheim Strand (Ap) fremma følgjande forslag: Med forventning om en raskere finansiering enn det som det er gitt signaler om i dag, og der Helse Midt-Norge

Detaljer

Skal skal ikkje. Det startar gjerne med ein vag idé eller ein draum om å bruka interessene dine og kompetansen din på nye måtar på garden din.

Skal skal ikkje. Det startar gjerne med ein vag idé eller ein draum om å bruka interessene dine og kompetansen din på nye måtar på garden din. Skal skal ikkje Har du ein draum om å driva Inn på tunet verksemd? Gjennom dette kapittelet i netthandboka får du tankehjelp og praktisk hjelp i dei første fasane mot etablering; frå draum til forretningsplan.

Detaljer

Tilleggsinnkalling til Formannskapet

Tilleggsinnkalling til Formannskapet Tilleggsinnkalling til Formannskapet Møtedato: 27.10.2015 Møtestad: Flora samfunnshus Møtetid: 09:00 - Den som har lovleg forfall, eller er ugild i nokon av sakene, må melde frå så snart råd er, tlf. 57

Detaljer

Helse- og omsorgstenester i framtida - Solstrand 18-19.10.2012

Helse- og omsorgstenester i framtida - Solstrand 18-19.10.2012 Helse- og omsorgstenester i framtida - Solstrand 18-19.10.2012 Fjell kommune Straume lokalmedisinske senter - under planlegging Intermediær eining; 10 senger til restbehandling Observasjonseining; 4 senger

Detaljer

Det vil alltid vere ei balansegang mellom bruk av eigne pengar på bok og lån i bank.

Det vil alltid vere ei balansegang mellom bruk av eigne pengar på bok og lån i bank. MODALEN KOMMUNE Rådmannen Rådmannen er den øvste administrative leiaren i kommunen og skal førebu saker og sette i verk det som politikarane bestemmer. Alle saker og dokument som vert lagt fram til politisk

Detaljer

1. Krav til ventetider for avvikla (behandla) pasientar skal i styringsdokumenta for 2015 vere:

1. Krav til ventetider for avvikla (behandla) pasientar skal i styringsdokumenta for 2015 vere: STYRESAK GÅR TIL: FØRETAK: Styremedlemmer Helse Vest RHF DATO: 16.01.2015 SAKSHANDSAMAR: Baard-Christian Schem SAKA GJELD: Differensierte ventetider ARKIVSAK: 2015/1407/ STYRESAK: 012/15 STYREMØTE: 04.02.

Detaljer

IA-funksjonsvurdering. Ei samtale om arbeid kva er mogleg?

IA-funksjonsvurdering. Ei samtale om arbeid kva er mogleg? IA-funksjonsvurdering Ei samtale om arbeid kva er mogleg? // IA - Funksjonsvurdering Ei samtale om arbeid kva er mogleg? Målet med eit inkluderande arbeidsliv (IA) er å gje plass til alle som kan og vil

Detaljer

INTENSJONSAVTALE FOR SAMANSLA ING AV ODDA KOMMUNE, JONDAL KOMMUNE OG ULLENSVANG HERAD

INTENSJONSAVTALE FOR SAMANSLA ING AV ODDA KOMMUNE, JONDAL KOMMUNE OG ULLENSVANG HERAD INTENSJONSAVTALE FOR SAMANSLA ING AV ODDA KOMMUNE, JONDAL KOMMUNE OG ULLENSVANG HERAD I samband med den pågåande kommunereforma i Noreg tek Odda kommune, Jondal kommune og Ullensvang herad sikte på å slå

Detaljer

Fyll ut alle felt så godt, kort og presist som mogleg.

Fyll ut alle felt så godt, kort og presist som mogleg. SØKNAD OM MIDLAR TIL PROSJEKT FRÅ PROGRAM OPPLEVINGSNÆRINGAR 2009 Fyll ut alle felt så godt, kort og presist som mogleg. A: Her skal du fylle inn nøkkeldata for søknad og søkjar. Nøkkeldata for søknad

Detaljer

Kort om føresetnadene for folketalsprognosen

Kort om føresetnadene for folketalsprognosen Kort om føresetnadene for folketalsprognosen Folketalsutviklinga i PANDA vert bestemt av fødselsoverskotet (fødde minus døde) + nettoflyttinga (innflytting minus utflytting). Fødselsfrekvensar og dødsratar

Detaljer

KoønnWEK. v/sidgr.1- or 11(0I: &oluttd,oryvrytidiar inkm32rin3 (stuck:0. iii

KoønnWEK. v/sidgr.1- or 11(0I: &oluttd,oryvrytidiar inkm32rin3 (stuck:0. iii KoønnWEK v/sidgr.1- or 11(0I: iii &oluttd,oryvrytidiar inkm32rin3 (stuck:0. Opplysningar om søkjaren: Namn:Jorun Larsen Adresse: Seimsvegen 73 Postnr./stad: 5472 SEIMSFOSS Telefon: 91398512 Organisasjonsnr:

Detaljer

Tenesteavtale 10. Mellom Suldal kommune og Helse Fonna HF. Samarbeid om helsefremmande og førebyggjande arbeid

Tenesteavtale 10. Mellom Suldal kommune og Helse Fonna HF. Samarbeid om helsefremmande og førebyggjande arbeid Tenesteavtale 10 Mellom Suldal kommune og Helse Fonna HF Samarbeid om helsefremmande og førebyggjande arbeid Innhald 1 Partar 3 2 Bakgrunn og lovgrunnlag 3 2.1 Avtalen byggjer på Feil! Bokmerke er ikke

Detaljer

Kommunen er ikkje under statleg kontroll og godkjenning etter kommunelova 60.

Kommunen er ikkje under statleg kontroll og godkjenning etter kommunelova 60. Sakshandsamar, innvalstelefon Edvard Høgestøl, 55 57 20 45 Vår dato 31.03.2014 Dykkar dato 10.01.2014 Vår referanse 2014/539 331.1 Dykkar referanse 13/1038 Bømlo kommune Kommunehuset 5430 Bremnes Bømlo

Detaljer

Tenesteavtale7. Mellom Stord kommune og Helse Fonna HF. Samarbeid om forsking, utdanning, praksis og læretid

Tenesteavtale7. Mellom Stord kommune og Helse Fonna HF. Samarbeid om forsking, utdanning, praksis og læretid Tenesteavtale7 Mellom Stord kommune og Helse Fonna HF Samarbeid om forsking, utdanning, praksis og læretid Innhald 1 Partar 3 2 Bakgrunn og lovgrunnlag 3 -.1 3 Formål og virkeområde 4 4 Aktuelle samarbeidsområde

Detaljer

F E L L E S I K T - S T R A T E G I K O M M U N A N E F Y R E S D A L, K V I T E S E I D, 2012-2015 FOR

F E L L E S I K T - S T R A T E G I K O M M U N A N E F Y R E S D A L, K V I T E S E I D, 2012-2015 FOR F E L L E S I K T - S T R A T E G I FOR K O M M U N A N E F Y R E S D A L, K V I T E S E I D, N I S S E D A L, S E L J O R D, T O K K E O G V I N J E 2012-2015 30.03. 2012 - INNHALD - 1 SAMANDRAG 3 1.1

Detaljer

SAKSFRAMLEGG. Tiltak 1 side 12 Fjerne til privat bruk. Tiltaket får då fylgjande ordlyd: Ikkje subsidiera straum.

SAKSFRAMLEGG. Tiltak 1 side 12 Fjerne til privat bruk. Tiltaket får då fylgjande ordlyd: Ikkje subsidiera straum. SAKSFRAMLEGG Sakshandsamar: Inger Moe Arkivsaksnr.: 08/361 Arkiv: 143 K21 Miljøplan for Luster Kommune Rådmannen si tilråding: Luster kommunestyre vedtek miljøplan (plan for energi, klima og ureining)

Detaljer

ORGANISERING AV HARDANGERBADET. Modell framlagt av Hardangerbadet AS

ORGANISERING AV HARDANGERBADET. Modell framlagt av Hardangerbadet AS ORGANISERING AV HARDANGERBADET Både Hardangerbadet v/ubostad (vedlegg 3) og rådmannen (i samarbeid med PwC) (vedlegg 5) har utgreidd ulike måtar å organisera Hardangerbadet på. I rådmannen si vurdering

Detaljer

Dato: 02.03.2015 Fredriksen/Økonomiavdelinga Fra: Ingebjørg By Teigen Referanse: 15/00632-6 Kopi:

Dato: 02.03.2015 Fredriksen/Økonomiavdelinga Fra: Ingebjørg By Teigen Referanse: 15/00632-6 Kopi: Gol kommune Internt notat Til: Hege Mørk/Rådmannen; Arne Dato: 02.03.2015 Fredriksen/Økonomiavdelinga Fra: Ingebjørg By Teigen Referanse: 15/00632-6 Kopi: Årsmelding Gol skule med avd. storskulen, Glitrehaug,

Detaljer

FLORA KOMMUNE KJØP AV FLORØ SJUKEHUS

FLORA KOMMUNE KJØP AV FLORØ SJUKEHUS FLORA KOMMUNE Saksgang Møtedato Saksnr Bystyret 02.10.2012 Sakshandsamar: Terje Heggheim Arkiv: K1-614, K3-&50 Objekt: Arkivsaknr 09/1411 KJØP AV FLORØ SJUKEHUS Kva saka gjeld: Flora kommune må ta stilling

Detaljer

Kommunal plan for idrett og fysisk aktivitet 2015-2019 høyringsdokument planprogram. Lærdal kommune PLANPROGRAM

Kommunal plan for idrett og fysisk aktivitet 2015-2019 høyringsdokument planprogram. Lærdal kommune PLANPROGRAM Lærdal kommune PLANPROGRAM Kommunal plan for idrett og fysisk aktivitet 2015-2019 Innhald Innhald... 1 1 Innleiing... 2 2 Overordna føringar og rammer for planarbeidet... 3 2.1 Nasjonale føringar... 3

Detaljer

MØTEINNKALLING. Forfall til møter i kommunale organer skal vere gyldig i hht. Lov om kommuner og fylkeskommuner 40, nr. 1.

MØTEINNKALLING. Forfall til møter i kommunale organer skal vere gyldig i hht. Lov om kommuner og fylkeskommuner 40, nr. 1. MØTEINNKALLING Utval: Komite for Helse og omsorg Møtestad: Herøy rådhus, formannskapssalen Dato: 16.05.2013 Tid: 12:00 Melding om forfall til tlf. 70081300. Forfall til møter i kommunale organer skal vere

Detaljer

Rus og psykiatri - utfordringar sett frå kommunane korleis løyse store utfordringar innan feltet åleine eller saman? v/ Line Glesnes og Monica Førde

Rus og psykiatri - utfordringar sett frå kommunane korleis løyse store utfordringar innan feltet åleine eller saman? v/ Line Glesnes og Monica Førde Rus og psykiatri - utfordringar sett frå kommunane korleis løyse store utfordringar innan feltet åleine eller saman? v/ Line Glesnes og Monica Førde Landro, Sund kommune 1. Sund kommune, organisering rus

Detaljer

SAKSFRAMLEGG. Sakshandsamar: Vidar Roseth Arkivsaksnr.: 06/482

SAKSFRAMLEGG. Sakshandsamar: Vidar Roseth Arkivsaksnr.: 06/482 SAKSFRAMLEGG Sakshandsamar: Vidar Roseth Arkivsaksnr.: 06/482 Arkiv: F00 ARBEIDS- OG VELFERDSKONTOR I BALESTRAND KOMMUNE - MÅL, INNHALD OG FRAMDRIFTSPLAN Vedlegg: Bakgrunn: Sak 3/07 i utval for oppvekst

Detaljer

SØKNAD OM STATLEG STØTTE TIL KOLLEKTIVTRANSPORT I DISTRIKTA FOR 2010

SØKNAD OM STATLEG STØTTE TIL KOLLEKTIVTRANSPORT I DISTRIKTA FOR 2010 HORDALAND FYLKESKOMMUNE Samferdselsavdelinga Arkivsak 200703590-60 Arkivnr. 8 Saksh. Raddum, Gunhild Saksgang Samferdselsutvalet Fylkesutvalet Møtedato 13.01.2010 21.01.2010 SØKNAD OM STATLEG STØTTE TIL

Detaljer

Budsjett 2011. Rådmannen sitt framlegg

Budsjett 2011. Rådmannen sitt framlegg Budsjett 2011 Rådmannen sitt framlegg Utgangspunktet - stoda Korrigerte brutto driftsutgifter i kroner per innbyggar 2006 2007 2008 2009 Lærdal 58 033 64 257 71 297 79 632 KG 03 56 145 59 658 64 485 69

Detaljer