Strategi for breiband i Sogn og Fjordane

Størrelse: px
Begynne med side:

Download "Strategi for breiband i Sogn og Fjordane"

Transkript

1 Strategi for breiband i Sogn og Fjordane Mars 2011 Inkludert høyringskommentarar 1

2 Innhald 1. Bakgrunn Kva er breiband og kvifor er det viktig med andre generasjon Kva har Sogn og Fjordane gjort hittil? Innspel frå leverandørane Status for andre generasjons breiband i Sogn og Fjordane Konkurransevriding for næringslivet Beredskap og samfunnstryggleik Kommunane har aukande problem med delfinansiering Fylkeskommunen sine verkemiddel og handlingsrom Breibandstrategi for Sogn og Fjordane Partnarskap Definisjon av andre generasjon breiband Økonomiske råmer Fylkeskommunale prioriteringar Tiltak Påverke sentrale styresmakter Tiltak Oppsummering tiltak Vedlegg Definisjonar Teknologiar

3 1. Bakgrunn Sogn og Fjordane er det fylket i landet med dårlegast dekning av andre generasjon breiband. Målet med å utarbeide ein eigen strategi for breiband er å kunne ta grep som sikrar tilgang til andre generasjon breiband for næringslivet og hushalda i Sogn og Fjordane på lik linje med andre delar av landet. I 2011 hadde 95% av næringslivet og hushalda i Oslo tilgang på andre generasjons breiband (25 Mbit/s nedstraums og 1 Mbit/s opptraums) medan talet for Sogn og Fjordane var 26 %. Mange av desse 26% i Sogn og Fjordane som har andre generasjon breiband, bur i Årdal kommune, der nesten alle bedrifter og innbyggjarar er tilkopla kabel-tv-nettet. For høgare hastigheiter er biletet likeeins, medan 75% av husstandar i Oslo har tilgang til 50 Mbit/s nedstraums og 10 Mbit/s oppstraums er tilsvarande tal for Sogn og Fjordane 6%. Store delar av Sogn og Fjordane vert mindre attraktivt for næringslivet og for tilflytting om andre generasjons breiband ikkje vert tilgjengeleg. Familiar som ønskjer å busetje seg eller å bli buande i fylket, krev tilgang til god infrastruktur. Vi må tilby desse like rimeleg og god breibandkapasitet som dei får andre stadar i landet. Alle må få tilgang til meir enn NRK sine TV kanalar, noko som i dag ikkje er mogeleg i dei delane av fylket som er i satelittskugge. Desse stadane har i dag berre eit minimumstilbod gjennom skuggenettet i RiksTV. Alle innbyggjarane må få tilgang til såkalla Trippel play, det vil seie tilgang til breiband, telefon og tv gjennom breibandabonnementet sitt. Røynslene etter ti år med lokale breibandutbyggingar delfinansiert via Sogn og Fjordane fylkeskommune er at innbyggjarane er svært interessert i å få tilgang og at mange betalar ein stor eigendel. Det skjer no ein overgang til andre generasjon breiband (hovudsakleg fiber) i Noreg og elles i Europa. I juni 2009 vart det arrangert ein nasjonal workshop om breibandpolitikk i Oslo der det var opplyst frå Lyse Energi at dei, saman med sine 36 partnar, leverte andre generasjons breiband til norske hushald og at dei planla å gje tilbod til abonnentar innan 2012: Det blir for dyrt å bygge ut utenfor planlagte områder (med de abonnentene). Det er sannsynligvis regningssvarende å bygge til mellom og husholdninger i Norge. Det vil antakeligvis kreves mellom 30 og 50 MRD kr for å fibre opp Norge. Det vil seie at deira vurdering er at i Noreg vil ein stad mellom og husstandar få kommersielt tilgang til andre generasjons breiband, medan ein stad mellom og husstandar ikkje vil få dette tilbodet kommersielt. I Sogn og Fjordane vil berre dei største tettstadane og næringsområda få kommersielt utbygd andre generasjons breiband. Utan ein eller annan form for offentleg støtte er det vanskeleg å tenke seg at næringsliv og innbyggjarar flest i Sogn og Fjordane får tilgang til denne nye infrastrukturen. Denne strategiplanen gir tilrådingar for å sikre tilgang til andre generasjon breiband i Sogn og Fjordane. 3

4 2. Kva er breiband og kvifor er det viktig med andre generasjon I statlege breibandsatsingar, som Høykom-programmet, var første generasjons breiband definert som samband der brukaren kan sjå levande bilete over nett. Den definisjonen gir ei hastigheit på 0,64 Mbit/s på nedlasting frå internett til datamaskina (nedstraums) og ei hastigheit på 0,128 Mbit/s på den informasjonen opplasta til internett (oppstraums). Nesten 100% av innbyggjarane i landet har tilgang til dette breibandet. Men denne kapasiteten er svært låg, den gjev svært dårleg kvalitet og i realiteten er denne definisjonen ikkje brukbar. Dei fleste vanlege breibandabonnement har i dag langt høgre kapasitet, og det er denne kapasiteten som no i mange tilfelle også blir for dårleg. Behovet for høgare kapasitet auka stadig. Det er også endringar i bruksmønsteret. Der innbyggjarar og bedrifter før brukte internettet hovudsakleg til å hente informasjon (laste ned), er det no svært mange som nyttar internett til å sende (laste opp) informasjon som krev høg kapasitet. Det vil seie at det er krav om høgare kapasitetar begge vegar. Både næringslivet, offentlege forvaltinga og innbyggjarane har behov for vesentleg meir breibandkapasitet, det som vert kalla andre generasjons breiband. Definisjonen på kva som er andre generasjon breiband varierer. Då vi innhenta høyringsuttalar frå breibandleverandørane i fylket, meinte nokon at alle brukargrupper i framtida trong tilgang til høg kapasitet i storleiksorden 100 Mbit/s begge vegar, medan andre leverandørar meinte at næringslivet og offentleg sektor ville trenge denne høge kapasiteten, medan hushald ville klare seg med noko mindre hastigheit, 30 Mbit/s nedstraums og 10 Mbit/s oppstraums vart føreslege. Skjematisk oversikt over dei ulike teknologiane og tilhøyrande teoretiske hastigheit. Tabell 1 Dei ulike teknologiane og deira avgrensingar (kjelde NextGenTel, Telenor) Maksimal kapasitet nedstraums Maksimal kapasitet oppstraums ADSL 8 Mbit/s 0,864 Mbit/s ADSL Mbit/s 1,5 Mbit/s VDSL 52 Mbit/s 12 Mbit/s VDSL Mbit/s 40 Mbit/s Kabel 25 Mbit/s 25 Mbit/s Fiber 1000 Mbit/s 1000 Mbit/s Mobilt breiband 3G 20 Mbit/s 5 Mbit/s Mobilt breiband 4G /LTE 100 Mbit/s 50 Mbit/s Denne strategien omhandlar andre generasjons breiband. Sogn og Fjordane har mindre store sentra og meir spreidd busetnad enn gjennomsnittet i Noreg. Fylket vil sannsynlegvis kome dårleg 4

5 ut når det gjeld kommersiell utbygging av andre generasjons breiband, som vi gjorde det med første generasjon. Ein rapport frå FAD viser at Sogn og Fjordane i september 2011 ligg langt etter landet elles i utbygginga av andre generasjons breiband. FAD skriv at Mens grunnleggende dekning er stabilt høy i alle fylker, varierer dekningen mye mellom fylkene for høyere kapasitetsklasser. I Oslo og Rogaland har meir enn tre av fire husstander tilgang til 50 Mbit/s nedstrøms kapasitet eller mer. I Hedmark og Sogn og Fjordane har mindre enn en av ti husstander tilsvarende tilbud." Figuren under viser tilgangen til dei ulike breibandkapasitetane fylkesvis per september Figur 1 Breibandkapasitetar fylkesvis pr september 2011 (Kjelde FAKD) Medan meir enn 95% av næringsliv og hushald i Oslo i 2011 hadde mulegheit for å bestille andre generasjons breiband, var talet for Sogn og Fjordane om lag 26%. Utgangspunktet vårt er dårlegare no enn det var då arbeidet med å fremje utbygginga av første generasjons breiband starta i For å få raskt breiband fram til husveggen, må breibandet vere raskt i heile nettet. Det er vanleg å dele breibandnettet i tre delar stamnettet, distribusjonsnettet og aksessnettet: Stamnettet: Den nasjonale hovudåra for datatrafikk Distribusjonsnett: Nettet frå stamnettet og ut til byar og bygdelag (til dømes til telesentralar) Aksessnettet: Nettet ut til kvar einskild bedrift, organisasjon eller hushald frå til dømes telesentralane 1 Bredbåndsdekning 2011, Utarbeidet for Fornyings- Administrasjons- og Kirkedepartementet av Nexia 5

6 Høg kapasitet til bedrifter, offentleg sektor og hushald stiller krav til tilstrekkeleg kapasitet i alle desse netta. Denne strategien vil mest handle om aksessnettet då stamnettet og distribusjonsnettet i all hovudsak har god kapasitet i Sogn og Fjordane gjennom dei tidlegare utbyggingane. Sjølv om vi legg lista lågt når vi definerer andre generasjon breiband, til 30 Mbit/s / 10 Mbit/s, vil dagens ADSL løysingar ikkje halde mål for dei aller fleste. Berre dei som bur heilt inntil telesentralane (ca 1 km frå i kabellengde) vil få tilstrekkeleg høg kapasitet. Dette er færre enn dei som i dag får dekka sitt behov med ADSL (som har ca 3 km kabellengde som grense). Eit anna poeng er at ADSL har svært låg kapasitet på det som skal sendast ut på nettet, og i framtida vil det stillast store kapasitetskrav også her. Eit enkelt eksempel er etablering av heimekontor der brukaren ofte har behov for like stor kapasitet for å sende store dokument og filer frå heimekontoret som å hente inn dokument og filer. 2.1 Kva har Sogn og Fjordane gjort hittil? Då første generasjon breiband skulle byggjast ut, starta dette i dei større kommunesentra i fylket med ei rein kommersiell utbygging av breiband. Etter at utbyggjarane hadde bygd ut på desse stadane, vart det brått slutt. Ulike spleiselag har seinare sikra midlar slik at første generasjon breiband no er tilgjengeleg i heile fylket. Det er sannsynleg at utbygginga av andre generasjon breiband vil skje etter det same mønsteret. 6

7 Figur 2 Utviklinga av første generasjons breiband i Sogn og Fjordane (kjelde: Breibandforum S&F) Figuren syner at dei største tettstadane var utbygde med breiband i 2002, medan dei fleste kommunesentra fekk breiband året etter. Etter dette var det i hovudsak slutt med dei kommersielle utbyggingane. Breibandutbygginga frå 2004 og fram til i dag har for ein stor del vorte til gjennom statsstøtte (Høykom og infrastrukturmidlar (551-midlar frå KRD)) kombinert med tilskot frå dei aktuelle kommunane. Sogn og Fjordane fylkeskommune har administrert tilskotsordninga, og mange av desse prosjekta har vore gjennomført som fylkesomfattande satsingar med Breibandforum Sogn og Fjordane som koordinator. Fylkeskommunen har støtta opp om samordningsarbeidet gjennom å finansiere delar av arbeidet til Breibandforum og gjennom aktiv deltaking i Breibandforum. I starten av arbeidet med første generasjons breiband vart det laga ein kravspesifikasjon for utbyggingane som la til grunn meir bandbreidde enn dei nasjonale definisjonane på den tida. Kravet har medført at det stort sett er ført fiberkabel fram til alle bygdelaga i fylket der det finst eigen telefonsentral. Dette vil hjelpe noko i den nye satsinga ved at tilstrekkeleg kapasitet er tilgjengeleg nærare brukarane enn det elles ville vore. Oppsummert så har det i Sogn og Fjordane vore arbeidd målretta med offentlege spleiselag for bygging av første generasjons breiband sidan Fylkeskommunen har vore sentral i arbeidet gjennom meir enn 10 store fylkesomfattande prosjekt som har sikra heile fylket første generasjon breiband. Prosjekta har vore leia av fylkeskommunen (gjennom Breibandforum/IT-forum S&F) og både staten, fylkeskommunen og kommunane har vore med i spleiselaget. Stort sett har kommunane dekka halvparten av utgiftene medan staten gjennom fylkeskommunen har dekka den andre halvparten. 7

8 2.2 Innspel frå leverandørane Enivest, Sognenett, Telenor og Årdalsnett har vore kontakta og har gitt innspel til arbeidet med strategiplanen. Alle leverandørane i fylket peikar på at det er viktig at det vert offentlege midlar tilgjengeleg for å byggje ut breiband. Telenor skriv til dømes: Så lenge breiband ikkje er ei kommersiell teneste vil det være naudsynt med tiltak både om ein skal sikre eit minimumstilbod til tilnærma alle og om det skal settast eit mål for kvalitet. Fylkeskommunen må vere fleksible på aksessform for sluttbrukar (mobil, kopar, fiber) og ha fokus på tilgjengelegheit og nytteverdi for brukarar og bedrifter. Enivest meiner at framtida er fiber, og deira strategi er utbygging av fiber til næringsliv og innbyggjarar i fylket. Dette er ei svært kapitalkrevjande utbygging. Det meste av stadane som er kommersielt utbyggbare, er utbygde. Enivest meiner både næringsliv og innbyggjarar i framtida vil krevje 100 Mbit/s samband både oppstraums og nedstraums og at fylkesstrategien må tilpassast dette kravet. Enivest meiner det vil koste anslagsvis 1,5 milliardar kroner å legge fiber til alle husstandar i fylket. Telenor meiner dagens koparnett kombinert med mobilt breiband vil vere tilstrekkeleg i mange år framover ved at distribusjonsnettet vert styrka og bygt nærare forbrukar. Dei uttalar at: Med bakgrunn i befolkningsstruktur og busetting vil det vere enklare å nå eit mål om minimumskapasitet for ein gitt andel med mobilt breiband enn med for eksempel fiber/kopar. Etter Telenor sin meining vil næringslivet trenge 100 Mbit/s både oppstraums og nedstraums, medan folk flest vil få sitt behov dekka med 30 Mbit/s nedstraums og 10 Mbit/s oppstraums. Utbygging av alle telesentralar til VDSL som kan gje 100 Mbit/s til næringslivet lokalt har ein estimert kostnad på 30 mill kr for heile fylket. Det vil i framtida vere mogeleg å levere 30 Mbit/s med ny mobiltelefonteknologi, såkalla tredje eller fjerdegenerasjon (3G eller 4G) mobilløysingar. Utbygging av 3G mobilnett til 99,4 % av innbyggjarane i fylket, vil koste anslagsvis 130 mill kr, medan ei utviding til 100% vil koste ca 150 mill kr ekstra. Det er ein føresetnad for desse tala at den såkalla digitale dividenden, som vart frigjort etter at det gamle tv-nettet vart slått av, vert nytta til mobil teknologi. Dette er ikkje avgjort av regjeringa enno, men resultatet av avgjerda vil ha stor verknad for Sogn og Fjordane, både for kostnadar og tidsperspektiv når det gjeld utbygging av andre generasjon breiband basert på mobilteknologi. Både Enivest og Telenor meiner at det er uheldig å støtte breiband til berre ei enkeltbedrift. Her skriv til dømes Telenor at I den grad fylkeskommunen skal gje støtte til eit konkret tiltak (breiband til ei bedrift eller ein skule) i eit område, er det viktig at dette òg legg til rette for generell utbygging i området. Dette kan til dømes vere høgare kapasitet til husstandar og bedrifter i området eller utbygging av mobilt breiband i området. 8

9 Årdalsnett skriv i sin uttale at Vi ser for oss at det er trong til støtte i minst same storleiksorden som det hittil har vore for utbygging av breiband. Medan vi lokalt dei siste åra har brukt alle våre knappe ressursar på utbygging av infrastruktur, har sentrale aktørar flytta fokus over på innhald. Sognenett skriv at Støtte frå fylkeskommunen er noko som framleis må prioriterast. Om ikkje desse midlane blir tilgjengelige vil både utvikling og tilbod bli dårligare. Dette vil som regel gå utover små plassar med dårleg tilgjengeleg nett. Desse plassane er ikkje mogleg per i dag å bygge ut utan stønad. Prosjekta lar seg også då gjennomføre raskare sidan kommunane er ein av dei som har innsikt på kvar midlar kan brukast på ein best mogleg måte. Sognenett skriv vidare at: Nokon søker ikkje på midlar grunna høg eigendel. Kan eigendel bestemmast i forhold til prosjektet. Kriteria der kan vera tal bustader, prosjektstorleik og økonomi for leverandør i bakkant av prosjektet. Ved høg utbyggingskostnad til færre bedrifter/bustader kan kanskje eigendelen vera mindre for søkjar? Slik som prosessen er i dag blir bedrifter prioritert. Dette fører til at det blir lite av prosjekt der privat bustadar får betre nett. Godt nett til privat bustadar bør prioriterast også, då dette er viktig i forhold til utvikling i distrikta. Fleire av leverandørar problematiserer at det offentlege, som til dømes i Nordfjord, bygger eigen infrastruktur i staden for å leige kapasitet hjå leverandørane. 2.3 Status for andre generasjons breiband i Sogn og Fjordane 26% av husstandar og bedrifter i Sogn og Fjordane hadde i 2011 tilgang til breiband med kapasitet 25 Mbit/s nedstraums og 1 Mbit/s oppstraums. 6% har tilgang på 50 Mbit/s nedstraums og 1 Mbit/s oppstraums. 6% dekning i Sogn og Fjordane er svært lågt. Og mange av dei som har tilgang til denne infrastrukturen i dag bur i Årdal og Lærdal, dekningsområdet til kabel-tv nettet til Årdalsnett. It-forum / Breibandforum kjenner ikkje detaljane om kor mange som nyttar andre generasjons breiband i dag, men nokre hovudtrekk er kjend: Alle husstandane og bedrifter i Øvre Årdal, Årdalstangen og i Lærdal sentrum har tilgang til andre generasjons breiband gjennom Årdalsnett (kabel-tv) kommersielt. Husstandar og bedrifter i utvalde delar (sentrum) av dei største kommunane har tilbod om fiber gjennom Enivest - kommersielt, sjå for detaljar Husstandar og bedrifter nær nokre telesentralar i fylket ( største sentralane) har tilbod om andre generasjons breiband med Tripple Play frå Telenor (såkalla Superbreiband ) og frå Enivest - kommersielt Kommunar over heile fylket har fått offentleg tilskot til å byggje ut andre generasjons breiband til nokre bedrifter og husstandar i eigen kommune ikkje kommersielt. Kommunane eller næringslivet har sjølve betalt halvparten av kostnadane. Døme på stadar som har fått andre generasjons breiband ved hjelp av slik støtte er: o Raudeberg, Oppstryn, Veslebygda (Stryn), Kaupanger og Solvorn 9

10 Tildelingskriteria for kva prosjekt som skal prioriterast, er politisk vedtekne i Hovudutvalet for Plan og Næring (HPN) i forkant av utlysing av midlar. I dei offentleg støtta prosjekta er det sett krav om å sikre samtrafikk og minst mogeleg binding mellom utbyggjar og tenesteleverandør.. Dersom ein utbyggjar får offentleg støtte til å byggje fibersamband i eit område, vil det ikkje vere rekningsvarande for ein konkurrent å byggje ein parallell fiber. Det betyr at det kjem til å oppstå lokale monopol på dei stadane fiber vert bygd. Det offentlege må stimulere til at konkurranse på tenestene som kan leverast på fiberkabelen og sikre at det vert samtrafikk mellom denne dei ulike leverandørane sine fibersamband. 2.4 Konkurransevriding for næringslivet Dei fleste bedriftene som treng høg breibandkapasitet i Sogn og Fjordane i dag, kan tinge dette som ei spesiallevering hjå breibandleverandøren sin. Men prisen er svært mykje høgre enn den konkurrentar i til dømes Oslo må betale for den same kapasiteten. I praksis finst det ikkje prisregulering på høge kapasitetar og det er marknaden som rår. Dette har vore eit konkurransevridande element for næringslivet i fylket vårt gjennom lang tid, og med dagens store utbygging av andre generasjons breiband i sentrale strok vert denne konkurransevridinga enno større. Kapasiteten går opp og prisen på leige går monaleg ned der andre generasjons breiband vert tilgjengeleg. Ein leverandør som td. Telenor leverer høge kapasitetar med utgangspunkt i nokre få nodepunkt i fylket. Bedrifter og husstandar som bur langt i frå desse nodepunkta får ein vesentleg høgare pris på å leige samband enn dei som har tilhald nær eit nodepunkt. Enivest har ein annan prisstruktur som ikkje på same måten straffar dei som har lengre avstandar til tilkoplingspunkta i Sogn og Fjordane. Manglande andre generasjons breiband og få nodepunkt medfører at næringslivet i Sogn og Fjordane får forverra konkurransesituasjon ved at dei ikkje får tilgang til nye tenester med den pris og kvalitet som bedrifter i sentrale delar av landet får. 2.5 Beredskap og samfunnstryggleik 2 Digital infrastruktur er ein viktig føresetnad for andre typar kritisk infrastruktur. Det er viktig at breibandet har god driftstryggleik og oppetid i beredskapssituasjonar. Svikt i tele- og datanettet kan føre til store negative samfunnsmessige og økonomiske konsekvensar. Det vil i beredskapssituasjonar vere viktig med tilgang til tele- og datanettet ved ei rekkje kritiske lokalitetar i fylket. Teleleverandørar prioriterer leveranse til viktige samfunnsområde, og det vil 2 Etter innspel frå Fylkesmannen i Sogn og Fjordane 10

11 vere naturleg at det vert lagt tilsvarande føringar for linenettet. Val av prioriterte lokalitetar må gjerast på bakgrunn av risiko- og sårbarheitsanalysar (ROS-analysar), og overordna føringar som gjeld driftssikkerheit for lokalitetane bør innarbeidast som tildelingskriterium for fylkeskommunale breibandsutlysingar. I denne samanhengen er ein avhengig av å få fram ei samla oversikt over kritiske brukarar og kartleggje mulig infrastruktur for dublering og ruting av framføringsvegar. Det kan vere naturleg at dette kartleggingsarbeidet vert lagt til Fylkesmannen i Sogn og Fjordane, jf. ansvaret for gjennomføring og vedlikehald av FylkesROS. 2.6 Kommunane har aukande problem med delfinansiering I dagens organisering av breibandutbygginga i fylket har kommunane hatt ei viktig rolle. Dei har kartlagt lokale behov, dei har handtert dei offentlege innkjøpa og dei delteke i finansieringa.. Med ein overgang til annan teknologi som fiber og 4G mobilnett, vil prosjektstorleiken auke og kommunane vil mest truleg få problem med å kunne gå like tungt inn i spleiselaga som før. Dette er også erfaringa med fiberprosjekta som er gjennomført i fylket så langt. Fleire kommunar har sagt frå seg tildelte midlar fordi dei ikkje har funne budsjettdekning til å bidra økonomisk med eigendelen. Det er viktig at kommunane vert ein aktiv pådrivar og lokal koordinator også framover. Kommunane kjenner oftast dei lokale tilhøva best. 2.7 Fylkeskommunen sine verkemiddel og handlingsrom I dag nyttar fylkeskommunen ca 10 mill kr i året til breibandutbygging. Desse midlane kjem i sin heilheit frå staten og er, saman med tilsvarande midlar frå kommunane i fylket, med på å sikre utbygging av breiband i fylket. Fylkeskommunen er ein stor infrastrukturaktør i heile fylket, både når det gjeld vegar og energi. I tillegg til dette er fylkeskommunen ein stor brukar av breiband med kommunikasjon til alle fylkeskommunale bygg over heile fylket. Denne strategien føreslår å sette krav til føringsvegar og liknande for å fremje framtidig utbygging av andre generasjons breiband i fylket. Der fylkeskommunen byggjer nye vegar skal det samstundes leggast ned trekkerøyr som kan nyttast til breiband. Fylkeskommunen har i dag eit eige plansamarbeid med kommunane. Gjennom dette samarbeidet skal fylkeskommunen oppmode kommunane til å ta breiband inn i kommunal planlegging. Døme kan vere å utvikle eigne kommunedelplanar for breiband med plikt til at det vert tilrettelagt med trekkerøyr i nye bustadfelt og ved utbygging av kommunale vegar. Fleire kommunar signaliserer at 11

12 dei har for liten kompetanse og kapasitet til å handtere meir breibandutbygging. Fylkeskommunen bør vurdere å styrke arbeidet med å assistere kommunane i breibandspørsmål. Fylkeskommunen disponerer også andre midlar som kan knytast til breibandutbygging, td. dei såkalla bulystmidlane til prosjekt for lokalsamfunnsutvikling. Her er det i prinsippet mogeleg å sette fokus på breiband og ta dette med i kriteria for tildeling av midlar. Men når det gjeld næringsutvikling og bygdeutvikling, er avsetting av midlar til breiband ei prioriteringssak. Resursane er avgrensa. Breiband kan setjast opp i mot mjukare investeringar i næringsutvikling, og då er td. 6 mill til breiband mykje midlar. Eit alternativ kan vere å arbeide for å definere breibandutbygging som eit samferdsleprosjekt. Samanlikna med samferdslekostnader får ikkje fylkeskommunen bygd mykje veg for td. 6 mill kr. Dette er av dei politiske drøftingane og prioriteringane som må takast framover. Det må også vurderast om den kan nyttast midlar som er løyvde til Innovasjon Norge for næringsutvikling. Ein øyremerking av breibandmidlar gjennom INU-ordninga bør også vurderast. Det er eit behov for å samordne midlane som skal nyttast til breibandtiltak, og det er naturleg at Sogn og Fjordane fylkeskommunen har dette samordningsansvaret. 12

13 3. Breibandstrategi for Sogn og Fjordane Målet er at alle bedrifter og innbyggjarar i Sogn og Fjordane skal ha tilgang til andre generasjon breiband i Strategien er fylkeskommunal, men den er avhengig av statleg støtte for å bli realisert. 3.1 Partnarskap Fylkeskommunen skal vere ein aktiv pådrivar for å byggje ut andre generasjons breiband i Sogn og Fjordane. Arbeidet skal gjerast i tett dialog med kommunane, regionråda og leverandørane i fylket innanfor gjeldande reglar for offentleg innkjøp. Sogn og Fjordane fylkeskommunen skal nytte ITforum Sogn og Fjordane / Breibandforum som partnar i arbeidet. 3.2 Definisjon av andre generasjon breiband I denne strategien er andre generasjon breiband teknologinøytralt og definert som minimum 100 Mbit/s begge vegar til næringslivet og offentleg sektor, og minimum 30 Mbit/s nedstraums og 10 Mbit/s oppstraums til hushald. 3.3 Økonomiske råmer Det er svært vanskeleg å anslå kva ei utbygging av andre generasjon breiband vil koste, men i denne strategien er talet 500 mill kr nytta. Talet byggjer på estimerte kostnadsoverslag frå leverandørane og ein miks mellom ulike teknologiar, både mobilt breiband, vdsl og fiber. Det er vektlagt at mobilt breiband (4G) er innanfor vår definisjon av andre generasjons breiband til hushald, og Telenor sitt estimat på 310 mill kr er nytta som ein viktig kjelde. Så fastslår strategien at næringslivet vil krevje høgare kapasitet, kapasitet som berre fiber vil kunne levere. Eit overslag over kva denne fiberutbygginga vil koste, er også vanskeleg, men her er talet 190 mill kroner nytta. Dette talet er høgst usikkert, men basert på at dei største verksemdene, fordi dei ofte er plassert geografisk i nærleiken av tettstadar, kan få tilgang til andre generasjons breiband utan offentlege tilskot. Dei verksemdene som geografisk ligg langt frå tilkoplingspunkt for andre generasjon, vil kanskje be om offentleg tilskot. Ved å bruke estimatet om at det kostar 310 mill kr å skaffe andre 13

14 generasjon breiband ved hjelp av alternative teknologiar og med eit samla kostnadsestimat for alle teknologiar på 500 mill kr følgjer det at vi anslår fiberutbygginga til å koste 190 mill kr. Kostnadane på 500 mill kr er ein tredjedel av kostnadane (estimert frå Telenor) på 1.5 milliardar kroner for å legge fiber til alle i Sogn og Fjordane. Tabell 2 Estimat for utbyggingskostnadar Teknologinøytralt (30 Mbit/s 10 Mbit/s) 30 mill kr 130 mill kr Fiber til alle (100 Mbit/s 100 Mbit/s) VDSL alle sentralar Mobilt breiband 4G dagens mobildekning (99,4%) Mobilt breiband 4G til alle i S&F 150 mill kr Fiber 190 mill kr mill kr TOTAL 500 mill kr 1500 mill kr Basert på erfaringar frå tidlegare rundar med breibandutbyggingar, vil dei aller fleste av desse utbyggingane vere bedriftsøkonomisk ulønsame, og det er lagt til grunn at det offentlege sitt støttenivå tilsvarer desse 500 mill kr. Det er ein føresetnad at den digitale dividende vert nytta til mobilnettet. Skulle denne dividenden i staden bli brukt til andre føremål, vil støttebehovet ved utbygging av 4G mobilnettet verte monaleg større, og ramma på 500 mill kr vert for låg. Skal målet om tilgang til andre generasjon breiband for alle i 2020 gjennomførast må det årleg løyvast 62,5 mill kr til dette arbeidet i Sogn og Fjordane. Med ei kostnadsfordeling på 70% stat, 20% fylkeskommune og 10% kommune vil det gje ein årleg kostnad for Sogn og Fjordane fylkeskommune utanom dei statlege tildelingane på 12,5 mill kr per år i åra 2012 til Det må gjerast politiske prioriteringar hjå styresmaktene på alle tre forvaltingsnivå for å gjennomføre denne strategien. 3.4 Fylkeskommunale prioriteringar I dei siste åra har Staten løyvd 8 mill kr i året til breibandutbygging gjennom statlege midlar. I tillegg disponerer Fylkeskommunen omlag 120 mill kr i året til regionale utviklingstiltak. Berre mindre beløp, den såkalla breibandmillionen, av desse midlane er så langt brukt til breiband. Eit alternativ til å finne dekning for breibandkostnadane er å omprioritere noko av desse midlane, td. 10%, til støtte for bygging av andre generasjon breiband over heile fylket. Eit anna alternativ er å prioritere breibandutbygging på samferdslebudsjettet til fylkeskommunen med grunngjevinga at dette er ei av dei viktigaste samferdsleoppgåva fylket står overfor framover. 3 Fiber næringsliv som ikkje får dekka sine behov med annan teknologi 14

15 3.4.1 Tiltak Fylkeskommunen har store ambisjonar, men korleis skal måla om breibanddekning nåast og korleis er måloppnåinga? Dette skal konkretiserast i årlege planar med etterfølgjande rapportering til fylkeskommunen. Desse planane skal innehalde politiske prioriteringar om kven som skal få breibanddekning med offentleg støtte frå fylkeskommunen, kor mykje denne utbygginga kostar og kostnadsfordelinga mellom utbyggjar, kunde, kommune, fylkeskommunen og staten. Det skal skiljast mellom private og næringsliv når det gjeld prioriteringane. Fylkeskommunen skal gjere tiltak i eigen organisasjon når det gjeld å tilrettelege for breibandutvikling. Fylkeskommunen er ein stor breibandbrukar og skal samarbeide med kommunale og regionale breibandsatsingar til nytte for alle partar. Det vert ei økonomisk og strategisk avveging om fylkeskommunen skal leige breiband frå breibandleverandørar eller om fylkeskommunen skal satse på å byggje eigen breibandstruktur. Fylkeskommunen skal setje i gang eit arbeid for å drøfte desse problemstillinga. Spørsmål som bør avklarast er kva for konsekvensar det eventuelt vil ha for dagens breibandleverandørar og for fylkeskommunen om strategien vert endra. Dersom konklusjonen er at fylkeskommunen skal eige nettet, må det avklarast kven skal så ha fortrinnsrett inn i nettet. Skal det vere andre offentlege styresmakter, eller skal det vere breibandleverandørar? Fylkeskommunen skal alltid opparbeide føringsvegar for breiband i samband med fylkesvegutbygging. Fylkeskommunen skal nytte sin eigarpost i ulike selskap til å fremje infrastrukturutbygging der dette er naturleg. Fylkeskommunen skal påverke kommunar i plansaker ved å oppmode kommunane til å stille krav til tilrettelegging av føringsvegar for breiband i reguleringsplanar og til å lage eigne kommuneplanar for breiband. Kva status skal fylkeskommunen gje mobilt breiband? Fleire teknologiar har avstandsavgrensingar kanskje mobil kan vere i mellombels løysing eller kanskje til og med permanent løysing for dei som bur vanskelegast til? Uavhengig av dette er det viktig med fiber lengst mogeleg ut i nettet. Det er ei kjennsgjerning i dag at fibersamband er meir stabile enn trådlause løysingar. Bør tildelingskriteria for fylkeskommunale breibandutlysingar endrast? Dagens kriteria er slik: 1. Absolutte kriteria som søknaden må oppfylle: a. Må dokumentere at dagens dekning eller kapasitet ikkje er god nok b. Må følgje regelverk for offentleg innkjøp og unngå konkurransevriding 15

16 c. Fiberprosjekt som får tilskot skal sikre at det vert høve til konkurranse på tenester og innhald (jf. krav frå KRD). 2. Ved mange søknader vert søknadane rangert etter følgjande tilleggskriteria: a. Må vere til nytte for næringslivet og/eller skular i distriktet ved at dei får tilgang til høgare kapasitet. 3. Maksimal støtte til eitt prosjekt er 3 mill. kr. 4. Utbetaling a. Fylkeskommunen kan utbetale inntil 25 prosent av tilskotet når tilskotsmottakar har akseptert vilkåra i dette brevet, og arbeidet har starta opp (førehandsutbetaling). For å få midlar, må prosjektansvarleg be fylkeskommunen om ei utbetaling (utbetalingsoppmoding). Dette vert gjort i same skjema som stadfesting av at tilsegna vert teke imot. b. Fylkeskommunen kan betale ut dei neste 50 prosent av tilskotet når fylkeskommunen har motteke dokumentasjon på faktiske utgifter på 75 % av totalkostnadane i prosjektet. c. Den siste delen av tilskotet (resterande beløp) skal utbetalast når prosjektaktiviteten er fullført og sluttrapport og revisorstadfesta rekneskap er sendt inn og eigen webbasert rapport er sendt til KRD. Fylkeskommunen tek då stilling til om tilskotet skal utbetalast. Oppmoding om sluttutbetaling vert å sende snarast muleg etter prosjektslutt, seinast innan 3 mnd etter at prosjektet er avslutta. Etter denne dato vil tilskotet verte inndrege. d. I særskilte høve kan prosjektet etter skrifteleg søknad til Sogn og Fjordane fylkeskommune få forlenga fristen for utbetaling av tilsegna. e. Eventuelt for mykje utbetalt tilskot skal betalast tilbake utan opphald. Støttenivå er sjølvsagt avhengig av tilgang på midlar. Og avhengig av tilgang på midlar vil målgruppa bli utvida frå næringsliv og offentleg sektor til også å omfatte private hushaldningar. Eit muleg ny målgruppe er hytteeigarar. Så langt har næringsliv og fastbuande blitt prioritert før hytteeigarar. I eit hytteområde er det ofte mange som bur i lengre periodar og har heimekontor. Skal ikkje dei også få breiband med offentleg støtte? Breiband til hytteområde vil både kunne gje direkte økonomiske ringverknadar i lokalsamfunna gjennom meir bruk av hyttene, og profilering av at lokalsamfunna i Sogn og Fjordane har god infrastruktur som grunnlag for gode bu- og arbeidsområde. Dagens støtteordning for breiband er ikkje notifisert til ESA. Fylkeskommunen bør avklare ESAnotifisering av ordninga for offentleg støtte til breiband. Det skal gjennomførast kartlegging over heile fylket for å identifisere såkalla svarte, grå og kvite område for videra utbygging av breiband. Kartlegginga vil vere grunnlaget og dokumentasjonen for vidare arbeid med å vurdere 16

17 notifisering. Kartleggingsarbeidet kan også sjåast i samanheng med ROS-analysane knytt til beredskap. 3.5 Påverke sentrale styresmakter På statleg side er det i dag tre ulike departement som har ansvar for breibandpolitikken. Det er vanskeleg å utforme ein sameint nasjonal politikk. Sogn og Fjordane meiner at fibersatsinga skal sjåast på eit samferdsleprosjekt, og meiner at det er naturleg at departementa utformar ein sameint nasjonal politikk på breibandsida. Eit mål med den nye politikken må vere skaffe tilstrekkelege statlege midlar for nasjonal medfinansiering til utbygging av breiband i fylke som har behov for det Tiltak Fylkeskommunen har teke initiativ til etablering av eit samarbeid med andre fylkeskommunar og regionar med dei same breibandutfordringane for å koordinerte synspunkt frå alle fylker med tilsvarande behov. Det er etablert eit nasjonalt breibandråd der Sogn og Fjordane fylkeskommune i dag er leiar og der sekretariatsarbeidet vert utført av It-forum Sogn og Fjordane. Rådet skal stå for erfaringsutveksling og læring mellom fylkeskommunar og sikre at staten og dei nasjonale utbyggarane får ein samtalepart i breibandsaker. Breibandrådet skal identifisere tematiske problemstillingar, klargjere, informere og påverke sentrale breibandaktørar. Det må sjåast på prioriteringane og verkemiddelbruken både for fylkeskommunen og på nasjonalt nivå. Ulike samarbeidsmodellar mellom det offentlege og private om infrastrukturbygging bør utgreiast. Døme på slike modellar skal samlast ved landsomfattande erfaringsinnhenting. Som ein del av utgreiinga, skal det foreslåast reglar for eit slikt offentleg privat samarbeid og kva avgrensingar som lovverk og teknologi gir. Vidare må det utgreiast om alle leverandørane skal ha sin eigen elektronikk i eit slikt samarbeid, eller om konkurranse skal vere på tenestenivå, dvs alle partane i spleiselaget må nytte den same elektronikken og at staten betale ut alle infrastruktureigarane? Fylkeskommunen skal arbeide for at det skal utviklast nasjonale køyrereglar for samtrafikk og samhandling med målsetting om å lage nasjonale køyrereglar. Fylkeskommunen skal arbeide for at det vert etablert ein nasjonal kartteneste som gir oversikt over utbreiinga av andre generasjon breiband over heile landet. 17

18 3.6 Oppsummering tiltak Tiltak Årlege fylkeskommunale breibandplanar med rapportering 2. Vurdere om fylkeskommunen skal eige eller leige breiband 3. Innføre krav om å opparbeide føringsvegar for breiband ved fylkesvegutbyggingar 4. Påverke kommunane i plansaker til å stille krav til tilrettelegging av breiband 5. Vurdere nye fylkeskommunale tildelingskriteria for breiband 6. Kartlegge kritiske brukarar og mogeleg dubleringa av framføringsvegar i beredskapssamanheng 7. Vere aktiv deltakar i Nasjonalt Breibandråd 8. Arbeide for endringar i Plan og Bygningslova når det gjeld graving 9. Arbeide med regulatoriske forhold særleg kva krav som skal stillast til utbyggjarane (openheit, fleire tenestetilbydarar) ved offisiell delfinansiering av breibandprosjekt Vedlegg Definisjonar Andre generasjons breiband er eit breiband med svært høg kapasitet både til å ta i mot (nedstraums) og til å sende (oppstraums) store datamengder. Med andre generasjon breiband kan tv-signal, internett og telefoni (så kalla tripple play) samtidig overførast med god kvalitet. I denne strategien er det føresett ein kapasitet på minimum 100 Mbit/s både nedstraums og oppstraums for næringslivet og 30 Mbit/s nedstraums og 10 Mbit/s oppstraums for hushald for å stette kapasitetskravet. Dette set krav til teknologien, men fleire ulike teknologiar vil kunne levere denne kapasiteten til bedrifter og hushald. Teknologiar Fiberkablar kan levere svært stor kapasitet. Fiber vert ofte brukt for å sikre tilstrekkeleg kapasitet i stamnettet og distribusjonsnett, og vert no bygd ut til hushald, særleg i folketette område. Fiberutbygging gir høge utbyggingskostnadar då det må leggast ny infrastruktur for aksessnettet til kvar einskild bedrift eller hushald. Det gamle telefonnettet (ADSL/VDSL) med kablar ut til kvart einskild hus kan levere andre generasjons breiband til bedrifter og hushald som ligg innan ca 1 km 4 frå næraste tilkoplingspunkt til aksessnettet, gjerne ein telesentral. Dess høgare kapasitet bedrifta og hushaldet krev, dess nærare må dei ligge eit tilkoplingspunkt. Kabel-TV nett basert på koakskabel kan levere data med høg kapasitet til kvart einskild hus. 4 1 km her er den faktiske lengda på kabelen, ikkje avstanden i rett linje frå sentral til hus 18

19 Nye mobile løysingar kan levere data med høg kapasitet. Det er ein føresetnad at mobilnettet (dvs basestasjonen) har tilstrekkeleg kapasitet (gjerne fibersamband). Kapasiteten vert delt likt mellom dei samtidige brukarane i området. Satellitt kan nyttast til nedlasting, men ikkje i desse hastigheitene. Dersom data skal lastast opp, må annan teknologi nyttast. Ueigna for andre generasjon breiband med dagens teknologi. 19

Evaluering og framtidig engasjement i Nor-Fishing

Evaluering og framtidig engasjement i Nor-Fishing Hovudutval for plan og næring Side 1 av 5 Evaluering og framtidig engasjement i Nor-Fishing Fylkesdirektøren rår Hovudutval for plan og næring til å gjere slikt vedtak: 1 Fylkeskommunen vil ikkje engasjere

Detaljer

«ANNONSERING I MØRE OG ROMSDAL FYLKESKOMMUNE»

«ANNONSERING I MØRE OG ROMSDAL FYLKESKOMMUNE» «ANNONSERING I MØRE OG ROMSDAL FYLKESKOMMUNE» FYLKESREVISJONEN Møre og Romsdal fylkeskommune RAPPORT, FORVALTNINGSREVISJONSPROSJEKT NR. 4-2000 INNHALDSREGISTER 1. INNLEIING I 2. FORMÅL 1 3. METODE OG DATAGRUNNLAG

Detaljer

SØKNAD OM TILSKOT, REGIONALT PLANSAMARBEID

SØKNAD OM TILSKOT, REGIONALT PLANSAMARBEID SAK 04/12 SØKNAD OM TILSKOT, REGIONALT PLANSAMARBEID Saksopplysning Kommunane i Hallingdal søkjer i brev dat. 2.9.2011 om tilskot til regionalt plansamarbeid. Målet er å styrke lokal plankompetanse gjennom

Detaljer

SAKSFRAMLEGG. Sakshandsamar: Johannes Sjøtun Arkiv: 613 Arkivsaksnr.: 15/32. Kjøp av husvære. Vedlegg: Behov for kommunale husvære for vidare utleige

SAKSFRAMLEGG. Sakshandsamar: Johannes Sjøtun Arkiv: 613 Arkivsaksnr.: 15/32. Kjøp av husvære. Vedlegg: Behov for kommunale husvære for vidare utleige SAKSFRAMLEGG Sakshandsamar: Johannes Sjøtun Arkiv: 613 Arkivsaksnr.: 15/32 Kjøp av husvære Vedlegg: Bakgrunn: Lovheimel: Behov for kommunale husvære for vidare utleige SAKSOPPLYSNINGAR Behov Kommunstyret

Detaljer

INTERNETTOPPKOPLING VED DEI VIDAREGÅANDE SKOLANE - FORSLAG I OKTOBERTINGET 2010

INTERNETTOPPKOPLING VED DEI VIDAREGÅANDE SKOLANE - FORSLAG I OKTOBERTINGET 2010 HORDALAND FYLKESKOMMUNE Organisasjonsavdelinga IT-seksjonen Arkivsak 201011409-3 Arkivnr. 036 Saksh. Svein Åge Nottveit, Birthe Haugen Saksgang Fylkesutvalet Fylkestinget Møtedato 23.02.2011-24.02.2011

Detaljer

Forslag frå fylkesrådmannen

Forslag frå fylkesrådmannen TELEMARK FYLKESKOMMUNE Hovudutval for kultur Forslag frå fylkesrådmannen 1. Telemark fylkeskommune, hovudutval for kultur gir Norsk Industriarbeidarmuseum og Vest Telemark Museum ei samla tilsegn om kr

Detaljer

Søknad om tilskot til anlegg for idrett og fysisk aktivitet (spelemidlar)

Søknad om tilskot til anlegg for idrett og fysisk aktivitet (spelemidlar) Søknad om tilskot til anlegg for idrett og fysisk aktivitet (spelemidlar) Kvinnherad kommune 2014 Rettleiing for søknad om spelemidlar i Kvinnherad kommune Tilskot til anlegg og fysisk aktivitet (spelemidlar)

Detaljer

Stråling frå elektronisk kommunikasjon

Stråling frå elektronisk kommunikasjon Stråling frå elektronisk kommunikasjon Ei orientering frå Statens strålevern og Post- og teletilsynet Kva er stråling? I kvardagen omgjev vi oss med ulike typar stråling, frå både naturlege og menneskeskapte

Detaljer

Endringar i plan- og bygningslova (plandelen) frå 1. januar 2015

Endringar i plan- og bygningslova (plandelen) frå 1. januar 2015 BREV MED NYHENDE 06/02/2015 Endringar i plan- og bygningslova (plandelen) frå 1. januar 2015 Av advokat Anders Elling Petersen Johansen Bakgrunn Regjeringa har, etter eiga utsegn, ei målsetjing om å gjere

Detaljer

Dykkar ref Vår ref Dato 12/3081-2 21.12.2012

Dykkar ref Vår ref Dato 12/3081-2 21.12.2012 Agro Business Park SA v/ Sigmund Vereide Postboks 300 6821 Sandane Dykkar ref Vår ref Dato 12/3081-2 21.12.2012 Statsbudsjettet 2012 - Kap. 552, post 72 - Tilsagn om tilskot på inntil 240 000 kroner til

Detaljer

REGLEMENT OM ELEKTRONISK KOMMUNIKASJONSTENESTE FOR MØRE OG ROMSDAL FYLKE.

REGLEMENT OM ELEKTRONISK KOMMUNIKASJONSTENESTE FOR MØRE OG ROMSDAL FYLKE. REGLEMENT OM ELEKTRONISK KOMMUNIKASJONSTENESTE FOR MØRE OG ROMSDAL FYLKE. 1. GENERELT 1.1 Føremål Møre og Romsdal fylke har som mål å yte god service og vere tilgjengeleg for innbyggarane i fylke og for

Detaljer

Samhandlingskonferansen 2015 Regional plan for folkehelse. Regional plan for folkehelse 2015-2019

Samhandlingskonferansen 2015 Regional plan for folkehelse. Regional plan for folkehelse 2015-2019 Samhandlingskonferansen 2015 Regional plan for folkehelse Fylkesdirektør Svein Arne Skuggen Hoff Sogn og Fjordane fylkeskommune Regional plan for folkehelse 2015-2019 Fylkesdirektør Svein Arne Skuggen

Detaljer

SØKNAD OM TILSKOT TIL FREDA KULTURMINNE I PRIVAT EIGE, KULTURMILJØ OG KULTURLANDSKAP (Kap. 1429 post 71)

SØKNAD OM TILSKOT TIL FREDA KULTURMINNE I PRIVAT EIGE, KULTURMILJØ OG KULTURLANDSKAP (Kap. 1429 post 71) Side 1 av 5 SØKNAD OM TILSKOT TIL FREDA KULTURMINNE I PRIVAT EIGE, KULTURMILJØ OG KULTURLANDSKAP (Kap. 1429 post 71) SØKNADSFRIST: 15. NOVEMBER 2015 Søknad sendast til: Sogn og Fjordane fylkeskommune Kulturavdelinga

Detaljer

Skal skal ikkje. Det startar gjerne med ein vag idé eller ein draum om å bruka interessene dine og kompetansen din på nye måtar på garden din.

Skal skal ikkje. Det startar gjerne med ein vag idé eller ein draum om å bruka interessene dine og kompetansen din på nye måtar på garden din. Skal skal ikkje Har du ein draum om å driva Inn på tunet verksemd? Gjennom dette kapittelet i netthandboka får du tankehjelp og praktisk hjelp i dei første fasane mot etablering; frå draum til forretningsplan.

Detaljer

Prosedyre Barn med nedsett funksjonsevne i Stord kommune

Prosedyre Barn med nedsett funksjonsevne i Stord kommune Prosedyre Barn med nedsett funksjonsevne i Stord kommune Gjeld frå august 2015 1. BARN MED NEDSETT FUNKSJONSEVNE Barn med nedsett funksjonsevne kan ha trong for særleg tilrettelegging av fysiske og personalmessige

Detaljer

Fyll ut alle felt så godt, kort og presist som mogleg.

Fyll ut alle felt så godt, kort og presist som mogleg. SØKNAD OM MIDLAR TIL PROSJEKT FRÅ PROGRAM OPPLEVINGSNÆRINGAR 2009 Fyll ut alle felt så godt, kort og presist som mogleg. A: Her skal du fylle inn nøkkeldata for søknad og søkjar. Nøkkeldata for søknad

Detaljer

SAKSFRAMLEGG. Saksbehandler: Odd Arve Rakstad Arkiv: 026 G00 Arkivsaksnr.: 12/572-2

SAKSFRAMLEGG. Saksbehandler: Odd Arve Rakstad Arkiv: 026 G00 Arkivsaksnr.: 12/572-2 SAKSFRAMLEGG Saksbehandler: Odd Arve Rakstad Arkiv: 026 G00 Arkivsaksnr.: 12/572-2 Prosjekt Sogn lokalmedisinske senter, Lærdal. Rapport forstudie og vidareføring TILRÅDING: Leikanger kommunestyre gjer

Detaljer

Tilgangskontroll i arbeidslivet

Tilgangskontroll i arbeidslivet - Feil! Det er ingen tekst med den angitte stilen i dokumentet. Tilgangskontroll i arbeidslivet Rettleiar frå Datatilsynet Juli 2010 Tilgangskontroll i arbeidslivet Elektroniske tilgangskontrollar for

Detaljer

Styresak. Ivar Eriksen Oppfølging av årleg melding frå helseføretaka. Arkivsak 2011/545/ Styresak 051/12 B Styremøte 07.05.2012

Styresak. Ivar Eriksen Oppfølging av årleg melding frå helseføretaka. Arkivsak 2011/545/ Styresak 051/12 B Styremøte 07.05.2012 Styresak Går til: Styremedlemmer Føretak: Helse Vest RHF Dato: 24.04.2012 Sakhandsamar: Saka gjeld: Ivar Eriksen Oppfølging av årleg melding frå helseføretaka Arkivsak 2011/545/ Styresak 051/12 B Styremøte

Detaljer

Hovden del2 reguleringsplan frå 1997

Hovden del2 reguleringsplan frå 1997 Hovden del2 reguleringsplan frå 1997 Kvifor Utgangspunktet var behovet for revisjon av Hovden del 2 (1997) Målsetting for planarbeidet. Føremålet med planen er å disponere areal og ressursar på Hovden

Detaljer

Søknad om tilskot til anlegg for idrett og fysisk aktivitet (spelemidlar)

Søknad om tilskot til anlegg for idrett og fysisk aktivitet (spelemidlar) Søknad om tilskot til anlegg for idrett og fysisk aktivitet (spelemidlar) Kvinnherad kommune 2015 Rettleiing for søknad om spelemidlar i Kvinnherad kommune Tilskot til anlegg og fysisk aktivitet (spelemidlar)

Detaljer

Blir du lurt? Unngå anbodssamarbeid ved innkjøp

Blir du lurt? Unngå anbodssamarbeid ved innkjøp Blir du lurt? Unngå anbodssamarbeid ved innkjøp Anbodssamarbeid er blant dei alvorlegaste formene for økonomisk kriminalitet. Anbodssamarbeid inneber at konkurrentar samarbeider om prisar og vilkår før

Detaljer

SENTRALISERING AV FAGSKOLANE I HORDALAND TIL TO FAGSKULAR

SENTRALISERING AV FAGSKOLANE I HORDALAND TIL TO FAGSKULAR HORDALAND FYLKESKOMMUNE Opplæringsavdelinga Arkivsak 201112362-125 Arkivnr. 522 Saksh. Landro, Adeline Saksgang Møtedato Hordaland fagskulestyre 19.03.2013 SENTRALISERING AV FAGSKOLANE I HORDALAND TIL

Detaljer

UNDERSØKING OM MÅLBRUKEN I NYNORSKKOMMUNAR RAPPORT

UNDERSØKING OM MÅLBRUKEN I NYNORSKKOMMUNAR RAPPORT UNDERSØKING OM MÅLBRUKEN I NYNORSKKOMMUNAR RAPPORT Språkrådet Landssamanslutninga av nynorskkommunar Nynorsk kultursentrum 17. mars 2011 Undersøking om målbruken i nynorskkommunar er eit samarbeid mellom

Detaljer

Auka finansiering av Interreg-programma i Norge 2014-2020

Auka finansiering av Interreg-programma i Norge 2014-2020 VR-sak 4/13 Vedlegg Auka finansiering av Interreg-programma i Norge 2014-2020 Bakgrunn Interreg-programma er EU-finansierte samarbeidsprogram som gir midlar til prosjekt som fremjar sosial, økonomisk og

Detaljer

Marknadsføring av spel i regi av Norsk Rikstoto

Marknadsføring av spel i regi av Norsk Rikstoto Marknadsføring av spel i regi av Norsk Rikstoto TILSYNSRAPPORT første halvår 2012 - ei evaluering av marknadsføring frå januar til og med juni månad 2012 Tilsynsrapport marknadsføring nr. 2012-12 Lotteritilsynet

Detaljer

Program Opplevingsnæringar Sogn og Fjordane. Retningslinjer for søknad om tilskot frå programmet 2009.

Program Opplevingsnæringar Sogn og Fjordane. Retningslinjer for søknad om tilskot frå programmet 2009. Program Opplevingsnæringar Sogn og Fjordane Retningslinjer for søknad om tilskot frå programmet 2009. Fylkesplanen 2005-2010 Program opplevingsnæringar - utlysing av midlar Program opplevingsnæringar er

Detaljer

Til deg som bur i fosterheim. 13-18 år

Til deg som bur i fosterheim. 13-18 år Til deg som bur i fosterheim 13-18 år Forord Om du les denne brosjyren, er det sikkert fordi du skal bu i ein fosterheim i ein periode eller allereie har flytta til ein fosterheim. Det er omtrent 7500

Detaljer

Referat frå foreldremøte 06.05.14. Tjødnalio barnehage

Referat frå foreldremøte 06.05.14. Tjødnalio barnehage Referat frå foreldremøte 06.05.14. Tjødnalio barnehage Tilstade: Personalet, foreldre og Nina Helle. Kva er BTI: Stord kommune er ein av 8 kommunar som deltek i eit prosjekt som skal utarbeide ein modell

Detaljer

Spørsmål frå leiar i tenesteutvalet:

Spørsmål frå leiar i tenesteutvalet: Spørsmål frå leiar i tenesteutvalet: Har igjen fått sps om dekninga i Sør. Veit ein meir om når utbygging av skal skje? Kor mange barn i sør får ikkje plass i nær? Svar frå administrasjonen: Vi syner til

Detaljer

FORDELING AV REGIONALE NÆRINGSFOND 2011

FORDELING AV REGIONALE NÆRINGSFOND 2011 HORDALAND FYLKESKOMMUNE Regionalavdelinga Næringsseksjonen Arkivsak 201101622-5 Arkivnr. 146 Saksh. Imset, Øystein Saksgang Møtedato Fylkesutvalet 19.05.2011 FORDELING AV REGIONALE NÆRINGSFOND 2011 SAMANDRAG

Detaljer

Retningslinjer for. Transportordninga for funksjonshemma i Hordaland

Retningslinjer for. Transportordninga for funksjonshemma i Hordaland HORDALAND FYLKESKOMMUNE Retningslinjer for Transportordninga for funksjonshemma i Hordaland Gjeldande frå 1.November 2014 23.05.2014 Innhald: 1. Formål 3 2. Kven kan nytte ordninga? 3 3. Godkjenningsperiode

Detaljer

Lønnsundersøkinga for 2014

Lønnsundersøkinga for 2014 Lønnsundersøkinga for 2014 Sidan 2009 har NFFs forhandlingsseksjon utført ei årleg lønnsundersøking blant medlemane i dei største tariffområda for fysioterapeutar. Resultata av undersøkinga per desember

Detaljer

Regionale aktørar sitt arbeid med bygde- og lokalsamfunnsutvikling på Vestlandet Utgreiing: Møreforsking og Ideas2Evidence Oppdragsgjevar:

Regionale aktørar sitt arbeid med bygde- og lokalsamfunnsutvikling på Vestlandet Utgreiing: Møreforsking og Ideas2Evidence Oppdragsgjevar: Regionale aktørar sitt arbeid med bygde- og lokalsamfunnsutvikling på Vestlandet Utgreiing: Møreforsking og Ideas2Evidence Oppdragsgjevar: Distriktssenteret Presentasjon/Multimedial dokumentasjon: Mediebruket.no

Detaljer

Sogn Lokalmedisinske senter. Status organisering prosess etablering

Sogn Lokalmedisinske senter. Status organisering prosess etablering Sogn Lokalmedisinske senter Status organisering prosess etablering Oppstart fase 2 jan 2013 Nokre rammer Kommunane yte best mulege tenester til innbyggarane våre Folkemengd og folkestruktur avgjerande

Detaljer

Retningslinjer for Transportordninga for funksjonshemma i Hordaland. Gjeldande frå 1. mars 2009

Retningslinjer for Transportordninga for funksjonshemma i Hordaland. Gjeldande frå 1. mars 2009 Retningslinjer for Transportordninga for funksjonshemma i Hordaland Gjeldande frå 1. mars 2009 2 Innhald: 1. Formål... 4 2. Kven kan nytte ordninga?... 4 3. Godkjenningsperiode... 4 4. Brukartak... 4 5.

Detaljer

VIDARE SAMARBEID MELLOM FYLKESKOMMUNANE PÅ VESTLANDET MED TANKE PÅ Å FREMJE NYNORSKE LÆREMIDDEL

VIDARE SAMARBEID MELLOM FYLKESKOMMUNANE PÅ VESTLANDET MED TANKE PÅ Å FREMJE NYNORSKE LÆREMIDDEL Strategi- og næringsavdelinga Arkivsak 200800581-42 Arkivnr. 027 Saksh. Fredheim, Ingeborg Lie, Gjerdevik, Turid Dykesteen, Bjørgo, Vigdis, Hollen, Sverre Saksgang Møtedato Vestlandsrådet 02.12.2008-03.12.2008

Detaljer

Barnerettane i LOKALSAMFUNNET

Barnerettane i LOKALSAMFUNNET Eit undervisningsopplegg om Barnerettane i LOKALSAMFUNNET Aktivitetsark med oppgåveidear og tips til lærarane Hjelpeark med bakgrunnsinformasjon og kopieringsoriginalar DELTAKING Artikkel 12: DISKRIMINERING

Detaljer

Skjema for medarbeidarsamtalar i Radøy kommune

Skjema for medarbeidarsamtalar i Radøy kommune Skjema for medarbeidarsamtalar i Radøy kommune 1 Bedriftspedagogisk Senter A.S bps@bps.as Medarbeidarsamtalar i Radøy kommune - slik gjer vi det Leiar har ansvar for å gjennomføra samtalane sine slik det

Detaljer

Møteprotokoll Styremøte Lærdal Næringsutvikling AS

Møteprotokoll Styremøte Lærdal Næringsutvikling AS Møteprotokoll Styremøte Lærdal Næringsutvikling AS Møte nr: 2014-08 Tid: 22. september 2014 kl. 15.00 18.30 Stad: Lærdal, møterom 2. etasje KIWI-bygget Til stades Rolf Jerving (Styreleiar) Jarle Molde

Detaljer

Kort om forutsetninger for boligbehovsprognosene

Kort om forutsetninger for boligbehovsprognosene Kort om forutsetninger for boligbehovsprognosene Framtidas bustadbehov blir i hovudsak påverka av størrelsen på folketalet og alderssamansettinga i befolkninga. Aldersforskyvingar i befolkninga forårsakar

Detaljer

- Side 1 - Luster kommune Rådhuset, 6868 Gaupne Telefon: 57 68 55 00 Faks: 57 68 55 01 E-post: postmottak@luster.kommune.no Org.nr.

- Side 1 - Luster kommune Rådhuset, 6868 Gaupne Telefon: 57 68 55 00 Faks: 57 68 55 01 E-post: postmottak@luster.kommune.no Org.nr. Kva meiner bygdemøte i Gaupne; 1) Kva er viktige område, tilbod/tiltak (3 stk) å satse på/prioritere for Lustrasamfunnet/ Luster kommune? 2) Kva er viktige område, tilbod/tiltak (3 stk) å satse på/prioritere

Detaljer

- Tilleggsakliste. Kultur- og ressursutvalet. Dato: 31. oktober 2013 kl. 12.00 Stad: Fylkeshuset INNHALD

- Tilleggsakliste. Kultur- og ressursutvalet. Dato: 31. oktober 2013 kl. 12.00 Stad: Fylkeshuset INNHALD - Tilleggsakliste Kultur- og ressursutvalet Dato: 31. oktober 2013 kl. 12.00 Stad: Fylkeshuset INNHALD TILLEGGSAKLISTE - Kultur- og ressursutvalet... 2 Tilskot til utgreiing av lokalisering av Hordaland

Detaljer

Ny strategiplan for Høgskulen

Ny strategiplan for Høgskulen Ny strategiplan for Høgskulen Nokre innspel til det vidare arbeidet Petter Øgar Mi forståing av strategisk plan Ein overordna og langsiktig plan for å oppnå bestemte overordna mål for organisasjonen Måla

Detaljer

Fylkesmannen har løyvd kr 1 040 000 av skjønsmidlar til utgreiinga. Felles utgreiing skal vera eit supplement til kommunane sine prosessar.

Fylkesmannen har løyvd kr 1 040 000 av skjønsmidlar til utgreiinga. Felles utgreiing skal vera eit supplement til kommunane sine prosessar. Sogn regionråd FELLES UTGREIING OM KOMMUNEREFORMA - STATUS Kommunane i Sogn regionråd gjennomfører ei felles utgreiing som skal gje kommunane eit grunnlag for å ta stilling til ev. kommunesamanslåing med

Detaljer

HALLINGDAL 2020, PROSJEKTPLAN

HALLINGDAL 2020, PROSJEKTPLAN SAK 57/12 HALLINGDAL 2020, PROSJEKTPLAN Saksopplysning I sak 41/12 gjorde Regionrådet for Hallingdal slikt vedtak: 1. Regionrådet for Hallingdal vedtek å setja i gang eit 3-årig prosjekt; Hallingdal 2020,

Detaljer

RAMMEAVTALE Hordaland Fylkeskommune og Fjord Norge AS

RAMMEAVTALE Hordaland Fylkeskommune og Fjord Norge AS S-200504339-4/135.3 RAMMEAVTALE og Som del av denne avtalen følgjer: Vedlegg l: Samarbeidavtale med spesifikasjon av tilskot. 1. Definisjonar Tenestar knytt til tilskot: Som nemnt i punkt 3.1 og vedlegg

Detaljer

LOKALMEDISINSKE TENESTER I HALLINGDAL, FINANSIERING VIDAREFØRING

LOKALMEDISINSKE TENESTER I HALLINGDAL, FINANSIERING VIDAREFØRING SAK 32/12 LOKALMEDISINSKE TENESTER I HALLINGDAL, FINANSIERING VIDAREFØRING Saksopplysning (i grove trekk brev dat. 13.8.2012) I vedlagt brev dat. 13.8.2012 (vedlegg 1) frå prosjektgruppa for Prosjekt lokalmedisinske

Detaljer

Tilskot til friluftsliv

Tilskot til friluftsliv Tilskot til friluftsliv Tilskot til friluftslivsføremål (Kap. 1420 post 78) med følgjande ordningar: Tilskot til friluftslivsaktivitet Mål for ordninga og målgruppe Tilskotsordninga skal medverke til auka

Detaljer

Kommunal overtakelse av privat vannverk eksempel frå Stryn. Siv. Ing Tobias Dahle ( og tidlegare teknisk sjef i Stryn kommune)

Kommunal overtakelse av privat vannverk eksempel frå Stryn. Siv. Ing Tobias Dahle ( og tidlegare teknisk sjef i Stryn kommune) Kommunal overtakelse av privat vannverk eksempel frå Stryn ( og tidlegare teknisk sjef i Stryn kommune) Bergen 10 11 april 2013 Moment Status/bakgrunnen for at denne saka kom opp Gjeldande lovverk på området

Detaljer

Desse punkta markerar utdrag frå kommentarfeltet i undersøkinga som me har lima inn i rapporten.

Desse punkta markerar utdrag frå kommentarfeltet i undersøkinga som me har lima inn i rapporten. Rapport. Innbyggjarundersøkinga 2015 Ulvik herad. Generelt om spørsmåla: Spørsmåla kunne graderast på ein skala frå 1-6, kor 1 var dårlegast. Eit gjennomsnitt på 3,5 vil seie ein vurderingsscore midt på

Detaljer

IA-funksjonsvurdering. Ei samtale om arbeid kva er mogleg?

IA-funksjonsvurdering. Ei samtale om arbeid kva er mogleg? IA-funksjonsvurdering Ei samtale om arbeid kva er mogleg? // IA - Funksjonsvurdering Ei samtale om arbeid kva er mogleg? Målet med eit inkluderande arbeidsliv (IA) er å gje plass til alle som kan og vil

Detaljer

SANDØY KOMMUNE VEDTEKTER FOR NÆRINGSFONDET

SANDØY KOMMUNE VEDTEKTER FOR NÆRINGSFONDET SANDØY KOMMUNE VEDTEKTER FOR NÆRINGSFONDET Vedteke i K-sak12/39 datert 19.09.2012 Søknad om tilskot skal sendast til: SANDØY KOMMUNE Tiltaksnemnda 6487 HARØY Desse vedtektene er utarbeidde på grunnlag

Detaljer

Innfartsparkering Kollektivtransportforum årskonferanse 2015

Innfartsparkering Kollektivtransportforum årskonferanse 2015 Innfartsparkering Kollektivtransportforum årskonferanse 2015 Erlend Iversen Samferdselavdelinga, Hordaland fylkeskommune Dagens tekst: Hordaland fylkeskommune har utarbeidd eit forslag til strategi for

Detaljer

Høyringsinnspel til endringar i Teknisk forskrift om krava til tilgjenge i studentbustadar

Høyringsinnspel til endringar i Teknisk forskrift om krava til tilgjenge i studentbustadar Dato: 29.02.2012 Ansvarlig: TSH Høyringsinnspel til endringar i Teknisk forskrift om krava til tilgjenge i studentbustadar Unge funksjonshemmede takkar for høvet til å kommentera departementet sitt framlegg

Detaljer

SAKSFRAMLEGG. Saksbehandler: Odd Arve Rakstad Arkiv: 026 Arkivsaksnr.: 12/153-1. Kommunesamanslåing Leikanger og Sogndal. Spørsmål om utgreiing

SAKSFRAMLEGG. Saksbehandler: Odd Arve Rakstad Arkiv: 026 Arkivsaksnr.: 12/153-1. Kommunesamanslåing Leikanger og Sogndal. Spørsmål om utgreiing SAKSFRAMLEGG Saksbehandler: Odd Arve Rakstad Arkiv: 026 Arkivsaksnr.: 12/153-1 Kommunesamanslåing Leikanger og Sogndal. Spørsmål om utgreiing TILRÅDING: Saka blir lagt fram utan tilråding frå administrasjonen.

Detaljer

Strategiplan for Apoteka Vest HF

Strategiplan for Apoteka Vest HF Strategiplan for Apoteka Vest HF 2009 2015 Versjon 0.91 03.09.2008 Strategiplan for Apotekene Vest HF 2009 2015 Side 1 Innleiing Det har vore nokre spennande år for Apoteka Vest HF sida reforma av helseføretaka

Detaljer

10/1363-46/K2-L32//AEM 27.05.2015

10/1363-46/K2-L32//AEM 27.05.2015 STRYN KOMMUNE Avdeling for kart og oppmåling NOTAT Dok. ref. Dato: 10/1363-46/K2-L32//AEM 27.05.2015 Adresseforskrift for Stryn kommune 1. Føremål og omfang Føremålet med forskrifta er å legge til rette

Detaljer

SAKSFRAMLEGG. Sakshandsamar: Jarle Skartun Arkiv: 613 Arkivsaksnr.: 13/968

SAKSFRAMLEGG. Sakshandsamar: Jarle Skartun Arkiv: 613 Arkivsaksnr.: 13/968 SAKSFRAMLEGG Sakshandsamar: Jarle Skartun Arkiv: 613 Arkivsaksnr.: 13/968 Kommunale utleigebustader - Status Gaupne og bygging Indre Hafslo og Veitastrond. Rådmannen si tilråding: 1)Kommunestyret har ikkje

Detaljer

Sakshandsamar: Arkiv: ArkivsakID Willy Andre Gjesdal FE - 223, FA - C00 14/1418

Sakshandsamar: Arkiv: ArkivsakID Willy Andre Gjesdal FE - 223, FA - C00 14/1418 Vaksdal kommune SAKSFRAMLEGG Saksnr: Utval: Dato Formannskap/plan- og økonomiutvalet Kommunestyret Sakshandsamar: Arkiv: ArkivsakID Willy Andre Gjesdal FE - 223, FA - C00 14/1418 Revisjon av retningsliner

Detaljer

HORDALANDD. Utarbeidd av

HORDALANDD. Utarbeidd av HORDALANDD FYLKESKOMMUNE Utflyttingar frå Hardanger Utarbeidd av Hordaland fylkeskommune Analyse, utgreiing og dokumentasjon August 28 INNLEIING: Analysen er utarbeidd som ein del av Hordaland fylkeskommune

Detaljer

Statsbudsjettet 2013 - Kap. 552, post 72 - tilsegn om tilskot på inntil 1 650 000 kroner til bulystprosjektet Sjekk Nordmøre, Bulyst 2013

Statsbudsjettet 2013 - Kap. 552, post 72 - tilsegn om tilskot på inntil 1 650 000 kroner til bulystprosjektet Sjekk Nordmøre, Bulyst 2013 Surnadal kommune Anne Saltrø Polden 6650 SURNADAL Deres ref. Vår ref. Dato 13/540-13 09.07.2013 Statsbudsjettet 2013 - Kap. 552, post 72 - tilsegn om tilskot på inntil 1 650 000 kroner til bulystprosjektet

Detaljer

PLAN FOR KOMPETANSEUTVIKLING I GRUNNSKULEN 2012

PLAN FOR KOMPETANSEUTVIKLING I GRUNNSKULEN 2012 PLAN FOR KOMPETANSEUTVIKLING I GRUNNSKULEN 2012 HANDLINGSPLAN FOR KOMPETANSEUTVIKLING 2012 Premissar. Det vart gjennomført ei grundig kompetansekartlegging i heile grunnskulen i Herøy hausten 07. Kritisk

Detaljer

Husleige / Fellsekostnader i interkommunale samarbeid i Hallingdal.

Husleige / Fellsekostnader i interkommunale samarbeid i Hallingdal. Notat Husleige / Fellsekostnader i interkommunale samarbeid i. Dette notatet kan vera eit diskusjonsgrunnlag for vurdering av fordeling av utgifter til husleige og drift i interkommunale samarbeid. Oversikt

Detaljer

FLORA KOMMUNE KJØP AV FLORØ SJUKEHUS

FLORA KOMMUNE KJØP AV FLORØ SJUKEHUS FLORA KOMMUNE Saksgang Møtedato Saksnr Bystyret 02.10.2012 Sakshandsamar: Terje Heggheim Arkiv: K1-614, K3-&50 Objekt: Arkivsaknr 09/1411 KJØP AV FLORØ SJUKEHUS Kva saka gjeld: Flora kommune må ta stilling

Detaljer

1. Krav til ventetider for avvikla (behandla) pasientar skal i styringsdokumenta for 2015 vere:

1. Krav til ventetider for avvikla (behandla) pasientar skal i styringsdokumenta for 2015 vere: STYRESAK GÅR TIL: FØRETAK: Styremedlemmer Helse Vest RHF DATO: 16.01.2015 SAKSHANDSAMAR: Baard-Christian Schem SAKA GJELD: Differensierte ventetider ARKIVSAK: 2015/1407/ STYRESAK: 012/15 STYREMØTE: 04.02.

Detaljer

PROSJEKT BRYGGEN. RETNINGSLINJER FOR TILSKOT

PROSJEKT BRYGGEN. RETNINGSLINJER FOR TILSKOT HORDALAND FYLKESKOMMUNE Kultur- og idrettsavdelinga PROSJEKT BRYGGEN. RETNINGSLINJER FOR TILSKOT 1. Føremål Ordninga gjeld tiltak for sikring og istandsetting av verdsarvstaden Bryggen. Målsettinga er

Detaljer

ehandel og lokalt næringsliv

ehandel og lokalt næringsliv ehandel og lokalt næringsliv Kvifor ehandel? Del av regjeringas digitaliseringsarbeid det offentlege skal tilby digitale løysingar både til enkeltpersonar og næringsliv Næringslivet sjølve ønskjer ehandel

Detaljer

Internasjonal vidaregåande skule

Internasjonal vidaregåande skule Internasjonal vidaregåande skule Tilbod om eit skuleår i utlandet Elevar som tek Vg1 på Studiespesialiserande utdanningsprogram i år, kan ta Vg2 i Skottland neste år. Møre og Romsdal fylkeskommune 1. Innleiing

Detaljer

ROS-analyse i kommuneplan

ROS-analyse i kommuneplan ROS-analyse i kommuneplan Interkommunalt skredsamarbeid Møte måndag 6. desember 2010 Inge Edvardsen Fylkesmannen i Hordaland 1 Risikoanalyse kva og kvifor? Ein systematisk tilnærming til arbeidet med samfunnstryggleik

Detaljer

Styresak. Arild Fålun Nybygg aust - Bygg for Helse Førde, interkommunale funksjonar og tannhelsetenesta

Styresak. Arild Fålun Nybygg aust - Bygg for Helse Førde, interkommunale funksjonar og tannhelsetenesta Styresak Går til: Styremedlemmer Føretak: Helse Førde HF Dato: 13.05.2014 Sakhandsamar: Saka gjeld: Arild Fålun Nybygg aust - Bygg for Helse Førde, interkommunale funksjonar og tannhelsetenesta Arkivsak

Detaljer

FIBER TIL HEIMEN. Utbygging av fiber. Her følgjer nyttig informasjon knytt til fiberutbygginga. til din bustad.

FIBER TIL HEIMEN. Utbygging av fiber. Her følgjer nyttig informasjon knytt til fiberutbygginga. til din bustad. FIBER TIL HEIMEN Utbygging av fiber Her følgjer nyttig informasjon knytt til fiberutbygginga til din bustad. Fiber til heimen F Ø L G J A N D E V I L S K J E F R A M O V E R Entreprenøren legg ned fiberkabel

Detaljer

Etablering og drift av kraftselskap

Etablering og drift av kraftselskap Etablering og drift av kraftselskap Småkraftseminar i Målselv 02.06.2010 Målselv 02.06.2010 1 Vi får Norge til å gro! Kva for selskapstypar er aktuelle? Aksjeselskap er den vanlegaste selskapstypen Nesten

Detaljer

19.11.2014 Dialogkonferanse Nye ferjeanbod

19.11.2014 Dialogkonferanse Nye ferjeanbod Dialogkonferanse strategiske vegval nye ferjeanbod 7. november 2014 Målsetting med dagen Skyss ønskjer ein god og open dialog med næringen for å kunne utarbeide best moglege konkurransegrunnlag og kontraktar

Detaljer

Saksframlegg FELLES AVLAUP SANGEFJELL? VAL AV AVLAUPSLØYSING FOR EKSISTERANDE OG NYE HYTTER

Saksframlegg FELLES AVLAUP SANGEFJELL? VAL AV AVLAUPSLØYSING FOR EKSISTERANDE OG NYE HYTTER Saksframlegg Saksbehandlar: Reidun Aaker Arkivsaksnr.: 09/639 Arkiv: M30 100000021988.s FELLES AVLAUP SANGEFJELL? VAL AV AVLAUPSLØYSING FOR EKSISTERANDE OG NYE HYTTER Saka vert avgjort av: Ål kommunestyre

Detaljer

Informasjonshefte Tuv barnehage

Informasjonshefte Tuv barnehage Informasjonshefte Tuv barnehage Informasjonshefte for Tuv barnehage Barnehagen blir drevet av Hemsedal kommune. Barnehagen er politisk lagt under Hovudutval for livsløp. Hovudutval for livsløp består av

Detaljer

STIMULERINGSMIDLAR FOR 2013

STIMULERINGSMIDLAR FOR 2013 HORDALAND FYLKESKOMMUNE Opplæringsavdelinga Fagopplæringskontoret Arkivsak 201206348-10 Arkivnr. 545 Saksh. Isdal, Sigrid Saksgang Yrkesopplæringsnemnda Opplærings- og helseutvalet Møtedato 09.04.2013

Detaljer

Bustønad 2008. Ei stønadsordning for deg med høge buutgifter og låge inntekter

Bustønad 2008. Ei stønadsordning for deg med høge buutgifter og låge inntekter Bustønad 2008 Ei stønadsordning for deg med høge buutgifter og låge inntekter 2 Denne brosjyren gir eit oversyn over bustønadskontoret. Brosjyren byggjer på gjeldande reglar per 1. januar 2008. Vi gjer

Detaljer

Kartlegging av tilgjengelegheit og universell utforming av friluftsområde i Sogn og Fjordane 2015

Kartlegging av tilgjengelegheit og universell utforming av friluftsområde i Sogn og Fjordane 2015 Kartlegging av tilgjengelegheit og universell utforming av friluftsområde i Sogn og Fjordane 2015 Sluttrapport Utarbeidd av Sogn og Fjordane fylkeskommune www.sfj.no 1. Innleiing Prosjektnamn: Kartlegging

Detaljer

SAKSDOKUMENT. Utvalsaksnr Utval Møtedato Formannskapet

SAKSDOKUMENT. Utvalsaksnr Utval Møtedato Formannskapet Fjell kommune Arkiv: Saksmappe: 2014/2350-21542/2014 Sakshandsamar: Grethe Bergsvik Dato: 09.10.2014 SAKSDOKUMENT Utvalsaksnr Utval Møtedato Formannskapet Drøftingssak - Eigarskapsmelding 2015 Samandrag

Detaljer

Rettleiing ved mistanke om vald i nære relasjonar - barn

Rettleiing ved mistanke om vald i nære relasjonar - barn Rettleiing ved mistanke om vald i nære relasjonar - barn Når det gjeld barn som vert utsett for vald eller som er vitne til vald, vert dei ofte utrygge. Ved å førebygge og oppdage vald, kan me gje barna

Detaljer

Planlegging av partnarskapet Utført av partnarane på ein heil dags work-shop 16.12.09, Bergen Revidert av partnarane 08.09.

Planlegging av partnarskapet Utført av partnarane på ein heil dags work-shop 16.12.09, Bergen Revidert av partnarane 08.09. Planlegging av partnarskapet Utført av partnarane på ein heil dags work-shop 16.12.09, Bergen Revidert av partnarane 08.09.2010, Sarpsborg - 1. Kom fram til nokre overordna felles mål for partnarskapet

Detaljer

Bustadområde i sentrum. Vurdering

Bustadområde i sentrum. Vurdering Bustadområde i sentrum Vurdering Balestrand 10.10.2009 Gode bustadområde i Balestrand sentrum Kommuneplan, arealdelen Status I. Sentrumsnære buformer For Balestrand sentrum er det gjeldande reguleringsplanar

Detaljer

Saksframlegg. Sakshandsamar: Bente Bakke Arkiv: 400 Arkivsaksnr.: 10/401-1. Retningslinjer for uønska deltid. * Tilråding:

Saksframlegg. Sakshandsamar: Bente Bakke Arkiv: 400 Arkivsaksnr.: 10/401-1. Retningslinjer for uønska deltid. * Tilråding: Saksframlegg Sakshandsamar: Bente Bakke Arkiv: 400 Arkivsaksnr.: 10/401-1 Retningslinjer for uønska deltid * Tilråding: Administrasjonsutvalet vedtek retningslinjer for å handsame uønska deltid, dagsett.11.02.2010.

Detaljer

Forskrift for namnsetjing, adressering og adresseforvaltning. Førde kommune

Forskrift for namnsetjing, adressering og adresseforvaltning. Førde kommune Forskrift for namnsetjing, adressering og adresseforvaltning Førde kommune Heimel: Fastsett av Førde Bystyre dd. månad 20xx med heimel i lov 17. juni 2005 nr. 101 om eigedomsregistrering (matrikkellova)

Detaljer

Eit lærande utdanningssystem?

Eit lærande utdanningssystem? 07.Mai 2015 Øyvind Glosvik: Eit lærande utdanningssystem? 1 http://www.utdanningsnytt.no/magasin/2015/mysteriet-i-vestsogn-og-fjordane-er-fylket-som-forundrar-forskarane/ Mitt prosjekt: Kva er «annleis»

Detaljer

Gründercamp Samarbeid skule næringsliv

Gründercamp Samarbeid skule næringsliv Gründercamp Samarbeid skule næringsliv Kva er gründercamp? Treningsleir i kreativitet og nyskaping Elevane får eit reelt oppdrag med ei definert problemstilling Skal presentere ei løysing innanfor eit

Detaljer

Søknad om Anbodsgaranti

Søknad om Anbodsgaranti Søknad om Anbodsgaranti (For GIEK) Aktørnr. (Garantimottakar) Garantinummer I samsvar med EØS-avtala artikkel 61 (1) er den som mottek middel under anbodsgarantiordninga pålagd å gi opplysningar om all

Detaljer

Hyllestad kommune omstillingsorganisasjonen utviklingsplan 2014 2015. Innhald. 1. Innleiing om planen og arbeidet. 2. Verdigrunnlag og visjon

Hyllestad kommune omstillingsorganisasjonen utviklingsplan 2014 2015. Innhald. 1. Innleiing om planen og arbeidet. 2. Verdigrunnlag og visjon Utviklingsplan for næringsarbeid 2014 2015 Hyllestad kommune omstillingsorganisasjonen utviklingsplan 2014 2015 Innhald 1. Innleiing om planen og arbeidet 1.1 Innleiing s. 3 1.2 Historikk s. 3 2. Verdigrunnlag

Detaljer

Søking til skuleåret 2012-2013

Søking til skuleåret 2012-2013 Søking til skuleåret 2012-2013 Opplæringsavdelinga, inntak og formidling Rådgjevarkonferansen 2011 Korleis søkjer du? Du søkjer og svarar på vigo.no, logg inn med MinID Søknadsfrist: 1. mars for ordinært

Detaljer

VATN OG AVLØP I KOVSTULHEIA-RUSSMARKEN

VATN OG AVLØP I KOVSTULHEIA-RUSSMARKEN VATN OG AVLØP I KOVSTULHEIA-RUSSMARKEN Informasjonsskriv til hytteeigarar og utbyggarar innafor Kovstulheia-Russmarken Reinsedistrikt Foto: Oddgeir Kasin. Hjartdal kommune og Russmarken VA AS har som målsetting

Detaljer

Etablerarkurs Sogn og Fjordane Fylkeskommune

Etablerarkurs Sogn og Fjordane Fylkeskommune Etablerarkurs Sogn og Fjordane Fylkeskommune forretningsidé forretningsmodell - forretningsplan Sogn og Fjordane Fylkeskommune i samarbeid med Viaduct og Mentor AS Innleiing... 3 Samling 1: Forretningsideen

Detaljer

Retningsliner for tilskot til kulturbygg i Sogn og Fjordane. 1. Vilkår for tilskotsordninga fastsett av Kulturdepartementet:

Retningsliner for tilskot til kulturbygg i Sogn og Fjordane. 1. Vilkår for tilskotsordninga fastsett av Kulturdepartementet: Retningsliner for tilskot til kulturbygg i Sogn og Fjordane. Desse retningslinene definerer krava og omfang av desentralisert ordning for tilskot til kulturbygg. Ordninga er finansiert av overskot frå

Detaljer

BRUKARUNDERSØKING 2008 - MOTTAK AV FLYKTNINGAR MOTTAK AV FLYKTNINGAR

BRUKARUNDERSØKING 2008 - MOTTAK AV FLYKTNINGAR MOTTAK AV FLYKTNINGAR TIME KOMMUNE Arkiv: K1-070, K3-&32 Vår ref (saksnr.): 08/1355-6 JournalpostID: 08/14810 Saksbeh.: Helge Herigstad BRUKARUNDERSØKING 2008 - MOTTAK AV FLYKTNINGAR MOTTAK AV FLYKTNINGAR Saksgang: Utval Saksnummer

Detaljer

Rådgjevarkonferanse 2010

Rådgjevarkonferanse 2010 Rådgjevarkonferanse 2010 Sogn og Fjordane fylkeskommune Opplæringsavdelinga Inntak og formidling Askedalen 2 6863 Leikanger Telefon 57 65 62 99 Logg inn på vigo.no med MinID Alle må bruke MinID for å

Detaljer

HØYRING OM NYE IT-STANDARDAR FOR OFFENTLEG SEKTOR

HØYRING OM NYE IT-STANDARDAR FOR OFFENTLEG SEKTOR HORDALAND FYLKESKOMMUNE Organisasjonsavdelinga Arkivsak 201202564-2 Arkivnr. 036 Saksh. Svein Åge Nottveit Saksgang Møtedato Fylkesutvalet 25.04.2012 HØYRING OM NYE IT-STANDARDAR FOR OFFENTLEG SEKTOR SAMANDRAG

Detaljer

STYRESAK FORSLAG TIL VEDTAK. Styremedlemmer Helse Vest RHF GÅR TIL: FØRETAK:

STYRESAK FORSLAG TIL VEDTAK. Styremedlemmer Helse Vest RHF GÅR TIL: FØRETAK: STYRESAK GÅR TIL: FØRETAK: Styremedlemmer Helse Vest RHF DATO: 06.10.2014 SAKSHANDSAMAR: Ingvill Skogseth SAKA GJELD: Høyring - Stønad til helsetenester mottatt i eit anna EØS-land- Gjennomføring av pasientrettighetsdirektivet

Detaljer